Us is riht micel # =$t we rodera weard, wereda wuldorcining, # wordum herigen, modum lufien. # He is m$gna sped, heafod ealra # heahgesceafta, frea $lmihtig. # N$s him fruma $fre, or geworden, # ne nu ende cym* ecean drihtnes, # ac he bi=a rice ofer heofenstolas. # Heagum *rymmum so=f$st and swi=feorm% # sweglbosmas heold, *a w$ron gesette # wide and side *urh geweald godes # wuldres bearnum, gasta weardum. # H$fdon gleam and dream, and heora ordfruman, # engla *reatas, beorhte blisse. # W$s heora bl$d micel. *egnas *rymf$ste # *eoden heredon, s$gdon lustum lof, # heora liffrean demdon, drihtenes # duge*um w$ron swi=e ges$lige. Synna ne cu*on, firena fremman, # ac hie on fri=e lifdon, ece mid heora aldor. # Elles ne ongunnon r$ran on roderum # nym*e riht and so*, $r=on engla weard # for oferhygde dw$l% on gedwilde. # Noldan dreogan leng heora selfra r$d, # ac hie of siblufan godes ahwurfon. # H$fdon gielp micel *$t hie wi= drihtne # d$lan meahton wuldorf$stan wic # werodes *rymme, sid and swegltorht. # Him *$r sar gelamp, $fst and oferhygd, # and *$s engles mod *e *one unr$d ongan # $rest fremman, wefan and weccean, # *a he worde cw$=, ni*es of*yrsted, # *$t he on nor=d$le ham and heahsetl # heofena rices agan wolde. # *a wear= yrre god and *am werode wra= # *e he $r wur=ode wlite and wuldre. # Sceop *am werlogan wr$clicne ham # weorce to leane, helleheafas, # hearde ni=as. Heht *$t witehus # wr$cna bidan, deop, dreama leas, # drihten ure, gasta weardas, # *a he hit geare wiste, synnihte beseald, # susle geinnod, geondfolen fyre # and f$rcyle, rece and reade lege. # Heht *a geond *$t r$dlease hof weaxan witebrogan. # H$fdon hie wrohtgeteme grimme wi= god gesomnod; # him *$s grim lean becom. Cw$don *$t heo rice, # re=emode, agan woldan, # and swa ea=e meahtan. Him seo wen geleah, # si==an waldend his, heofona heahcining, honda ar$rde, hehste wi= *am herge. # Ne mihton hygelease, m$ne wi= metode, # m$gyn bryttigan%, ac him se m$ra # mod getw$fde, b$lc forbigde. # *a he gebolgen wear=, besloh synscea*an # sigore and gewealde, dome and duge=e, # and dreame benam his feond, fri=o # and gefean ealle, torhte tire, # and his torn gewr$c on gesacum swi=e # selfes mihtum strengum stiepe. # H$fde styrne mod, gegremed grymme, # grap on wra=e faum folmum, # and him on f$=m gebr$c yrre% on mode; # $=ele bescyrede his wi=erbrecan # wuldorgestealdum. Sceof% *a and scyrede # scyppend ure oferhidig cyn # engla of heofnum, w$rleas werod. # Waldend sende la=wendne here # on langne si=, geomre gastas; # w$s him gylp forod, beot forborsten, # and forbiged *rym, wlite gewemmed. # Heo on wrace sy==An seomodon swearte, # si=e ne *orfton hlude hlihhan, # ac heo helltregum werige wunodon # and wean cu=on, sar and sorge, # susl *rowedon *ystrum be*eahte, # *earl $fterlean *$s *e heo ongunnon # wi= gode winnan. *a w$s so= swa $r # sibb on heofnum, f$gre freo*o*eawas, # frea eallum leof, *eoden his *egnum; # *rymmas weoxon dugu=a mid drihtne, # dreamh$bbendra. W$ron *a gesome, # *a *e swegl bua=%, wuldres e=el. # Wroht w$s asprungen, oht mid englum # and orlegni=, si==an herewosan # heofonofg$fon, leohte belorene. Him on laste setl, wuldorspedum welig, # wide stodan gifum growende # on godes rice, beorht and gebl$df$st, # buendra leas, si==an wr$cstowe # werige gastas under hearmlocan # heane geforan. *a *eahtode # *eoden ure modge*once, # hu he *a m$ran gesceaft, e=elsta=olas # eft gesette, swegltorhtan seld, # selran werode, *a hie gielpscea*an # ofgifen h$fdon, heah on heofenum. # For*am halig god under roderas feng, # ricum mihtum, wolde *$t him eor=e # and uproder and sid w$ter # geseted% wurde woruldgesceafte # on wra=ra gield, *ara *e forhealdene # of hleo sende. Ne w$s her *a giet # nym*e heolstersceado wiht geworden, # ac *es wida grund stod deop and dim, # drihtne fremde, ideland unnyt. # On *one eagum wlat sti=frih* cining, # and *a stowe beheold, dreama lease, # geseah deorc gesweorc semian sinnihte # sweart under roderum, wonn and weste, # o=*$t *eos woruldgesceaft *urh word gewear= # wuldorcyninges. Her $rest gesceop # ece drihten, helm eallwihta, # heofon and eor=an, rodor ar$rde, # and *is rume land gesta*elode # strangum mihtum, frea $lmihtig. # Folde w$s *a gyt% gr$s ungrene; # garsecg *eahte sweart synnihte, # side and wide, wonne w$gas. # *a w$s wuldortorht heofonweardes gast # ofer holm boren miclum spedum. # Metod engla heht, lifes brytta, # leoht for= cuman ofer rumne grund. # Ra*e w$s gefylled Heahcininges h$s; # him w$s halig leoht ofer westenne, # swa se wyrhta bebead. *a gesundrode # sigora waldend ofer laguflode # leoht wi= *eostrum, sceade wi= sciman. # Sceop *a bam naman, lifes brytta. # Leoht w$s $rest *urh drihtnes word # d$g genemned, wlitebeorhte gesceaft%. # Wel licode frean $t frym=e # for*b$ro tid, d$g $resta; # geseah deorc sceado sweart swi=rian # geond sidne grund. *a seo tid gewat # ofer timber% sceacan middangeardes, # metod $fter sceaf scirum sciman, # scippend ure, $fen $rest. # Him arn on last, *rang *ystre genip, # *am *e se *eoden self sceop nihte naman. # Nergend ure hie gesundrode; # si==an $fre drugon and dydon # drihtnes willan, ece ofer eor=an # =a com o=er d$g, leoht $fter *eostrum. # Heht *a lifes weard on mereflode # middum weor=an hyhtlic heofontimber. # Holmas d$lde waldend ure # and geworhte *a roderas f$sten; # *$t se rica ahof up from eor=an # *urh his agen word, frea $lmihtig. # Flod% w$s ad$led under heahrodore # halgum mihtum, w$ter of w$trum, # *am *e wunia= gyt under f$stenne # folca hrofes. *a com ofer foldan # fus si=ian m$re mergen *ridda. # N$ron metode =a gyt% widlond ne wegas nytte, # ac stod bewrigen f$ste folde mid flode. # Frea engla heht *urh his word wesan # w$ter gem$ne, *a nu under roderum # heora ryne healda=, stowe gestefnde. # =a stod hra=e holm under heofonum, # swa se halga bebead, sid $tsomne, # =a gesundrod w$s lago wi= lande. # Geseah *a lifes weard drige stowe, # dugo=a hyrde, wide $teowde, # *a se wuldorcyning eor=an nemde. # Gesette y=um heora onrihtne ryne, # rumum flode, and gefetero. # Ne *uhte *a gerysne # rodora wearde, *$t Adam leng # ana w$re neorxnawonges, # niwre gesceafte, hyrde and healdend. # For*on him heahcyning, frea $lmihtig # fultum tiode; wif aweahte # and *a wra=e sealde, lifes leohtfruma, # leofum rince. He *$t andweorc # of Adames lice aleo=ode, # and him listum ateah rib of sidan. # He w$s reste f$st, and softe sw$f, # sar ne wiste, Earfo=a d$l, # ne *$r $nig com blod of benne, # ac him brego engla of lice ateah # liodende ban, wer unwundod, # of *am worhte god freolice% f$mnan. # Feorh in gedyde, ece saula. # Heo w$ron englum gelice, *a w$s Eve%, # Adames bryd, gaste gegearwod. # Hie on geogo=e bu wlitebeorht w$ron # on woruld cenned meotodes mihtum. # Man ne cu=on don ne dreogan, # ac him drihtnes w$s bam on breostum # byrnende lufu. *a gebletsode # bli=heort cyning, metod alwihta, # monna cynnes =a forman twa, # f$der and moder, wif and w$pned. # He *a worde cw$=: Tema= nu and wexa=, # tudre fylla= eor=an $lgrene, # incre cynne, sunum and dohtrum. # Inc sceal sealt w$ter wunian on gewealde # and eall worulde gesceaft Bruca= bl$ddaga # and brimhl$ste and heofonfugla. Inc is halig feoh and wilde deor # on geweald geseald, and lifigende, # =a =e land treda=, feorheaceno cynn, # =a =e flod wecce= geond hronrade. Inc hyra= eall. '' *a sceawode # scyppend ure his weorca wlite # and his w$stma bl$d, niwra gesceafta. Neorxnawong stod god and gastlic, # gifena gefylled fremum for=weardum. F$gere leohte *$t li=e land # lago yrnende, wylleburne. Nalles wolcnu =a giet ofer rumne grund # regnas b$ron, wann mid winde, # hw$=re w$stmum stod folde gefr$twod. # Heoldon for=ryne eastreamas heora # $=ele feower of *am niwan # neorxnawonge. *a w$ron ad$lede # drihtnes mihtum ealle of anum, # *a he *as eor=an gesceop, w$tre wlitebeorhtum, # and on woruld sende. *$ra% anne% hata= ylde, # eor=buende, Fison folcweras; # se% foldan d$l brade bebuge= # beorhtum streamum Hebeleac utan. # On *$re e=yltyrf ni==as finda= # nean and feorran gold and gymcynn, # gum*eoda bearn, =a selestan, # *$s *e us secga= bec. *onne seo $ftre # Ethiopia land and liodgeard # belige= uton, ginne rice, # *$re is Geon noma. *ridda is Tigris, # seo wi= *eodscipe, ea inflede, # Assiri- beli=. Swilce is seo feor=e, # *a nu geond folc monig weras Eufraten # wide nemna=. ''ac niota= inc *$s o=res ealles, # forl$ta= *one $nne beam, waria= inc wi= *one w$stm. Ne wyr= inc wilna g$d. '' Hnigon *a mid heafdum # heofoncyninge georne togenes # and s$don ealles *anc, lista and *ara lara. He let heo *$t land buan, hw$rf him *a to heofenum # halig drihten, sti=ferh= cyning. # Stod his handgeweorc somod on sande, # nyston sorga wiht to begrornianne, # butan heo godes willan lengest l$sten. # Heo w$ron leof gode =enden heo his halige word # healdan woldon H$fde se alwalda # engelcynna *urh handm$gen, # halig drihten, tene getrimede, # *$m he getruwode wel *$t hie his giongorscipe # fyligan wolden, wyrcean his willan, # for*on he him gewit forgeaf and mid his handum gesceop, # alig drihten. Gesett h$fde he hie swa ges$liglice, # $nne h$fde he swa swi=ne geworhtne, swa mihtigne on his modge hehstne to him on heofona rice, # h$fde he hine swa hwitne geworhtne, swa wynlic w$s hisw$stm% on heofonum # *$t him com from weroda drihtne, gelic w$s he *am leohtum steorrum. # Lof sceolde he drihtnes wyrcean, dyran sceolde he his dreamas on heofonum, # and sceolde his drihtne *ancian *$s leanes *e he him on *am leohte gescerede # *onne l$te he his hine lange wealdan. Ac he awende hit him to wyrsan *inge, # ongan him winn up ahebban wi= *one hehstan heofnes waldend, # *e site= on *am halgan stole. Deore w$s he drihtne urum; # ne mihte him bedyrned weor=an *$t his engyl ongan # ofermod wesan, ahof hine wi= his hearran, # sohte hetespr$ce, gylpword ongean, # nolde gode *eowian, cw$= *$t his lic w$re # leoht and scene, hwit and hiowbeorht. # Ne meahte he $t his hige findan *$t he gode wolde # geongerdome, *eodne *eowian. # *uhte him sylfum *$t he m$gyn and cr$ft # maran h$fde *onne se halga god # habban mihte folcgest$lna. # Feala worda gesp$c se engel ofermodes. # *ohte *urh his anes cr$ft hu he him strenglicran # stol geworhte, heahran on heofonum; # cw$= *$t hine his hige speone*$t he west and nor= # wyrcean ongunne, trymede getimbro; # cw$= him tweo *uhte *$t he gode wolde # geongra weor=an. Hw$t sceal ic winnan, cw$= he. # ''Nis me wiht$ *earf hearran to habbanne. # Ic m$g mid handum swa fela wundra gewyrcean. # Ic h$bbe geweald micel to gyrwanne # godlecran stol, hearran on heofne. # Hwy sceal ic $fter his hyldo =eowian, bugan him swilces geongordomes? # Ic m$g wesan god swa he. Bigstanda= me strange geneatas, # *a ne willa= me $t *am stri=e geswican, h$le*as heardmode. #Hie h rofe rincas; # mid swilcum m$g man r$d ge*encean, fon mid swilcum folcgesteallan. # Frynd synd hie mine georne, holde on hyra hygesceaftum, # Ic m$g hyra hearra wesan, r$dan on *is rice. # Swa me *$t riht ne *ince=, *$t ic oleccan # awiht *urfe gode $fter gode $negum. # Ne wille ic leng his geongra wur*an.'' *a hit se allwalda # eall gehyrde, *$t his engyl ongan # ofermede micel ahebban wi= his hearran # and spr$c healic word dollice wi= drihten sinne, # sceolde he *a d$d ongyldan, worc *$s gewinnes ged$lan, # and sceolde his wite habban, alra mor=ra m$st. # Swa de= monna gehwilc *e wi= his waldend # winnan ongynne= mid mane wi= *onem$ran drihten. # *a wear= se mihtiga gebolgen, hehsta heofones waldend, # wearp hine of *an hean stole. Hete h$fde he $t his hearran gewunnen, # hyldo h$fde his ferlorene, gram wear= him se goda on his mode. # For*on he sceolde grund gesecean heardes hellewites, # *$s *e he wann wi= heofnes waldend. Acw$= hine *a fram his hyldo # and hine on helle wearp, on *a deopan dala, # *$r he to deofle wear=, se feond mid his geferum eallum. # Feollon *a ufon of heofnum *urhlonge swa # *reo niht and dagas, *a englas ofheofnum on helle, # and heo ealle forsceop drihten to deoflum. # For*on heo his d$d and word noldon weor=ian, # for*on he heo on wyrse leoht nder eor=an neo=an, # $llmihtig god, sette sigelease # on *a sweartan helle. *$r h$bba= heo on $fyn # ungemet lange, ealra feonda gehwilc, # yr edneowe, *onne cym= on uhtan # easterne wind, forstfyrnum cald. # Symble fyr o==e gar, sum heard geswinc% # habban sceoldon. Worhte man hit him to wite, # hyra woruld w$s gehwyrfed , forman si=e, # fyldehelle mid *am andsacum. # Heoldon englas for= heofonrices heh=e, # *e $r godes hyldo gel$ston Lagon *a o=re fynd on *am fyre, # *e $r swa feala h$fdon gewinnes wi= heora waldend. # Wite *olia=, hatne hea=owelm # helle tomiddes, brand and brade ligas, # swilce eac *a biteran recas, *rosm and *ystro, # for*on hie *egnscipe godes forgymdon. # Hie hyra gal beswac, engles oferhygd, # noldon alwaldan word weor*ian, # h$fdon wite micel, w$ron *a befeallene # fyreto botme on *a hatan hell # *urh hygeleaste and *urh ofermetto, # sohton o*er land, *$t w$s leohtes leas # and w$s liges full, fyres f$r micel. # Fynd ongeaton *$t hie h$fdon gewrixled # wita unrim *urh heora miclan mod # and *urh miht godes and *urh ofermetto # ealra swi=ost. *a spr$c se ofermoda cyning, # *e $r w$s engla scynost, hwitost on heofne # andhis hearran leof, drihtne dyre, # o= hie to dole wurdon, *$t him for galscipe # god sylfa wear= mihtig on mode yrre. # Wearp hine on *$t mor=er innan, ni=er on *$t niobedd, # and sceop him naman si==an, cw$=% se hehsta # hatan sceolde Satan si==an, # het hine *$re sweartan helle grundes gyman, # nalles wi= god winnan%. Satan ma=elode, # sorgiende spr$c, se =e helle for= # healdan sceolde, gieman *$s grundes. # W$s $r godes engel, hwit on heofne, # o= hine his hyge forspeon and his ofermetto # ealra swi=ost, *$t he ne wolde # wereda drihtnes word wur=ian. # Weoll him on innan hyge ymb his heortan, # hat w$s him utan wra=lic wite. # He *a worde cw$=: Is *$s $nga styde # ungelic swi=e *am o=rum ham% # *e we $r cu=on, hean on heofonrice, # *e me min hearra onlag, *eah we hine for *am alwaldan # agan ne moston, romigan ures rices. # N$f= he *eah riht gedon *$t he us h$f= bef$lled # fyre to botme, helle *$re hatan, # heofonrice benumen; hafa= hit gemearcod # mid moncynne to gesettanne. # *$t me is sorga m$st, *$t Adam sceal, # *e w$s of eor=an geworht, minne stronglican # stol behealdan, wesan him on wynne, # and we *is wite *olien, hearm on *isse helle. # Wa la, ahte ic minra handa geweald and moste ane tid # ute weor=an, wesan ane winterstunde, # *onne ic mid *ys werode. Ac licga= me ymbe # irenbenda, ride= racentan sal. # Ic eom rices leas; habba= me swa hearde # helle clommas f$ste befangen. # Her is fyr micel, ufan and neo=one. # Ic a ne geseah la=ran landscipe. # lig ne aswama=, hat ofer helle. # me habba= hringa gespong, sli=hearda sal # si=es amyrred, afyrred me min fe=e; # fet synt gebundene, handa geh$fte. # Synt *issa heldora wegas forworhte, # swa ic mid wihte ne m$g of *issum lio=obendum. # Licga= me ymbe% heardes irenes # hate gesl$gene grindlas greate. # Mid *y me god hafa= geh$fted be *am healse, # swa ic wat he minne hige cu=e; and *$t wiste eac # weroda drihten, *$tsceolde unc Adame # yfele gewur=an ymb *$t heofonrice, # *$r ic ahte minra handa geweald. Ac =olia* we nu *rea on helle, # *$t syndon *ystro and h$to, grimme, grundlease. # Hafa= us god sylfa forswapen on *as sweartan mistas; # swa he us ne m$g $nige synne gest$la n, *$t we him on *am lande la= gefremedon, # he h$f= us *eah *$s leohtes bescyrede, beworpen on ealra wita m$ste. # Ne magon we *$s wrace gefremman, geleanian him mid la=es wihte # *$t he us hafa= *$s leohtes bescyrede. He h$f= nu gemearcod anne middangeard, # *$r he h$f= mon geworhtne $fter hisonlicnesse. # Mid *am he wile eft gesettan heofona rice mid hluttrum saulum. # We *$s sculon hycgan georne, *$t we on Adame, # gif we $fre m$gen, and on his eafrum swa some, # andan gebetan, onwendan him *$r willan sines, # gif we hit m$gen wihte a*encan. gelyfe ic me nu *$s leohtes fur=or # *$s *e he him *ence= lange niotan, *$s eades mid his engla cr$fte. # Ne magon we *$t on aldre gewinnan, *$t we mihtiges godes mod onw$cen. # Uton o=wendan hit nu monna bearnum, *$t heofonrice, nu we hit habban ne moton, # gedon *$t hie his hyldo forl$ ten, $t hie *$t onwendon *$t he mid his worde bebead. # *onne weor= he him wra= on mode, ahwet hie from his hyldo. # *onne sculon hie *as helle secan and *as grimman grundas. # *onne moton we hie us to giongrum habban, fira bearn on *issum f$stum clomme. # Onginna= nu ymb *a fyrde *encean. Gif ic $negum # *$gne *eodenmadmas geara forgeafe, # *enden we on *an godan rice ges$lige s$ton # and h$fdon ure setlageweald, *onne he me na on leofran tid # leanum ne meahte mine gife gyldan, # gif his gien wolde minra *egna hwilc # ge*afa wur=an, *$t he up heonon # ute mihte cuman *urh *as clustro, # and h$fde cr$ft mid him *$t he mid fe=erhoman # fleogan meahte, windan on wolcne, # *$r geworht stonda= Adam and Eue # on eor=rice mid welan bewunden, # and we synd aworpene hider on *as deopan dalo. # Nu hie drihtne synt wur=ran micle, # and moton him *one welan agan *e we on heofonrice # habban sceoldon, rice mid rihte; # is se r$d gescyred monna cynne. # *$t me is on minum mode swa sar, on minum hyge hreowe=, # *$t hie heofonrice agan to aldre. # Gif hit eower $nig m$ge gewendan mid wihte # *$t hie word godes lare forl$ten, # sona hie him *e la=ran beo=. Gif hie breca= his gebodscipe, # *onne he him abolgen wur=e*; si==an bi= himse wela onwended # nd wyr= him wite gegarwod, sum heard hearmscearu. # Hycga= his ealle, hu ge hi beswicen. # Si==an ic me sefte m$g restan on *yssum racentum, # gif him *$t rice losa=. Se *e *$t gel$ste=, # him bi= lean gearo $fter to aldre, # *$s we her inne magon on *yssum fyre for= # fremena gewinnan. Sittan l$te ic hine wi= me sylfne, # swa hwa swa *$t secgan cyme= on *as hatan helle, # *$t hie heofoncyninges unwur=lice # wordum and d$dum lare. Angan hine *a gyrwan # godes andsaca, fus on fr$twum, # h$fde f$cne hyge, h$le=helm on heafod asette and *one full hearde geband, spenn mid spangum; # wiste him spr$ca fela, wora worda. # Wand him up *anon, hwearf him *urh *a helldora, # h$fde hyge strangne, leolcon lyfte # la*wendemod, swang *$t fyr ontwa # feondes cr$fte. wolde dearnunga # drihtnes geongran, mid mand$dum # men beswican, forl$dan and forl$ran, # *$t hie wurdon la= gode. He *a geferde # *urh feondes cr$ft o==$t he Adam # on eor=rice, godes handgesceaft, # gearone funde, wislice geworht, # nd his wif somed, freo f$groste, # swa hie fela cu=on godes gegearwigean, # *a him to gingran self metod% mancynnes # mearcode selfa. And him bi twegin # beamas stodon *a w$ron utan # of$tes gehl$dene, gewered mid w$stme, # swa hie waldend god, heah heofoncyning # handum gesette, *$t *$r yldo bearn # moste on ceosan godes and yfeles, # gumena $ghwilc, welan and wawan. # N$s se w$stm gelic. O=er w$s swa wynlic, # wlitig and scene, li=e and lofsum, # *$t w$s lifes beam; moste on ecnisse # $fter lybban, wesanon worulde, # se *$s w$stmes onbat, swa him $fter *y # yldo ne derede, ne suht sware. ac moste symle wesan lungre on lustum # and his lif agan, hyldo heofoncyninges # her on worulde, habban him to w$ron # witode ge*ing*o on *one hean heofon, # *onne he% heonon wende. *onne w$s se o=er # eallenga sweart, dim and *ystre; # *$t w$s dea=es beam, se b$r bitres fela. # Sceolde bu witan ylda $ghwilc # yfles and godes gewand on *isse worulde. # Sceolde on wite a mid swate and mid sorgum # si==an libban, swa hwa swa gebyrgde # *$s on *am beame geweox. Sceolde hine yldo beniman # ellend$da, dreamas and drihtscipes, # and him beon dea= scyred. Lytle hwile # sceolde he his lifes niotan, secan *onne landa # sweartost on fyre. Sceolde feondum *eowian, # *$r is ealra frecna m$ste leodum to langre hwile. # *$t wiste se la=a georne, dyrne deofles boda # *e wi= drihten wann. Wearp hine *a on wyrmes lic # and wand him *a ymbutan *one dea=es beam # *urh deofles cr$ft, genam *$r *$s of$tes # and wende hine eft *anon *$r he wiste handgeweorc # heofoncyninges. Ongon hine *a frinan # forman worde se la=a mid ligenum: # 'Langa= *e awuht, Adam, up to gode? # Ic eom on his $rende hider feorran gefered, # ne *$t nu fyrn ne w$s *$t ic wi= hine sylfne s$t. # *a het he me on *ysne si= faran, het *$t *u *isses of$tes $te, # cw$= *$t *in abal and cr$ft and *in modsefa # mara wurde, and *in lichoma # leohtra micle, in gesceapu scenran. # cw$= *$t *e $niges sceattes% =earf ne wurde on worulde. # Nu *u willan h$fst, hyldo geworhte # heofoncyninges, to *ance ge*enod # *inumhearran%, h$fst *e wi= drihten dyrne geworhtne. # Ic gehyrde hine *ine d$d and word lofian on his leohte # and ymb *in lif sprecan. Swa *u l$stan scealt # *$t on *is land hider his bodan bringa=. # Brade synd on worulde grene geardas, # and god site= on *am hehstan # heofna rice, ufan alwalda. # Nele *a earfe=u # ylfa habban#*$t he on *ysne si= fare, gumena drihten, # ac he his gingran sent to *inre spr$ce. # Nu he *e mid spellum het listas l$ran. # L$ste *u georne his ambyhto, # nim *e *is of$t on hand, bit his and byrige. # *e weor= on *inum breostum rum, w$stm *y wlitegra. # *a sende waldend god, *in hearra *as helpe # of heofonrice. '' Adam ma=elode # *$r he on eor=an stod, selfsceafte guma: # ''*onne ic sigedrihten, mihtigne god, # m$=lan gehyrde strangre stemne, # and me her stondan het, his bebodu healdan, # and me *as bryd forgeaf, wlitesciene wif, # and me warnian het *$t ic on *one dea=es beam # bedroren ne wurde, beswicen to swi=e, # he cw$= *$t *a sweartan helle healdan sceolde # se =e bi his heortan wuht la=es gel$de. # Nat *eah *u mid ligenum fare *urh dyrne ge*anc # *e *u drihtnes eart boda of heofnum. # Hw$t, ic *inra bysna ne m$g, worda ne wisna # wuht oncnawan, si=es ne sagona. # Ic wat hw$t he me self bebead, nergend user, # *a ic hine nehst geseah; he het me his word weor=ian # and wel healdan, l$stan his lare. # *u gelic ne bist $negum his engla # *e ic $r geseah, ne *u me o=iewdest # $nig tacen *e he me *urh treowe # to onsende, min hearra *urh hyldo. # *y ic *e hyran ne cann, ac *u meaht *e for= faran. # Ic h$bbe me f$stne geleafan up to *am $lmihtegan gode # *e me mid his earmumworhte, her mid handum sinum. # He m$g me of his hean rice geofian mid goda gehwilcum, # *eah he his gingranne sende. '' Wende hine wra=mod # *$r he *$t wif geseah on eor=rice # Euan stondan, sceone gesceapene, # cw$= *$t scea=ena m$st eallum heora eaforum # $fter si==an wurde on worulde: # ''Ic wat, inc waldend god abolgen wyr=, # swa ic him *isne bodscipe selfa secge, # *onne ic of *ys si=e cume ofer langne weg, # *$t git nel$stan wel hwilc $rende swa # he easten hider on *ysne si= sende=. # Nu sceal he sylf faran to incre andsware; # ne m$g his $rende his boda beodan; # *y ic wat *$t he inc abolgen wyr=, mihtig on mode. # Gif *u *eah minum wilt, wif willende, # wordum hyran, *u meaht his *onne rume # r$d ge*encan. Gehyge on *inum breostum # *$t *u inc bam twam meaht wite bewarigan, # swa ic *e wisie. $t *isses ofetes. *onne wur=a= *in eagan swa leoht *$t *u meaht swa wide # ofer woruld ealle geseon si==an, # and selfes stol herran *ines, # and habban his hyldo for=. Meaht *u Adame # eft gestyran, gif *u his willan h$fst # and he *inum wordum getryw=. Gif *u him to so=e s$gst # hwylce *u selfa h$fst bisne on breostum, # *$s *u gebod godes lare l$stes, # he *one la=an stri=, yfel andwyrde # an forl$te= on breostcofan, # swa wit him bu tu an sped spreca=. # Span *u hine georne *$t he *ine lare l$ste, # *y l$s gyt la= gode, incrum waldende, # weor=an *yrfen. Gif *u *$t angin fremest, # idesa seo betste, forhele ic incrum herran # *$t me hearmes swa fela Adam gespr$c, # eargra worda. Tyh= me untryow=a, # cwy= *$t ic seo teonum georn, gramum ambyhtsecg, # nales godes engel. Ac ic cann ealle swa geare # engla gebyrdo, heah heofona gehlidu; # w$s seo hwil *$s lang *$t ic geornlice # gode *egnode *urh holdne hyge, # herran minum, drihtne selfum; # ne eom ic deofle gelic. '' L$dde hie swa mid ligenum # and mid listum speon idese on *$t unriht, # o=*$t hire on innan ongan weallan wyrmes ge*eaht, # h$fde hire wacran hige metod gemearcod, # *$t heo hire mod ongan l$tan $fter *am larum. # for*on heo $t *am la=an onfeng ofer drihtnes word # dea=es beames weorcsumnew$stm. # Ne wear= wyrse d$d monnum gemearcod. # *$t is micel wundor *$t hit ece god # $fre wolde *eoden *olian, # *$t wurde *egn swa monig forl$dd be *am lygenum # *e for *am larum com. Heo *a *$s of$tes $t, # alwaldan br$c word and willan. # *a meahte heo wide geseon *urh *$s la=an # l$n *e hie mid ligenum beswac, dearnenga bedrog, # *e hire for his d$dum com, *$t hire *uhte hwitre # heofon and eor=e, and eall *eos woruld wlitigre, # and geweorc godes micel and mihtig, # *eah heo hit *urh monnes ge*eaht ne sceawode. # ac se scea=a georne swicode ymb *a sawle # *e hire $r *a siene onlah, *$t heoswa wide # wlitan meahte ofer heofonrice. # *a se forhatena spr$c *urh feondscipe # nalles he hie freme l$rde: *u meaht nu *e self geseon, # swa ic hit *e secgan ne *earf, Eue seo gode, # *$t *e is ungelic wlite and w$stmas, # si==an *u minum wordum getruwodest, l$stes mine. # Nu scine= *e leoht fore gl$dlic ongean # *$t ic from gode brohte hwit of heofonum; # nu *u his hrinan meaht. S$ge Adame # hwilce *u gesih=e h$fst *urh minne cime cr$fta. # Gif giet *urh cuscne siodo l$st mina lara, # *onne gife ic him *$s leohtes genog *$s ic *e swa godes # gegired h$bbe. Ne wite ic him *a womcwidas, # *eah he his wyr=e ne sie to al$tanne; # *$s fela he me la=es spr$c. '' Swa hire eaforan sculon # $fter lybban: *onne hie la= gedo=, # hie sculon lufe wyrcean, betan heora hearran hearmcwyde # and habban his hyldo for=. *a gieng% to Adame # idesa scenost, wifa wlitegost # *e on woruld come, for*onheo w$s handgeweorc # heofoncyninges, *eah heo *a dearnenga # fordon wurde, forl$d mid ligenum, # *$t hie la= gode *urh *$s wra=an ge*anc # weor=an sceolden, *urh *$s deofles searo # dom forl$tan, hierran hyldo, # hefonrices *olian monige hwile. # Bi= *am men full wa *e hine ne warna= # *onne he his geweald hafa=. Sum heo hire on handum b$r, # sum hire $t heortan l$g, $ppel uns$lga, # *one hire $r forbead drihtna drihten, # dea=beames ofet, and *$t word acw$= # wuldresaldor, *$t *$t micle mor= # menn ne *orfton *egnas *olian. # ac he *eoda gehwam hefonrice forgeaf, # halig drihten, widbradne welan, # gif hie *one w$stm an l$tan wolden # *e *$t la=e% treow on his bogum b$r, # bitre gefylled; *$t w$s dea=es beam # *e him drihten forbead. Forlec hie *a mid ligenum # se w$s la= gode, on hete heofoncyninges, # and hyge Euan, wifes wac ge*oht, # *$t heo ongan his wordum truwian, l$stan his lare, # and geleafan nom *$t he *a bysene from gode # brungen h$fde *e he hire swa w$rlice # wordum s$gde, iewde hire tacen # and treowa gehet, his holdne hyge. # *a heo to hire hearran spr$c: ''Adam, frea min, # *is ofet is swa swete, bli=e% on breostum, # and *es boda sciene, godes engel god, # ic on his gearwan geseo *$t he is $rendsecg # uncres hearran, hefoncyninges. # His hyldo is unc betere to gewinnanne # *onne his wi=ermedo. Gif *u him heod$g wuht # hearmes gespr$ce, he forgif= hit *eah, # gif wit him geongordom l$stan willa=. # Hw$t scal *e swa la=lic stri= wi= *ines hearran bodan? # Unc is his hyldo *earf; he m$g unc $rendian # to *am alwaldan, heofoncyninge. # Ic m$g heonon geseon hw$r he sylf site=, # *$t is su= and east, welan bewunden, # se =as woruld gesceop; geseo ic himhis englas # ymbe hweorfan mid fe=erhaman, # ealra folca m$st, wereda wynsumast. # Hwa meahte me swelc gewit gifan, gif hit gegnunga # god ne onsende, heofones waldend? # Gehyran m$g ic rume and swa wide geseon # on woruld ealle ofer *as sidan gesceaft, # ic m$g swegles gamen gehyran onheofnum. # Wear= me on hige leohte utan and innan, # si=*an ic *$s of$tes onbat. Nu h$bbe ic his her on handa, # herra se goda; gife ic hit *e georne. # Ic gelyfe *$t hit from gode come, broht from his bysene, # *$s me *es boda s$gde w$rum wordum. # Hit nis wuhte gelic elles on eor=an, # buton swa *es ar s$ge=, *$t hit gegnunga # from gode come. '' Hio spr$c him *icce to # and speon hine ealne d$g on *a dimman d$d # *$t hie drihtnes heora willan br$con. # Stod se wra=a boda, legde him lustas on # and mid listum speon, fylgde him frecne; # w$s se feond full neah *e on *a frecnan fyrd # gefaren h$fde ofer langne weg. # leode hogode on *$t micle mor= # men forweorpan, forl$ran and forl$dan, # *$t hie l$n godes, $lmihtiges gife # an forleten, heofenrices geweald. # Hw$t, se hellscea=a gearwe wiste # *$t hie godes yrre habban sceoldon # and hellge*wing%, *one nearwan ni= # niede onfon, si==an hie gebod godes # forbrocen h$fdon, *a he forl$rde # mid ligenwordum to *am unr$de # idese sciene, wifa wlitegost, # *$t heo on his willan spr$c. w$s him% on helpe # handweorc godes to forl$ranne. Heo spr$c =a to Adame # idesa sceonost ful *iclice, # o= *am *egne ongan hishige hweorfan, # *$t he *am gehate getruwode *e him *$t wif # wordum s$gde. Heo dyde hit *eah *urh holdne hyge, # nyste *$t *$r hearma swa fela, fyrenearfe=a, # fylgean sceolde monna cynne, # *$s heo on mod genam *$t heo *$s la=anbodan # larum hyrde, ac wende *$t heo hyldo # heofoncyninges worhte mid *am wordum # *e heo *am were swelce tacen o=iewde # and treowe gehet, o=*$t Adame # innan breostum his hyge hwyrfde # and his heorte ongann wendan to hire willan # He $t *am wife onfeng helle and hinnsi=, # *eah hit n$re haten swa, ac hit ofetes noman # agan sceolde. hit w$s *eah dea=es swefn # and deofles gespon, hell and hinnsi= # and h$le=a forlor, menniscra mor=, # *$t hie to mete d$don, ofet unf$le. # Swa hit him on innan com, hran $t heortan, # hloh *a and plegode boda bitregehugod, # s$gde begra *anc hearran sinum: # ''Nu h$bbe ic *ine hyldo me witode geworhte, # and *inne willan gel$st to ful monegum d$ge. # Men synt forl$dde, Adam and Eue. # Him is unhyldo waldendes witod, # nu hie wordcwyde his, lare forleton. # For*on hie leng ne magon healdan heofonrice, # ac hie to helle sculon on *one sweartan si=. # Swa *u his sorge ne *earft beran on *inum breostum, # *$r *u gebunden ligst murnan on mode, # *$t her men bun *one hean heofon, # *eah wit hearmas nu, *reaweorc *olia=, # and *ystre land, and *urh *in micle mod # monig forleton on heofonrice # heahgetimbro, godlice geardas. # Unc wear= god yrre for*on wit him noldon # on heofonrice hnigan mid heafdum # halgum drihtne *urh geongordom; # ac unc gegenge ne w$s *$t wit him on *egnscipe # *eowian wolden. For*on unc waldend wear= # wra= on mode, on hyge hearde, # and us on helle bedraf, on *$t fyr fylde # folca m$ste, andmid handum his # eft on heofonrice rihte rodorstolas # and *$t rice forgeaf monna cynne. # M$g *in mod wesan bli=e on breostum, # for*on her synt bu tu gedon: ge *$t h$le=a bearn # heofonrice% sculon leode forl$tan # and on *$t lig to *e hate hweorfan, # eac is hearm gode, modsorg gemacod. # Swa hw$t swa wit her mor=res *olia=, hit is nu Adame # eall forgolden mid hearran hete # and mid h$le=a forlore, monnum mid mor=es cwealme. # For*on is min mod geh$led, hyge ymb heortan gerume, # ealle synt uncre hearmas gewrecene la=es *$t wit lange *oledon. # Nu wille ic eft *am lige near, Satan ic *$r secan wille; # he is on *$re sweartan helle h$ft mid hringa gesponne. # '' Hwearf him eft ni=er boda bitresta; # sceolde he *a bradan ligas secan helle gehli=o, # *$r his hearra l$g simon ges$led. # Sorgedon ba twa, Adam and Eue, # and him oft betuh gnornword gengdon; # godes him ondredon, heora herran hete, # heofoncyninges ni= swi=e ons$ton; # selfe forstodon his word onwended. # *$t wif gnornode, hof hreowigmod, # h$fde hyldo godes, lare forl$ten, # *a heo *$t leoht geseah ellor scri=an # *$t hire *urh untreowa tacen iewde # se him *one teonan ger$d, *$t hie helle ni= # habban sceoldon, hyn=a unrim. # for*am him higesorga burnon on breostum. # Hwilum to gebede feollon sinhiwan somed, # and sigedrihten godne gretton # andgod nemdon, heofones waldend, # and hine b$don *$t hie his hearmsceare # habban mosten, georne fulgangan, # *a hie godes h$fdon bodscipe abrocen. # Bare hie gesawon heora lichaman; # n$fdon on *am lande *a giet s$l=a gesetena, # ne hie sorge wiht weorces wiston, # ac hie wel meahton libban on *am lande, # gif hie wolden lare godes forweard fremman. # *a hie fela spr$con sorhworda somed, # sinhiwan twa. Adam gem$lde # and to Euan spr$c: 'Hw$t, *u Eue, h$fst # yfele gemearcod uncer sylfra si=. # Gesyhst *u nu *a sweartan helle gr$dige and gifre. # Nu *u hie grimman meaht heonane gehyran. # Nis heofonrice gelic *am lige, # ac *is is landa betst, *$t wit *urh uncreshearran *anc # habban moston, *$r *u *amne hierde # *e unc *isne hearm ger$d, *$t wit waldendes # word forbr$con, heofoncyninges. # Nu wit hreowige magon sorgian for *is si=e. # For*on he unc self bebead *$t wit unc wite # warian sceolden, hearma m$stne. Nu slit me hunger and *urst bitre on breostum, # *$s wit begra $r w$ron orsorge # on ealle tid. Hu sculon wit nu libban # o==e on *ys lande wesan, gif her wind cym=, # westano==e eastan, su=an o==e nor=an? # Gesweorc up f$re=, cyme= h$gles scur # hefone getenge, f$re= forst on gemang, # se by= fyrnum ceald. Hwilum of heofnum # hate scine=, blic= *eos beorhte sunne, # and wit her baru standa=, unwered w$do. # Nys unc wuht beforan to scursceade, # ne sceattes wiht to mete gemearcod, # ac unc is mihtig god, waldend wra=mod. # To hwon sculon wit weor=an nu? Nu me m$g hreowan # *$t ic b$d heofnes god, waldend *one godan, # *$t he *e her worhte to me of li=um minum, # nu *u meforl$red h$fst on mines herran hete. # Swa me nu hreowan m$g $fre to aldre # *$t ic *e minum eagum geseah. '' =a spr$c Eue eft, # idesa scienost, wifa wlitegost; # hie w$s geweorc godes, *eah heo *a on deofles cr$ft # bedrorenwurde. *u meaht hit me witan, # wine min Adam, wordum *inum; # hit *e *eah wyrs ne m$g on *inum% hyge hreowan # *onne hit me$t heortan de=. Hire *a Adam # andswarode: Gif ic waldendes # willan cu=e, hw$t ic his to hearmsceare # habban sceolde, ne gesawe *u no sniomor, # *eah me on s$ wadan hete heofones god # heonone nu *a, on flod faran, # n$re he firnum *$s deop, merestream *$s micel, # *$t his o min mod getweode, ac ic to *am grunde genge, # gif ic godes meahte willan gewyrcean. # Nis me on worulde niod $niges *egnscipes, # nu ic mines *eodnes hafa hyldo forworhte, # *$t ic hie habban ne m$g. Ac wit *us baru nw magon # bu tu $tsomne wesan to wuhte. # Uton gan on *ysne weald innan, on *isses holtes hleo. # Hwurfon hie ba twa, togengdon gnorngende # on *one grenan weald, s$ton onsundran, # bidan selfes gesceapu heofoncyninges, # *a hie *a habban ne moston *e him $r forgeaf # $lmihtig god. *a hie heora lichoman # leafum be*eahton, weredon mid =y wealde, # w$da ne h$fdon; ac hie on gebed feollon # bu tu $tsomne morgena gehwilce, # b$don mihtigne *$t hie ne forgeate # god $lmihtig, and him gewisade # waldend se goda, hu hieon *am leohte for= # libban sceolden. *a com feran # frea $lmihtig ofer midne d$g, # m$re *eoden, on neorxnawang # neode sine; wolde neosian # nergend usser, bilwit f$der, # hw$t his bearn dyde; wiste forworhte # *am% he $r wlite sealde. Gewitan him *a gangan # geomermode under beamsceade # bl$de bereafod, hyddon hie on heolstre, # *a hie halig word drihtnes gehyrdon, # and ondredon him. *a sona ongann # swegles aldor weard ahsian # woruldgesceafta, het him recene to # rice *eoden his sunu gangan. # Him *a sylfa oncw$=, hean hleo=rade # hr$gles *earfa: 'Ic wreo me her # w$da leasne, liffrea min, # leafum *ecce. Scyldfull # mine scea=en is me sare, frecne on ferh=e; # ne dear nu for= gan for =e andweardne. # Ic eom eall eall nacod. Him =a $dre god # andswarede: Saga me *$t, sunu min, # for hwon secest =u sceade sceomiende? # *u sceonde $t me fur=um ne% anfenge, # ac gefean eallum. For hwon wast *u wean # and wrihst sceome, gesyhst sorge, # and *in sylf *ecest lic mid leafum, # sagast lifceare hean hygegeomor, # *$t *e sie hr$gles *earf, nym*e =u $ppel # $nne byrgde of =am wudubeame # *e ic *e wordum forbead? Him *a Adam eft # answarode: Me =a bl$da on hand # bryd gesealde, freolucu f$mne, # freadrihten min, Nu ic *$s tacen wege sweotol on me selfum. # Wat ic sorga =y ma. '' =a =$s Euan fr$gn # $lmihtig god: 'Hw$t druge *u, dohtor, # duge*a genohra, niwra gesceafta # neorxnawanges, growendra gifa, # *a *u gitsiende on beam gripe, # bl$da name on treowes telgum, # and me on teonan $te *a unfreme, # Adame sealdest w$stme *a inc w$ron # wordum minum f$ste forbodene? # '' Him *a freolecu m$g, ides $wiscmod # andswarode: 'Me n$dre beswac # and meneodlice to forsceape scyhte # and to scyldfrece, fah wyrm *urh f$gir word, # o=*$t ic fraco=lice feondr$s gefremede, # f$h=e geworhte, and *a reafode, # swa hit riht ne w$s, beam on bearwe # and *a bl$da $t. '' *a n$dran sceop # nergend usser, frea $lmihtig # fagum wyrme wide si=as # and*a worde cw$=: '*u scealt wideferh= # werig% *inum breostum bearm tredan # bradre% eor=an, faran fe=eleas, # *enden *e feorh wuna= gast on innan. # Swa *u la=lice wrohte onstealdest, # *e *$t wif feo=, hata= under heofnum # and *in heafod trede= fah mid fotum sinum # *u scealt fiersna s$tan tohtan niwre; # tuddor bi= gem$ne incrum orlegni= # a *enden stande= woruld under wolcnum # Nu *u wast and canst, la= leodscea=a, # hu% *u lifian scealt. '' =a to Euan god # yrringa spr$c: ''Wend *e from wyn # *u scealt w$pnedmen wesan on gewealde, # mid weres egsan hearde genearwad, # hean *rowian *inra d$da gedwild, # dea=es bidan, and *urh wop and heaf # on woruld cennan *urh sar micel # sunu and dohtor. '' Abead eac Adame # ece drihten, lifes leohtfruma, # la= $rende: ''*u scealt o=erne # e=el secean, wynleasran wic, # and on wr$c hweorfan nacod niedw$dla # neorxnawanges duge=um bed$led; # *e is gedal witod lices and sawle # Hw$t, *u la=lice wrohte onstealdest; # for*on *u winnan scealt and on eor=an *e # *ine andlifne selfa ger$can, # weganswatig hleor, *inne hlaf etan, # *enden *u her leofast, o=*$t *e to heortan # hearde gripe= adl unli=e # *e *u on $ple$r selfa forswulge; # for*on *u sweltan scealt. '' Hw$t, we nu gehyra= # hw$r us hearmstafas wra=e onwocan # and woruldyrm=o. Hie *a wuldres weard # w$dum gyrede, scyppend usser; # het heora sceome *eccan rea frumhr$gle; # het hie from hweorfa neorxnawange # on nearore lif. Him on laste beleac # li=sa and wynna hihtfulne ham # halig engel be frean h$se # fyrene sweorde; ne m$g *$r inwitfull # nig geferan womscyldig mon, # ac se weard hafa= miht and streng=o, # se *$t m$re lif duge=um deore # drihtne healde=. No hw$=re $lmihtig # ealra wolde Adame and Euan # arna ofteon, f$der $t frym=e, # *eah *e hie% him from swice, ac hehim to frofre let # hw$=ere for= wesan yrstedne hrof # halgum tunglum and him grundwelan # ginne sealde. het *am sinhiwum # s$s and eor=an tuddorteondra # teohha gehwilcre% to woruldnytte # w$stmas fedan. Ges$ton *a $fter synne # sorgfulre land, eard and e=yl # unspedigran fremena gehwilcre # *onne se frumstol w$s *e hie $fter d$de of # adrifen wurdon. Ongunnon hie *a # be godes h$se bearn astrienan, # swa him metod bebead. Adames and Euan # aforan w$ron freolicu twa # frumbearn cenned, Cain and Abel # Us cy=a= bec, hu *a d$dfruman # duge*a styrndon, welan and wiste, # willgebro=or. O=er his to eor=an # elnes tilode, se w$s $rboren; # o=er $hte heold f$der on fultum, # o=*$t for= gewat d$grimes worn # Hie *a drihtne lac begen brohton # Brego engla beseah on Abeles gield # eagum sinum, cyning eallwihta, # Cainesne wolde tiber sceawian # *$t w$s torn were hefig $t heortan # Hygew$lm asteah% beorne on breostum, # blatende ni=, yrre for $fstum # He *a unr$den folmum gefremede, # freom$g ofsloh, bro=or sinne, # and his blodageat, Cain Abeles # Cwealmdreore swealh *$s middangeard, # monnes swate. $fter w$lswenge # wea w$s ar$red, tregena tuddor # Of =am twige si==an ludon la=wende # leng swa swi=or re=e w$stme # R$hton wide geond wer*eoda # wrohtes telgan, hrinon hearmtanas # hearde and sare drihta bearnum, # do= gieta swa, of *am brad blado # bealwa gehwilces sprytan ongunnon # We *$t spell magon, w$lgrimme wyrd, # wope cwi=an, nales holunge; # ac us hearde sceod freolecu f$mne # *urh forman gylt *e wi= metod $fre # men gefremeden, eor=buende, # si==an Adam wear= of godes mu=e # gaste eacen. =a worde fr$gn # wuldres aldor Cain, hw$r Abel # eor=an w$re. Him =a se cystleasa # cwealmes wyrhta $dre $fter *on # andswarode: 'Ne can ic Abeles # or ne fore, hleom$ges si=, # neic hyrde w$s bro=er mines # ' Him *a brego engla, godspedig gast # gean *ingade: ''Hw$t, befealdest *u # folmum *inum wra=um on w$lbedd # w$rf$stne% rinc, bro=or *inne, # and his blod to me cleopa= and cige=. # *u *$s cwealmes scealt wite winnan # and on wr$c hweorfan, awyrged to widan aldre. # Ne sele= *e w$stmas eor=e wlitige to woruldnytte, # ac heo w$ldreore swealh halge of handum *inum; # for*on heo *e hro=ra oftih=, gl$mes grene folde. # *u scealt geomor hweorfan, arleas of earde *inum, # swa *u Abele wurde to feorhbanan; # for*on *u flema scealt widlast wrecan, # winemagum la=. '' Him *a $dre% Cain # andswarode: 'Ne *earf ic $nigre # are wenan on woruldrice, # ac ic forworht h$bbe, heofona heahcyning, # hyldo *ine, lufan and freode; # for*on ic lastas sceal wean on wenum # wide lecgan, hwonne me gemitte # manscyldigne, se me feor o==e neah # f$h=e gemonige, bro=orcwealmes. # Ic his blod ageat, dreor on eor=an. # *u to d$ge *issum ademest me fram dugu=e # and adrifest from earde minum. # Me to aldorbanan weor=e= wra=ra sum. # Ic awyrged sceal, *eoden, of gesyh=e # *inre hweorfan. '' Him *a selfa oncw$= # sigora drihten: 'Ne *earft =u *e ondr$dan # dea=es brogan, feorhcwealm nu giet, # *eah *u from scyle freomagum feor # fah gewitan. Gif *e% monna hwelc # mundum sinum aldre beneote=, # hine on cyme= $fter *$re synne # seofonfeald wracu, wite $fter weorce. # '' Hine waldend on, tirf$st metod, # tacen sette, freo=obeacen frea, # *y l$shine feonda hwilc mid gu=*r$ce # gretan dorste feorran o==e nean. # Heht *a from hweorfan meder and magum # manscyldigne, cnosle sinum. # Him *a Cain gewat gongan geomormod # gode of gesyh=e, wineleas wrecca, # andhim *a wic geceas eastlandum on, # e=elstowe f$dergeardum feor, # *$r him freolecu m$g, ides $fter $=elum # eaforan fedde. Se $resta w$s # Enos haten, frumbearn Caines. # Si==an f$sten% ongon mid *am cneomagum # ceastre timbran; *$t w$s under wolcnum # weallf$stenna $rest ealra # *ara *e $=elingas, sweordberende, # settan heton. *anon his eaforan # $rest wocan, bearn from bryde, # on *am burhstede. Se yldesta w$s # Iared haten, sunu Enoses. Si==an wocan, *a *$s cynnes # cneowrim icton, m$gburg Caines. # Malalehel w$s $fter Iarede # yrfes hyrde f$der on laste, # o=*$t he for= gewat. Si==an Mathusal # magum d$lde, bearn $fter bearne # bro=rum sinum $=elinga gestreon, # o=*$t aldorgedal frod fyrndagum # fremman sceolde, lif ofl$tan. # Lameh onfeng $fter f$der d$ge # fletgestealdum, botlgestreonum. # Him bryda twa, idesa on e=le # eaforan feddon, Ada and Sella; # *ara anum w$s Iabal noma, # se *urh gleawne ge*anc herbuendra # hearpan $rest handum sinum # hlyn awehte, swinsigende sweg, # sunu Lamehes. Swylce on =$re m$g=e # maga w$s haten on *a ilcan tid # Tubal Cain, se *urh snytro sped # smi=cr$ftega w$s, and *urhmodes gemynd # monna $rest, sunu Lamehes, # sulhgeweorces fruma w$s ofer foldan, # si==an folca bearn $res% cu=on # and isernes, burhsittende, # brucan wide. *a his wifum tw$m # wordum s$gde Lameh seolfa, # leofum gebeddum, Adan and Sellan # unarlic spel: Ic on mor=or ofsloh # minra sumne% hyldemaga. # honda gewemde on Caines # cwealme mine, fylde mid folmum # f$der Enoses, ordbanan Abeles, # eor=an sealde w$ldreor weres. # Wat ic% gearwe *$t *am lichryre # on last cyme= so=cyninges # seofonfeald wracu, micel $fter mane. # Min sceal swi=or mid grimme gryre # golden wur=an fyll and feorhcwealm, # *onne ic for= scio. '' *a wear= Adame # on Abeles gyld eafora on e=le # o*er feded, so=f$st sunu, # *am w$s Seth noma. Se w$s eadig # and his yldrum =ah freolic to frofre, # f$der and meder, Adames and Euan, # w$s Abeles gield on woruldrice. # *a word acw$= ord moncynnes: # ''Me ece sunu% sealde% selfa # sigora waldend, lifes aldor # on leofes st$l, *$s *e Cain ofsloh, # and me cearsorge mid *ys # magotimbre#of mode asceaf *eoden usser. # Him *$s *anc sie. '' Adam h$fde, # *a he eft ongan him to e=elst$fe% # o=res strienan bearnes bebryde, # beorn ellenrof, XXX and C # *isses lifes, wintra on worulde. # Us gewritu secga= *$t her eahtahund # iecte si==an m$g=um and m$cgum # m$gburgsine Adam on eor=an; # ealra h$fde nigenhund wintra and XXX eac, # *a he *as woruld *urh gastgedal # ofgyfan sceolde. Him on laste Seth # leod% weardode, eafora $fter yldrum; # e*elstol heold and wif begeat. # Wintra h$fde fif and hundteontig # *a he% fur=um ongan his m$gburge # men geicean sunum and dohtrum. # Sethes% eafora se yldesta w$s # Enos haten; se nemde god # ni=*a bearna $rest ealra, # si==an Adam stop on grene gr$s # gaste geweor=ad. Seth w$s ges$lig; # si==an strynde seofon winter her # suna and dohtra and% eahtahund. # Ealra h$fde XII and nigonhund, # *a seo tid gewear= *$t he fri=gedal # fremman sceolde. Him $fter heold, # *a he of worulde gewat, Enos yrfe, # si==an eor=e swealh s$dberendes # Sethes lice. He w$s leof gode # and lifde her wintra hundnigontig # $r he be wifeher *urh%gebedscire # bearn astrynde; him *a cenned wear= # Cainan $rest eafora on e=le. # Si==an eahtahund and fiftyno # on fri=o drihtnes gleawferh= h$le= # geogo=e strynde, suna and dohtra; # swealt, *a he h$fde, frod fyrnwita, # [V] and nigonhund. *$re cneorisse w$s # Cainan% si==an $fter Enose # aldordema, weard and wisa. # Wintra h$fde efne hundseofontig # $r him sunu woce. *a wear= on e=le # eafora feded, mago Cainanes%, # Malalehel w$s haten. Si==an eahtahund # $=elinga rim and feowertig% eac # feorum geicte Enoses sunu. # Ealra nigonhund wintra h$fde # *a he woruld ofgeaf and tyne eac, # *a his tidd$ge under rodera rum # rim w$s gefylled. Him on laste heold # land and yrfe Malalehel si==an # missera worn. Se frumgara # fif and sixtig wintra h$fde # *a he be wife ongann bearna strynan. # Him bryd sunu meowle to monnum brohte. # Se maga w$s on his m$g=e, # mine gefr$ge, guma on geogo=e, # Iared haten. Lifde si==an # and lissa breac Malalehel lange, # mondreama her, woruldgestreona. # Wintra h$fde fif and hundnigontig, # *a he for= gewat, and eahtahund; # eaforan l$fde land and leodweard. # Longe si==an Geared gumum # gold brittade. Se eorl w$s $=ele, # $f$st h$le=, and se frumgar his # freomagum leof. Fif and hundteontig # on fyore lifde wintra gebidenra # on woruldrice and syxtig eac # *a seo s$l gewear= *$t his wif sunu # on woruld brohte; se eafora w$s # Enoc haten, freolic frumbearn. # F$der her *a gyt his cynnes for= # cneorim icte, eaforan% eahtahund; # ealra h$fde V and syxtig, # *a he for= gewat, and nigonhund eac # nihtgerimes, wine frod wintres, # *a he *as woruld ofgeaf and% Geared *a # gleawum l$fde land and # leodweard,#leofum rince. Enoch si==an # ealdordom ahof, freo=osped folces wisa, # nalles feallan let dom and drihtscipe, *enden he hyrde w$s # heafodmaga. Breac bl$ddaga, # bearna strynde *reohund wintra. # Him w$s *eoden hold, rodera waldend. # Se rinc heonon on lichoman # lisse sohte, drihtnes dugu=e, # nales dea=e swealt middangeardes, # swa her men do*, geonge and ealde, # *onne him god heora $hta and $twist # eor=an gestreona on genime= # and heora aldor somed. ac he cwic gewat # mid cyning engla of *yssum l$nan # life feran% on *am gearwum # *e his gast onfeng $r hine to monnum # modor brohte. He *am yldestan # eaforan l$fde folc, frumbearne; # V and syxtig wintra h$fde # *a he woruld ofgeaf, and eac III hund. # *rage si==an Mathusal heold # maga yrfe, se on lichoman # lengest *issa% worulddreama breac. # Worn gestrynde $r his swyltd$ge # suna and dohtra; h$fde frod h$le, # *a he from sceolde ni**um hweorfan, # nigonhund wintra and hundseofontig to. # Sunu $fter heold, Lamech leodgeard, # lange si==an woruld bryttade. # Wintra h$fde twa and hundteontig # *a seo tid gewear= *$t se eorl ongan # $=ele cennan, sunu and dohtor. # Si==an lifde fif and hundnigontig, # frea moniges breac wintra under wolcnum, # werodes aldor, and% V hund eac; # heold *$t folc teala, bearna strynde, # him byras wocan, eaforan% and idesa. # He *one yldestan No- nemde, # se ni==um $r land bryttade # si==an Lamech gewat. H$fde $=elinga # aldorwisa V hund wintra # *a he fur=um ongan bearna strynan,*$s # *e bec cwe=a*. Sem w$s haten # sunu Noes, se yldesta, # o=er Cham, *ridda Iafeth. # *eoda tymdon rume under roderum, # rim miclade monna m$g=e # geond middangeard sunum and dohtrum. # =a giet w$s Sethes cynn, leofes leodfruman # on lufan swi=e drihtne dyre # and#domeadig, o=*$t bearn godes # bryda ongunnon on Caines # cynne secan, wergum # folce,#and him *$r wif curon ofer metodes est # monna eaforan, scyldfulra m$g= # scyne and f$gere. *a reordade # rodora waldend wra= moncynne # and *a worde cw$=: ''Ne syndon me on ferh=e freo # from gewitene cneorisnCaines, # ac me *$t cynn hafa= sare abolgen. # Nu me Sethes bearn torn niwia= # and him to nima= m$ge= to gem$ccum # minra feonda; *$r wifa wlite # onwod grome, idesa ansien, # and ece feond folcdriht wera, # *a $r on fri=e w$ron. ' Si==an hundtwelftig # geteled rime wintra on worulde # wr$ce bisgodon f$ge *eoda, # hwonne frea wolde on w$rlogan # wite settan and on dea= slean # d$dum scyldige gigantm$cgas, # gode unleofe, micle manscea=an, # metode la=e. *a geseah selfa # sigoro waldend hw$t w$s monna # manes on eor=an and *$t hie w$ron # womma =riste, inwitfulle. # He *$t unf$gere wera cneorissum # gewrecan *ohte, forgripan gumcynne # grimme and sare, heardum mihtum. # Hreaw hine swi=e *$t he folcm$g*a # fruman aweahte, $=elinga ord, # *a he Adam sceop, cw$= *$t he wolde # for wera synnum eall a$=an # *$t on eor=an w$s, forleosan lica gehwilc # *ara *e lifes gast f$=mum *eahte. # Eall *$t frea wolde on =$re toweardan # tide acwellan *e *a neal$hte # ni==a bearnum Noe w$s god, # nergende leof, swi=e ges$lig, # sunu Lameches, domf$st and gedefe. # Drihten wiste *$t *$s $=elinges # ellen dohte breostgehygdum; # for=on him brego s$gde, halig $t hleo=re, # helm allwihta, hw$t he fah werum # fremman wolde; geseah unrihte # eor=an fulle, side s$lwongas # synnum gehladene, widlum gewemde. # *a waldend spr$c, nergend usser, # and to Noe cw$=: 'Ic wille mid flode # folc acwellan and cynna gehwilc # cucra wuhta, *ara *e lyft and flod # l$da= and feda=, feoh and fuglas. # *u scealt fri= habban mid sunum *inum, # =onne sweart w$ter, wonne w$lstreamas # werodum swelga=, scea=um scyldfullum. # Ongyn *e scip wyrcan, merehus micel. # On *am *u monegum scealt reste geryman, # and rihte setl $lcum $fter agenum # eor=an#tudre. Gescype scylfan # on scipes bosme. *u *$t% f$r gewyrc # fiftiges wid, =rittiges heah # and% *reohund lang elngemeta, # and wi= y=a gewyrc gefeg f$ste. *$r sceal f$sl wesan cwiclifigendra # cynna gehwilces on *$t wuduf$sten # wocor#gel$ded eor=an tudres; # earc sceal *y mare. '' Noe fremede% # swa hine nergend heht, hyrde *am halgan # heofoncyninge, ongan ofostlice # *$t hof wyrcan, micle merecieste. # Magum s$gde *$t w$s *realic *ing # *eodum toweard, re=e wite. # Hie ne rohton *$s. Geseah *a ymb wintra worn # w$rf$st metod geofonhusa m$st # gearo hlifigean, innan and utan # eor=an lime gef$stnod wi= flode, # f$r Noes, *y selestan. # *$t is syndrig cynn; symle bi= *y heardra # *e hit hreoh w$ter, swearte s$streamas # swi=or beata=. =a to Noe cw$= # nergend usser: 'Ic *e *$s mine, # monna leofost, w$re gesylle, # *$t *u weg nimest and feora f$sl # *e*u ferian scealt geond deop w$ter # d$grimes worn on lides bosme. # L$d, swa ic *e hate, under earce bord # eaforan *ine, frumgaran *ry, # and eower feower wif. Ond *u seofone genim # on *$t sundreced tudra gehwilces # geteled rimes, *ara *e to mete # mannum lifige, and *ara o=erra% # $lces twa. Swilce *u of eallum # eor=an w$stmum wiste under w$gbord # werodum gel$de, *am *e mid sceolon # mereflod nesan. Fed freolice # feora wocre o= ic *$re lafe # lagosi=a eft reorde under roderum # ryman#wille. Gewit *u nu mid hiwum # on *$t hof gangan, gasta werode. # Ic *e godne wat, f$sthydigne; # *u eart freo=o wyr=e, ara mid eaforum. # Ic on andwlitan nu ofor seofon niht # sigan l$te w$llregn ufan # widre eor=an. Feowertig daga # f$h=e ic wille on weras st$lan # and mid w$g*reate $hta and agend # eall acwellan *a beutan beo= # earce bordum *onne sweart racu # stigan onginne=. '' Him *a Noe gewat, # swa hine nergend het, under earce bord # eaforan l$dan, weras on w$g*$l # and heora wif somed. and eall *$t to f$sle # frea $lmihtig habban wolde # under hrof gefor to heora # $tgifan,#swa him $lmihtig weroda drihten # *urh his word abead. Him on hoh beleac # heofonrices weard merehuses mu= # mundum sinum, sigora waldend, # and segnade earce innan # agenum spedum nergend usser. # Noe h$fde, sunu Lameches, # syxhund wintra *a he mid bearnum # under bord gestah, gleaw mid geogo=e, # be godes h$se, duge=um dyrum. # Drihten sende regn from roderum # and eac rume let willeburnan # on woruld *ringan of $dra gehw$re, # egorstreamas swearte swogan. # S$s up stigon ofer st$=weallas. # Strang w$s and re=e se =e w$trum weold; # wreah and *eahte manf$h=u bearn # middangeardes wonnan w$ge, # wera e=elland; hof hergode, # hygeteonan wr$c metod on monnum. # Mere swi=e grap on f$ge folc # feowertig daga, nihta o=er swilc. # Ni= w$s re=e, w$llgrim werum; # wuldorcyninges y=a wr$con # arleasra feorh of # fl$schoman.# Flod ealle wreah, hreoh under heofonum # hea beorgas geond sidne grund # and on sund ahof earce from eor=an # and *a $=elo mid, *a segnade # selfa drihten, scyppend usser, # *a he *$t scip beleac. Si==an wide rad # wolcnum under ofer holmes hrincg # hof seleste, for mid fearme. # F$re ne moston w$gli=endum # w$tres brogan h$ste hrinon, # ac hie halig god ferede and nerede. # Fiftena stod deop ofer dunum # se drenceflod monnes elna; # *$t is m$ro wyrd. *am $t niehstan # w$s nan to gedale, nym*e heof% w$s ahafen # on *a hean lyft, *a se egorhere # eor=an tuddor eall acwealde, # buton *$t earce bord heold heofona frea, # *a hine halig god ece upp forlet # edmodne% flod% streamum stigan, # sti=ferh= cyning. *a gemunde god # mereli=ende, sigora waldend # sunu Lameches and ealle *a wocre # *e he wi= w$tre beleac, lifes leohtfruma, # on lides bosme. Gel$dde *a wigend # weroda drihten worde ofer widland. # Willflod ongan lytligan eft. # Lago ebbade, sweart under swegle. # H$fde so= metod eaforum egstream # eft gecyrred, torhtne% ryne, # regn gestilled. For famig scip # L and C nihta under roderum, # si==an n$gledbord, f$r seleste, # flod up ahof, o=*$t rimget$l # re=re#*rage daga for= gewat. # =a on dunum ges$t heah mid hl$ste # holm$rna m$st, earc Noes, # *e Armenia hatene syndon. # *$r se halga bad, sunu Lameches, # so=ra gehata lange *rage, # hwonne him lifes weard frea $lmihtig # frecenra si=a reste ageafe, # *$ra% he rume dreah *a hine on sunde # geond sidne grund wonne y=a # wide b$ron. Holm w$s heononweard; # h$le= langode, w$gli=ende, # swilce wif heora, hwonne hie of nearwe # ofer n$gledbord ofer streamsta=e # st$ppan mosten and of enge # ut#$hta l$dan. *a fandode # for=weard scipes, hw$=er sincende # s$flod *a gyt w$re under wolcnum. # Let *a ymb worn daga *$s *e heah hlio=o # horde onfengon and $=elum eac # eor=an tudres sunu Lameches # sweartne fleogan hrefn ofer heahflod # of huse ut. Noe tealde # *$t he on neod hine, gif he on *$re lade # land ne funde, ofer sid w$ter # secan wolde on w$g*ele. # Eft him seo wen geleah, ac se feonde% gespearn # fleotende hreaw; salwigfe=era # secan nolde. He *a ymb seofon niht # sweartum hrefne of earce forlet # $fter fleogan ofer heah w$ter # haswe culufran on fandunga # hw$=er famig s$ deop *a gyta # d$l $nigne grenre eor=an # ofgifen h$fde. Heo wide hire # willan sohte and rume fleah. # Nohwe=ere reste fand, *$t heo for flode # fotum ne meahte land gespornan # ne on leaf treowes steppan for streamum, # ac w$ron steap hleo=o bewrigen mid w$trum. # Gewat se wilda fugel on $fenne # earce secan ofer wonne w$g, # werig sigan, hungri to handa # halgum rince. =a w$s culufre eft # of cofan sended ymb wucan wilde. # Seo wide fleah o=*$t heo rumgal # restestowe f$gere funde # and *a fotum stop on beam hyre; # gefeah bli=emod *$s *e heo gesittan% # swi=e werig on treowes telgum # torhtum moste. Heo fe=era onsceoc, # gewat fleogan eft mid lacum hire, # li=end brohte elebeames twig # an to handa, grene bl$d$. # *a ongeat hra=e flotmonna frea # *$t w$s frofor cumen, earfo=si=a bot. # *a gyt se eadega wer ymb wucan *riddan # wilde culufran ane sende. # Seo eft ne com to lide fleogan, # ac heo land begeat, grene bearwas; # nolde gladu $fre under salwed bord # sy==an $tywan on *ellf$stenne, # *a hire *earf ne w$s. *a to Noe spr$c # nergend usser, heofonrices weard, # halgan reorde: '*e is e=elstol # eft gerymed, lisse on lande, # lagosi=a rest f$ger on foldan. # Gewit on fre=o gangan ut of earce, # and on eor=an bearm of *am hean hofe # hiwan l$d *u and ealle *a wocre # *e ic w$g*rea on li=e% nerede # *enden lago h$fde *rymme ge*eahtne% # *riddan% e=yl. '' He fremede swa # and frean hyrde, stah ofer streamweall, # swa him seo stefn bebead, lustum miclum, # and al$dde *a of w$g*ele # wra=ra lafe. *a Noe ongan # nergende lac r$df$st re=ran, # and recene genam on eallum d$l # $htum sinum, =am =e him to duge=um # drihten sealde, gleaw to *am gielde, # and*a gode selfum torhtmod h$le # tiber ons$gde, cyninge engla. # Huru cu= dyde nergend usser, # *a he Noe gebletsade # and his bearn somed, *$t he *$t gyld on *anc # agifen h$fde and # on geogo=hade#godum d$dum $r geearnod # *$t% him ealra w$s ara este # $lmihtig god, domf$st duge*a. # *a gyt drihten cw$=, wuldris aldor # word to Noe': 'Tyma= nu and tiedra=, # tires bruca=, mid gefean fry=o; # fylla= eor=an, eall geicea=. # Eow is e=elstol and% holmes hl$st # and heofonfuglas% and wildu deor # on geweald geseald, eor=e $lgrene # and eacen feoh%. N$fre ge mid blode # beodgereordu unarlice # eowre *icgea=, besmiten mid synne # sawldreore. $lc hine selfa # $rest begrinde= gastes duge=um # *$ra% *e mid gares orde o=rum # aldor o=*ringe=.#^ne =earf he *y edleane gefeon modge*ance, # ac ic monnes feorh to slagan sece # swi=or micle, and to bro=or banan, # *$s *e blodgyte, w$llfyll weres # w$pnum gespede=, mor= mid mundum. # Monn w$s to godes anlicnesse # $rest gesceapen. $lc hafa= magwlite # metodes and engla *ara *e healdan wile # halige *eawas. Weaxa= and wrida=, # wilna bruca=, ara on eor=an; # $=elum fylla= eowre fromcynne # foldan sceatas, teamum and tudre. # Ic eow treowa *$s mine selle, # *$t ic on middangeard n$fre egorhere # eft gel$de, w$ter ofer widland. # Ge on wolcnum *$s oft and% gelome # andgiettacen magon sceawigan, # *onne ic scurbogan minne iewe, # *$t ic monnum *as w$re # gel$ste, #*enden woruld stande= '' =a w$s se snotra # sunu Lamehes of fere acumen # flode on laste mid his eaforum *rim, # yrfes hyrde and heora feower wif; nemde w$ron # Percoba, Olla, Olliua, Olliuani, w$rf$st metode%, # w$tra lafe. H$le= hygerofe # hatene w$ron, suna Noes # Sem and Cham, Iafe= *ridda. # From *am gumrincum folc geludon # and gefylled wear= eall *es middangeard # monna bearnum. =a Noe ongan # niwan stefne mid hleomagum # ham sta=elian and to eor=an him # $tes tilian; won and worhte, # wingeard sette, seow s$da fela, # sohte georne *ahim wlitebeorhte # w$stmas brohte, geartorhte gife, # grene folde. =a *$t geeode, # *$t se eadega wer on his wicum wear= # wine druncen, sw$f symbelwerig, # and him selfa sceaf reaf of lice. # Swa gerysne ne w$s, l$g *a limnacod. # He lyt ongeat *$t him on his inne% # swa earme gelamp, *a him on hre=re # heafodswima on *$s halgan hofe # heortan clypte. Swi=e on sl$pe # sefa nearwode *$t he ne mihte # on gemynd drepen hine handum self # mid hr$gle wryon and sceome *eccan, # swa gesceapu w$ron werum and wifum, # si==an wuldres *egn ussum f$der and meder # fyrene sweorde on laste beleac # lifes e=el. *a com $rest # Cam in si=ian, eafora Noes, # *$t his aldor l$g, ferh=e forstolen. # *$r he freondlice on his agenum f$der # are ne wolde gesceawian, # ne *a sceonde huru hleomagum helan, # ac he hlihende bro=rum s$gde, # hu se beorn hine reste on recede. # Hie *a ra=e stopon, heora andwlitan # in bewrigenum under lo=um listum, # *$thie leofum men geoce gefremede; # gode w$ron begen, Sem and Iafe=. # =a of sl$pe onbr$gd sunu Lamehes, # and *a sona ongeat *$t him cynegodum # Cham ne wolde, *a him w$s are *earf, # $nige cy=an hyldo and treowa. # *$t *am halgan w$s sar on mode, # ongan *a his selfes bearn wordum wyrgean, # cw$=, he wesan sceolde hean under heofnum, # hleomaga *eow, Cham on eor*an; # him *a cwyde sy==an and his fromcynne # frecne scodon. *a nyttade # Noe si==an mid sunum sinum # sidan rices =reohund wintra # *isses lifes, freomen $fter flode, # and fiftig eac, *a he for= gewat. Si==an his eaforan # ead bryttedon, bearna stryndon; # him w$s beorht wela. *a wear= Iafe=e # geogo= afeded, hyhtlic heor=werod # heafodmaga, sunu and dohtra. # He w$s selfa til, heold a rice, # e=eldreamas, bl$d mid bearnum, # o=*$t breosta hord, gast ellorfus # gangan sceolde to godes dome. # Geomor si==an f$der flettgesteald # freondum d$lde, sw$sum and gesibbum, # sunu Iafe=es; *$s teames w$s # tuddor gefylled unlytel d$l # eor=an gesceafta. Swilce Chames suno # cende wurdon, eaforan on e=le; # *a yldestan Chus and Chanan% # hatene w$ron, ful freolice feorh, # frumbearn Chames. Chus w$s $=elum # heafodwisa, wilna brytta # and woruldduge=a bro=rum sinum, # botlgestreona, f$der on laste, # si==an for= gewat Cham of lice, # *a him cwealm gesceod. Se magor$swa # m$g=e sinre domas s$gde, # o=*$t his dogora w$s rim aurnen. # *a se rinc ageaf eor=cunde ead, # sohte o=er lif, f$der Nebro=es%. # Frumbearn si==an eafora Chuses # yrfestole weold, widm$re wer, # swa% us gewritu secgea=, *$t he moncynnes # m$ste h$fde on *am m$ldagum # m$gen and strengo. Se w$s Babylones # bregorices fruma, $rest $=elinga; # e=el=rym onhof, rymde and r$rde. # Reord w$s *a gieta eor=buendum # an gem$ne. Swilce% of Cames # cneorisse woc werm$g=a fela; # of *am widfolce% cneorim micel # cenned w$ron. *a wear= Seme # suna and dohtra on woruldrice # worn afeded, freora bearna, # $r=on frod% cure wintrum w$lreste # werodes aldor. On *$re m$g=e # w$ron men tile, *ara an w$s # Eber haten, eafora Semes; # of *am eorle woc unrim *eoda, # *a nu $=elingas, ealle eor=buend, # Ebrei hata=. Gewiton him *a eastan # $hta l$dan, feoh and feorme. # Folc w$s anmod; rofe rincas # sohton rumre land, o=*$t hie becomon # cor=rum miclum, folc ferende, # *$r hie f$stlice $=elinga bearn, # eard genamon. Gesetton *a Sennar # sidne and widne leoda r$swan; # leofum mannum heora geardagum # grene wongas, f$gre foldan, # him for=wearde on =$re d$gtide # dugu=e w$ron, wilna gehwilces # weaxende sped. =a *$r mon m$nig # be his m$gwine, $=eling anmod, # o=erne b$d *$s hie him to m$r=e, # $r seo mengeo eft geond foldan bearm% # tofaran sceolde, leoda m$g=e # on landsocne burh geworhte # and to beacne torr up ar$rde # to rodortunglum. *$s *e hie gesohton # Sennera feld, swa *a foremeahtige # folces r$swan, *a yldestan # oft and gelome li=sum gewunedon. # larum sohton weras to weorce # and to wrohtscipe, o=*$t for wlence # and for wonhygdum cy=don cr$ft heora, # ceastre worhton and to heofnum up # hl$dr$ r$rdon, strengum stepton # st$nenne% weall ofer monna gemet, # m$r=a georne, h$le= mid honda. # *a com halig god wera cneorissa # weorc sceawigan, beorna burhf$sten, # and *$t beacen somed, *e to roderum up # r$ran ongunnon Adames eaforan, # and *$s unr$des sti=ferh= cyning # steore gefremede, *a he re=emod # reorde gesette eor=buendum # ungelice, *$t hie *$re sp$ce # sped ne ahton. *a hie gemitton # mihtum spedge, teoche $t torre, # getalum myclum, weorces wisan, # ne *$r werm$g=a $nig wiste # hw$t o=er cw$=. Ne meahte hie gewur=an # weall st$nenne up for= timbran, # ac hie earmlice heapum tohlocon%, # hleo=rum ged$lde; w$s o=erre% # $ghwilc worden m$gburh fremde, # si==an metod tobr$d *urh his mihta sped # monna spr$ce. Toforan *a # on feower wegas $=elinga bearn # unge*eode on landsocne. # Him on laste bu sti=lic stantorr # and seo steape burh samod samworht # on Sennar stod. Weox *a under wolcnum # and wri=ade m$gburh Semes, # o=*$t mon awoc on *$re cneorisse, # cynebearna rim, *ancolmod wer, # *eawum#hydig. Wurdon *am $=elinge # eaforan acende, in Babilone # bearn afeded freolicu tu, # and *a frumgaran, h$le= higerofe, # hatene w$ron Abraham and Aaron; # *am eorlum w$s frea engla bam # freond% and aldor. =a wear= Aarone # eafora feded, leoflic on life, # =am w$s Loth noma. =a magorincas # metode ge*ungon, Abraham and Loth, # unforcu=lice, swa him from yldrum # $=elu w$ron on woruldrice; # for=on hie wide nu duge=um dema= # drihtfolca% bearn%. *a *$s m$les w$s # mearc agongen *$t him Abraham # idese brohte, wif to hame,*$r # he wic ahte, f$ger and freolic. # Seo f$mne w$s Sarra haten, # *$s *e us secgea= bec. Hie *a wintra fela # woruld bryttedon, sinc $tsomne, # sibbe heoldon geara mengeo. # Nohw$=re gife=e wear= Abrahame *a gyt # *$t him yrfeweard wlitebeorht ides # on woruld brohte, Sarra Abrahame, # suna and dohtra. Gewat him *a mid cnosle # ofer Caldea folc feran mid feorme # f$der Abrahames; snotor mid gesibbum # secean wolde Cananea land. # Hine cneowm$gas, Metode gecorene # mid si=edon of *$re e=eltyrf, # Abraham and Loth. Him *a cynegode # on Carran $=elinga bearn # eard genamon, weras mid wifum. # On *am wicum his f$der Abrahames # feorh gesealde, w$rf$st h$le; # wintra h$fde twa hundteontig, # geteled rime, and fife eac, # *a he for= gewat misserum frod # metodsceaft seon. =a se halga spr$c, # heofonrices weard, to Abrahame, # ece drihten: 'Gewit *u nu feran # and *ine fare l$dan, ceapas to cnosle. # Carran% ofgif, f$der e=elstol. # Far, swa ic *e hate, monna leofost, # and *u minum wel larum hyre, # and *$t land gesec *e ic *e $lgrene # ywan wille, brade foldan. # *u gebletsad scealt on mundbyrde # minre lifigan. Gif =e $nig # eor=buendra mid wean grete=, # ic hine werg=o on mine sette # and modhete, longsumne ni=; # lisse selle, wilna w$stme # *am *e wur=ia=. *urh *e eor=buende # ealle onfo=, folcbearn freo=o # and freondscipe, blisse minre # and bletsunge on woruldrice. # Wri=ende sceal m$g=e *inre # monrim wesan swi=e under swegle # sunum and dohtrum, o=*$t fromcyme # folde weor=e=, *eodlond monig # *ine gefylled. '' Him *a Abraham gewat # $hte l$dan of Egipta # e=elmearce, gumcystum god, # golde and seolfre swi=feorm and ges$lig, # swa him sigora weard, waldend usser # *urh his word abead, ceapas from Carran; # sohton Cananea lond and leodgeard. # *a com leof gode on *a e=elturf # idesa l$dan, sw$se gebeddan # and his suhtrian wif on willan. # Wintra h$fde fif and hundseofontig # =a he faran sceolde, Carran ofgifan # and cneowmagas. Him *a feran gewat # f$der $lmihtiges lare gemyndig # land sceawian geond *a folcsceare # be frean h$se Abraham wide, # o=*$t ellenrof to Sicem% com # si=e spedig, cynne Cananeis. # *a hine cyning engla Abrahame # iewde selfa, domf$st wereda # and drihten cw$=: '*is is seo eor=e # *e ic $lgrene tudre *inum # torhte wille w$stmum gewlo # on geweald don, rume rice. # '' *a se rinc gode wibed worhte # and *a waldende lifes leohtfruman # lac ons$gde gasta helme. # Him *a gyt gewat Abraham eastan # eagum wlitan on landa% cyst, # lisse gemunde heofonweardes gehat, # *a him *urh halig word sigora selfcyning # so= gecy=de, o=*$t drihtweras # dugu*um geforan *$r is botlwela # Bethlem haten. Beorn bli=emod # and his bro=or sunu for= oferforan # folcm$ro land eastan mid $htum, # $f$ste men weallsteapan hleo=u, # and him *a wic curon *$r him wlitebeorhte # wongas ge*uhton. Abraham *a # o=ere si=e wibed worhte. # He *$r wordum god torhtum cigde, # tiber ons$gde his liffrean, # him *$s lean ageaf nalles hneawlice% # *urh his hand metend, on *am gledstyde # gumcystum til. =$r r$sbora # *rage si==an wicum wunode # and wilna breac, beorn mid bryde, # o=*$t broh*rea Cananea wear= # cynne getenge, hunger se hearda, # hamsittendum, w$lgrim werum. # Him *a wishydig Abraham gewat # on Egypte, drihtne gecoren, # drohta= secan, fleah w$rf$st wean; # w$s *$t wite to strang. Abraham ma=elode, # geseah Egypta hornsele hwite # and hea byrig beorhte blican. # ongan *a his bryd frea, wishydig wer, # wordum l$ran: 'Si==an Egypte # eagum moton on *inne wlite wlitan # wlance monige, *onne $=elinga # eorlas wena=, m$g $lfscieno, # *$t *u min sie beorht gebedda, # *e wile beorna sum him geagnian. # Ic me onegan% m$g *$t me wra=ra sum # w$pnes ecge for freondmynde # feore beneote. Saga *u, Sarra, # *$t *u sie sweostor min, lices m$ge, # *onne *e leodweras fremde fricgen # hw$t sie freondlufu ell=eodigra # uncer twega, feorren cumenra. # *u him f$ste hel so=an spr$ce; # swa *u minum scealt feore gebeorgan, # gif me freo=o drihten on woruldrice, # waldend usser, an $lmihtig, # swa he $r dyde, lengran lifes. # Se us *as lade sceop, *$t we on Egiptum # are sceolde fremena friclan # and us fremu secan. '' *a com ellenrof # eorl si=ian, Abraham mid $htum # on Egypte, *$r him folcweras # fremde w$ron, wine uncu=e. # Wordum spr$con ymb *$s wifes wlite # wlonce monige, duge=um dealle; # him drihtlicu m$g, on wlite modgum # m$negum =uhte, cyninges *egnum. # Hie *$t cu= dydon heora folcfrean # *$t% f$gerro lyt for $=elinge # idesa% sunnon, ac hie Sarran # swi=or micle, wynsumne wlite # wordum heredon, o=*$t he l$dan heht # leoflic wif to his selfes sele. # Sinces brytta, $=elinga helm # heht Abrahame dugu=um stepan. # Hw$=ere drihten wear=, frea Faraone # fah and yrre for wifmyne; # *$s wra=e ongeald hearde mid hiwum # h$gstealdra wyn. Ong$t hw$=ere # gumena aldor hw$t him waldend wr$c # witeswingum; heht him Abraham # to egesum ge=readne brego Egipto, # and his bryd ageaf, wif to gewealde; # heht him wine ceosan, ellor $=elingas, # o=re duge=e. Abead *a *eodcyning # *egnum sinum, ombihtscealcum, # *$t hie hine arlice ealles onsundne # eft gebrohten of *$re folcsceare, # *$t he on fri=e w$re. =a Abraham # $hte l$dde of Egypta # e=elmearce: hie ellenrofe # idese feredon, bryd and begas, # *$t hie to Bethlem on cu=e wic # ceapas l$ddon, eadge eor=welan # o=re si=e, wif on% willan # and heora woruldgestreon. Ongunnon him *a bytlian # and heora burh r$ran, and sele settan, # salo niwian. Weras on wonge # wibed setton neah *am *e Abraham # $ror r$rde his waldende # *a westan com. *$r se eadga eft # ecan drihtnes niwan stefne # noman weor=ade; tilmodig eorl # tiber ons$gde *eodne engla, # *ancode swi=e lifes leohtfruman # lisse and ara. Wunedon on *am wicum, # h$fdon wilna geniht Abraham and Loth. # Ead bryttedon, o=*$t hie on *am lande # ne meahton leng somed bl$des brucan # and heora begra *$r $hte habban, # ac sceoldon arf$ste, *a rincas *y # rumor secan ellor e=elseld. # Oft w$ron teonan w$rf$stra wera # weredum gem$ne, heardum hearmplega. # *a se halga ongan ara gemyndig # Abraham sprecan f$gre to Lothe: # 'Ic eom f$dera *in sibgebyrdum, # *u min suhterga. Ne sceolon unc betweonan # teonan weaxan, wroht wri=ian- # ne *$t wille god. Ac wit synt gemagas; # unc gem$ne ne sceal elles awiht, # nym*e eall tela lufu langsumu. # Nu *u, Loth, ge*enc, *$t unc modige # ymb mearce sitta=, *eoda *rymf$ste # *egnum and gesi==um, folc Cananea # and Feretia, rofum rincum. # Ne willa= rumor unc landriht heora; # for=on wit l$dan sculon, teon of% *isse stowe, # and unc sta=olwangas rumor secan. # Ic r$d sprece, bearn Arones, # begra uncer, so=ne secge. # Ic *e selfes dom life, leofa. # Leorna *e seolfa and ge*ancmeta # *ine mode on hwilce healfe # *u wille hwyrft don, cyrran mid ceape, # nu ic *e cyst abead. ' Him *a Loth gewat # land sceawigan be Iordane, # grene eor=an. Seo w$s w$trum weaht # and w$stmum *eaht, lagostreamum leoht, # and gelic godes neorxnawange%, # o=*$t% nergend god for wera synnum # wylme gesealde Sodoman and Gomorran, # sweartan lige. Him *a eard geceas # and e=elsetl sunu Arones # on Sodoma byrig; $hte sine # ealle% l$dde%, beagas from Bethlem # and botlgestreon, welan, wunden gold. # Wunode si==an be Iordane # geara m$nego. *$r folcstede # f$gre w$ron, men arlease, # metode la=e. W$ron Sodomisc cynn # synnum *riste, d$dum gedwolene; # drugon heora selfra ecne unr$d. # $fre ne wolde *am leod*eawum # Loth% onfon, ac he *$re m$g=e # monwisan fleah, *eah *e he on *am lande # lifian sceolde, facen and fyrene, # and hine f$gre heold, *eawf$st and ge*yldig # on *am *eodscipe, emne *on gelicost, # lara gemyndig, *e he ne cu=e # hw$t *a cynn dydon. Abraham wunode # e=eleardum Cananea for=. # Hine cyning engla, metod moncynnes # mundbyrde heold, wilna w$stmum # and woruldduge=um, lufum and lissum; # for*on hislof secga= wide under wolcnum # wera cneorisse, foldwonga% bearn. # He frean hyrde estum on e=le, # =enden he eardes breac, halig and higefrod. # n$fre hleowlora% $t edwihtan # $fre weor=e= feorhberendra # forht and acol, mon for metode, # *e him $fter a *urh gemynda sped # mode% and d$dum, worde and gewitte, # wise *ance, o= his ealdorgedal # oleccan wile. =a ic aldor gefr$gn # Elamitarna fromne folctogan, # fyrd gebeodan, Orlahomar; # him Ambrafel of Sennar # side worulde for on fultum. # Gewiton hie feower *a *eodcyningas # *rymme micle secan su= =anon # Sodoman and Gomorran. *a w$s gu=hergum # be Iordane wera e=elland # wide geondsended, folde feondum. # Sceolde forht monig blachleor ides # bifiende gan on fremdes f$=m; # feollon wergend bryda and beaga, # bennum seoce. Him *a togeanes # mid gu=*r$ce fife foran # folccyningas sweotum su=on, # woldon Sodome burh wra=um werian. # *a wintra [XII] nor=monnum $r # niede sceoldon gombon gieldan # and gafol sellan, o=*$t *a leode # leng ne woldon Elamitarna # aldor swi=an folcgestreonum, # ac him from swicon. Foron *a tosomne # francan w$ron hlude, wra=e w$lherigas. # Sang se wanna fugel under deore=sceaftum, # deawigfe=era, hr$s on wenan. # H$le= onetton on m$gencor=rum, # modum *ry=ge%, o=*$t folcgetrume # gefaren h$fdon sid tosomne # su=an and nor=an, helmum *eahte. # *$r w$s heard plega, w$lgara wrixl, # wigcyrm micel, hlud hildesweg. # Handum brugdon h$le= of sc$=um # hringm$led sweord, ecgum dihtig. # *$r w$s ea=fynde eorle orlegceap, # se =e $r ne w$s ni=es genihtsum. # Nor=men w$ron su=folcum swice; # wurdon Sodomware and Gomorre, # goldes bryttan, $t *$m lindcrodan # leofum bedrorene, fyrdgesteallum. # Gewiton feorh heora fram *am folcstyde # fleame nergan, secgum ofslegene; # him on swa=e feollon $=elinga bearn, # ecgum of*egde, willgesi==as. # H$fde wigsigor Elamitarna # ordes wisa, weold w$lstowe. # Gewat seo w$pna laf f$sten secan. # Fynd gold strudon, ahy=dan% *a mid herge # hordburh wera, Sodoman and Gomorran, # *a s$l ageald, m$re ceastra. # M$g= si=edon, f$mnan and wuduwan, # freondum besl$gene, from hleowstole. # Hettend l$ddan ut mid $htum # Abrahames m$g of Sodoma byrig. # We *$t so= magon secgan fur=ur, # hwelc si==an wear= $fter *$m gehn$ste # herewulfa si=, *ara *e l$ddon Loth # and leoda god, su=monna sinc, # sigore gulpon. Him *a secg hra=e # gewat si=ian, an gara laf, # se =a gu=e gen$s, Abraham seca # Se *$t orlegweorc *am Ebriscan # eorle gecy=de, forslegen swi=e # Sodoma folc, leoda dugu=e # and Lothes si=. *a *$t inwitspell # Abraham s$gde freondum sinum. # b$d him fultumes w$rf$st h$le= # willge=oftan, Aner and Manre, # Escol *riddan, cw$= *$t him w$re # weorce on mode, sorga sarost, # *$t his suhtriga *eownyd *olode. # b$d him *r$crofe *a rincas *$s # r$d ahicgan, *$t his hyldem$g # ahreded% wurde, beorn mid bryde. # Him *a bro=or *ry $t spr$ce *$re # spedum miclum h$ldon hygesorge # heardum wordum, ellenrofe, # and Abrahame treowa sealdon, # *$t hie his torn mid him gewr$con on wra=um, # o==e on w$l feollan%. *a se halga heht # his heor=werod w$pna onfon. # He *$r wigena fand, $scberendra, # XVIII and CCC eac # *eodenholdra%, *ara *e he wiste # *$t meahte wel $ghwylc on fyrd wegan # fealwe linde. Him *a Abraham gewat # and *a eorlas *ry *e him $r treowe sealdon # mid heora folcgetrume%; wolde his m$g huru, Loth alynnan # of la=scipe. Rincas w$ron% rofe, # randas w$gon for= fromlice # on foldwege. Hildewulfas # herewicum neh gefaren h$fdon. # *a he his frumgaran, wishydig wer, # wordum s$gde, *ares afera, # him w$s *earf micel *$t hie% on twa healfe grimme gu=gemot # gystum eowdon heardne handplegan; # cw$= *$t him se halga, ece drihten, # ea=e% mihte $t *am spereni=e # spede l$nan. *a ic ne=an gefr$gn # under nihtscuwan h$le= to hilde. # Hlyn wear= on wicum scylda and sceafta, # sceotendra fyll, gu=flana gegrind; # gripon unf$gre under sceat werum # scearpe garas, and feonda feorh # feollon =icce, *$r hlihende # hu=e feredon secgas and gesi==as. # Sigor eft ahwearf of nor=monna # ni=geteone, $sctir wera. # Abraham sealde wig to wedde, # nalles wunden gold, for his suhtrigan, # sloh and fylde feond on fitte. # Him on fultum grap heofonrices weard. # Hergas wurdon feower on fleame, # folccyningas, leode r$swan. # Him on laste stod hihtlic heor=werod, # and h$le= lagon, on swa=e s$ton, # *a *e Sodoma and Gomorra # golde berofan, bestrudon stigwitum. # Him *$t sti=e geald f$dera Lothes. # Fleonde w$ron% Elamitarna # aldordugu=e dome bedrorene, # o=*$t hie Domasco unfeor w$ron. # Gewat him Abraham =a on *a wigrode # wi=ertrod seon la=ra monna. # Loth w$s ahreded, eorl mid $htum, # idesa hwurfon, wif on willan. # Wide gesawon freora feorhbanan # fuglas slitan on ecgwale. # Abraham ferede su=monna eft # sinc and bryda, $=elinga bearn, # o=le nior, m$ge= heora magum. # N$fre mon ealra lifigendra her # lytle werede *on wur=licor # wigsi= ateah, *ara *e wi= swa miclum # m$gne ger$sde. *a w$s su= *anon # Sodoma folce% gu=spell wegen%, # hwelc gromra wear= feonda fromlad. # Gewat him frea leoda, eorlum bedroren, # Abraham secan, freonda feasceaft. # Him ferede mid Solomia # sinces hyrde; *$t w$s se m$ra # Melchisedec, leoda bisceop. # Se mid lacum com fyrdrinca fruman # f$gre gretan, Abraham arlice, # and him on sette godes beltsunge, # and swa gyddode: 'W$s% =u gewur=od # on wera rime for *$s eagum # *e =e $sca tir $t gu=e forgeaf. # *$t is god selfa, se =e hettendra # herga *rymmas on geweald gebr$c, # and *e w$pnum l$t rancstr$te for= # rume wyrcan, hu=e hareddan # and h$le= fyllan. On swa=e s$ton; # ne meahton si=werod gu=e spowan, # ac hie god flymde, se =e$t feohtan # mid frumgarum wi= oferm$gnes # egsan sceolde handum sinum, # and halegu treow, seo *u wi= rodora weard # rihte healdest. '' Him *a se beorn # bletsunga lean *urh hand ageaf, # and *$s hereteames ealles teo=an sceat # Abraham sealde godes bisceope. # *a spr$c gu=cyning, Sodoma aldor, # secgum befylled, to Abrahame # him w$s ara *earf. Forgif me mennen # minra leoda, *e *u ahreddest # herges cr$ftum wera w$lclommum. # Hafa *e wunden gold *$t $r agen w$s # ussum folce, feoh and fr$twa. # L$t me freo l$dan eft on e=el # $=elinga bearn, on weste wic # wif and cnihtas, earme wydewan. # Eaforan syndon deade, folcgesi=as, # nym=e fea ane, *e me mid sceoldon # mearce healdan. '' Him *a Abraham # andswarode $dre for eorlum, # elne gewur=od, dome and sigore, # drihtlice spr$c. ''Ic *e gehate, # h$le=a waldend, for *am halgan, # *e heofona is and% *isse eor=an # agendfrea, wordum minum, # nis woruldfeoh, *e ic me agan wille, sceat ne scilling, # *$s ic on sceotendum, *eoden m$ra, # *ines ahredde, $=elinga helm, # *y l$s *u eft cwe=e *$t ic wurde, # willgesteallum, eadig on eor=an # $rgestreonum Sodoma rices%. # ac *u selfa% most heonon hu=e l$dan, # *e ic *e $t hilde gesloh, ealle buton d$le # *issa drihtwera, Aneres and Mamres # and Escoles. Nelle ic *a rincas # rihte ben$man, ac hie me fulleodon # $t $sc*r$ce, fuhton *e $fter frofre. # Gewit *u ferian nu ham hyrsted gold # and healsm$ge=, leoda idesa. # *u *e la=ra ne *earft h$le=a hild*r$ce # hwile onsittan, nor=manna wig; # ac nefuglas% under beorhhleo*um # blodige% sitta=, *eodherga w$le% # *icce gefylled. '' Gewat him *a se healdend # ham si=ian mid *y hereteame # *e him se halga forgeaf, Ebrea leod # arna gemyndig. *a gen Abrahame # eowde selfa heofona heahcyning # halige spr$ce, trymede tilmodigne # and him to reordode: 'Meda syndon micla *ina. # Ne l$t *u *e *in mod asealcan, w$rf$st willan mines. # Ne *earft *u *e wiht ondr$dan, *enden *u mine lare l$stest, # ac ic *e lifigende her wi= weana gehwam # wreo and scylde folmum minum; # ne *earft *u forht wesan. '' Abraham *a # andswarode, d$drof drihtne sinum, # fr$gn hine d$grime frod: Hw$t gifest *u me, # gasta waldend, freomanna to frofre, # nu ic *us feasceaft eom? Ne *earf ic yrfestol # eaforan bytlian $negum minra, # ac me $fter sculon mine woruldmagas # welan bryttian. Ne sealdest *u me sunu; # for=on mec sorg drece= on sefan swi=e. # Ic sylf ne m$g r$d ahycgan. # G$= gerefa min f$gen freobearnum; # f$ste mynte= inge*ancum # *$t me $fter sie eaforan sine # yrfeweardas. Geseo= *$t me of bryde # bearn ne wocon. '' Him *a $dre god # andswarode: 'N$fre gerefan # r$da= *ine eafora yrfe, # ac *in agen bearn fr$twa healde=, # *onne *in fl$sc lige=. Sceawa heofon, # and% hyrste gerim, rodores tungel, # *a nu rume heora wuldorf$stne wlite # wide d$la= ofer brad brymu # beorhte scinan. Swilc bi= m$gburge% # menigo *inre folcbearnum frome. # Ne l$t *u *in ferh= wesan sorgum as$led%. # Gien *e sunu weor=e=, bearn of bryde # *urh gebyrd cumen, se =e $fter bi= # yrfes hyrde, gode m$re. # Ne geomra *u. Ic eom se waldend # se *e for wintra fela of Caldea # ceastre al$dde, feowera sumne, # gehet *e folcstede wide to gewealde. # Ic *e w$re nu, mago Ebrea, # mine selle, *$t sceal fromcynne # folde *ine, sidland manig, # geseted wur=an, eor=an sceatas # o= Eufraten, and from Egypta # e=elmearce swa mid ni=as # swa% Nilus sceade= and eft Wendels$% # wide rice. Eall *$t sculon agan # eaforan *ine, *eodlanda gehwilc, # swa *a *reo w$ter steape stanbyrig # streamum bewinda=, famige flodas # folcm$g=a byht. '' *a w$s Sarran # sar on mode, *$t him Abrahame # $nig ne wear= *urh gebedscipe # bearn gem$ne, freolic to frofre. # Ongann *a ferh=cearig to were sinum # wordum m$=lan: 'Me *$s forwyrnde # waldend heofona, *$t ic m$gburge # moste *inre rim miclian # roderum under eaforum *inum. # Nu ic eom orwena *$t unc se% e=ylst$f% # $fre weor=e gife=e $tg$dere. # Ic eom geomorfrod. Drihten min, # do swa ic *e bidde. Her is f$mne, # freolecu m$g, Ides Egyptisc, # an on gewealde. Hat *e *a recene # reste gestigan, and afanda hw$=er # frea wille $nigne *e # yrfewearda on woruld l$tan # *urh *$t wif cuman. '' *a se eadega wer # idese larum ge=afode, # heht him *eowmennen on bedd gan # bryde larum. Hire mod astah # *a heo w$s magotimbre be Abrahame # eacen worden. Ongan $f*ancum # agendfrean halsf$st herian, # hige*ry=e w$g, w$s la=wendo, # lustum ne wolde *eowdom *olian, # ac heo *riste ongan wi= Sarran # swi=e winnan. *a ic *$t wif gefr$gn # wordum cy=an hire mandrihtne # modes sorge, sarferh= s$gde # and swi=e cw$=: 'Ne fremest *u gerysnu # and riht wi= me. *afodest *u gena # *$t me *eowmennen, si==an Agar =e, # idese laste, beddreste gestah, # swa ic bena w$s, drehte% dogora gehwam% # d$dum and wordum unarlice. # *$t Agar% sceal% ongieldan%, gif ic mot for *e # mine wealdan, Abraham leofa. # *$s sie $lmihtig, drihtna% drihten, # dema mid unc twih. '' Hire *a $dre # andswarode wishidig wer # wordum sinum': 'Ne forl$te ic *e,*enden # wit lifia= bu, arna lease, # ac *u *in agen most mennen ateon, # swa *in mod freo=. '' =a wear= unbli=e # Abrahames cwen, hire worc*eowe # wra= on mode, heard and hre=e, # higeteonan spr$c fr$cne on f$mnan. # Heo *a fleon gewat *rea and *eowdom; # *olian ne wolde yfel and ondlean, # *$s =e $r dyde to Sarran, # ac heo on si= gewat westen secan. # *$r hie wuldres *egn, engel drihtnes # an gemitte geomormode, # se hie georne fr$gn: 'Hwider fundast *u, # feasceaft ides, si=as dreogan? # *ec Sarre ah. '' Heo him $dre # andswarode: 'Ic fleah wean, wana # wilna gehwilces, hl$fdigan hete, # hean of wicum, tregan and teonan. # Nu sceal tearighleor on westenne # witodes bidan, hwonne of heortan # hunger o==e wulf sawle and sorge # somed abregde. Hire *a se engel # andswarode: ne ceara *u feor heonon # fleame d$lan somwist incre, # ac *u sece eft, earna *e ara, # ea=mod ongin dreogan $fter duge=um, # wes drihtenhold. *u scealt, Agar, # Abrahame sunu on woruld bringan. # Ic *e wordum nu minum secge, # *$t se magorinc sceal mid yldum wesan # Ismahel haten. Se bi= unhyre, # orl$ggifre, and% wi=erbreca # wera cneorissum, magum sinum; # hine monige on wra=e winna= # mid w$pen*r$ce. Of *am frumgaran% # folc aw$cnia=%, *eod unm$te. # Gewit *u *inne eft waldend secan; # wuna *$m *e agon. '' Heo *a $dre gewat # engles larum hire hlafordum, # swa se halga bebead, godes $rendgast, # gleawan spr$ce. *a wear= Abrahame # Ismael geboren, efne *a he on worulde # wintra h$fde VI and LXXX. # Sunu weox and =ah, swa se engel $r # *urh his agen word, f$le freo=oscealc, # f$mnan s$gde. *a se =eoden # ymb XIII gear, ece drihten, # wi= Abrahame spr$c: 'Leofa,swa ic *e l$re, # l$st uncre wel treowr$denne. # Ic *e on tida gehwone dugu=um stepe. # Wes *u d$dum from willan mines. # Ic *a w$re for= so=e gel$ste, # *e ic *e sealde geo frofre to wedde, # *$s *in ferh= bemearn. *u scealt halgian # hired *inne. Sete sigores tacn # so= on gehwilcne w$pnedcynnes, # gif *u wille on me hlaford habban # o==e holdne freond *inum fromcynne. # Ic *$s folces beo hyrde and healdend, # gif ge hyra= me breostgehygdum # and bebodu willa= min fullian. # Sceal monna gehwilc *$re cneorisse # cildisc wesan w$pnedcynnes, # *$s *e onworuld cym=, ymb seofon niht # sigores tacne geagnod me, # o==e of eor=an *urh feondscipe # feor ad$led, adrifen from dugu=um. # Do= swa ic hate. Ic eow treowige, # gif ge *$t tacen gega* so=geleafan. # *u scealt sunu agan, bearn be bryde *inre, # *one sculon burhsittende ealle Isaac hatan. # Ne *earf *e *$s eaforan sceomigan, ac ic *am magorince # mine sylle godcunde gife # gastes mihtum, freondsped fremum. # He onfon sceal blisse minre # and bletsunge, lufan and lisse. # Of *am leodfruman brad folc cuma=, # bregowearda fela rofe arisa=, # rices hyrdas, woruldcyningas # wide m$re. '' Abraham =a # ofestum legde hleor on eor=an, # and mid hucse bewand *a hleo=orcwydas # on hige sinum, modge=ance. # He *$s m$ld$ges self ne wende # *$t him Sarra, bryd blondenfeax # bringan meahte on woruld sunu; # wiste gearwe *$t *$t wif huru # wintra h$fde efne C, # geteled rimes. He *a metode oncw$= # missarum frod: Lifge Ismael # larum swilce, *eoden, *inum, # and *e *anc wege, heardr$dne hyge, # heortan strange, to dreoganne # d$ges and nihtes wordum and d$dum # willan *inne. '' Him *a f$gere # frea $lmihtig, ece drihten, # andswarode: ''*e sceal wintrum frod # on woruld bringan Sarra sunu, # so= for= gan wyrd $fter *issum # wordgemearcum. Ic Ismael # estum wille bletsian nu, # swa *u bena eart *inum frumbearne, # *$t feorhdaga on woruldrice # worn gebide, tanum tudre. # *u *$s ti=a beo. Hw$=re ic Isace, # eaforan *inum, geongum bearne, # *am *e gen nis on woruld cumen, # willa spedum duge=a gehwilcre # on dagum wille swi=or stepan # and him so=e to modes w$re # mine gel$stan%, halige higetreowa%, # and him hold wesan. '' Abraham fremede # swa him se eca bebead, sette fri=otacen # be frean h$se on his selfes sunu, # heht *$t segn wegan% heah gehwilcne, # *e his hina w$s w$pnedcynnes, # w$re gemyndig, gleaw on mode, # =a him god sealde so=e treowa, # and*a seolf onfeng torhtum tacne. # A his tir metod, domf$st cyning, # duge=um iecte on woruldrice; # he him *$s worhte to, si==an he on f$re # fur=um meahte his waldendes # willan fremman. *a *$t wif ahloh # wereda drihtnes nalles gl$dlice, # ac heo gearum frod *one hleo=orcwyde # husce belegde on sefan swi=e. # So= ne gelyfde, *$t *$re spr$ce # sped folgode. *a *$t gehyrde # heofona waldend, *$t on bure ahof # bryd Abrahames hihtleasne hleahtor, # *a cw$= halig god: ''Ne wile Sarran # so= gelyfan wordum minum. # Sceal seo wyrd swa *eah for= steallian # swa ic *e $t frym=e gehet. So= ic *e secge, # on *as sylfan tid of idese bi= # eafora w$cned. *onne ic *as ilcan # o=re si=e wic gesece, # *e beo= wordgehat% min gel$sted. # *u on magan wlitest, *in agen bearn, # Abraham leofa. '' Gewiton him *a $dre # ellorfuse $fter *$re spr$ce # spedum feran of *am hleo=orstede, # halige gastas, lastas legdon, # him w$s Lothes% m$g sylfa on gesi==e # o=*$t hie on Sodoman, weallsteape burg, # wlitan meahton. Gesawon ofer since # salo hlifian, reced ofer readum golde. # Ongan *a rodera waldend, arf$st wi= Abraham sprecan, # s$gde him unlytel spell: 'Ic on *isse byrig # bearhtm gehyre, synnigra cyrm # swi=e hludne, ealogalra gylp, # yfele spr$ce werod under weallum habban; # for*on w$rlogona sint, folces% firena hefige. # Ic wille fandigan nu, mago Ebrea, # hw$t *a men don, gif hie swa swi=e # synna fremma= *eawum and ge*ancum, # swa hie on *weorh spreca= facen and inwit; # *$t sceal fyr% wrecan, swefyl and sweart lig # sare and grimme, hat and h$ste # h$=num folce. '' Weras basnedon # witelaces%, wean under weallum, # and heora wif somed. Dugu=um wlance # drihtne guldon god mid gnyrne, # o=*$t gasta helm, lifes leohtfruma # leng ne wolde torn *rowigean, # achim to sende sti=mod cyning # strange twegen aras sine, # *a on $fentid si=e gesohton # Sodoma ceastre. Hie *a $t burhgeate # beorn gemitton sylfne sittan # sunu Arones, *$t *am gleawan were # geonge *uhton men for his eagum. # Aras *a metodes *eow gastum togeanes, # gretan eode cuman cu=lice, # cynna gemunde riht and gerisno, # and *am rincum bead nihtfeormunge. # Him *a nergendes $=ele $rendracan% # andswarodon: 'Hafa arna *anc, # *ara *e *u unc bude. Wit be *isse str$te # stille *enca= s$les bidan, # si==an sunnan% eft for= to morgen # metod up forl$t. '' *a to fotum Loth *am giestum hnah, # and him georne bead reste and gereorda # and his recedes hleow and *egnunge. # Hie on *anc curon $=elinges est, # eodon sona, swa him se Ebrisca # eorl wisade, in undor edoras. # *$r him se $=ela geaf, gleawferh= h$le, # giestli=nysse f$gre on flette, # o=*$t for= gewat $fenscima. # *a com $fter niht on last d$ge. # Lagustreamas wreah, *rym mid *ystro # *isses lifes, s$s and sidland. # Comon Sodomware, geonge and ealde, # gode unleofe cor=rum miclum # cuman acsian, *$t hie beh$fdon # herges m$gne Loth mid giestum. Heton l$dan ut of *am hean hofe # halige aras, weras to gewealde, # wordum cw$don *$t mid *am h$le=um # h$man wolden unscomlice, # arna ne gymden. *a aras hra=e, # se =e oft r$d ongeat, Loth on recede, # eode lungre ut, spr$c*a ofer ealle # $=elinga gedriht sunu Arones, # snytra gemyndig: 'Her syndon inne # unwemme twa dohtor mine. # Do=, swa ic eow bidde ne can *ara idesa # ow=er gieta *urh gebedscipe # beorna neawest and geswica= *$re synne. # Ic eow sylle *a, $r ge sceonde # wi= gesceapu fremmen, ungifre yfel # ylda bearnum. Onfo= *$m f$mnum, # l$ta= fri= agon gistas mine, # *a ic for gode wille gemundbyrdan, # gif ic mot, for eow. '' Him *a seo m$nigeo # *urh gem$ne word, arlease cyn, # andswarode: '*is *ince= gerisne # and riht micel, *$t *u =e aferige # of *isse folcsceare. *u *as wer=eode # wr$ccan laste freonda feasceaft # feorran gesohtest, wine*earfende%. # Wilt =u, gif *u most, wesan usser her # aldordema, leodum lareow? # '' *a ic on Lothe gefr$gn h$=ne herem$cgas # handum gripan, faum folmum. # Him fylston wel gystas sine, # and hine of gromra *a, cuman arf$ste, # clommum abrugdon in under edoras, # and *a ofstlice anra gehwilcum # ymbstandendra folces Sodoma # f$ste fors$ton heafodsiena. # Wear= eal here sona burhwarena blind. # Abrecan ne meahton re=emode # reced $fter gistum, swa hie fundedon, # ac *$r frome w$ron godes spellbodan. # H$fde gistm$gen sti=e strengeo, # styrnde swi=e werode mid wite. # Spr$con wordum *a f$le freo=oscealcas # f$gre to Lothe: ''Gif *u sunu age # o==e sw$sne m$g, o==e on *issum folcum # freond $nigne eac *issum idesum # *ewe her on wlita=, al$de of *ysse leodbyrig, # *a =e leofe sien, ofestum miclum,and # *in ealdor nere, *y l$s *u forweor=e # mid *yssum w$rlogan. Unc hit waldend heht # for wera synnum Sodoma and Gomorra # sweartan lige, fyre gesyllan # and *as folc slean, cynn on ceastrum # mid cwealm*rea and his torn wrecan. # *$re tide is neah ge*rungen. # Gewit *u nergean *in feorh foldwege. # *e is frea milde. '' Him *a $dre Loth # andswarode: 'Ne m$g ic mid idesum # aldornere mine swa feor heonon # fe=egange si=e gesecan. # Git me sibblufan and freondscipe # f$gre cy=a=, treowe and hyldo # ti=ia= me. Ic wat hea burh # her ane neah, lytle ceastre. # Lyfa= me *$r are and reste, # *$t we aldornere on Sigor up # secan moten. Gif git *$t f$sten # fyre willa= steape forstandan, # on *$re stowe we gesunde magon # s$les bidan, feorh generigan. # '' Him *a freondlice englas arf$ste # andswaredon: '*u scealt *$re bene, # nu *u ymb *a burh sprycest%, ti=a weor=an. # Teng recene to *am f$stenne; # wit *e fri=e healda= and mundbyrde. # Ne moton wyt on w$rlogum # wrecan torn godes, swebban synnig cynn, # $r =on *uon S$gor *in bearn gel$de # and bryd somed. '' *a onette # Abrahames m$g to *am f$stenne. # Fe=e ne sparode eorl mid idesum, # ac he ofstum for= lastas legde, # o=*$t he gel$dde bryd mid bearnum # under burhlocan in S$gor his. # *a sunne up, folca fri=candel, # fur=um eode, *a ic sendan gefr$gn # swegles aldor swefl of heofnum # and sweartne lig werum to wite, # weallende fyr, *$s hie on $rdagum # drihten tyndon lange *rage. # Him *$s lean forgeald gasta waldend. # Grap heah*rea on h$=encynn. # Hlynn wear= on ceastrum, cirm arleasra # cwealmes on ore, la=an cynnes. # Lig eall fornam *$t he grenes fond # goldburgum in, swylce *$r ymbutan # unlytel d$l sidre foldan # geondsended w$s bryne and brogan. # Bearwas wurdon to axan and to yslan, # eor=an w$stma, efne swa wide # swa =a witelac re=e ger$hton # rum land wera. Strudende fyr # steapes and geapes, swogende leg%, # forswealh eall geador% *$t on Sodoma byrig # secgas ahton and on Gomorra. # Eall *$t god spilde, frea mid *y folce. *a *$t fyrgebr$c, leoda lifgedal, # Lothes gehyrde bryd on burgum, # under b$c beseah wi= *$s w$lfylles. # Us gewritu secga= *$t heo on sealtstanes # sona wurde anlicnesse. # $fre si==an se monlica # *$t is m$re spell stille wunode, # *$r hie strang begeat wite, *$s heo wordum # wuldres *egna hyran ne wolde. # Nu sceal heard and steap on *am wicum # wyrde bidan, drihtnes domes, # hwonne dogora rim, woruld gewite. # *$t is wundra sum, *ara =e geworhte # wuldres aldor. Him *a Abraham gewat # ana gangan mid $rd$ge # *$t he eft% gestod *$r wordum $r # wi= his waldend spr$c frod frumgara. He geseah from foldan up wide fleogan # w$lgrimne rec. Hie *$s wlenco onwod # and wingedrync *$t hie firend$da # to frece wurdon, synna *riste, # so= ofergeaton, drihtnes domas, # and hwa him duge=a forgeaf, bl$d on burgum. # For*on him brego engla wylmhatne lig # to wr$ce sende. Waldend usser # gemunde w$rf$st *a Abraham arlice, # swa he oft dyde leofne mannan. # Loth generede, m$g *$s o=res, # *a seo m$negeo forwear=. Ne dorste *a # d$drof h$le for frean egesan # on *am f$stenne leng eardigean, # ac him Loth gewat of byrig gangan # and his bearn somed w$lstowe fyrr # wic sceawian, o=*$t hie be hli=e # heare dune eor=scr$f fundon. # *$r se eadega Loth w$rf$st wunode, # waldende leof, d$grimes worn # and his dohtor twa. Hie dydon swa; # druncnum eode seo yldre to # $r on reste heora bega f$der. # Ne wiste blondenfeax hwonne him f$mnan to bryde # him bu w$ron, on ferh=cofan # f$ste genearwod% mode and gemynde, # *$t he m$g=a si= wine druncen # gewitan ne meahte. Idesa wurdon eacne, # eaforan brohtan willgesweostor # on woruld sunu heora ealdan f$der. # *ara $=elinga modor o=erne # Moab nemde, Lothes dohter, # seo on life w$s wintrum yldre. # Us gewritu secgea=, godcunde bec, # *$t seo gingre hire agen bearn # Ammon hete. Of *am frumgarum # folces% unrim, *rymf$ste twa # *eoda awocon. O=re *ara m$g=a # Moabitare eor=buende # ealle hata=, widm$re cynn, # o=re weras nemna=, $=elinga bearn, # Ammonitare. Gewat him *a mid bryde # bro=or Arones under Abimelech # $hte l$dan mid his hiwum. # H$le=um s$gde *$t Sarra his # sweostor w$re, Abraham wordum # (bearh his aldre), *y he wiste gearwe # *$t he winemaga, on folce lyt # freonda h$fde. *a se *eoden his # *egnas sende, heht hie% bringan # to him selfum. *a w$s ell*eodig # o=re si=e wif Abrahames% # from were l$ded on fremdes f$=m. # Him *$r fylste *a ece drihten, # swa he oft dyde, nergend usser. # Com nihtes self, *$r se waldend l$g # wine druncen. Ongan *a so=cyning # *urh swefn sprecan to *am $=elinge # and him yrre hweop: '*u Abrahames # idese gename, bryde $t beorne. # *e abregdan sceal for *$re d$de # dea= of breostum sawle *ine. # '' Him symbelwerig sinces% brytta # *urh sl$p oncw$=: 'Hw$t, *u $fre, # engla *eoden, *urh *in yrre wilt # aldre l$tan, heah beheowan%, # *$ne% *e her leofa= rihtum *eawum, # bi= on r$de f$st, modge*ance, # and him miltse to *e sece=? # Me s$gde $r *$t wif hire # wordum selfa unfricgendum, # *$t heo Abrahames sweostor w$re. # N$bbe ic synne wi= hie, facna $nig # gefremed gena. '' Him *a $dre eft # ece drihten, so=f$st metod, # *urh *$t swefn oncw$=: ''Agif Abrahame # idese sine, wif to gewealde, # gif *u on worulde leng, $=elinga helm, # aldres recce. He is god and gleaw, # m$g self wi=% god% sprecan, geseon sweglcyning. # *u sweltan scealt mid feo and mid feorme, # gif =u *am frumgaran bryde wyrnest. # He abiddan m$g, gif he ofstum me # $rendu% wile *eawf$st and ge*yldig # *in abeodan, *$t ic *e lissa # lifigendum giet on dagum l$te # dugu*a brucan sinces gesundne. # '' *a sl$pe tobr$gd forht folces weard. # Heht him fetigean to gesprecan% sine, # spedum s$gde eorlum Abimeleh, # egesan ge=read, waldendes word. # Weras him ondredon for *$re d$de # drihtnes handa sweng $fter swefne. # Heht sylf cyning him *a Abraham to # ofstum miclum. *a reordode # rice *eoden: ''Mago Ebrea, # *$s *u me wylle wordum secgean, # hu geworhte% ic *$t, si==an *u usic under, # Abraham, *ine on *as e=elturf # $hta l$ddest, *$t *u me *us swi=e # searo renodest? *u ell*eodig # usic woldest on *isse folcsceare # facne besyrwan, synnum besmitan, # s$gdest wordum *$t Sarra *in # sweostor w$re, lices m$ge, # woldest la=lice *urh *$t wif on me # wrohte alecgean, orm$te yfel. # We *e arlice gefeormedon, # and *e freondlice on *isse wer*eode # wic get$hton, land to lissum. # *u us leanast nu, unfreondlice # fremena *ancast. '' Abraham *a # andswarode: 'Ne dyde ic for facne # ne for feondscipe ne for wihte *$s # ic *e wean u=e. Ac ic me, gumena baldor, # gu=bordes sweng leodmagum feor # lare gebearh, si==an me se halga # of hyrde frean, mines f$der # fyrn al$dde%. Ic fela si==an # folca gesohte, wina uncu=ra, # and *is wif mid me, freonda feasceaft. # Ic *$s f$res a on wenum s$t # hwonne me wra=ra sum ell*eodigne # aldre beheowe, se =e him *as idese eft # agan wolde. For=on ic wigsmi=um # wordum s$gde *$t Sarra min # sweostor w$re $ghw$r eor=an # *$r wit earda leas mid wealandum # winnan sceoldon. Ic *$t ilce dreah # on *isse e=yltyrf, si==an ic *ina, # *eoden m$ra, mundbyrde geceas. # Ne w$s me on mode cu=, hw$=er on *yssum folce # frean $lmihtiges egesa w$re, # *a ic her $rest com. For*on ic *egnum # *inum dyrnde and sylfum *e # swi=ost micle so=an spr$ce, # *$t me Sarra% bryde laste # beddreste gestah. '' *a ongan Abim$leh # Abraham swi=an woruldgestreonum # and him his wif ageaf. Sealde him to bote, # *$s *e he his bryd genam, gangende feoh # and gl$d seolfor and weorc*eos%. # Spr$c% *a wordum eac to Abrahame # $=elinga helm: wuna mid usic # and *e wic geceos on *issum lande # *$r *e leofost sie, e=elstowe, # *e ic agan sceal. Wes us f$le freond, # we =e feoh sylla=. '' Cw$= *a eft% ra=e # o=re worde to Sarran # sinces brytta: 'Ne *earf =e on edwit # Abraham settan, =in freadrihten, # *$t *u flettpa=as%, m$g $lfscieno, # mine tr$de, ac him hygeteonan # hwitan seolfre deope bete. # Ne ceara incit dugu=a of =isse e=yltyrf # ellor secan, winas uncu=e, # ac wunia= her. '' Abraham fremede # swa hine his aldor heht, onfeng freondscipe # be frean h$se, lufum and lissum. # He w$s leof gode. For=on he sibbe # ges$lig dreah and his scippende # under sceade gefor, hleowfe=rum *eaht, # her *enden lifde. *a gien w$s yrre # god Abimelehe for *$re synne # *e he wi= Sarrai and wi= Abrahame # $r gefremede, *a he ged$lde # him deore twa, wif and w$pned. # He *$s weorc gehleat, frecne wite. # Ne meahton freo ne *eowe heora bregoweardas # bearnum ecan% monrim m$ge=, # achim *$t metod forstod, o=*$t se halga # his hlaforde Abraham ongan # arna% biddan ecne drihten. # Him engla helm getig=ode, # tuddorsped onleac folccyninge # freora and *eowra, wera and wifa; # let weaxan eft heora rimgetel # rodora waldend, ead and $hta. # $lmihtig wear= milde on mode, # moncynnes weard%, Abimeleche, # swa hine Abraham b$d. *a com feran # frea $lmihtig to Sarrai, # swa he self gecw$=, waldend usser, # h$fde wordbeot leofum gel$sted, # lifes aldor eaforan and idese. # Abrahame woc bearn of bryde, # *one brego engla, $r =y magotudre # modor w$re eacen be eorle, # Isaac nemde. Hine Abraham on # mid% his agene hand beacen sette, # swa him bebead metod, wuldortorht ymb wucan, # *$s *e hine on woruld to moncynne # modor brohte. Cniht weox and *ag, # swa him cynde w$ron $=ele from yldrum. # Abraham h$fde wintra hundteontig% # *a him wif sunu on *anc geb$r. # He *$s =rage bad, si==an him $rest # *urh his agen word *one d$gwillan # drihten bodode. *a seo wyrd gewear= # *$t *$t wif geseah for Abrahame # Ismael plegan, =$r hie $t sw$sendum # s$ton bu tu, halig on hige, # and heora hiwan eall, druncon and drymdon. # *a cw$= drihtlecu m$g, bryd to beorne: # ''Forgif me, beaga weard, min sw$s frea, # hat si=ian% Agar ellor # and Ismael l$dan mid hie. # Ne beo= we leng somed willum minum, # gif ic wealdan mot. N$fre Ismael # wi= Isace, wi= min agen bearn # yrfe d$le= on laste *e, # *onne *u of lice aldor asendest. # '' *a w$s Abrahame weorce on mode # *$t he on wr$c drife his selfes sunu, # *acom so= metod freom on fultum, # wiste ferh= guman cearum on clommum. # Cyning engla spr$c to Abrahame, # ece drihten: 'L$t *e aslupan # sorge of breostum, modegewinnan, # and m$ge= hire, bryde *inre # Hat bu tu aweg Agar feran # and Ismael, cniht of cy==e. # Ic his cynn gedo brad and bresne # bearna tudre, w$stmum spedig, # swa ic *e wordum gehet. '' *a se wer hyrde # his waldende, draf of wicum # dreorigmod tu, idese of earde # and his agen bearn. ''Sweotol is and gesene # *$t *e so= metod on gesi==e is, # swegles aldor, se =e sigor sele= # snytru mihtum and *in mod tryme=, godcundum gifum. # For=on =e giena speow, *$s *u wi= freond o==e feond # fremman ongunne wordum o==e d$dum. # Waldend scufe=, frea on% for=wegas # folmum sinum willan *inne. # *$t is wide cu= burhsittendum. # Ic *e bidde nu, wine Ebrea, # wordum minum, *$t *u tilmodig # treowa selle, w$ra *ina, # *$t *u wille me wesan f$le freond # fremena to leane, *ara *e ic to dugu=um =e # gedon h$bbe, si==an =u feasceaft # feorran come on *as wer*eode # wr$ccan laste. Gyld me mid hyldo, # *$t ic *e hneaw ne w$s landes and lissa. # Wes *issum leodum nu and m$gburge # minre arf$st, gif *e alwalda, # ure drihten, scirian wille, # se =e gesceapu healde=, *$t *u randwigum # rumor mote on =isse folcsceare # fr$twa d$lan, modigra gestreon, # mearce settan. '' =a Abraham # Abimelehe w$re sealde # *$t he wolde swa. Si==an w$s se eadega # eafora *ares in Filistea # folce eardf$st, leod Ebrea # lange *rage, feasceaft mid fremdum. # Him frea engla wic get$hte # *$t% weras hata= burhsittende # Bersabea lond%. =$r se halga # heahsteap reced, burh timbrede # and bearo sette, weobedd worhte, # and his waldende on *am gl$dstede # gild ons$gde, lac geneahe, # *am *e lif forgeaf, ges$liglic # swegle under. *a *$s rinces # se rica ongan cyning costigan, # cunnode georne hwilc *$s $=elinges # ellen w$re, sti=um wordum # spr$c him stefne to: ''Gewit *u ofestlice, # Abraham, feran, lastas lecgan # and *e l$de mid *in agen bearn. # *u scealt Isaac me onsecgan, sunu =inne, # sylf to tibre. Si==an *u gestigest # steape dune, hrincg *$s hean landes, # *e ic *e heonon get$ce, up *inum agnum fotum, # *$r *u scealt ad geg$rwan, b$lfyr bearne *inum, # and blotan sylf sunu mid sweordes ecge, # and *onne sweartan lige leofes lic forb$rnan # and me lac bebeodan. '' Ne fors$t he *y si=e, # ac sona ongann fysan to fore. # Him w$s frean% engla word ondrysne # and his waldend% leof. *a se eadga # Abraham sine nihtreste ofgeaf. # Nalles nergendes h$se wi=hogode, # ac hine se halga wer gyrde gr$gan sweorde, # cy=de *$t him gasta weardes egesa on breostum wunode. # Ongan *a his esolas b$tan gamolferh= goldes brytta, # heht hine geonge twegen men mid si=ian. # M$g w$s his agen *ridda and he feor=a sylf. # *a he fus gewat from his agenum hofe # Isaac l$dan, bearn unweaxen, # swa him bebead metod. Efste *a swi=e # and onette for= foldwege, # swa him frea t$hte wegas ofer westen, # o=*$t wuldortorht, d$ges *riddan up # ofer deop w$ter ord ar$mde. # *a se eadega wer geseah hlifigan # hea dune swa him s$gde $r # swegles aldor. =a Abraham spr$c # to his ombihtum: ''pincas mine, # resta= incit her on *issum wicum. # Wit eft cuma=, si==an wit $rende # uncer twega gastcyninge # agifen habba=. '' Gewat him *a se $=eling # and his agen sunu to *$s gemearces # *e him metod t$hte, wadan ofer wealdas. # Wudu b$r sunu, f$der fyr and sweord. # =a *$s fricgean ongann wer wintrum geong # wordum Abraham: ''Wit her fyr and sweord, # frea min, habba=; hw$r is *$t tiber, # *$t *u torht gode to *am brynegielde # bringan *encest? '' Abraham ma=elode # h$fde on an gehogod *$t he ged$de% # swa hine drihten het Him *$t so=cyning # sylfa finde=, moncynnes weard, # swa him gemet *ince=. '' Gestah *a sti=hydig # steape dune up mid his eaforan, # swa him se eca bebead, *$t he on hrofe gestod # hean landes on *$re stowe% # *e him se stranga to, w$rf$st metod # wordum t$hte. Ongan *a ad hladan, # $led weccan, and gefeterode # fet and honda bearne sinum # and *a on b$l ahof Isaac geongne, # and *a $dre gegrap sweord be gehiltum, # wolde his sunu cwellan folmum sinum, # fyre scencan% m$ges dreore. # *a metodes =egn, ufan engla sum, # Abraham hlude stefne cygde. # He stille gebad ares spr$ce # and *am engle oncw$=. Him *a ofstum to # ufan of roderum wuldorgast godes # wordum m$lde: 'Abraham leofa, # ne sleah *in agen bearn, ac *u cwicne abregd # cniht of ade, eaforan *inne. # Him an wuldres god. Mago Ebrea, # *u medum scealt *urh *$s halgan hand, # heofoncyninges, so=um sigorleanum # selfa onfon, ginf$stum gifum. # *e wile gasta weard lissum gyldan # *$t *e w$s leofre% his sibb and hyldo # *onne *in sylfes bearn. '' Ad stod on$led. # H$fde Abrahame metod moncynnes, # m$ge Lothes, breost geblissad, # *a he him his bearn forgeaf, Isaac cwicne. # =a se eadega bewlat, rinc ofer exle, # and him *$r rom geseah unfeor *anon # $nne standan, bro=or Arones, # brembrum f$stne. *one Abraham genam # and hine on ad ahof ofestum miclum # for his agen bearn. Abr$gd *a mid *y bille, # brynegield onhread, reccendne weg # rommes blode, onbleot *$t lac gode, # s$gde leana *anc and ealra *ara s$l=a% # *e he him si= and $r, gifena drihten, # forgifen h$fde. Hw$t! We feor and neah # gefrigen haba= ofer middangeard # Moyses domas, wr$clico wordriht, # wera cneorissum, - in uprodor # eadigra gehwam $fter bealusi=e # bote lifes, lifigendra gehwam # langsumne r$d,- h$le=um secgan. # Gehyre se =e wille! *one on westenne # weroda% drihten, so=f$st cyning, # mid his sylfes miht gewyr=ode, # and him wundra fela, ece alwalda, # in $ht forgeaf. He w$s leof gode, # leoda aldor, horsc and hre=ergleaw, # herges wisa, freom folctoga. # Faraones cyn, godes andsacan%, # gyrdwite band, *$r him gesealde # sigora waldend, modgum magor$swan%, # his maga feorh, onwist e=les, # Abrahames sunum. Heah w$s *$t handlean # and him hold frea, gesealde w$pna geweald # wi= wra=ra gryre, ofercom mid *y campe # cneomaga fela, feonda folcriht. # =a w$s forma si= *$t hine weroda god # wordum n$gde, *$r he him ges$gde # so=wundra fela, hu *as woruld worhte # witig drihten, eor=an ymbhwyrft # and uprodor, gesette sigerice, # and his sylfes naman, =one yldo bearn # $r ne cu=on, frod f$dera cyn, # *eah hie fela wiston. H$fde he *a geswi=ed # so=um cr$ftum and gewur=odne # werodes aldor, Faraones feond, # on for=wegas. *a w$s ingere # ealdum witum dea=e gedrenced # drihtfolca m$st; hordwearda hryre # heaf w$s geniwad, sw$fon seledreamas, # since berofene. H$fde manscea=an # $t middere niht frecne gefylled, # frumbearna fela, abrocene burhweardas. # Bana wide scra=, la= leodhata, # land drysmyde% deadra hr$wum, # dugo= for= gewat, wop w$s wide, # worulddreama lyt. W$ron hleahtorsmi=um # handa belocene, alyfed la=si= # leode gretan; folc ferende, # feond% w$s bereafod, hergas on helle. # Heofung% *ider becom, druron deofolgyld. # D$g w$s m$re ofer middangeard # *a seo mengeo for. Swa *$s f$sten dreah # fela missera, ealdwerige, # Egypta folc, *$s *e hie widefer= # wyrnan *ohton Moyses magum, # gif hie metod lete, on langne lust # leofes si=es. Fyrd w$s gefysed, # from se =e l$dde, modig magor$swa%, # m$gburh heora. Oferfor he mid *y folce # f$stena worn, land and leodweard # la=ra manna, enge anpa=as, # uncu= gelad, o=*$t hie on Gu=myrce # gearwe b$ron, (w$ron land heora # lyfthelme be*eaht) mearchofu morheald. # Moyses ofer *a, fela meoringa, # fyrde gel$dde. Heht *a ymb twa niht # tirf$ste% h$le=, si==an hie feondum # o=faren h$fdon, ymbwicigean # werodes bearhtme mid $lfere # $thanes byrig, m$gnes m$ste # mearclandum on. Nearwe genyddon # on nor=wegas, wiston him be su=an # Sigelwara land, forb$rned burhhleo=u, # brune leode, hatum heofoncolum. # *$r halig god wi= f$rbryne # folc gescylde, b$lce oferbr$dde # byrnendne heofon, halgan nette # hatwendne lyft. H$fde wederwolcen # widum f$=mum eor=an and uprodor # efne ged$led, l$dde leodwerod, # ligfyr adranc, hate heofontorht. # H$le= wafedon, drihta gedrymost. # D$gsceades% hleo wand ofer wolcnum; # h$fde witig god sunnan si=f$t # segle% ofertolden, swa *a m$strapas # men ne cu=on, ne =a seglrode # geseon meahton, eor=buende # ealle cr$fte, hu af$stnod w$s # feldhusa m$st, si==an he mid wuldre # geweor=ode *eodenholde. # *a w$s *ridda wic folce to frofre. # Fyrd eall geseah hu *$r hlifedon # halige seglas, lyftwundor leoht; # leode ongeton, dugo= Israhela, # *$t *$r drihten cwom weroda drihten, # wicsteal metan. Him beforan foran # fyr and wolcen in beorhtrodor, # beamas twegen, *ara $ghw$=er # efnged$lde heah*egnunga # haliges gastes, deormodra si= # dagum and nihtum. *a ic on morgen gefr$gn # modes rofan hebban herebyman # hludan stefnum, wuldres woman. # Werod eall aras, modigra m$gen, # swa him Moyses bebead, m$re magor$swa, # metodes folce, fus fyrdgetrum. # For= gesawon lifes lat*eow # lifweg metan; swegl si=e weold, # s$men $fter foron flodwege. # Folc w$s on salum, hlud herges% cyrm. # Heofonbeacen astah $fena gehwam, # o=er wundor, syllic $fter sunne% # setlrade beheold, ofer leodwerum # lige scinan, byrnende beam. # Blace stodon ofer sceotendum # scire leoman; scinon scyldhreo=an, # sceado% swi=redon, neowle nihtscuwan # neah ne mihton heolstor ahydan; # heofoncandel barn. Niwe nihtweard # nyde sceolde wician ofer weredum, # *y l$s him westengryre, har h$=broga%, # holmegum wederum on% ferclamme # ferh= getw$fde%. H$fde foregenga # fyrene loccas, blace beamas; # bellegsan hweop in *am here*reate, # hatan lige, *$t he on westenne # werod forb$rnde, nym=e hie modhwate # Moyses hyrde. Scean scir werod, # scyldas lixton, gesawon randwigan # rihte str$te, segn ofer sweoton, # o=*$t s$f$sten landes $t ende # leodm$gne% forstod, fus on for=weg. # Fyrdwic aras; wyrpton hie werige, # wiste gen$gdon modige mete*egnas, # hyra m$gen beton. Br$ddon $fter beorgum, # si==an byme sang, flotan feldhusum. # *a w$s feor=e wic, randwigena r$st, # be *an readan s$. =$r on fyrd hyra # f$rspell becwom, oht inlende. # Egsan stodan, w$lgryre weroda; # wr$cmon gebad la=ne lastweard, # se =e him lange $r e=elleasum # onnied gescraf, wean witum f$st. # W$re ne gymdon, =eah *e se yldra cyning # $r ge. *a wear= yrfeweard # ingefolca, manna $fter ma=mum, # *$t he swa miceles ge=ah. Ealles *$s forgeton # si==an grame wurdon Egypta cyn # ymbe% antwig; =a heo his m$gwinum # mor=or fremedon, wroht berenedon, # w$re fr$ton. W$ron hea=owylmas # heortan getenge, mihtmod wera; # manum treowum woldon hie *$t feorhlean # facne gyldan, *$tte hie %*$t d$gweorc # dreore gebohte, Moyses leode, # *$r him mihtig god on =am spildsi=e # spede forgefe. *a him eorla mod # ortrywe wear= si==an hie gesawon # of su=wegum fyrd Faraonis # for= ongangan, oferholt wegan, # eored lixan, (garas trymedon, # gu= hwearfode, blicon bordhreo=an, # byman sungon), *ufas *unian, # *eod mearc tredan, on hw$l. Hreopon herefugolas, # hilde gr$dige, deawigfe=ere # ofer drihtneum, wonn w$lceasega. # Wulfas sungon atol $fenleo= # $tes on wenan, carleasan deor, # cwyldrof beodan on la=ra last # leodm$gnes fyl%. Hreopon mearcweardas # middum nihtum, fleah f$ge gast, # folc w$s geh$ged. Hwilum of *am werode # wlance *egnas m$ton milpa=as # meara bogum. Him *$r segncyning # wi= *one segn foran, manna *engel, # mearc*reate rad; gu=weard gumena # grimhelm gespeon, cyning cinberge, # (cumbol lixton), wiges on wenum, # w$lhlencan sceoc%, het his hereciste # healdan georne f$st fyrdgetrum%. # Freond onsegon% la=um eagan # landmanna cyme. Ymb hine w$gon # wigend unforhte, hare heorowulfas% # hilde gretton, *urstige *r$cwiges, # *eodenholde. H$fde him alesen # leoda duge=e tireadigra # twa *usendo, *$t w$ron cyningas # and cneowmagas, on *$t eade riht, # $=elum deore. For=on anra gehwilc # ut al$dde w$pnedcynnes, # wigan $ghwilcne *ara *e he on =am fyrste # findan mihte. W$ron ingemen # ealle $tg$dere, cyningas on cor=re. # Cu= oft gebad horn on heape # to hw$s h$gstealdmen, gu=*reat gumena, # gearwe b$ron. Swa *$r eorp werod, # ecan l$ddon, la= $fter la=um, # leodm$gnes worn, *usendm$lum; # *ider w$ron fuse. H$fdon hie gemynted # to *am m$genheapum to *am $rd$ge # Israhela cynn billum abreotan # on hyra bro=orgyld. For*on w$s in wicum # wop up ahafen, atol $fenleo=, # egesan stodon, weredon w$lnet, # *a se woma cwom. Flugon frecne spel, # feond w$s anmod, werud w$s wigblac, # o=*$t wlance forsceaf mihtig engel, # se =a menigeo beheold, *$t *$r gela=e mid him # leng ne mihton geseon tosomne; # si= w$s ged$led. H$fde nydfara # nihtlangne fyrst, *eah =e him on healfa gehwam # hettend seomedon, m$gen o==e merestream; # nahton maran hwyrft. W$ron orwenan # e=elrihtes, s$ton $fter beorgum # in blacum reafum, wean on wenum; # w$ccende bad eall seo sibgedriht # somod $tg$dere maran m$genes, # o= Moyses bebead eorlas on uhttid # $rnum bemum% folc somnigean, # frecan arisan, habban heora hlencan, # hycgan on ellen, beran beorht searo, # beacnum cigean sweot sande near. # Snelle gemundon weardas wigleo=, # werod w$s gefysed, brudon ofer burgum, # (byman gehyrdon), flotan feldhusum, # fyrd w$s on ofste. Si==an hie getealdon # wi= *am teonhete on *am for=herge # fe=an twelfe moderofra; # m$gen w$s onhrered. W$s on anra gehwam # $=elan cynnes alesen under lindum # leoda dugu=e on folcget$l # fiftig cista; h$fde cista gehwilc # cu=es werodes garberendra, # gu=fremmendra, [X] hund geteled, # tireadigra. *$t w$s wiglic werod; # wace% ne gretton in *$t rincget$l # r$swan herges, *a *e for geogu=e # gyt ne mihton under bordhreo=an # breostnet wera wi= flane feond # folmum werigean, ne him bealubenne # gebiden h$fdon ofer linde l$rig, # licwunde swor, gylpplegan gares. # Gamele ne moston, hare hea=orincas, # hilde on*eon, gif him modheapum # m$gen swi=rade, ac hie be w$stmum # on% wig curon, hu in leodscipe # l$stan wolde mod mid aran, # eac *an m$gnes cr$ft, garbeames feng. *a w$s handrofra # here $tg$dere, fus for=wegas. # Fana up gerad%, beama beorhtost; # bidon% ealle *a gen hwonne si=boda # s$streamum neah leoht ofer lindum # lyftedoras br$c. Ahleop *a for h$le=um # hildecalla, bald beohata, # bord up ahof, heht *a folctogan # fyrde gestillan, *enden modiges me=el # monige gehyrdon. Wolde reordigean # rices hyrde ofer hereciste # halgan stefne, werodes wisa # wur=myndum spr$c: Ne beo= ge *y forhtran, # *eah *e Faraon brohte sweordwigendra # side hergas, eorla unrim! # Him eallum wile mihtig drihten # *urh mine hand to d$ge *issum # d$dlean gyfan, *$t hie lifigende # leng ne moton $gnian mid yrm=um # Israhela cyn. Ne willa= eow andr$dan # deade fe=an, f$ge ferh=locan, # fyrst is $t ende l$nes lifes. # Eow is lar godes abroden of breostum. # Ic on beteran r$d, *$t ge gewur=ien # wuldres aldor, and eow liffrean # lissa bidde, sigora gesynto, # *$r ge si=ien. *is is se ecea # Abrahames god, frumsceafta frea, # se =as fyrd were=, modig and m$genrof, # mid *$re miclan hand. Hof =a for hergum # hlude stefne lifigendra leod%, # *a he to leodum spr$c: 'Hw$t, ge nu eagum to # on locia=, folca leofost, # f$rwundra sum, hu ic sylfa sloh # and *eos swi=re hand grene tacne # garsecges deop. Y= up f$re=, # ofstum wyrce= w$ter wealf$sten%. # Wegas syndon dryge, haswe herestr$ta, # holm gerymed, ealde sta=olas, # *a ic $r ne gefr$gn ofer middangeard # men geferan, fage feldas, # *a for= heonon in ece tid% # y=e *eahton, s$lde s$grundas. # Su=wind fornam b$=weges bl$st, # brim% is areafod, sand s$cir spaw%. # Ic wat so= gere *$t eow mihtig god # miltse gecy=de, eorlas $rglade. # Ofest is selost *$t ge of feonda # f$=me weor=en, nu se agend # up ar$rde reade streamas # in randgebeorh. Syndon *a foreweallas # f$gre gestepte, wr$tlicu w$gfaru, # o= wolcna hrof. '' $fter *am wordum # werod eall aras, modigra m$gen. # Mere stille bad. Hofon herecyste # hwite linde, segnas on sande. # S$weall astah. uplang gestod # wi= Israhelum and$gne fyrst # W$s seo eorla gedriht anes modes, f$stum f$=mum # freo=ow$re heold. Nalles hige gehyrdon # haliges lare, si==an leofes leo* # l$ste near sweg swi=rode # and sances bland. *a *$t feor=e cyn # fyrmest eode, wod on w$gstream, # wigan on heape, ofer grenne grund, # Iudisc fe=a on% orette # on% uncu= gelad for his m$gwinum. # Swa him mihtig god *$s d$gweorces # deop lean forgeald, si==an him ges$lde # sigorworca hre=, *$t he ealdordom # agan sceolde ofer cynericu, # cneowmaga bl$d. H$fdon him to segne, # *a hie on sund stigon, ofer bordhreo=an # beacen ar$red in *am garheape, # gyldenne leon%, drihtfolca m$st, # deora cenost. Be *am herewisan # hyn=o ne woldon be him lifigendum # lange *olian, *onne hie to gu=e # garwudu r$rdon =eoda $nigre. # *racu% w$s on ore, heard handplega, # h$gsteald modige w$pna w$lslihtes, # wigend unforhte, bilswa=u blodige, # beadum$gnes r$s, grimhelma gegrind, # *$r Iudas for. $fter *$re fyrde # flota modgade, Rubenes sunu. # Randas b$ron s$wicingas # ofer sealtne mersc, manna% menio; # micel angetrum eode unforht. # He his ealdordom synnum aswefede, # *$t he si=or for on leofes last. # Him on leodsceare frumbearnes riht # freobro=or o=*ah, ead and $=elo; # he w$sgearu swa *eah. *$r for=% $fter him # folca *ry=um sunu Simeones # sweotum comon; *ridde *eodm$gen # (*ufas wundon ofer garfare) gu=cyste on*rang deawig sceaftum. # D$gwoma becwom ofer garsecge%, # godes beacna sum, morgen m$retorht; # m$gen for= gewat. *a *$r folcm$gen # for $fter o=rum, isernhergum. # An wisode m$gen*rymmum m$st, # *y he m$re wear=, on for=wegas # folc $fter wolcnum, cynn $fter cynne. # Cu=e $ghwilc m$gburga riht, # swa him Moises bead, eorla $=elo. # Him w$s an f$der, leof leodfruma, # landriht ge*ah, frod on ferh=e, # freomagum leof. Cende cneowsibbe # cenra manna heahf$dera sum, # halige *eode, Israela cyn, # onriht godes, swa *$t or*ancum # ealde recca= *a *e m$gburge # m$st gefrunon, frumcyn feora, # f$der$=elo gehw$s. Niwe flodas # Noe oferla=, *rymf$st *eoden, # mid his *rim sunum, *one deopestan # drencefloda% *ara =e gewurde # on woruldrice. H$fde him on hre=re # halige treowa; for*on he gel$dde # ofer lagustreamas ma=mhorda m$st, # mine gefr$ge. On feorhgebeorh # foldan h$fde eallum eor=cynne # ece lafe, frumcneow gehw$s%, # f$der and moder tuddorteondra, # geteled rime mismicelra # *onne men cunnon, snottor s$leoda. # Eac *on s$da gehwilc on bearm scipes # beornas feredon, *ara *e under # heofonum h$le= bryttiga=. Swa *$t wise men # wordum secga= *$t from Noe # nigo=a w$re f$der Abrahames # on folctale. *$t is se Abraham # se him engla god naman niwan asceop; # eac *on neah and feor halige heapas # in gehyld bebead, wer*eoda geweald; # he on wr$ce lifde. Si==an he gel$dde # leofost feora haliges h$sum; # heahlond stigon sibgemagas, # on Seone beorh. W$re hie *$r fundon, # wuldor gesawon, halige heahtreowe, # swa h$le= gefrunon. *$r eft se snottra # sunu Dauides, wuldorf$st cyning, # witgan larum getimbrede # tempel gode, alh% haligne, # eor=cyninga se wisesta # on woruldrice, heahst and haligost, # h$le=um gefr$gost, m$st and m$rost, # *ara *e manna bearn, fira $fter foldan, # folmum geworhte. To *am me=elstede # magan gel$dde Abraham Isaac. # Adfyr onbran; fyrst ferh=bana # no *y f$genra% w$s. Wolde *one lastweard # lige gesyllan, in b$lblyse # beorna selost, his sw$sne sunu # to sigetibre, angan ofer eor=an # yrfelafe, feores frofre, # =a he swa for= gebad, leodum to lafe, # langsumne hiht. He *$t gecy=de, # *a he *one cniht genam f$ste mid folmum, # folccu= geteag ealde lafe, # (ecg grymetode), *$t he him lifdagas # leofran ne wisse *onne he hyrde # heofoncyninge. Up ar$mde # Abraham% *a%; se eorl wolde slean # eaferan sinne unweaxenne, # ecgum% reodan magan mid mece, # gif hine metod% lete. Ne wolde him beorht f$der # bearn $tniman, halig tiber, # ac mid handa befeng. *a him styran cwom # stefn of heofonum, wuldres hleo=or, # word $fter spr$c: 'Ne sleh *u, Abraham, # *in agen bearn, sunu mid sweorde! # So= is gecy=ed, nu *in cunnode # cyning alwihta, *$t *u wi= waldend # w$re heolde, f$ste treowe, # seo *e freo=o sceal in lifdagum # lengest weor=an, awa to aldre # unswiciendo. Hu *earf mannes sunu # maran treowe? Ne behwylfan m$g # heofon and eor=e his wuldres word, # widdra and siddra *onne bef$=man m$ge # foldan sceattas, eor=an ymbhwyrft # and uprodor, garsecges gin # and *eos geomre lyft. He% a= swere=, # engla *eoden, wyrda waldend # and wereda god, so=f$st sigora, # *urh his sylfes lif, *$t *ines cynnes # and cneowmaga, randwiggendra, # rim ne cunnon, yldo ofer eor=an, # ealle cr$fte to gesecgenne # so=um wordum, nym=e hwylc *$s snottor # in sefan weor=e *$t he ana m$ge # ealle geriman stanas on eor=an, # steorran on heofonum, s$beorga sand%, # sealte y=a. ac hie gesitta= # be s$m tweonum o= Egipte # inca=eode land Cananea, # leode *ine, freobearn f$der, # folca selost. '' Folc w$s af$red, # flodegsa becwom gastas geomre, # geofon dea=e hweop. W$ron beorhhli=u # blode bestemed, holm heolfre spaw, # hream w$s on y=um, w$ter w$pna ful, # w$lmist astah. W$ron Egypte # eft oncyrde, flugon forhtigende, # f$r ongeton, woldon hereblea=e # hamas findan, gylp wear= gnornra. # Him ongen genap atol y=a gewealc, # ne =$r $nig becwom herges to hame, # ac behindan beleac wyrd mid w$ge. # *$r $r wegas lagon, mere modgode, # m$gen w$s adrenced. Streamas stodon, # storm up gewat heah to heofonum, # herewopa m$st. La=e cyrmdon, # (lyft up geswearc), f$gum st$fnum, # flod blod gewod. Randbyrig w$ron rofene, # rodor swipode meredea=a m$st, # modige swulton, cyningas on cor=re, # cyre swi=rode s$s $t ende. # Wigbord scinon heah ofer h$le=um, # holmweall astah, merestream modig. # M$gen w$s on cwealme f$ste gefeterod, # for=ganges weg% searwum $s$led, # sand basnodon%, witodre fyrde, # hwonne wa=ema stream, sincalda s$, # sealtum y=um $flastum gewuna # ece sta=ulas, nacud nydboda, # neosan come, fah fe=egast, # se =e feondum geneop. W$s seo h$wene lyft # heolfre geblanden, brim berstende # blodegesan hweop, s$manna si=, # o=*$t so= metod *urh Moyses hand # modge rymde, wide w$=de, # w$lf$=mum sweop. Flod famgode, # f$ge crungon, lagu land gefeol, # lyft w$s onhrered, wicon weallf$sten, # w$gas burston, multon meretorras, # *a se mihtiga sloh mid halige hand, # heofonrices weard, on% werbeamas. # Wlance =eode ne mihton forhabban # helpendra pa=, merestreames mod, # ac he manegum gesceod gyllende gryre. # Garsecg wedde, up ateah, on sleap. # Egesan stodon, weollon w$lbenna # Witrod gefeol heah of heofonum # handweorc godes, famigbosma # flodwearde sloh, unhleowan w$g, # alde mece, *$t =y dea=drepe # drihte sw$fon, synfullra sweot. # Sawlum lunnon f$ste befarene, # flodblac here, si==an hie on bugon% # brun yppinge, modew$ga m$st. # M$gen eall gedreas =a gedrencte% w$ron% # dugo= Egypta, Faraon mid his folcum. # He onfond% hra=e, si==an grund% gestah # godes andsaca, *$t w$s mihtigra # mereflodes weard; wolde heoruf$=mum% # hilde gesceadan, yrre and egesfull. # Egyptum wear= *$s d$gweorces # deop lean gesceod, for=am *$s heriges # ham eft ne com ealles ungrundes # $nig to lafe, *$tte si= heora% # secgan moste, bodigean $fter burgum # bealospella m$st, hordwearda hryre, # h$le=a cwenum, ac *a m$gen*reatas # meredea= geswealh, spelbodan eac%. # Se =e sped ahte, ageat gylp wera. # Hie wi= god wunnon! *anon Israhelum # ece r$das on merehwearfe # Moyses% s$gde, heah*ungen wer, # halige spr$ce, deop $rende. # D$gword% nemna= swa gyt wer=eode, # on gewritum finda= doma gehwilcne, # *ara=e him drihten bebead on *am si=fate # so=um wordum, gif onlucan wile # lifes wealhstod, beorht in breostum, # banhuses weard, ginf$sten god # gastes c$gon. Run bi= gerecenod, # r$d for= g$=, hafa= wislicu # word on f$=me, wile meagollice # modum t$can *$t we gesne ne syn # godes *eodscipes, metodes miltsa. # He us ma onlyh=, nu us boceras # beteran secga= lengran lifwynna%. # *is is l$ne dream, wommum awyrged, # wreccum alyfed, earmra anbid. # E=ellease *ysne gystsele # gih=um healda=%, murna= on mode, # manhus witon f$st under foldan, # *$r bi= fyr and wyrm, open ece scr$f. # Yfela gehwylces% swa nu regn*eofas # rice d$la=, yldo o==e $rdea=. # Eftwyrd cym=, m$gen*rymma m$st # ofer middangeard, d$g d$dum fah. # Drihten sylfa on *am me=elstede # manegum deme=, *onne he so=f$stra # sawla l$de=, eadige gastas, # on uprodor, *$r is% leoht and lif, # eac *on lissa bl$d; dugo= on dreame # drihten heriga=, weroda wuldorcyning, # to widan feore. Swa reordode # r$da gemyndig manna mildost, # mihtum swi=ed, hludan stefne; # here stille bad witodes willan, # wundor ongeton, modiges mu=h$l; # he to m$negum spr$c: "Micel is *eos menigeo, # m$genwisa trum, fullesta m$st, # se =as fare l$de=; hafa= us% on Cananea # cyn gelyfed burh and beagas, # brade rice. wile nu gel$stan # *$t he lange gehet mid a=sware, # engla drihten, in fyrndagum # f$deryncynne, gif ge gehealda= # halige lare, *$t ge feonda gehwone # for= oferganga=, gesitta= sigerice # be s$m tweonum, beorselas beorna. # Bi= eower bl$d micel!" '' $fter *am wordum # werod w$s on salum, sungon sigebyman, # (segnas stodon), on f$gerne sweg; # folc w$s on lande, h$fde wuldres beam # werud gel$ded, halige heapas, # on hild godes. Life gefegon% # *a hie o=l$ded h$fdon feorh of feonda dome, # *eah =e hie hit frecne gene=don, weras under w$tera hrofas. # Gesawon hie *$r weallas standan, ealle him brimu blodige *uhton, # *urh *a heora beadosearo w$gon. Hre=don hildespelle, # si==an hie *am herge% wi=foron; hofon here*reatas # hlude stefne, for *am d$dweorce # drihten heredon, weras wuldres sang; # wif on o=rum, folcsweota m$st, # fyrdleo= golan aclum stefnum, # eallwundra fela. *a w$s e=fynde # Afrisc neowle on geofones sta=e # golde geweor=od. Handa hofon # halswur=unge, bli=e w$ron, # bote gesawon, heddon herereafes, # h$ft w$s ons$led. Ongunnon s$lafe # segnum d$lan on y=lafe, # ealde madmas, reaf and randas. # Heo on riht sceodon% gold and godweb, # Iosepes gestreon, wera wuldorgesteald. # Werigend lagon on dea=stede, # drihtfolca m$st%. Gefr$gn ic Hebreos # eadge lifgean in Hierusalem, # goldhord d$lan, cyningdom habban, # swa him gecynde w$s, si==an *urh metodes m$gen # on Moyses hand wear= wig gifen, # wigena m$nieo, and hie of Egyptum # ut aforon, m$gene micle. # *$t w$s modig cyn! *enden hie *y rice # r$dan moston, burgum wealdan%, # w$s him beorht wela. *enden *$t folc mid him # hiera f$der w$re healdan woldon, # w$s him hyrde god, heofonrices weard, # halig drihten, wuldres waldend. # Se =am werude geaf mod and mihte, # metod alwihta, *$t hie oft fela folca # feore gesceodon, heriges helmum, # *ara *ehim hold ne w$s, o=*$t hie wlenco anwod # $t win*ege deofold$dum, # druncne ge=ohtas. *a hie $cr$ftas # ane forleton, metodes m$genscipe, # swa no man scyle his gastes lufan # wi= gode d$lan. *a geseah ic *a% gedriht # in gedwolan hweorfan, Israhela cyn # unriht don, wommas wyrcean. # *$t w$s weorc gode! Oft he *am leodum # to% lare sende, heofonrices weard, # halige gastas, *a *am werude # wisdom budon. Hie *$re snytro # so= gelyfdon lytle hwile, # o=*$t hie% langung beswac eor=an dreamas # eces r$des, *$t hie $t si=estan # sylfe forleton drihtnes domas, # curon deofles cr$ft. *a wear= re=emod # rices =eoden, unhold *eodum% # *am *e $hte geaf. Wisde% him $t frym=e, # =a =e on fruman $r =on w$ron mancynnes # metode dyrust, dugo=a dyrust, # drihtne leofost; herepa=% t$hte # to *$re hean byrig, eorlum el=eodigum, # on e=elland *$r Salem stod # searwum af$stnod, weallum geweor=od. # To *$s witgan foron, Caldea cyn, # to ceastre for=, *$r Israela # $hta w$ron, bewrigene mid weorcum; # to *am *$t werod gefor, m$gen*reat m$re, # manbealwes georn. Awehte *one w$lni= # wera aldorfrea, Babilones brego, # on his burhstede, Nabochodonossor, # *urh ni=hete, *$t he secan ongan # sefan gehygdum hu he Israelum # ea=ost meahte *urh gromra gang # guman o=*ringan. Gesamnode *a # su=an and nor=an w$lhreow werod, # and west foran% herige h$=encyninga # to *$re hean byrig. Israela e=elweardas h$fdon lufan, lifwelan, # *enden hie let metod. *a ic% e=an gefr$gn # ealdfeonda cyn winburh wera. # *a wigan ne gelyfdon, bereafodon *a receda wuldor # readan golde, since and seolfre, # Salomones templ. Gestrudan gestreona # under stanhli=um, swilc eall swa *a eorlas # agan sceoldon, o=*$t hie burga gehwone # abrocen h$fdon, *ara *e *am folce # to fri=e stodon. Gehlodon him to hu=e # hordwearda gestreon, feoh% and fr$twa%, # swilc *$r funden w$s, and *a mid *am $htum # eft si=edon, and gel$ddon eac # on langne si= Israela cyn, # on eastwegas to Babilonia, # beorna unrim, under hand h$le= # h$=enum deman. Nabochodonossor # him on nyd dyde Israela bearn # ofer% ealle lufen, w$pna lafe # to weorc*eowum. Onsende *a # sinra *egna worn *$s werudes # west% toferan, *$t him *ara leoda% # land geheolde, e=ne e=el, # $fter Ebreum. Het *a secan # sine gerefan geond Israela # earme lafe, hwilc *$re geogo=e # gleawost w$re boca bebodes, # *e *$r brungen w$s. Wolde *$t *a cnihtas # cr$ft leornedon, *$t him snytro on sefan # secgan mihte, nales =y *e he *$t moste # o==e gemunan wolde *$t he *ara gifena # gode *ancode *e him *$r to dugu=e # drihten scyrede. *a hie *$r fundon # *ry% freagleawe $=ele cnihtas # and $f$ste, ginge and gode # in gods$de; an w$s Annanias, # o=er Azarias, *ridda Misael, # metode gecorene. *a *ry comon # to *eodne foran, hearde and hige*ancle, # *$r se h$=ena s$t, cyning cor=res georn, # in Caldea byrig. *a hie *am wlancan # wisdom sceoldon, weras Ebrea, # wordum cy=an%, higecr$ft heane, # *urh halig mod, *a se beorn bebead, # Babilone weard, swi=mod cyning, # sinum *egnum, *$t *a frumgaras # be feore d$de, *$t *am gengum *rym # gad ne w$re wiste ne w$de # in woruldlife. *a w$s breme # Babilone weard, m$re and modig # ofer middangeard, egesful ylda bearnum. # No he $ fremede, ac in oferhygde # $ghw$s lifde. *a *am folctogan # on frumsl$pe, si==an to reste gehwearf # rice *eoden, com on sefan hwurfan # swefnes woma, hu woruld w$re # wundrum geteod, ungelic yldum # o= edsceafte. Wear= him on sl$pe # so= gecy=ed, *$tte rices gehw$s # re=e sceolde gelimpan, eor=an dreamas, # ende wur=an. *a onwoc wulfheort, # se $r wingal sw$f, Babilone weard. # N$s him bli=e hige, ac him sorh astah, # swefnes woma. No he gemunde # *$t him meted% w$s. Het *a tosomne # sinra leoda *a wiccungdom # widost b$ron, fr$gn *a =a m$nigeo # hw$t hine gem$tte, *enden reordberend # reste wunode. Wear= he on *am egesan # acol worden, *a he ne wisse # word ne angin swefnes sines; # het him secgan *eah. *a him unbli=e # andswaredon deofolwitgan # (n$s him dom gearu to asecganne # swefen cyninge): "Hu magon we swa dygle, # drihten, ahicgan on sefan *inne, # hu =e swefnede, o==e wyrda gesceaft # wisdom bude, gif *u his $rest ne meaht # or areccan?" *a him unbli=e # andswarode wulfheort cyning, # witgum sinum: "N$ron ge swa eacne # ofer ealle men modge*ances # swa ge me s$gdon, and *$t gecw$don%, # *$t ge cu=on mine aldorlege, # swa me $fter wear=, o==e ic fur=or # findan sceolde. Nu% ge m$tinge # mine ne cunnon, *a *e me for werode # wisdom bera=%. Ge swelta= dea=e, # nym*e ic dom wite so=an swefnes, # *$s min sefa myndga=. Ne meahte *a seo m$nigeo # on *am me=elstede *urh witigdom # wihte a*encean ne ahicgan, # *a hit forh$fed gewear= *$tte hie s$don # swefn cyninge, wyrda gerynu, # o=*$t witga cwom, Daniel to dome, # se w$s drihtne gecoren, snotor and so=f$st, # in *$t seld gangan. Se w$s% ordfruma # earmre lafe *$re *e *am h$=enan # hyran sceolde. Him god sealde # gife of heofnum *urh hleo=orcwyde # haliges gastes, *$t him engel godes # eall as$gde swa his mandrihten # gem$ted wear=. =a eode Daniel, # *a d$g lyhte, swefen reccan # sinum frean, s$gde him wislice # wereda gesceafte, *$tte sona ongeat # swi=mod cyning ord and ende # *$s *e him ywed w$s. =a h$fde Daniel # dom micelne, bl$d in Babilonia # mid bocerum, si==an he ges$de # swefen cyninge, *$t he $r for fyrenum # onfon ne meahte, Babilonie weard, # in his breostlocan. No hw$=ere *$t Daniel # gedon mihte *$t he wolde metodes # mihte gelyfan, ac he wyrcan ongan # weoh% on felda *am *e deormode # Diran heton, se w$s on =$re =eode # =e swa hatte, bresne Babilonige. # *$re burge weard anne manlican # ofer metodes est, gyld of golde, # gumum ar$rde, for *am *e gleaw ne w$s, # gumrices weard, re=e and r$dleas, # riht. *a wear= h$le=a hlyst # *a hleo=or cwom byman stefne # ofer burhware. *a hie for *am cumble # on cneowum s$ton, onhnigon to *am herige # h$=ne *eode, wur=edon wihgyld, # ne wiston wr$stran r$d, efndon unrihtdom, # swa hyra aldor dyde, mane gemenged, # mode gefrecnod. Fremde folcm$gen, # swa hyra frea $rest, unr$d efnde, (him *$s $fter becwom yfel endelean), # unriht dyde. *$r *ry w$ron # on *$s *eodnes byrig, eorlas Israela, # *$t hie a noldon hyra *eodnes dom # *afigan onginnan, *$t hie to *am beacne # gebedu r$rde, =eah =e =$r on herige # byman sungon. =a w$ron $=elum god% # Abrahames bearn, w$ron w$rf$ste, # wiston drihten ecne uppe, # $lmihtigne%. Cnihtas cynegode # cu= gedydon, *$t hie him *$t gold # to gode noldon habban ne healdan, # ac *one hean cyning, gasta hyrde, # =e him gife sealde. Oft hie to bote # balde gecw$don *$t hie *$s wiges # wihte ne rohton, ne hie to *am gebede # mihte geb$don h$=en heriges wisa, # *$t hie *ider hweorfan wolden, guman to *am gyldnan gylde, # *e he him to gode geteode. *egnas *eodne s$gdon # *$t hie *$re ge*eahte w$ron, h$ftas hearan, # in *isse hean byrig, *a *is hegan ne willa=, # ne *ysne wig wur=igean, *e =u *e to wuldre% # wundrum teodest. =a him bolgenmod # Babilone weard yrre andswarode, # eorlum onm$lde grimme *am gingum, # and geocre oncw$=, *$t hie gegnunga # gyldan sceolde o==e *rowigean # *reanied micel, frecne fyres wylm, # nym=e hie fri=es wolde wilnian to *amwyrrestan, # weras Ebrea, guman to *am golde, # *e he him to gode teode. Noldon *eah *a hyssas # hyran larum in hige h$=num. # Hogedon georne *$t $ godes # ealle gel$ste, and ne awacodon # wereda drihtne, ne *an m$ gehwurfe% # in h$=endom, ne hie to facne # freo=o wilnedan, *eah *e him se bitera dea= # geboden w$re. *a wear= yrre anmod cyning, # het he ofn onh$tan to cwale cnihta feorum # for=am *e hie his cr$ftas onsocon. *a he w$s gegleded%, # swa he grimmost mihte, frecne fyres lige, # *a he *yder folc samnode, and gebindan het, # Babilone weard, grim and gealhmod, # godes spelbodan. Het *a his scealcas # scufan *a hyssas in b$lblyse, # beornas geonge. Gearo w$s se him geoce gefremede; # *eah *e hie swa grome nydde in f$=m fyres lige, # hw$=ere heora feorh generede mihtig metodes weard. # Swa *$t m$nige gefrunon, halige him *$r help geteode, # sende him of hean rodore god, gumena weard, # gast *one halgan. Engel in *one ofn innan becwom # *$r hie *$t aglac drugon, freobearn f$=mum be*eahte # under *am fyrenan hrofe. Ne mihte *eah heora wlite # gewemman owiht% wylm *$s w$fran liges, # *a hie se waldend nerede. Hreohmod w$s se h$=ena *eoden, # het hie hra=e b$rnan. $led w$s ungescead micel. # *a w$s se ofen onh$ted, isen eall =urhgleded. # Hine =$r esnas m$nige wurpon wudu on innan, # swa him w$s on wordum gedemed. b$ron brandas on bryne # blacan fyres, (wolde wulfheort cyning # wall onsteallan%, iserne ymb $f$ste), # o=*$t up gewat lig ofer leofum # and *urh lust gesloh micle mare # *onne gemet w$re. =a se lig gewand # on la=e men, h$=ne of halgum. # Hyssas w$ron bli=emode, # burnon scealcas ymb ofn utan, # alet gehwearf teonfullum on teso. # =$r to geseah Babilone brego. # Bli=e% w$ron eorlas Ebrea, # ofestum heredon drihten on dreame, # dydon swa hie cu=on ofne on innan, # aldre generede. Guman gl$dmode # god wur=edon, under *$s f$=me # *e geflymed wear= frecne fyres h$to. # Freobearn wurdon al$ten liges gange, # ne hie him *$r la= gedydon. N$s him se sweg to sorge # =on ma *e sunnan scima, ne se bryne beot m$cgum # *e% in *am beote w$ron, ac *$t fyr fyr scyde # to =am *e% =a scylde worhton, hwearf% on *a h$=enan h$ftas # fram *am halgan cnihton, werigra wlite minsode, # *a =e =y worce gef$gon. Geseah =a swi=mod cyning%, # =a he his sefan ontreowde, wundor on wite agangen; # him *$t wr$clic *uhte. Hyssas hale hwurfon # in *am hatan ofne, ealle $f$ste =ry; # him eac *$r w$s an on gesyh=e, # engel $lmihtiges. Him *$r on% ofne% # owiht ne derede, ac w$s *$r inne # ealles gelicost efne *onne on sumera # sunne scine=, and deaw dryge% # on d$ge weor=e=, winde geondsawen. # *$t w$s wuldres god *e hie generede # wi= *am ni=hete. =a Azarias # inge*ancum hleo=rade halig # *urh hatne lig, dreag% d$da georn, # drihten herede, wer womma leas, # and *aword acw$=: "Metod alwihta, hw$t! # *u eart mihtum swi= ni=as to nergenne. # Is *in nama m$re, wlitig and wuldorf$st # ofer wer=eode. Siendon *ine domas # in daga gehwam so=e and geswi=de # and gesigef$ste, swa *u eac sylfa eart. Syndon *ine willan # on woruldspedum rihte and gerume, # rodora waldend. Geoca user georne nu, # gasta scyppend, and *urh hyldo% help, # halig drihten, nu we *ec for *reaum # and for =eonydum and for ea=medum # arna bidda=, lige belegde. # We =$s lifgende worhton on worulde, # eac =on wom dyde user yldran; # for oferhygdum br$con bebodo # burhsittende%, had oferhogedon # halgan lifes. Siendon we towrecene # geond widne grund, heapum tohworfene, # hyldelease; is user lif # geond landa fela fraco= and gefr$ge # folca manegum, *a usic% bewr$con # to *$s wyrrestan eor=cyninga # $hta gewealde, on h$ft heorugrimra, # and we nu h$=enra *eowned *olia=. # *$s *e *anc sie, wereda wuldorcyning, # *$t *u us *as wrace teodest. Ne forlet *u usic ane%, # ece drihten, for =am miltsum # =e =ec men hliga=, and for =am treowum # *e *u, tirum f$st, ni=a nergend, # genumen h$fdest to Abrahame # and to Isaace and to Iacobe, # gasta scyppend. *u him *$t gehete # *urh hleo=orcwyde, *$t *u hyra frumcyn # in fyrndagum ican wolde, # *$tte $fter him on cneorissum # cenned wurde, and seo m$nigeo # m$re w$re, had% to hebbanne # swa heofonsteorran bebuga= bradne hwyrft, # o==e% brimfaro*es%, s$faro=a sand, # geond sealtne w$g in% eare% grynde=, # *$t his unrim a in wintra worn # wur=an sceolde. Fyl nu frumspr$ce, # =eah heora fea lifigen! Wlitiga *inne wordcwyde # and *in wuldor on us! Gecy= cr$ft and miht # *$t *a% Caldeas and folca fela # gefrigen habba=, =a *e under heofenum # h$=ene lifigea=, and *$t *u ana eart # ece drihten, weroda waldend, # woruldgesceafta, sigora settend, # so=f$st metod!" Swa se halga wer # hergende w$s metodes miltse # and his mihta sped rehte *urh reorde. # =a of roderum w$s engel $lbeorht # ufan onsended, wlitescyne wer # on his wuldorhaman, se him cwom to frofre # and to feorhnere mid lufan and mid lisse. # Se =one lig tosceaf, halig and heofonbeorht, # hatan fyres, tosweop hine and toswende # *urh *a swi=an miht, ligges leoman%, # *$t hyra% lice ne w$s owiht geegled, # ac he on andan sloh fyr on feondas # for fyrend$dum. *a w$s on *am ofne, # *$r se engel becwom, windig and wynsum, # wedere gelicost *onne hit on sumeres tid # sended weor=e= dropena drearung # on d$ges hwile, wearmlic wolcna scur. # Swylc bi= wedera cyst, swylc w$s on *am fyre # frean mihtum halgum to helpe. # Wear= se hata lig todrifen and todw$sced # *$r *a d$dhwatan geond *one ofen eodon, # and se engel mid, feorh nerigende, # se =$r feor=a w$s, Annanias # and Azarias and Misael. # *$r *a modhwatan *ry on ge=ancum # =eoden heredon, b$don bletsian # bearn Israela eall landgesceaft # ecne drihten, =eoda waldend. # Swa hie *ry cw$don, modum horsce, # *urh gem$ne word: "=e gebletsige, bylywit f$der, woruldcr$fta wlite # and weorca gehwilc! Heofonas and englas, # and hluttor w$ter, *a =e ofer% roderum # on rihtne gesceaft wunia= in wuldre, # =a *ec wur=ia=! And *ec, $lmihtig, # ealle gesceafte, rodorbeorhtan tunglu, # *a *e ryne healda=, sunna and mona, # sundor anra gehwilc herige in hade! # And heofonsteorran, deaw and deor scur, # =a =ec domige! And *ec, mihtig god, # gastas lofige! Byrnende fyr # and beorht sumor nergend herga=! # Niht somod and d$g, and *ec landa gehwilc, # leoht and *eostro, herige on hade, # somod hat and ceald! And *ec, frea mihtig, # forstas and snawas, winterbiter weder # and wolcenfaru, lofige on lyfte! # And *ec ligetu, blace, berhtmhwate, # *a *ec bletsige! Eall eor=an grund, # ece drihten, hyllas and hrusan # and hea beorgas, sealte s$w$gas, # so=f$st metod, eastream y=a # and upcyme, w$tersprync wylla, # =a =ec wur=ia=! Hwalas =ec heriga=, # and hefonfugolas, lyftlacende, # *a =e lagostreamas, w$terscipe wecga=! # And wildu deor and neata gehwilc # naman bletsie! And manna bearn # modum lufia=, and *ec Israela, # $hta scyppend, heriga= in hade, # herran sinne! And *ec haligra # heortan cr$ftas, so=f$stra gehw$s # sawle and gastas, lofia= liffrean, # lean sellende eallum eadmodum%, # ece drihten! Annanias =ec # and Adzarias and Misael # metod domige breostge=ancum! # We *ec bletsia=, frea folca gehw$s, # f$der $lmihtig, so= sunu metodes, # sawla nergend, h$le=a helpend, # and *ec, halig gast, wur=ia=% in wuldre, # witig drihten! We =ec heriga=, # halig drihten, and gebedum brema=! # *u gebletsad eart, gewur=ad wideferh=% # ofer worulde hrof, heahcyning heofones, # halgum mihtum, lifes leohtfruma, # ofer landa gehwilc!" =a *$t ehtode # ealdor% *eode, Nabochodonossor, # wi= *am nehstum% folcgesi=um: # "*$t eower fela geseah, *eode% mine,*$t # we *ry sendon%, geboden to b$le # in byrnende fyres leoman. # Nu ic *$r feower men geseo to so=e, # nales me sefa% leoge=." =a cw$= se =e w$s # cyninges r$swa, wis and wordgleaw: # "*$t is wundra sum *$t we =$r eagum # on locia=. Ge=enc, =eoden min, # *ine gerysna! Ongyt georne # hwa *a gyfe sealde gingum g$delingum% # Hie god heriga=, anne ecne, # and ealles him be naman gehwam # on neod spreca=, *ancia= *rymmes # *ristum wordum, cwe=a= he sie ana # $lmihtig god, witig wuldorcyning, # worlde and heofona. Aban *u *a beornas, # brego Caldea, ut of ofne. # Nis hit owihtes god *$t hie sien on *am la=e # leng *onne *u *urfe." Het *a se cyning to him # cnihtas gangan. Hyssas hearde # hyrdon lare, cyrdon cynegode # swa hie gecy=de w$ron, hwurfon h$le= geonge # to *am h$=enan foran. W$ron *a bende% forburnene # *e him on banum lagon, la=searo leoda cyninges, # and hyra lice geborgen. N$s hyra wlite gewemmed, # ne n$nig wroht on hr$gle, ne feax fyre besw$led, # ac hie on fri=e drihtnes of =am grimman gryre # glade treddedon, gleawmode guman, # on gastes hyld. =a gewat se engel up # secan him ece dreamas on heanne hrof # heofona rices, heh *egn and hold # halgum metode. H$fde on *am wundre gewur=od # =e *a gewyrhto ahton. Hyssas heredon% drihten # for *am h$=enan folce, septon% hie so=cwidum # and him s$don fela so=ra tacna, # o=*$t he sylfa gelyfde *$t se w$re mihta waldend # se =e hie of =am mirce generede. Gebead *a se br$sna # Babilone weard swi=mod sinum leodum, # *$t se w$re his aldre scyldig, se =$s onsoce # *$tte so= w$re m$re mihta waldend, # se hie of *am mor=re alysde. Ag$f him *a his leoda lafe # *e *$r gel$dde w$ron on% $ht% ealdfeondum, # *$t hie are h$fdon. W$s heora bl$d in Babilone, # si==an hie *one bryne fandedon, dom wear= $fter dugu=e gecy=ed, # si==an hie drihtne gehyrdon. W$ron hyra r$das rice, # si==an hie rodera waldend, halig heofonrices weard, # wi= *one hearm gescylde. *a ic secan gefr$gn # so=um wordum, si==an he wundor onget, Babilone weard,*urh # fyres bryne, hu *a hyssas *ry # hatan ofnes, f$rgryre fyres, # oferfaren h$fdon. Wylm *urhwodon, # swa him wiht ne sceod grim gleda ni=, # godes% spelbodan, frecnan fyres, # ac him fri= drihtnes wi= *$s egesan gryre # aldor gescylde. =a se =eoden ongan # ge=inges wyrcan; het *a tosomne # sine leode, and *a on *am me=le # ofer menigo bebead wyrd gewordene # and wundor godes, *$tte on *am cnihtum # gecy=ed w$s: "Onhicga= nu # halige mihte, wise wundor godes! # We gesawon *$t he wi= cwealme gebearh # cnihtum on ofne, lacende lig, # *am *e his lof b$ron; for*am he is ana # ece drihten, dema% $lmihtig, # se =e him dom forgeaf, spowende sped, # *am *e his spel bera=. For=on witiga= # *urh wundor monig halgum gastum # *e his hyld curon. Cu= is *$t me Daniel # dyglan swefnes so=% ges$de, # *$t $r swi=e o=stod manegum on mode # minra leoda, for*am $lmihtig # eacenne gast in sefan sende, # snyttro cr$ftas! Swa wordum spr$c # werodes r$swa, Babilone weard, # si==an he beacen onget, swutol tacen godes. # No *y sel dyde, ac *am $=elinge # oferhygd gesceod, wear= him hyrra hyge # and on heortan ge=anc mara on% modsefan # *onne gemet w$re, o=*$t hine mid nyde # ny=or asette metod $lmihtig, # swa he manegum de= *ara *e *urh oferhyd # up astige=. *a him wear= on sl$pe # swefen $tywed, Nabochodonossor; # him *$t neh gewear=. *uhte him *$t on foldan # f$gre stode wudubeam wlitig, # se w$s wyrtum f$st, beorht on bl$dum. # N$s he bearwe gelic, ac he hlifode% # to heofontunglum, swilce he oferf$=mde # foldan sceatas, ealne middangeard, # o= merestreamas, twigum and telgum. # =$r he to geseah, *uhte him *$t se wudubeam # wilddeor scylde, ane $te # eallum heolde, swylce fuglas eac # heora feorhnere on *$s beames # bledum name. =uhte him *$t engel # ufan of roderum stigan cwome # and stefne abead, torhtan reorde. # Het *$t treow ceorfan and *a wildan% deor # on weg fleon, swylce eac *a fugolas, # *onne his fyll come. Het *onne besn$dan # seolfes bl$dum, twigum and telgum, # and *eh tacen wesan, wunian wyrtruman% # *$s wudubeames eor=an f$stne, # o=*$t eft cyme grene bleda, # *onne god sylle. Het eac gebindan # beam *one miclan $renum clammum # and isernum, and ges$ledne # in susl don, *$t his mod wite # *$t migtigra wite wealde= # *onne he him wi=m$ge. *a of sl$pe onwoc, # (swefn w$s $t ende), eor=lic $=eling, # him *$s egesa stod, gryre fram =am gaste # =e *yder god sende. Het *a tosomne # sine leode, folctogan feran%, # fr$gn ofer ealle swi=mod cyning # hw$t *$t swefen bude, nalles *y he wende # *$t hie hit wiston, ac he cunnode # hu hie cwe=an woldon. =a w$s to =am dome # Daniel haten, godes spelboda. # Him w$s g$st geseald, halig of heofonum, # se his hyge trymede. On *am drihtenweard # deopne wisse sefan sidne ge*anc # and snytro cr$ft, wisne wordcwide. # Oft% he wundor manig, metodes mihta, # for men $tb$r. *a he secgan ongan # swefnes woman, heahheort and h$=en # heriges wisa, ealne *one egesan # *e him eowed w$s. B$d hine areccan # hw$t seo run bude, hofe haligu word # and in hige funde to gesecganne # so=um wordum hw$t se beam bude # *e he blican geseah, and him witgode # wyrda ge*ingu. he =a swigode # hw$=ere so= ongeat, Daniel $t *am dome, # *$t his drihten w$s, gumena aldor, # wi= god scyldig. Wandode se wisa, # hw$=re he worde cw$=, $cr$ftig% ar, # to *am $=elinge: "*$tis, weredes weard, # wundor unlytel, *$t *u gesawe # *urh swefen cuman, heofonheane beam # and *a halgan word, yrre and egeslicu. # *a se engel cw$=, *$t *$t treow sceolde, # telgum besn$ded, foran afeallan, # *$t $r f$ste stod, and *onne mid deorum # dreamleas beon, westen wunian, # and his wyrtruman foldan befolen, # fyrstmearc wesan stille on sta=ole, # swa seo stefn gecw$=, ymb seofon tida # s$de eft onfon. Swa *in bl$d li=. # Swa se beam geweox, heah to heofonum, # swa *u h$le=um eart ana eallum # eor=buendum weard and wisa. # Nis *e wi=erbreca, man on moldan, # nym=e metod ana. Se =ec aceorfe= # of cyningdome, and =ec wineleasne # on wr$c sende=, and *onne onhweorfe= # heortan *ine, *$t *u ne gemyndgast% # $fter mandreame, ne gewittes wast # butan wildeora *eaw, ac *u lifgende # lange *rage heorta hlypum # geond holt wunast. Ne bi= *ec m$lmete # nym*e mores gr$s, ne rest witod, # ac *ec regna scur wece= and wrece= # swa wildu deor, o=*$t *u ymb seofon winter # so= gelyfest, *$t sie an metod # eallum mannum, reccend and rice, # se on roderum is. Is me swa *eah willa # *$t se wyrtruma stille w$s on sta=ole, # swa seo stefn gecw$=, and ymbe seofan tide # s$de onfenge. Swa *in rice # restende bi=, anwalh% for eorlum, # o=*$t *u eft cymst. Gehyge *u, frea min, # f$stlicne r$d. Syle $lmyssan, # wes earmra hleo, *inga for =eodne, # $r =am seo *rah cyme *$the *ec aworpe # of woruldrice. Oft metod al$t # monige =eode wyrcan bote%, # *onne hie woldon sylfe, fyrene f$stan, # $r him f$r godes *urh egesan gryre # aldre gesceode." No *$s fela Daniel # to his drihtne gespr$c so=ra worda # *urh snytro cr$ft, *$t *$s a se rica # reccan wolde, middangeardes weard, # ac his mod astah, heah fram heortan; # he *$s hearde ongeald. Ongan =a gyddigan # *urh gylp micel Caldea cyning # *a he ceastergeweorc%, Babilone burh, # on his bl$de geseah, Sennera feld # sidne bewindan, heah hlifigan; # *$t se heretyma werede geworhte # *urh wundor micel, wear= =a anhydig # ofer ealle men, swi=mod in sefan, # for =$re sundorgife *e him god sealde, # gumena rice, world to gewealde # in wera life: "=u eart seo micle # and min seo m$re burh *e ic geworhte # to wur=myndum, rume rice. # Ic reste on *e, eard and e=el, # agan wille." =a for =am gylpe # gumena drihten forfangen wear= # and on fleam gewat, ana on oferhyd # ofer ealle men. Swa wod% wera # on gewindagum geocrostne si= # in godes wite, =ara *e eft lifigende # leode begete, Nabochodonossor, # si==an him ni= godes, hre= of heofonum, # hete gesceode. Seofon winter samod # susl *rowode, wildeora westen, # winburge cyning. =a se earfo=m$cg # up locode, wilddeora gewita, # *urh wolcna gang. Gemunde *a on mode # *$t metod w$re, heofona heahcyning, # h$le=a bearnum ana ece gast. # *a he eft onhwearf wodan gewittes, # *$r *e he $r wide b$r herewosan hige, # heortan getenge. *a his gast ahwearf # in godes gemynd, mod to mannum, # si==an he metod onget. Gewat *a earmsceapen # eft si=ian, nacod nydgenga, # ni= ge=afian, wundorlic wr$cca # and w$da leas, m$tra on modge=anc, # to mancynne, =onne gumena weard # in gylpe w$s. Stod middangeard # $fter mandrihtne, eard and e=el # $fter *am $=elinge, seofon winter samod, # swa no swi=rode rice under roderum # o=*$t se r$swa com. *a w$s eft geseted # in aldordom Babilone weard, # h$fde beteran =eaw, leohtran geleafan # in liffruman, *$tte god sealde # gumena gehwilcum welan swa wite, # swa he wolde sylf. Ne lengde *a # leoda aldor witegena wordcwyde, # ac he wide bead metodes mihte # *$r he meld ahte, si=f$t s$gde # sinum leodum, wide wa=e # *e he mid wilddeorum ateah, o=*$t him frean godes # in gast becwom r$df$st sefa, # =a he to roderum beseah. Wyrd w$s geworden, # wundor gecy=ed, swefn gese=ed, # susl awunnen, dom gedemed, # swa $r Daniel cw$=, *$t se folctoga # findan sceolde earfo=si=as # for his ofermedlan. Swa he ofstlice # godspellode metodes mihtum # for mancynne, si==an in Babilone # burhsittendum lange hwile # lare s$gde, Daniel domas. # Si==an deora gesi=, wildra w$rgenga, # of wa=e cwom, Nabochodonossor # of ni=wracum, si==an weardode # wide rice, heold h$le=a gestreon # and *a hean burh, frod, foremihtig # folca r$swa, Caldea cyning, # o=*$t him cwelm gesceod, swa him ofer eor=an # andsaca ne w$s gumena $nig # o=*$t him god wolde *urh hryre hreddan # hea rice. Si==an *$r his aferan # ead bryttedon, welan, wunden gold, # in *$re widan byrig, ealhstede eorla, # unwaclice, heah hordm$gen, # *a hyra hlaford l$g. =a in =$re =eode awoc # his *$t *ridde cneow. W$s Baldazar # burga aldor, weold wera rices, # o=*$t him wlenco gesceod, oferhyd egle. # =a w$s ended$g =$s =e Caldeas # cyningdom ahton. =a metod onlah # Medum and Persum aldordomes # ymb% lytel f$c, let Babilone # bl$d swi=rian, *one *a h$le= # healdan sceoldon. Wiste he ealdormen # in unrihtum, =a =e =y rice # r$dan sceoldon. =a *$t gehogode # hamsittende, Meda aldor, # *$t $r man ne ongan, *$t he Babilone # abrecan wolde, alhstede eorla, # *$r $=elingas under wealla hleo # welan brytnedon. *$t w$s *ara f$stna # folcum cu=ost, m$st and m$rost # *ara *e men bun, Babilon burga, # o=*$t Baldazar *urh gylp grome # godes frasade%. S$ton him $t wine # wealle belocene, ne onegdon na # orlegra ni=, *eah =e feonda folc # feran cwome herega ger$dum # to *$re heahbyrig *$t hie Babilone # abrecan mihton. Ges$t *a to symble # si=estan d$ge Caldea cyning # mid cneomagum, *$r medugal wear= # m$genes wisa. Het *am $=elum% beran # Israela gestreon, huslfatu halegu, # on hand werum, *a $r Caldeas # mid cyne=rymme, cempan in ceastre, # cl$ne genamon, gold in Gerusalem, # =a hie Iudea bl$d forbr$con # billa ecgum, and *urh hleo=orcyme, # herige genamon beorhte fr$twe. # =a hie tempel strudon, Salomanes seld, # swi=e gulpon. =a wear= bli=emod # burga aldor, gealp gramlice # gode on andan, cw$= *$t his hergas # hyrran w$ron and mihtigran # mannum to fri=e *onne Israela # ece drihten. Him *$t tacen wear= # *$r he to starude, egeslic for eorlum # innan healle, *$t he for leodum # ligeword gecw$=, *a *$r in egesan # engel drihtnes let his hand cuman # in *$t hea seld, wrat *a in wage # worda gerynu, baswe bocstafas, # burhsittendum. =a wear= folctoga # forht on mode, acul for *am egesan. # Geseah he engles hand in sele writan # Sennera wite. *$t gyddedon # gumena m$nigeo, h$le= in healle, # hw$t seo hand write to *am beacne # burhsittendum. Werede comon # on *$t wundor seon. Sohton *a swi=e # in sefan gehydum, hw$t seo hand write # haliges gastes. Ne mihton ar$dan # runcr$ftige men engles $rendbec, # $=elinga cyn, o=*$t Daniel com, # drihtne gecoren, snotor and so=f$st, # in *$t seld gangan. =am w$s on gaste # godes cr$ft micel, to *am ic georne gefr$gn # gyfum ceapian burhge weardas # *$t he him bocstafas ar$dde and arehte, # hw$t seo run bude. Him $cr$ftig # andswarode, godes spelboda, # gleaw ge=ances: "No ic wi= feohsceattum # ofer folc bere drihtnes domas, # ne =e duge=e can, ac *e unceapunga # orl$g secge, worda gerynu, # *a *u wendan ne miht. *u for anmedlan # in $ht bere huslfatu halegu, # on hand werum. On *am ge deoflu # drincan ongunnon, =a $r Israela # in $ h$fdon $t godes earce, # o=*$t hie gylp beswac, windruncen gewit, # swa *e wur=an sceal. No *$t *in aldor # $fre wolde godes goldfatu # in gylp beran, ne =y hra=or hremde, # =eah =e here brohte Israela gestreon # in his $hte geweald, ac *$t oftor gecw$= # aldor =eoda so=um wordum # ofer sin m$gen, si==an him wuldres weard # wundor gecy=de, *$t he w$re ana # ealra gesceafta drihten and waldend, # se him dom forgeaf, unscyndne bl$d # eor=an rices, and *u lignest nu # *$t sie lifgende, se ofer deoflum # duge*um wealde=. *$t wear= underne # eor=buendum, *$t meotod h$fde # miht and streng=o =a he gefestnade # foldan sceatas. Seolfa he gesette # sunnan and monan, stanas and eor=an, # stream ut on s$, w$ter and wolcn, # =urh his wundra miht. Deopne ymblyt% # clene ymbhalde= meotod on mihtum, # and alne middangeard. He selfa m$g # s$ geondwlitan, grundas in geofene%, # godes agen bearn, and he ariman m$g # r$gnas scuran, dropena gehwelcne. # Daga enderim seolua he gesette # *urh his so=an miht. Swa se wyrhta # *urh his wuldres gast serede and sette # on six dagum eor=an d$les, # up on heofonum, and% heanne holm%. # Hwa is *$t =e cunne or=onc clene # nym=e ece god? Dreamas he gedelde, # dugu=e and ge*eode, Adam $rest, # and *$t $=ele cyn, engla ordfruman, # *$t *e eft forwar=. =uhte him on mode # *$t hit mihte swa, *$t hie weron seolfe # swegles brytan, wuldres waldend. # Him =$r wirse% gelamp, =a heo in helle # ham sta=eledon, an $fter o=rum, # in*$t atole scref, *$r heo brynewelme # bidan sceolden saran sorge, # nales swegles leoht habban in heofnum # heahgetimbrad, ac gedufan sceolun # in =one deopan w$lm ni=$r und-r nessas # in =one neowlan grund, gredige and gifre. # God ana wat hu he *$t scyldige werud # forscrifen hefde! Cleopa=% *onne se alda # ut of helle, wrice= wordcwedas # weregan reorde, eisegan stefne: # ''Hw$r com engla =rym, *e% we on heofnum # habban sceoldan? *is is =eostr$ ham, # =earle gebunden f$stum fyrclommum; # flor is on welme attre on$led. # Nis nu ende feor *$t we sceolun $tsomne # susel *rowian, wean and wergu%, # nalles wuldres% bl$d habban in heofnum, # hehselda wyn. Hw$t, we for dryhtene iu # dreamas hefdon, song on swegle # selrum tidum, *$r nu ymb =one $can # $=ele stonda=, hele= ymb hehseld, # heriga= drihten wordum and wercum, # and ic in wite sceal bidan in bendum, # and me b$ttran ham for oferhygdum # $fre ne wene." ' =a him andsweradan # atole gastas, swarte and synfulle, # susle begnornende%: "'*u us gel$rd$st # =urh lyge =inne *$t we helende # heran ne scealdon. '=uhte *e anum # *$t =u ahtest alles gewald, heofnes and eor*an, # w$re halig god, scypend seolfa. # Nu earttu scea=ana% sum, in fyrlocan # feste gebunden. Wendes =u =urh wuldor # =$t *u woruld ahtest, alra onwald, # and we englas mid =ec. Atol is *in onseon! # Habba= we alle swa for =inum leasungum # ly=re gefered. Segdest us to so=e # *$t =in sunu w$re meotod moncynnes; # hafustu nu mare susel!" ' Swa firenfulle # facnum wordum heora aldor=$gn # on% reordadon, on cearum cwidum. # Crist heo afirde, dreamum bedelde. # H$fdan dryhtnes liht for oferhygdum # ufan forleton, h$fdon hym to hyhte # helle floras, beornende bealo. # Blace hworfon scinnan forscepene, # scea=an hwearfedon%, earme $glecan, # geond *$t atole scref, for =am anmedlan # *e hie $r drugon. Eft reordade # o=re si=e feonda aldor. # W$s *a forht% agen, seo==an he =es wites # worn gefelde. He spearcade%, # =onne he spreocan ongan fyre and atre; # ne bi= swelc f$ger dream =onne he in witum # wordum% indraf: "Ic w$s iu in heofnum # halig $ngel, dryhtene deore; # hefde me dream mid gode, micelne for meotode, # and =eos menego swa some. *a ic in mode # minum hogade *$t ic wolde towerpan # wuldres% leoman, bearn helendes, # agan me burga gewald eall to $hte, # and =eos earme heap *e ic hebbe to helle # ham geledde. Wene *$t tacen sutol # *a ic aseald wes on w$rg=u, ni=er under nessas # in =one neowlan grund. Nu is eow hebbe to h$ftum # ham gef$rde% alle of earde. # Nis her eadiges tir, wloncra winsele, # ne worulde dream, ne $ngla =reat, # ne we upheofon agan moten. # Is =es atola ham fyre on$led. # Ic eom fah wi= god. '$ce $t helle duru # dracan eardiga=, hate on re=re; # heo us helpan ne magon. Is =$s walica ham # wites afylled; nagan we =$s heolstres # *$t we us gehydan m$gon in =issum neowlan genipe. # H$r is nedran sw$g, wyrmas gewunade. # Is =is wites clom feste gebunden. # Feond seondon re=e, dimne and deorce. # Ne her d$g lyhte= for scedes sciman, # sceppendes leoht. Iu% ahte ic gewald # ealles wuldres, $r% ic moste in =eossum atolan # $=ele gebidan hw$t me drihten god # deman wille, fagum on flora. # Nu ic feran com deofla menego # to =issum dimman ham. Ac ic sceal on flyge # and on flyhte =ragum earda neosan, # and eower ma, *e =es oferhydes # ord onstaldon. Ne =urfon we =es wenan, # *$t us wuldorcyning $fre wille # eard alefan, $=el to $hte, # swa he $r dyde, ecne onwald; # ah him alles gewald, wuldres and wita, # waldendes sunu. For=on ic sceal hean and earm # hweorfan =y widor, wadan wr$clastas, # wuldre benemed, dugu=um bedeled, # n$nigne dream agan uppe mid $nglum, # *es =e ic $rgecw$= *$t ic w$re seolfa # sw$gles brytta, wihta% wealdend. # Ac hit me wyrse gelomp!" '' Swa se werega gast # wordum s$de his earfo=o # ealle $tsomne, fah in fyrnum, # (fyrleoma stod geond *$t atole scr$f # attre geblonden): "Ic eom limw$stmum # *$t ic gelutian ne m$g on *yssum sidan sele, # synnum forwundod. Hw$t, her hat and ceald # hwilum mencga=; hwilum ic gehere # hellescealcas, gnornende cynn, # grundas m$nan, ni=er under n$ssum; # hwilum nacode men winna= ymb wyrmas. # Is *es windiga sele eall inneweard # atole gefylled. Ne mot ic hihtlicran # hames brucan, burga ne bolda, # ne on *a beorhtan gesc$ft ne mot ic $fre ma # eagum starian. Is me nu wyrsa # *$t ic wuldres leoht uppe mid englum # $fre cu=e, song on swegle, # *$r sunu meotodes habba= eadige% bearn # ealle ymbfangen seolfa mid sange. # Ne ic *am sawlum ne mot $nigum sce==an, butan *am anum # *e he agan% nyle; *a ic mot to h$ftum # ham geferian, bringan to bolde # in *one biteran grund. Ealle we syndon # ungelice *onne *e we iu in heofonum # h$fdon $rror wlite and weor=mynt. # Ful oft wuldres sweg% brohton to bearme # bearn h$lendes, *$r we ymb hine utan # ealle hofan, leomu ymb leofne, # lofsonga word, drihtne s$don. # Nu ic eom d$dum fah, gewundod mid wommum; # sceal nu *ysne wites clom beoran beornende # in b$ce minum, hat on helle, # hyhtwillan leas." *a gyt feola cwi=de # firna herde%, atol $gl$ca, # ut of helle, witum werig. # Word spearcum fleah attre gelicost, # *onne he ut *orhdraf: 'Eala drihtenes*rym! # Eala dugu=a helm! Eala meotodes miht! # Eala middaneard! Eala d$g leohta! # Eala dream godes! Eala engla *reat! # Eala upheofen! Eala *$t ic eam ealles leas # ecan dreames, *$t ic mid handum ne m$g # heofon ger$can, ne mid eagum ne mot # up locian, ne huru mid earum ne sceal # $fre geheran *$re byrhtestan # beman stefne! '=$s ic wolde of selde # sunu meotodes, drihten adrifan, # and agan me *$s dreames gewald, wuldres and wynne, # me *$r wyrse gelamp *onne ic to hihte # agan moste. Nu ic eom asceaden # fram *$re sciran driht, al$ded fram leohte # in *one la=an ham. Ne m$g ic *$t gehicgan # hu ic in =$m becwom, in *is neowle genip, # ni=synnum% fah, aworpen of worulde. # Wat ic nu *a *$t bi= alles leas # ecan dreamas se =e heofencyninge # heran ne *ence=, meotode cweman. # Ic *$t mor=er% sceal, wean and witu # and wrace dreogan, goda bed$led, # iud$dum fah, *$s =e ic ge*ohte adrifan # drihten of selde, weoroda waldend; # sceal nu wreclastas settan sorhgcearig, # si=as% wide." '' Hwearf *a to helle # *a he gehened w$s, godes andsaca; # dydon his gingran swa%, gifre and gr$dige, # *a hig god bedraf in *$t hate hof # *am is hel nama. For*an sceal gehycgan # h$le=a $ghwylc *$t he ne ab$lige # bearn waldendes. L$te him to bysne # hu *a blacan feond for oferhygdum # ealle forwurdon. Neoman us to wynne # weoroda drihten, uppe% ecne gefean, # engla waldend. He *$t gecydde # =$t he m$gencr$ft h$fde, mihta miccle, # *a he *a m$nego adraf, h$ftas of =$m hean selde. # Gemunan we *one halgan drihten, ecne in wuldre # mid alra gescefta ealdre%. ceosan us eard in wuldre # mid ealra cyninga cyninge, se is Crist genemned; beoran on breostum # bli=e ge*ohtas, sibbe and snytero; # gemunan so= and riht, *onne we to hehselde # hnigan *enca=, and *one anwaldan # ara biddan. *onne behofa= # se =e her wuna= weorulde wynnum # *$t him wlite scine *onne he o=er lif # eft gesece=, f$gere land # *onne *eos folde seo; is *$r wlitig and wynsum, # w$stmas scina=, beorhte ofer burgum. # *$r is brade lond, hyhtlicra ham # in heofonrice, Criste gecwemra. # Uta cerran *ider *$r he sylfa sit, # sigora waldend, drihten h$lend, # in =$m deoran ham, and ymb *$t hehsetl # hwite standa= engla fe=an # and eadigra%, halige heofen*reatas # heriga= drihten wordum and weorcum. # Heora wlite scine= geond ealra worulda woruld # mid wuldorcyninge. =a get ic fur=or gefregen # feond% ondetan; w$s him eall ful strang wom and witu; # h$fdon wuldorcyning for oferhigdum # anforl$ten; cw$don eft hra=e # o=re% worde%: ''Nu is gesene # *$t we syngodon uppe on earde. # Sceolon nu $fre *$s dreogan domlease gewinn # drihtnes mihtum. Hw$t, we in wuldres wlite # wunian moston *$r we halgan gode # heran woldon, and him sang ymb seld # secgan sceoldon *usendm$lum. # *a we *$r w$ron, wunodon on wynnum, # geherdon wuldres sweg, beman stefne. # Byrhtword aras engla ordfruma, # and to *$m $*elan hnigan him sanctas; # sigetorht aras ece drihten, # ofer us gestod and gebletsode # bilewitne heap dogra gehwilcne, # and his se deora sunu, gasta scyppend. # God seolfa w$s eallum andfeng # *e =$r up becom, and hine on eor=an # $r gelefde. *a =$s of*uhte # *$t se *eoden w$s strang and sti=mod. # Ongan ic *a steppan for= ana wi= englum, # and to him eallum spr$c: 'Ic can eow l$ran # langsumne r$d, gif ge willa= minre # mihte gelefan. Uta oferhycgan # helm *one micclan, weroda waldend, # agan us *is wuldres leoht, eall to $hte. # *is is idel gylp *$t we $r drugon # ealle hwile.' ' =a gewear= usic # *$t we woldon swa drihten adrifan # of *am deoran ham, cyning of cestre. # Cu= is wide *$t wreclastas # wunian moton, grimme grundas. # God seolfa him rice halde=. # He is ana cyning, *e us eorre gewear=, # ece drihten, meotod mihtum swi=%. # Sceal nu *eos menego her licgan on leahtrum, # sume on lyft scacan, fleogan ofer foldan; # fyr bi= ymbutan on $ghwylcum, # *$h he uppe seo. Ne mot he *am sawlum # *e =$r seca= up, eadige of eor*an # $fre gehrinan, ah ic be hondum mot # h$*enre sceale gripan to grunde, # godes andsacan. Sume sceolon hweorfan # geond h$le=a land and unsibbe # oft onstyrian monna m$g=um # geond middaneard. Ic her ge*olian sceal # *inga $ghwylces, bitres ni=$s% # beala gnornian, sic and sorhful, # *$s ic seolfa weold, *onneic on heofonum # ham sta=elode, hw$=er us se eca # $fre wille on heofona rice # ham alefan, e=el% to $hte, # swa he $r dyde." Swa gnornedon # godes andsacan, hate on helle. # Him w$s h$lend god wra= geworden # for womcwidum. For*on m$g gehycgan, # se =e his heorte deah, *$t he him afirre # frecne ge*ohtas, la=e leahtras, # lifigendra gehwylc. Gemunan symle on mode # meotodes streng=o; gearwian us togenes # grene str$te up to englum, # *$r is se $lmihtiga god. And us bef$=man wile # freobearn godes, gif we *$t on eor=an # $r ge*enca=, and us to *am halgan # helpe gelefa=. *onne he us no forl$te=, # ah lif syle= uppe mid englum, # eadigne dream. T$ce= us se torhta # trumlicne ham, beorhte burhweallas. # Beorhte scina= ges$lige sawle, # sorgum bed$lde, *$r heo $fre for= # wunian moten cestre and cynestol. # Uton cy*an *$t! Deman we on eor=an, # $rror lifigend, onlucan mid listum # locen wealdendes, ongeotan gastlice. # Us ongean cuma= *usend engla, # gif *ider moton, and *$t on eor=an # $r gewyrca=. For*on se bi= eadig # se =e $fre wile man oferhycgan, # meotode cweman, synne adw$scan. # Swa he sylfa cw$=: "So=f$ste men, # sunnan gelice, f$gre gefr$tewod # in heora f$der rice scina= in sceldbyrig." # ' *$r heo sceppend seolf fri=e% bef$=me=, # f$der mancynnes, ahefe= holdlice # in heofones leoht, *$r heo mid wuldorcyninge # wunian moton awa to aldre, agan dreama dream # mid drihtne gode, a to worulde # a buton ende. Eala hw$t! # Se awyrgda#wra=e ge*ohte *$t he heofencyninge # heran ne wolde, f$der frefergendum. # Flor attre weol, hat under h$ftum; # hreopan% deofla, wide geond windsele # wean% cwanedon, man and mor=ur. # W$s seo% menego *$r swylce on$led; # w$s *$t eall full strong, *onne w$s heora aldor, # *e =$r $rest com for= on fe*an, # f$ste gebunden fyre and lige. # *$t w$s f$stlic *reat; ec sceoldon his *egnas # *$r gewunian atolan e=les, # nalles up *anon geheran in heofonum # haligne dream, *$r heo oft f$gerne # folga= h$fdon uppe mid englum. # W$ron *a alles *$s goda lease, # ah nym*e gryndes ad% wunian ne% moten # and *one werigan sele *$r is wom and wop # wide gehered, and gristbitungc% # and gnornungc% mecga. Nabba= he% to hyhte # nym*e cyle and fyr, wean and witu # and wyrma *reat, dracan and n$ddran # and *one dimman ham. For=on mihte geheran, # se =e $t hylle w$s twelf milum neh, # *$t =$r w$s to=a geheaw, hlude and geomre. # Godes andsacan hweorfan geond helle # hate on$led ufan and utan # (him w$s $ghw$r wa), witum werige, # wuldres bescyrede, dreamum bed$lde. # Heofon deop gehygd, *a heo on heofonum # ham sta=elodon, *$t hie woldon ben$man # nergendne Crist rodera rices, # ah he on riht geheold hired heofona # and*$t halige seld. Nis n$nig swa snotor # ne swa cr$ftig, ne *$s swa gleaw, # nym*e god seolfa, *$t asecgan m$ge # swegles leoman, hu scima% *$r # scine= ymbutan meotodes mihte, # geond *$t m$re cynn, *$r habba= englas # eadigne dream, sanctas singa= # (*$t is se seolfa) for god. *onne beo= *a eadigan # *e of eor=an cuma=, bringa= to bearme # blostman stences, wyrte wynsume # (*$t synd word godes), *onne hie bef$=me= # f$der mancynnes, and hie gesegna= # mid his swi=ran hond, l$de= to lihte, # *$r hi lif agon a to aldre, # uplicne ham, byrhtne burhstyde. # Bl$d bi= $ghw$m *$m =e h$lende # heran *ence=, and wel is *am # =e *$t wyrcan% mot. W$s *$t encgelcyn # $r genemned, Lucifer haten, # leohtberende, on geardagum # in godes rice. *a he in wuldre # wrohte onstalde *$t he oferhyda # agan wolde. *a% Satanus # swearte ge*ohte *$t he wolde on heofonum # hehseld wyrcan uppe mid *am ecan. # *$t w$s ealdor heora, yfeles ordfruma%. # Him *$t eft gehreaw, *a he to helle # hnigan sceolde, and his hired mid hine, # in hyn=o% geglidan, nergendes ni=, # and no seo==an *$t hi mosten in *one ecan # andwlitan seon% buton ende. # *a him egsa becom, dyne for deman, # *a he duru in helle br$c and begde. # Blis wear= monnum *a hi h$lendes # heafod gesawon. *onne w$s *am atolan # *e we $r nemdon. *a w$ron mid egsan # ealle afyrhte, wide geond windsele # wordum m$ndon: ''*is is stronglic, # nu *es storm becom, *egen mid *reate, # *eoden engla. Him beforan fere= # f$gere leoht *onne we $fre $r # eagum gesawon, buton *a we mid englum # uppe w$ron. Wile nu ure witu # *urh his wuldres cr$ft eall toweorpan. # Nu =es egsa com, dyne for drihtne, # sceal *es dreorga heap ungeara nu # atol *rowian. Hit is se seolfa # sunu waldendes, engla drihten. # Wile uppe heonan sawla l$dan, # and we seo==an a *$s yrreweorces # hen=o ge*olia=." '' Hwearf *a to helle # h$le=a bearnum, meotod *urh mihte; # wolde manna rim, fela *usenda, # for= gel$dan up to e=le. # *a com engla sweg, dyne on d$gred; # h$fde drihten seolf feond oferfohten. # W$s seo f$h=e *a gyt open on uhtan, # *a se egsa becom. Let *a up faran # eadige sawle, Adames cyn, # ac% ne moste Efe *a gyt wlitan in wuldre # $r heo wordum cw$=: "Ic *e $ne abealh, # ece drihten, *a wit Adam twa # eaples *igdon *urh n$ddran ni=, # swa wit na ne sceoldon. Gel$rde unc se atola, # se =e $fre nu beorne= on bendum, # *$t wit bl$d ahton, haligne ham, # heofon to gewalde. *a wit =$s aw$rgdan # wordum gelyfdon, namon mid handum # on *am halgan treo beorhte bl$da; # unc *$s bitere forgeald *a wit in *is hate scr$f # hweorfan sceoldon, and wintra rim # wunian seo==an, *usenda feolo, # *earle on$led. Nu ic *e halsige, # heofenrices weard, for *an hirede # *e =u hider l$ddest, engla *reatas, # *$t ic up heonon m$ge and mote # mid minre m$g=e. And ymb *reo niht com # *egen h$lendes ham to helle; # is nu h$ftum strong, witum werig, # swylce him wuldorcyning for onm$dlan # eorre geworden. Segdest us to so=e # *$tte seolfa god wolde helwarum # ham gelihtan. Aras *a anra gehwylc, # and wi= earm ges$t, hleonade wi= handa. # *eah hylle gryre egeslic *uhte, # w$ron ealle *$s f$gen in firnum # *$t freodrihten% wolde him to helpe # helle gesecan." '' R$hte *a mid handum # to heofencyninge, b$d meotod miltse # *urh Marian had: 'Hw$t, *u fram minre% dohtor, # drihten, onwoce in middangeard # mannum to helpe. Nu is gesene # *$t =u eart sylfa god and ece ordfruma # ealra gesceafta." '' Let *a up faran # ece drihten; wuldre h$fde # wites clomma feondum o=f$sted, # and heo fur=or sceaf in *$t neowle genip, # nearwe gebeged, *$r nu Satanus # swearte *inga=, earm agl$ca, # and *a atolan mid him, witum werige. # Nalles wuldres leoht habban moton, # ah in helle grund, ne hi edcerres # $fre moton wenan seo==an. # Him w$s drihten god wra= geworden, # sealde him wites clom, atol to $hte, # and egsan gryre, dimne% and deorcne # dea=es scuwan, hatne helle grund, # hinsi=gryre%. *$t, la, w$s f$ger, # *$t se fe=a com up to earde, # and se eca mid him meotod mancynnes # in *a m$ran burh! Hofon hine mid him # handum halige witigan un to e=le, # Abrahames cynn. H$fde *a drihten seolf # dea= oferwunnen, feond geflemed # *$t in fyrndagum witegan s$don # *$t he swa% wolde. *is w$s on uhtan # eall geworden, $r d$grede, # *$t se dyne becom, hlud of heofonum, # *a he helle duru forbr$c and forbegde; # ban weornodon *a hie swa leohtne # leoman gesawon. Ges$t *a mid *$re fyrde # frumbearn godes, s$de so=cwidum: # 'Snotre gastas, ic eow *urh mine # mihte geworhte, Adam $rest # and *$t $=ele wif. *a hie begeton # on godes willan feowertig bearna, # *$t for= *onon on% middangeard # menio onwocon, and wintra feola # wunian moston, eorlas on e=le, # o==$t eft gelamp *$t hie% afyrde% eft # feond in firenum; fah is $ghw$r. # Ic on neorxnawonge # niwe asette treow mid telgum, # *$t =a tanas up $pla b$ron, # and git $ton *a beorhtan bl$da, # swainc se balewa het, hand*egen helle. # H$fdon for*on hatne grund, *$s git ofergymdon # h$lendes word, $ten *a egsan. # W$s se atola beforan, se inc bam forgeaf # balewe ge*ohtas. *a me gereaw # *$t min handgeweorc *$s% carcernes # clom =rowade. N$s =a monna gemet, # ne m$gen engla, ne witegena weorc, # ne wera snytero, *$t eow mihte helpan, # nim=e h$lend god, se *$t wite $r # to wrece gesette. Ferde to foldan # *urh f$mnan had ufan from e=le, # and on eor*an gebad tintregan fela # and teonan micelne. Me seredon ymb # secgas monige d$ges and nihtes, # hu heo me dea=es cwealm, rices r$dboran%, # hrefnan mihten. *a w$s =$s m$les # mearc agangan *$t on worulde w$s # wintra gerimes *reo and *ritig geara # $r ic *rowode. Gemunde ic =$s m$nego # on% *am% minnan ham lange *$s =e ic of h$ftum # ham gel$dde up to earde, # *$t heo agan sceolon% drihtnes domas and dugu=e *rym; wunia= in wynnum, # habba= wuldres bl$d *usendm$lum. # Ic eow *ingade *a me on beame # beornas sticedon, garum on galgum. # Heow se giunga *$r, and ic eft up becom # ece dreamas to haligum drihtne." ' Swa wuldres weard # wordum s$de, meotod moncynnes # $r on morgen *$s *e drihten god # of dea=e aras. N$s nan *$s stronglic # stan% gef$stnod, *eah he w$re mid irne # eall ymbfangen, *$t mihte *am miclan # m$gne wi=habban, ah he ut eode, # engla drihten, on *$m f$stenne, # and gefatian het englas eallbeorhte # andleofan gingran, and% huru secgan het # Simon Petre *$t he moste in Galileam # god sceawian, ecne and trumne, # swa he $r dyde. *a ic gonoan gefregn # gingran $tsomne ealle to Galileam; # h$fdon gastes bled, ongeton% haligne # godes sunu swa heo gesegon # hw$r sunu meotodes *a% on upp gestod%, # ece drihten, god in Galileam. # To =$s gingran *ider ealle urnon, # *$r se eca w$s. Feollon on foldan, # and to fotum hnigon; *anceden *eodne # *$t hit *us gelomp *$t hi sceawodon # scyppend engla. *a sona spr$c # Simon Petrus: 'Eart *u *is, drihten, # dome gewur=ad? We =e gesawon # $t sumum cyrre, *ec gelegdon # on la=ne bend h$*ene% mid hondum; # him *$t gehreowan m$g *onne heo endest$f # eft gesceawia=." '' Sume hie ne mihton # mode% oncnawan *$t w$s se deora # (Didimus w$s haten) $r he mid hondum # h$lend genom sylfne be sidan # *$r he his swat forlet; feollon to foldan # fulwihtes b$=e. F$ger w$s *$t ongin # *$t freodrihten ge*rowode, # *eoden ure. He on beame astah # and his blod ageat, god on galgan, # *urh his gastes m$gen. For*on men sceolon # m$la gehwylce secgan drihtne *anc # d$dum and weorcum, *$s =e he us of h$ftum # ham gel$dde up to e=le, # *$r we agan sceolon% drihtnes domas, and we in wynnum # wunian moton. Us is wuldres leoht torht ontyned, # *am =e teala *ence=. *a w$s on eor=sn # ece drihten feowertig daga # folgad folcum, gecy=ed mancynne%, # $r he in *a m$ran gesceaft, burhleoda fruma, # bringan wolde haligne gast # to heofonrice. Astah up on heofonum # engla scyppend, weoroda waldend. # *a com wolcna sweg, halig of heofonum. # Mid w$s hond godes, onfeng freodrihten, # and hine for= l$dde to *am halgan ham # heofna ealdor. Him ymbflugon # engla *reatas *usendm$lum. # *a hit *us gelomp, *a gyt nergende Crist # gecw$=% *$t he *$s ymb tene% niht # twelf apostolas mid his gastes gife, # gingran geswi=de. H$fde *a gesette # sawla unrim god lifigende. # *a w$s Iudas of, se =e $r on tifre # torhtne gesalde, drihten h$lend; # him seo d$d ne ge*eah, *$s he bebohte # bearn wealdendes on seolfres sinc; # him *$tswearte forgeald earm $gl$ca # innon helle. Site= nu on *a swi=ran hond # sunu his f$deres; d$le= dogra gehw$m # drihten weoroda help and h$lo # h$le*a bearnum geond middangeard. # *$t is monegum cu= *$t he ana is # ealra gescefta wyrhta and waldend # *urh his wuldres cr$ft. Site= him on heofnum # halig encgel, waldend mid witegum. # Hafa= wuldres bearn his seolfes seld # swegl betolden. Lea=a= us *ider to leohte # *urh his l$cedom, *$r we moton seolfe # sittan mid drihtne, uppe mid englum, # habban *$t ilce leoht, *$r his hired nu # halig earda=, wuna= in wynnum, # *$t is wuldres bled torht ontyned. # Uton teala% hycgan *$t we h$lende # heran georne, Criste cweman. # *$r is cu=re lif *onne we on eor=an m$gen # $fre gestreonan. Hafa= nu ge*ingod to us # *eoden m$ra, $lmihtig god, on domd$ge # drihten seolfa. Hate= hehenglas # hluddre stefne beman blawan # ofer burga geseotu geond foldan sceatas. *onne of *isse moldan # men onwecna=; deade of duste arisa= # *urh drihtnes miht. *$t bi* daga lengust, # and dinna% m$st hlud gehered, # *onne h$lend cyme=, waldend mid wolcnum # in *as woruld f$re=. Wile *onne gesceadan% # wlitige and uncl$ne on twa healfe, # tile and yfle. Him *a so=f$stan # on *a swi=ran hond mid rodera weard # reste gestiga=. *onne beo= bli=e # *a in burh moton gongan in godes rice, and heo gesena= # midhis swi=ran hond cynincg alwihta, # cleopa= ofer ealle: 'Ge sind wilcuman! Ga= in wuldres leoht to heofona rice, # *$r ge habba= a to aldre # ece reste." '' *onne stonda= *a forworhtan, # *a =e firnedon; beo= beofigende # hwonne him bearn godes deman wille # *urh his d$da sped. Wena= *$t heo moten # to *$re m$ran byrig up to englum # swa o=re dydon, ac him bi= reordende ece drihten, # ofer ealle gecw$=: 'Astiga= nu, awyrgde, # in *$t witehus ofostum miclum. # Nu ic eow ne con." '' Sona $fter *$m wordum # werige gastas, helle h$ftas, # hwyrftum scri*a= *usendm$lum, # and *ider lea=a=% in *$t scea=ena scr$f, # scufa= to grunde in *$tnearwe ni=, # and no seo==an *$t hie up *onan # $fre moton, ah *$r ge*olian sceolon # earmlic wite, clom and carcern, # and *one caldan grund deopne adreogan # and deofles spellunge, hu hie him on edwit # oft asetta= swarte suslbonan, # st$le= feondas% f$h=e and firne%, # *$r =e hie freodrihten%, ecne anwaldan, # oft forgeaton, *one *e hie him to hihte # habban sceoldon. Uton, la, ge*encan # geond *as worulde, *$t we h$lende # heran onginnen! Georne *urh godes gife # gemunan gastes bled, hu eadige *$r # uppe sitta= selfe mid swegle, # sunu% h$lendes! *$r is geat gylden # gimmum gefr$tewod, wynnum bewunden, # *$m *e in wuldres leoht gongan moten # to godes rice, and ymb *a weallas # wlitige scina= engla gastas # and eadige sawla, *a =e heonon fera=. *$r martiras # meotode cwema=, and heriga= hehf$der # halgum stefnum, cyning in cestre # Cwe*a= ealle *us: '*u eart h$le=a helm # and heofendema%, engla ordfruma, # and eor=an tudor up gel$ddest% # to *issum eadigan ham." '' Swa wuldres weard # wordum heriga= *egnas ymb *eoden, # *$r is *rym micel, sang $t selde, # is sylf cyning, ealra aldor, # in =$re ecan gesceft. *$t is se drihten, # se=e dea= for us ge*rowode, # *eoden engla. Swylce he f$ste # feowertig daga, metod mancynnes, # *urh his mildsa sped. *a gewear= *one weregan, # *e $r aworpen w$s of heofonum # *$t he in helle gedeaf, *a costode # cyning alwihta. Brohte him to bearme # brade stanas, b$d him for hungre # hlafas wyrcan - "gif *u swa micle # mihte h$bbe." ' *a him andswarode # ece drihten: 'Wendest *u, awyrgda, # *$t awriten n$re, nym*e me $nne. ac geseted hafast, # sigores agend, lifigendum liht, # lean butan ende, on heofenrice, # halige dreamas." '' *a he mid hondum genom atol *urh edwit, # and on esle ahof, herm bealowes gast, # and on beorh astah, asette on dune # drihten h$lend: "Loca nu ful wide # ofer londbuende. Ic *e geselle # on% *ines seolfes% dom% folc and foldan. # Foh hider to me burh and breotone # bold to gewealde, rodora rices, # gif *u seo riht cyning engla and monna, # swa =u $r myntest." '' *a him andswarode # ece drihten: 'Gewit *u, awyrgda, # in *$t witescr$f, Satanus seolf; # *e is susl weotod gearo togegnes, # nalles godes rice. Ah ic *e hate # *urh *a hehstan miht *$t =u hellwarum # hyht ne abeode, ah *u him secgan miht # sorga m$ste, *$t =u gemettes # meotod alwihta, cyning moncynnes. # Cer =e on b$clino! Wite *u eac, awyrgda, # hu wid and sid helheo=o dreorig, # and mid hondum amet. Grip wi= *$s grundes; # gang *onne swa o==$t *u *one ymbhwyrft # alne cunne, and $rest amet # ufan to grunde, and hu sid seo # se swarta e=m. Wast *u *onne *e geornor # *$t *u wi= god wunne, seo==an *u *onne hafast # handum ametene hu heh and deop # hell inneweard seo, grim gr$fhus. # Gong ricene to, $r twa seondon # tida agongene, *$t =u merced hus # ameten h$bbe." '' *a *am werigan wear= # wracu getenge. Satan seolua ran # and on susle gefeol, earm $gl-ce. # Hwilum mid folmum m$t wean and witu. # Hwilum se wonna l$g l$hte wi= *es la*an. # Hwilum he licgan geseah h$ftas in hylle. # Hwilum hream astag, =onne he on *one atolan # eagum gesawun. H$fdon gewunnon # godes andsacan. blac bealowes gast, # *$t he on botme stod. *a him *uhte # *$t *anon w$re to helleduru # hund *usenda mila gemearcodes, # swa hine se mihtiga het *$t *urh sinne% cr$ft # susle am$te. =a% he gemunde # *$t he on grunde stod. Locade leas wiht # geond *$t la=e scr$f, atol mid egum, # o==$t egsan gryre deofla m$nego # *onne up astag. Wordum in witum # ongunnon *a% werigan gastas reordian and cwe=an: "La, *us beo nu on yfele! # Nold$s $r teala!" [Finit Liber II]. Amen. Hw$t! # We gefrunan#on fyrndagum twelfe under tunglum # tireadige h$le=, *eodnes *egnas. # No hira *rym al$g campr$denne% # *onne cumbol hneotan, sy==an hie ged$ldon, # swa him dryhten sylf, heofona heahcyning, # hlyt% get$hte. *$t w$ron m$re # men ofer eor=an, frome folctogan # ond fyrdhwate, rofe rincas, # *onne rond ond hand on herefelda # helm ealgodon, on meotudwange. # W$s hira Matheus sum, se mid Iudeum ongan # godspell $rest wordum writan # wundorcr$fte. *am halig god # hlyt geteode ut on *$t igland # *$r $nig *a git ell*eodigra # e=les ne mihte bl$des brucan. # Oft him bonena hand on herefelda # hearde gesceode. Eal w$s *$t mearcland # mor=re bewunden, feondes facne, # folcstede gumena, h$le=a e=el. # N$s *$r hlafes wist werum on *am wonge, # ne w$teres drync to bruconne, # ah hie blod ond fel, fira fl$schoman, # feorrancumenra, =egon geond *a *eode. # Swelc w$s *eaw hira *$t hie $ghwylcne # ell=eodigra dydan him to mose # mete*earfendum, *ara *e *$t ealand # utan sohte. Swylc w$s *$s folces # freo=oleas tacen, unl$dra eafo=, # *$t hie eagena gesih=, hettend% heorogrimme, # heafodgimmas% agetton% gealgmode # gara ordum. Sy==an him geblendan% # bitere tosomne, dryas *urh dwolcr$ft, # drync unheorne, se onwende gewit, # wera inge*anc, heortan on hre=re, # ( hyge w$s oncyrred), *$t hie ne murndan # $fter mandreame, h$le* heorogr$dige, # ac hie hig ond g$rs for meteleaste # me=e gedrehte. *a w$s Matheus # to *$re m$ran byrig cumen in*a ceastre. # *$r w$s cirm micel geond Mermedonia, # manfulra hlo=, fordenera gedr$g, # sy**an deofles *egnas% geascodon # $=elinges si=. Eodon him *a togenes, # garum gehyrsted, lungre under linde, # (nalas late w$ron), eorre $scberend, # to *am orlege. Hie *am halgan *$r # handa gebundon ond f$stnodon # feondes cr$fte, h$le= hellfuse, # ond his heafdes segl abreoton mid billes ecge. # Hw$=re he in breostum *a git herede in heortan # heofonrices weard, *eah =e he atres drync # atulne onfenge. Eadig ond onmod, # he mid elne for= wyr=ode wordum # wuldres aldor, heofonrices weard, # halgan stefne, of carcerne. # Him w$s Cristes lof on fyrh=locan # f$ste bewunden. He *a wepende # weregum tearum his sigedryhten # sargan reorde grette, gumena brego, # geomran stefne, weoruda wilgeofan, # ond *us wordum cw$=: "Hu me el*eodige # inwitwrasne searonet seowa=%! # A ic symles w$s on wega gehwam # willan *ines georn on mode; # nu =urh geoh=a sceal d$de fremman # swa *a dumban neat. *u ana canst # ealra gehygdo, meotud mancynnes, # mod in hre=re. Gif *in willa sie, # wuldres aldor, *$t me w$rlogan # w$pna ecgum, sweordum, aswebban, # ic beo sona gearu to adreoganne # *$t =u, drihten min, engla eadgifa, # e=elleasum, duge=a d$dfruma, # deman wille. Forgif me to are, # $lmihtig god, leoht on *issum life, # *y l$s ic lungre scyle, ablended in burgum, # $fter billhete *urh hearmcwide # heorugr$digra, la=ra leodscea=ena, # leng *rowian edwitspr$ce. # Ic to anum *e, middangeardes weard, # mod sta*olige, f$ste fyrh=lufan, # ond *e, f$der engla, beorht bl$dgifa, # biddan wille =$t =u me ne gescyrige # mid scyldhetum, werigum wrohtsmi=um, # on *one wyrrestan, dugo=a demend, # dea= ofereor=an." $fter *yssum wordum # com wuldres tacen halig of heofenum, # swylce hadre segl to *am carcerne. # *$r gecy=ed wear= *$t halig god # helpe gefremede, =a wear= gehyred # heofoncyninges stefn wr$tlic under wolcnum, # wordhleo=res sweg m$res *eodnes. # He his magu*egne under hearmlocan # h$lo ond frofre beadurofum abead # beorhtan stefne: "Ic *e, Matheus, # minesylle sybbe under swegle. # Ne beo =u on sefan to forht, ne on mode ne% murn. # Ic *e mid wunige ond *e alyse # of *yssum leo=ubendum, ond ealle *a menigo # *e *e mid wunia= on nearonedum. # *e is neorxnawang, bl$da beorhtost, # boldwela f$grost, hama hyhtlicost, # halegum mihtum torht ontyned. # *$r =u tyres most, to widan feore # willan brucan. Ge*ola *eoda *rea! # Nis seo *rah micel *$t *e w$rlogan # witebendum, synnige% =urh searocr$ft, # swencan motan. Ic *e Andreas # $dre onsende to hleo ond to hro=re # in *as h$=enan burg. He =e alyse= # of *yssum leodhete. Is to *$re tide # t$lmet hwile emne mid so=e # seofon ond twentig nihtgerimes, # *$t =u of nede most, sorgum geswenced, # sigore gewyr=od, hweorfan%, of hen=um # in gehyld godes." Gewat% him *a se halga # helm $lwihta, engla scyppend, # to *am uplican e=elrice. # He is on riht cyning, sta=olf$st styrend, # in stowa gehwam. =a w$s Matheus # miclum onbryrded niwan stefne. # Nihthelm toglad, lungre leorde # leoht $fter com, d$gredwoma. # Dugu= samnade, h$=ne hildfrecan, # heapum *rungon, (gu=searo gullon, # garas hrysedon), bolgenmode, # under bordhreo=an. Woldon cunnian # hw$=er cwice lifdon *a *e on carcerne # clommum f$ste hleoleasan wic # hwile wunedon, hwylcne hie to $te # $rest mihton $fter fyrstmearce # feores ber$dan. H$fdon hie on rune # ond on rimcr$fte awriten, w$lgr$dige, # wera endest$f, hw$nne% hie to mose # mete*earfendum on *$re wer*eode # weor=an sceoldon. Cirmdon caldheorte, # (cor=or o=rum getang), re=e r$sboran. # Rihtes ne gimdon, meotudes mildse. # Oft hira mod onwod under dimscuan # deofles larum, *onne hie unl$dra # eafe=um% gelyfdon. Hie =a gemetton # modes glawne, haligne h$le, # under heolstorlocan bidan beadurofne # *$s% him beorht cyning, engla ordfruma, # unnan wolde. =a w$s first agan # frumr$denne *inggemearces # butan *rim nihtum, swa hit w$lwulfas # awriten h$fdon *$t hie banhringas # abrecan *ohton, lungre tolysan # lic ond sawle, ond *onne tod$lan # dugu=e ond geogo=e, werum to wiste # ond to wil*ege, f$ges fl$schoman. # Feorh ne bemurndan, gr$dige gu=rincas, # hu *$s gastes si= $fter swyltcwale # geseted wurde. Swa hie symble ymb *ritig # *ing gehedon nihtgerimes; # w$s him neod micel *$t hie tobrugdon # blodigum ceaflum fira fl$schoman # him to foddor*ege. *a w$s gemyndig, # se =e middangeard gesta=elode # strangum mihtum, hu he in ell*eodigum # yrm=um wunode, belocen leo=ubendum, # *e oft his lufan adreg for Ebreum # ond Israhelum; swylce he Iudea # galdorcr$ftum wi=stod stranglice. # *a sio stefn gewear= gehered of heofenum, # *$r se halga wer in Achaia, # Andreas, w$s, (leode l$rde # on lifes weg), *a him cirebaldum # cininga wuldor, meotud mancynnes, # modhord onleac, weoruda drihten, # ond *us wordum cw$=: "=u scealt feran # ond fri= l$dan, si=e gesecan, # *$r sylf$tan eard weardiga=, # e=el healda* mor=orcr$ftum. # Swa is *$re menigo *eaw *$t hie uncu=ra # $ngum ne willa= on *am folcstede # feores geunnan sy**an manfulle # onMermedonia onfinda* feasceaftne. # *$r sceall feorhgedal, earmlic ylda cwealm, # $fter wyr*an. =$r ic seomian wat # *inne sigebro=or mid *am burgwarum # bendum f$stne. Nu bi= fore *reo niht # *$t he on *$re *eode sceal fore h$=enra # handgewinne *urh gares gripe # gast onsendan, ellorfusne, # butan =u $r cyme." $dre him Andreas # agef andsware: "Hu m$g ic, dryhten min, # ofer deop gelad fore gefremman # on feorne weg swa hr$dlice, # heofona scyppend, wuldres waldend, # swa =u worde becwist? =$t m$g engel *in # ea= geferan, halig% of heofenum # con him holma begang, sealte s$streamas% # ond swanrade, waro=faru=a gewinn # ond w$terbrogan, wegas ofer widland. # Ne synt me winas cu=e, eorlas el*eodige, # ne *$r $niges wat h$le=a gehygdo, # ne me herestr$ta ofer cald w$ter # cu=e sindon." Him =a ondswarude # ece dryhten: "Eala, Andreas, # *$t =u a woldest *$s si=f$tes # s$ne weor*an! Nis *$t unea=e # eallwealdan gode to gefremmanne # on foldwege, =$t sio ceaster hider # on *as cneorisse under swegles gang # aseted wyr=e, breogostol breme, # mid *am burgwarum, gif hit worde becwi= # wuldres agend. Ne meaht =u *$s si=f$tes # s$ne weor=an, ne on gewitte to wac, # gif =u wel *encest wi= *inne waldend # w$re gehealdan, treowe tacen. # Beo =u on tid gearu; ne m$g *$s $rendes # ylding wyr=an. =u scealt *a fore geferan # ond *in feorh beran in gramra gripe, # =$r *e gu=gewinn *urh h$=enra # hildewoman, beorna beaducr$ft, # geboden wyr=e=%. Scealtu $ninga # mid $rd$ge, emne to morgene, # $t meres ende ceol gestigan # ond on cald w$ter brecanofer b$=weg. # Hafa bletsunge ofer middangeard # mine, *$r =u fere!" Gewat him *a se halga # healdend ond wealdend, upengla fruma, # e=el secan, middangeardes weard, # *one m$ran ham, *$r so=f$stra # sawla moton $fter lices hryre # lifes brucan. *a w$s $rende # $=elum cempan aboden in burgum, # ne w$s him blea= hyge, ah he w$s anr$d # ellenweorces, heard ond higerof, # nalas hildlata, gearo, gu=e fram, # to godes campe. Gewat him *a on uhtan # mid $rd$ge ofer sandhleo=u # to s$s faru=e, *riste on ge*ance, # ond his *egnas mid, gangan on greote. # Garsecg hlynede, beoton brimstreamas. # Se beorn w$s on hyhte, sy=*an he on waru=e # widf$=me scip modig gemette. # *a com morgentorht beacna beorhtost # ofer breomo sneowan, halig of heolstre. # Heofoncandel blac ofer lagoflodas. # He =$r lidweardas, *rymlice *ry # *egnas gemette%, modiglice menn, # on merebate sittan si=frome, # swylce hie ofer s$ comon. *$t w$s drihten sylf, # duge=a wealdend, ece $lmihtig, # mid his englum twam. W$ron hie on gescirplan # scipferendum, eorlas onlice # eali=endum, *onne hie on flodes f$=m # ofer feorne weg on cald w$ter # ceolum laca=. Hie =a gegrette, # se =e on greote stod, fus on faro=e, # f$gn% reordade: "Hwanon comon ge # ceolum li=an, macr$ftige menn, # on mere*issan, ane $gflotan? # Hwanon eagorstream ofer y=a gewealc # eowic brohte?" Him =a ondswarode # $lmihti god, swa *$t ne wiste, # se =e *$s wordes bad, hw$t se manna w$s # me=elhegendra, *e he *$r on waro=e # wi=*ingode: "We of Marmedonia # m$g=e syndon feorran gefrede. # Us mid flode b$r on hranrade # heahstefn naca, snellic s$mearh, # snude bewunden, o=*$t we *issa% leoda # land gesohton, w$re bewrecene, # swa us wind fordraf." Him *a Andreas # ea=mod oncw$=: "Wolde ic *e biddan, # *eh ic *e beaga lyt, sincweor=unga, # syllan meahte, *$t =u us gebrohte # brante ceole, hea hornscipe, # ofer hw$les e=el on *$re m$g=e. # Bi= =e meor= wi= god, *$t =u us on lade # li=e weor=e." Eft him ondswarode # $=elinga helm of y=lide, # engla scippend: "Ne magon *$r gewunian # widferende, ne *$r el*eodige # eardes bruca=, ah in *$re ceastre # cwealm *rowia=, *a =e feorran *yder # feorh gel$da*, ond *u wilnast nu # ofer widne mere *$t =u on *a f$g=e # *ine feore spilde." Him *a Andreas # agef ondsware: "Usic lust hwete= # on *a leodmearce, mycel modes hiht, # to *$re m$ran byrig, *eoden leofesta, # gif =u us% *ine wilt on merefaro=e # miltse gecy=an." Him ondswarode # engla *eoden, neregend fira, # of nacan stefne: "We =e estlice # mid us willa= ferigan freolice # ofer fisces b$= efne to *am lande # *$r *e lust myne= to gesecanne, # sy==an ge eowre gafulr$denne # agifen habba=, sceattas gescrifene, # swa eow scipweardas, aras ofer y=bord, # unnan willa=." Him *a ofstlice # Andreas wi=, wine*earfende, # wordum m$lde: "N$bbe ic f$ted gold # ne feohgestreon, welan ne wiste # ne wira gespann, landes ne locenra beaga, # *$t ic *e m$ge lust ahwettan, willan in worulde, # swa =u worde becwist." Him *a beorna breogo, # *$r he on bolcan s$t, ofer waro=a geweorp # wi=*ingode: "Hu gewear= *e *$s, # wine leofesta, =$t =u s$beorgas # secan woldes, merestreama gemet, # ma=mum bed$led%, ofer cald cleofu # ceoles neosan? Nafast *e to frofre # on faro=str$te hlafes wiste # ne hlutterne drync to dugo=e. # Is se drohta= strang *am *e lagolade # lange cunna*." =a him Andreas # =urh ondsware, wis on gewitte, # wordhord onleac: "Ne gedafena= *e, # nu *e dryhten geaf welan ond wiste # ond woruldspede, =$t =u ondsware # mid oferhygdum, sece sarcwide. # Selre bi= $ghwam *$t he ea=medum # ellorfusne oncnawe cu=lice, # swa *$t Crist bebead, *eoden *rymf$st. # We his% *egnas synd gecoren to cempum. # He is cyning on riht, wealdend ond wyrhta # wuldor*rymmes, an ece god # eallra gesceafta, swa he ealle befeh= # anes cr$fte, hefon ond eor=an, # halgum mihtum, sigora selost. # He =$t sylfa cw$=, f$der folca gehw$s, # ond us feran het geond ginne grund # gasta streonan: "Fara= nu geond ealle # eor=an sceatas emne swa wide # swa w$ter bebuge=, o==e stedewangas # str$te gelicga*. Bodia= $fter burgum # beorhtne geleafan ofer foldan f$=m. # Ic eow freo=o healde. Ne =urfan ge on *a fore # fr$twe l$dan, gold ne seolfor. # Ic eow goda gehw$s on eowerne agenne dom # est ahwette." Nu =u seolfa miht # si= userne gehyran hyge*ancol. # Ic sceal hra=e cunnan hw$t =u us to dugu=um% # gedon wille." Him *a ondswarode # ece dryhten: "Gif ge syndon *egnas # *$s *e *rym ahof ofer middangeard, # swa ge me secga*, ond ge geheoldon *$t eow # se halga bead, *onne ic eow mid gefean # ferian wille ofer brimstreamas, # swa ge benansint." *a in ceol stigon # collenfyrh=e, ellenrofe, # $ghwylcum wear= on merefaro=e # mod geblissod. =a ofer y=a geswing # Andreas ongann mereli=endum # miltsa biddan wuldres aldor, # ond *us wordum cw$=: "Forgife *e dryhten # domweor=unga, willan in worulde # ond in wuldre bl$d, meotud manncynnes, # swa =u me hafast on *yssum si=f$te # sybbe gecy=ed!" Ges$t him *a se halga # helmwearde% neah, $=ele be $=elum. # $fre ic ne hyrde *on cymlicor # ceol gehladenne heahgestreonum. # H$le= in s$ton, *eodnas *rymfulle, # *egnas wlitige. =a reordode # rice *eoden, ece $lmihtig, # heht his engel gan, m$rne magu*egn, # ond mete syllan, frefran feasceafte% # ofer flodes wylm, *$t hie *e ea= mihton # ofer y=a ge*ring drohta* adreogan. # *a gedrefed wear=, onhrered hw$lmere. # Hornfisc plegode, glad geond garsecg, # ond se gr$ga m$w w$lgifre wand. # Wedercandel swearc, windas weoxon, # w$gas grundon, streamas styredon, # strengas gurron, w$do gew$tte. # W$teregsa stod *reata *ry=um. # *egnas wurdon acolmode. # $nig ne wende *$t he lifgende # land begete, *ara *e mid Andreas # on eagorstream ceol gesohte. # N$s him cu= *a gyt hwa *am s$flotan # sund wisode. Him *a se halga # on holmwege ofer argeblond, # Andreas *a git, *egn *eodenhold, # *anc ges$gde, ricum r$sboran, # *a he gereordod w$s: "=e *issa sw$senda # so=f$st meotud, lifes leohtfruma, # lean forgilde, weoruda waldend, # ond *e wist gife, heofonlicne hlaf, # swa =u hyldo wi= me ofer firigendstream # freode gecy=dest! Nu synt ge*reade # *egnas mine, geonge gu=rincas. # Garsecg hlymme=, geofon% geotende. # Grund is onhrered, deope gedrefed, # dugu=% is geswenced, modigra m$gen # myclum gebysgod." Him of helman% oncw$= # h$le=a scyppend: "L$t nu geferian # flotan userne, lid to lande # ofer laguf$sten, ond *onne gebidan # beornas *ine, aras on earde, # hw$nne =u eft cyme." Edre him *a eorlas # agefan ondsware, *egnas *rohthearde, # *afigan ne woldon =$t hie forleton # $t lides stefnan leofne lareow # ond him land curon: "Hwider hweorfa= we # hlafordlease, geomormode, # gode orfeorme, synnum wunde, # gif we swica= *e? We bio= la=e # on landa gehwam, folcum fraco=e, # *onne fira bearn, ellenrofe, # $ht besitta*, hwylc hira selost # symle gel$ste hlaforde $t hilde, # *onne hand ond rond on beaduwange # billum forgrunden% $t ni=plegan # nearu *rowedon." *a reordade # rice *eoden, w$rf$st cining, # word stunde ahof: "Gif =u *egn sie *rymsittendes, wuldorcyninges, # swa =u worde becwist, rece *a gerynu, # hu he reordberend l$rde under lyfte. # Lang is *es si=f$t ofer fealuwne flod; # frefra *ine m$cgas on mode. # Mycel is nu gena lad ofer lagustream, # land swi=e feorr to gesecanne. # Sund% is geblonden, grund wi= greote. # God ea=e m$g hea=oli=endum # helpe gefremman." Ongan *a gleawlice # gingran sine, wuldorspedige weras # wordum trymman: "Ge *$t gehogodon, # *a ge on holm stigon, *$t ge on fara folc # feorh gel$ddon, ond for dryhtnes lufan # dea= *rowodon, on $lmyrcna # e=elrice sawle gesealdon. # Ic *$t sylfa wat, *$t us gescylde= # scyppend engla, weoruda dryhten. # W$teregesa sceal, ge=yd ond ge=reatod # *urh *ry=cining, lagu lacende, # li=ra wyr=an. Swa ges$lde iu, # *$t we on s$bate ofer waru=gewinn # w$da cunnedan, faro=ridende. # Frecne *uhton egle ealada. # Eagorstreamas beoton bordst$=u, # brim oft oncw$=, y= o=erre. # Hwilum upp astod of brimes bosme # on bates f$=m egesa ofer y=lid. # $lmihtig *$r, meotud mancynnes, # on mere*yssan beorht basnode. # Beornas wurdon forhte on mode, # fri=es wilnedon, miltsa to m$rum. # *a seo menigo ongan clypian on ceole, # cyning sona aras, engla eadgifa, # y=um stilde, w$teres w$lmum. # Windas *reade, s$ sessade, # smylte wurdon merestreama gemeotu. # =a ure mod ahloh sy==an we gesegon # under swegles gang windas ond w$gas # ond w$terbrogan forhte gewordne # for frean egesan. For*an ic eow to so=e # secgan wille, *$t n$fre forl$te= # lifgende god eorl on eor=an, # gif his ellen deah." Swa hleo=rode # halig cempa, =eawum ge*ancul. # *egnas l$rde eadig oreta, # eorlas trymede, o==$t hie semninga # sl$p ofereode, me=e be m$ste. # Mere sweo=erade, y=a ongin # eft oncyrde, hreoh holm*racu. # *a *am halgan wear= $fter gryrehwile # gast geblissod. Ongan =a reordigan # r$dum snottor, wis on gewitte, # wordlocan onspeonn: "N$fre ic s$lidan # selran mette, macr$ftigran, # *$t =e me *ynce=, rowend rofran, # r$dsnotterran, wordes wisran. # Ic wille *e, eorl unforcu=, # anre nu gena bene biddan, # *eah ic *e beaga lyt, sincweor=unga, # syllan mihte, f$tedsinces. # Wolde ic freondscipe, *eoden *rymf$st, # *inne%, gif ic mehte, begitan godne. # *$s =u gife hleotest, haligne hyht # on heofon*rymme, gif =u lidwerigum # larna *inra este% wyr=est. # Wolde ic anes to =e, cynerof h$le=, # cr$ftes neosan, =$t =u me get$hte, # nu *e tir cyning ond miht forgef, # manna scyppend, hu =u w$gflotan # w$re bestemdon, s$hengeste, # sund wisige. Ic w$s on gife=e # iu ond nu =a syxtyne si=um # on s$bate, mere hrerendum # mundum freorig, eagorstreamas, # (is =ys ane ma), swa ic $fre ne geseah # $nigne mann, *ry=bearn h$le=a%, # *e gelicne, steoran ofer st$fnan. # Streamwelm hwile=, beate*% brimst$=o. # Is *es bat ful scrid, f$re= famigheals, # fugole gelicost glide= on geofone. # Ic georne wat *$t ic $fre ne geseah # ofer y=lade% on s$leodan # syllicran cr$ft. Is *on geliccost # swa he on landsceare% stille stande, # *$r hine storm ne m$g, wind awecgan, # ne w$terflodas brecan brondst$fne, # hw$=ere on brim snowe= snel under segle. # =u eart seolfa geong, wigendra hleo, # nalas wintrum frod, hafast *e on fyrh=e, # faro=lacende, eorles ondsware. # $ghwylces canst worda for worulde # wislic andgit." Him ondswarode # ece dryhten: "Oft *$t ges$le=, # *$t we on s$lade, scipum under scealcum, # *onne sceor cyme=, breca= ofer b$=weg, # brimhengestum. Hwilum us on y=um # earfo=lice ges$le= on s$we, # *eh we si= nesan, frecne geferan. # Flodwylm ne m$g manna $nigne # ofer meotudes est lungre gelettan: # ah him lifes geweald, se =e brimu binde=, # brune y=a =y= ond *reata=. # He *eodum sceal racian mid rihte, # se =e rodor ahof ond gef$stnode # folmum sinum, worhte ond wre=ede, # wuldras fylde beorhtne boldwelan, # swa gebledsod wear= engla e=el # *urh his anes miht. For*an is gesyne, # so= orgete, cu= oncnawen, # *$t =u cyninges eart *egen ge*ungen, # *rymsittendes, for*an *e sona # s$holm oncneow, garsecges begang, # *$t=u gife h$fdes haliges gastes. # H$rn eft onwand, ary=a geblond. # Egesa gestilde, widf$=me w$g. # W$du sw$=orodon seo=*an hie ongeton # *$t =e god h$fde w$re bewunden%, # se =e wuldres bl$d gesta=olade # strangum mihtum." *a hleo=rade # halgan stefne cempa collenferh=, # cyning wyr=ude, wuldres waldend, # ond *us wordum cw$=: "Wes =u gebledsod, # brego mancynnes, dryhten h$lend! # A *in dom lyfa=! Ge neh ge feor # is *in nama halig, wuldre gewlitegad # ofer wer*eoda, miltsum gem$rsod. # N$nig manna is under heofonhwealfe, # h$le=a cynnes, =$tte areccan m$g # o==e rim wite hu =rymlice, # *eoda baldor, gasta geocend, # *ine gife d$lest. Huru is gesyne, # sawla nergend, *$t =u *issum hysse # hold gewurde ond hine geongne # geofum wyr=odest, wis on gewitte # ond wordcwidum. Ic $t efenealdum # $fre ne mette on modsefan # maran snyttro." Him =a of ceole oncw$= # cyninga wuldor, fr$gn fromlice # fruma ond ende: "Saga, *ances gleaw # *egn, gif =u cunne, hu =$t gewurde # be werum tweonum, *$t =a arleasan # inwid*ancum, Iudea cynn # wi= godes bearne ahof hearmcwide. # H$le= uns$lige no =$r gelyfdon # in hira liffruman, grome gealgmode, # *$t he god w$re, *eah =e he wundra feala # weorodum gecy=de, sweotulra ond gesynra. # Synnige ne mihton oncnawan *$t cynebearn, # se =e acenned wear= to hleo ond to hro=re # h$le=a cynne, eallum eor=warum. # $*elinge weox word ond wisdom, # ah he *ara wundra a, domagende, # d$l n$nigne% fr$tre *eode # beforan cy=de." Him =a Andreas # agef andsware: "Hu mihte *$t gewyr=an # in wer*eode, *$t =u ne gehyrde # h$lendes miht, gumena leofost, # hu he his gif cy=de geond woruld wide, # wealdendes bearn? Sealde he dumbum gesprec, # deafe gehyrdon, healtum ond hreofum # hyge blissode, =a *e limseoce # lange w$ron, werige, wanhale, # witum gebundene, $fter burhstedum # blinde gesegon. Swa he on grundw$ge # gumena cynnes manige missenlice # men of dea=e worde awehte. # Swylce he eac wundra feala cyner of cy=de # *urh his cr$ftes miht. He gehalgode # for herem$gene win of w$tere # ond wendan het, beornum to blisse, # on *a beteran gecynd. Swylce he afedde # of fixum twam ond of fif hlafum # fira cynnes fif =usendo. # Fe=an s$ton, reonigmode%, # reste gefegon, werige $fter wa=e, # wiste *egon, menn on moldan, # swa him gemedost w$s. Nu =u miht gehyran, # hyse leofesta, hu us wuldres weard # wordum ond d$dum lufode in life, # ond *urh lare speon to *am f$geran gefean, # *$r freo moton, eadige mid englum, # eard weardigan, *a =e $fter dea=e # dryhten seca=." =a gen weges weard # wordhord onleac, beorn ofer bolcan, # beald reordade: "Miht =u me gesecgan, # *$t ic so= wite, hw$=er wealdend *in # wundor on eor=an, *a he gefremede # nalas feam si=um, folcum to frofre # beforan cy=de, *$r bisceopas # ond boceras ond ealdormenn # $ht bes$ton, m$=elh$gende? # Me *$t *ince=, =$t hie for $fstum # inwit syredon *urh deopne gedwolan. # Deofles larum h$le= hynfuse # hyrdon to georne, wra=um w$rlogan. # Hie seo wyrd beswac, forleolc ond forl$rde. # Nu hie lungre sceolon, werige mid werigum, # wr$ce *rowian, biterne bryne # on banan f$=me." Him =a Andreas # agef ondsware: "Secge ic =e to so=e # =$t he swi=e oft beforan fremede # folces r$swum wundor $fter wundre # on wera gesieh=e, swylce deogollice # dryhten gumena folcr$d fremede, # swa he to fri=e hogode." Him ondswarode # $=elinga helm: "Miht =u, wis h$le=, # wordum gesecgan, maga mode rof, # m$gen *a he cy=de, deormod on digle, # =a mid dryhten oft, rodera r$dend, # rune bes$ton?" "Him *a Andreas # ondsware agef: "Hw$t frinest =u me, # frea leofesta, wordum wr$tlicum, # ond *e wyrda gehw$re *urh snyttra cr$ft # so= oncnawest?" =a git him w$ges weard # wi=*ingode: "Ne% frine ic =e for t$le # ne =urh teoncwide on hranrade, # ac min hige blissa=, wynnum wrida=, # *urh *ine wordl$=e, $=elum ecne. # Ne eom ic ana =$t, ac manna gehwam # mod bi= on hyhte, fyrh= afrefred, # *am *e feor o==e neah on mode geman # huse maga fremede, godbearn on grundum. # Gastas hweorfon, sohton si=frome # swegles dreamas, engla e=el # *urh *a $=elan miht." Edre him Andreas # agef ondsware: "Nu ic on *e sylfum # so= oncnawe, wisdomes gewit, # wundorcr$fte sigesped geseald, # (snyttrum blowe=, beorhtre blisse, # breost innanweard), nu ic *e sylfum # secgan wille oor ond ende, # swa ic *$s $=elinges word ond wisdom # on wera gemote *urh his sylfes mu= # symle gehyrde. Oft gesamnodon # side herigeas, folc unm$te, # to frean dome, *$r hie hyrcnodon # haliges lare. =onne eft gewat # $=elinga helm, beorht bl$dgifa, # in bold o=er, =$r him togenes, # god herigende, to =am me=elstede # manige comon, snottre seler$dend. # Symble gefegon, beornas bli=heorte, # burhweardes cyme. Swa ges$lde iu # *$t se sigedema ferde, frea mihtig. # N$s *$r folces ma on si=fate, # sinra leoda, nemne ellefne # orettm$cgas, geteled tireadige. # He w$s twelfta sylf. *a we becomon # to *am cynestole, *$r getimbred w$s # tempel dryhtnes, heah ond horngeap, # h$le=um gefrege, wuldre gewlitegod. # Huscworde ongan *urh inwit=anc # ealdorsacerd herme hyspan, # hordlocan onspeon, wroht webbade. # He on gewitte oncneow *$t we so=f$stes # swa=e folgodon, l$ston larcwide. # He lungre ahof wo=e wi=erhydig # wean onblonden: 'Hw$t, ge syndon earme # ofer ealle menn! Wada= widlastas, # weorn gefera= earfo=si=a, # ell*eodiges nu butan leodrihte # larum hyra=, eadiges orhlytte # $=eling cy=a=, secga= so=lice # *$t mid suna meotudes drohtigen d$ghw$mlice. # *$t is dugu=um cu= hwanon *am ordfruman # $=elu onwocon. He w$s afeded # on *ysse folcsceare, cildgeong acenned # mid his cneomagum. *us syndon haten # hamsittende, f$der ond modur, # *$s we gefr$gen habba= *urh modgemynd, # Maria ond Ioseph. Syndon him on $=elum # o=ere twegen beornas geborene, # bro=orsybbum, suna Iosephes, # Simon ond Iacob.' Swa hleo=rodon # h$le=a r$swan, dugo= domgeorne, # dyrnan *ohton meotudes mihte. # Man eft gehwearf, yfel endeleas, # *$r hit $r aras. *a se *eoden gewat # *egna heape fram *am me=elstede # mihtum geswi=ed, duge=a dryhten, # secan digol land. He *urh wundra feala # on *am westenne cr$fta gecy=de # *$t he w$s cyning on riht ofer middangeard, # m$gene geswi=ed, waldend ond wyrhta # wuldor*rymmes, an ece god # eallra gesceafta. Swylce he o=erra # unrim cy=de wundorworca # on wera gesyh=e. Sy**an eft gewat # o=re si=e getrume mycle, # *$t he in temple gestod, wuldres aldor. # Wordhleo=or astag geond heahr$ced. # Haliges lare synnige ne swulgon, # *eah he% so=ra swa feala tacna gecy=de, # *$r hie to segon. Swylce he wr$tlice # wundor agr$fene, anlicnesse # engla sinra geseh, sigora frea, # on seles wage, on twa healfe # torhte gefr$twed, wlitige geworhte. # He worde cw$=: '=is is anlicnes # engelcynna *$s bremestan # *e mid *am burgwarum in *$r ceastre is. # Cheruphim et Seraphim *a on swegeldreamum # syndon nemned. Fore onsyne # ecan dryhtnes standa= sti=fer=e, # stefnum heriga=, halgum hleo=rum, # heofoncyninges *rym, meotudes mundbyrd. # Her amearcod is haligra hiw, # *urh handm$gen awriten on wealle # wuldres *egnas.' *a gen worde cw$= # weoruda dryhten, heofonhalig gast, # fore *am herem$gene: 'Nu ic bebeode # beacen $tywan, wundor geweor=an # on wera gemange, =$t *eos onlicnes # eor=an sece, wlitig of wage, # ond word sprece, secge so=cwidum, # (*y sceolon gelyfan eorlas on cy==e), # hw$t min $=elo sien.' Ne dorste *a forhylman # h$lendes bebod wundor fore weorodum, # ac of wealle ahleop, frod fyrngeweorc, # *$t he on foldan stod, stan fram stane. # Stefn $fter cwom, hlud *urh heardne, # hleo=or dynede, wordum wemde. # Wr$tlic *uhte sti=hycgendum # stanes ongin. Septe sacerdas # sweotolum tacnum, witig werede # ond worde cw$=: 'Ge synd unl$de, # earmra ge*ohta searowum beswicene, # o==e sel nyton, mode gemyrde. # Ge mon ciga=% godes ece bearn, # *one% *e grund ond sund, heofon ond eor=an # ond hreo w$gas, salte s$streamas # ond swegl uppe amearcode # mundum sinum. *is is se ilca # ealwalda god =one on fyrndagum # f$deras cu=on. He Abrahame # ond Isace ond Iocobe # gife bryttode, welum weor=ode, # wordum s$gde $rest Habrahame # $=eles ge*ingu, *$t of his cynne # cenned sceolde weor=an wuldres god. # Is seo wyrd mid eow open, orgete, # magan eagum nu geseon sigores god, # swegles agend.' $fter *yssum wordum # weorud hlosnode geond *$t side sel, # (swigodon ealle), =a =a yldestan # eft ongunnon secgan synfulle, # (so= ne oncneowan), *$t hit drycr$ftum # gedon w$re, scingelacum, # *$t se scyna stan m$lde for mannum. # Man wridode geond beorna breost, # brandhata ni= weoll on gewitte, # weorm bl$dum fag, attor $lf$le. # *$r orcnawe wear=% *urh teoncwide # tweogende mod, m$cga misgehygd # mor=re bewunden. =a se *eoden bebead # *ry=weorc faran, stan on% str$te # of stedewange, ond for= gan # foldweg tredan, grene grundas, # godes $rendu larum l$dan # on *a leodmearce to Channaneum, # cyninges worde beodan Habrahame # mid his eaforum tw$m of eor=scr$fe # $rest fremman, l$tan landreste, # leo=o gadrigean, gaste onfon # ond geogo=hade, edniwinga # andweard cuman, frode fyrnweotan, # folce gecy=an, hwylcne hie god mihtum # ongiten h$fdon. Gewat he *a feran, # swa him frea mihtig, scyppend wera, # gescrifen h$fde, ofer mearcpa=u, # *$t he on Mambre becom beorhte blican, # swa him bebead meotud, *$r *a lichoman # lange *rage, heahf$dera hra, # beheled w$ron. Het *a ofstlice # up astandan Habraham ond Isaac, # $=eling *riddan Iacob of greote # to godes ge*inge, sneome of sl$pe *$m f$stan. # Het hie to *am si=e gyrwan, faran to frean dome. # Sceoldon hie *am folce gecy=an hwa $t frumsceafte # fur=um teode eor=an eallgrene # ond upheofon, hw$r se wealdend w$re # *e *$t weorc sta=olade. Ne dorston *a gelettan # leng owihte wuldorcyninges word # Geweotan =a =a witigan *ry modige mearcland tredan. # Forl$tan moldern wunigean open eor=scr$fu, # woldon hie $dre gecy=an frumweorca f$der. # *a *$t folc gewear= egesan geaclod, # *$r *a $=elingas wordum weor=odon # wuldres aldor. Hie =a ricene het # rices hyrde to eadwelan # o*re si=e secan mid sybbe # swegles dreamas, ond *$s to widan feore # willum neotan. Nu =u miht gehyran, # hyse leofesta, hu he wundra worn # wordum cy=de, swa *eah ne gelyfdon # larum sinum modblinde menn. # Ic wat manig nu gyt mycel m$re spell # =e se maga fremede, rodera r$dend, # =a =u ar$fnan ne miht, hre=re behabban, # hyge*ances gleaw." *us Andreas # ondlangne d$g herede hleo=orcwidum # haliges lare, o==$t hine semninga # sl$p ofereode on hronrade # heofoncyninge neh. =a gel$dan het # lifes brytta ofer y=a ge*r$c # englas sine, f$=mum ferigean # on f$der w$re leofne mid lissum # ofer laguf$sten, o==$t s$werige # sl$p ofereode. *urh lyftgelac # on land becwom to *$re ceastre # *e him cining engla =a *a aras si=igean, eadige on upweg, # e=les neosan. Leton *one halgan # be herestr$te swefan on sybbe # under swegles hleo, bli=ne bidan # burhwealle neh, his ni=hetum, # nihtlangne fyrst, o=*$t dryhten forlet # d$gcandelle scire scinan. # Sceadu swe=erodon, wonn under wolcnum. # *a com wederes bl$st, hador heofonleoma, # ofer hofu blican. Onwoc *a wiges heard, # (wang sceawode), fore burggeatum. # Beorgas steape, hleo=u hlifodon, # ymbe harne stan tigelfagan trafu, # torras stodon, windige weallas. # *a se wisa% oncneow *$t he Marmedonia # m$g=e h$fde si=e gesohte, # swa him sylf bebead, *a he him fore gescraf, # f$der mancynnes. Geseh he *a on greote # gingran sine, beornas beadurofe, # biryhte him swefan on sl$pe. # He sona ongann wigend weccean, # ond worde cw$=: "Ic eow secgan m$g # so= orgete, *$t us gystrand$ge # on geofones stream ofer arwelan # $=eling ferede. In *am ceole w$s # cyninga wuldor, waldend wer=eode%. # Ic his word oncneow, *eh he his m$gwlite # bemi=en h$fde." Him *a $=elingas # ondsweorodon, geonge gencwidum, # gastgerynum: "We =e, Andreas, # ea=e gecy=a= si= userne, # *$t =u sylfa miht ongitan gleawlice # gastgehygdum. Us s$werige # sl$p ofereode. *a comon earnas # ofer y=a wylm faran% on flyhte, # fe=erum hremige, us ofsl$pendum # sawle abrugdon, mid gefean feredon # flyhte on lyfte, brehtmum bli=e, # beorhte ond li=e. Lissum lufodon # ond in lofe wunedon, *$r w$s singal sang # ond swegles gong, wlitig weoroda heap # ond wuldres *reat. Utan ymbe $=elne # englas stodon, *egnas ymb *eoden, # *usendm$lum, heredon on heh=o # halgan stefne dryhtna dryhten. # Dream w$s on hyhte. We =$r heahf$deras # halige oncneowon ond martyra # m$gen unlytel, sungon sigedryhtne # so=f$stlic lof, dugo= domgeorne. # *$r w$s Dauid mid, eadig oretta, # Essages sunu, for Crist cumen, cining Israhela. Swylce we gesegon # for suna meotudes, $=elum ecne, # eowic standan, twelfe getealde, # tireadige h$le=. Eow *egnodon # *rymsittende, halige heahenglas. # =am bi= h$le=a well *e *ara blissa # brucan moton. *$r w$s wuldres wynn, # wigendra *rym, $=elic onginn, # n$s *$r $nigum gewinn. *am bi= wr$csi= witod, # wite geopenad, *e *ara gefeana% sceal # fremde weor=an, hean hwearfian, # *onne heonon ganga*." *a w$s modsefa # myclum geblissod haliges on hre=re, # sy=*an hleo=orcwide gingran gehyrdon, # *$t hie god wolde onmunan swa mycles # ofer menn ealle, ond *$t word gecw$= # wigendra hleo: "Nu ic, god dryhten, # ongiten h$bbe *$t =u on faro=str$te # feor ne w$re, cyninga wuldur, # *a ic on ceol gestah, =eh ic on y=fare, # engla *eoden, gasta geocend, # ongitan ne cu=e. Weor= me nu milde, # meotud $lmihtig, bli=e, beorht cyning! # Ic on brimstreame spr$c worda worn, # wat $fter nu hwa me wyr=myndum # on wudubate ferede ofer flodas. # *$t is frofre gast h$le=a cynne. # *$r is help gearu, milts $t m$rum, # manna gehwylcum, sigorsped geseald, # *am *e sece= to him." =a him fore eagum # onsyne wear=% $=eling o=ywed # in *a ilcan tid, cining cwicera gehw$s, # *urh cnihtes had. *a he worde cw$=, # wuldres aldor: "Wes =u, Andreas, hal, # mid *as willgedryht, fer=gefeonde! # Ic *e fri=e healde, *$t *e ne moton # mangeni=lan, grame grynsmi=as, # gaste gesce==an." Feoll *a to foldan, # frio=o wilnode wordum wis h$le=, # winedryhten fr$gn: "Hu geworhte ic *$t, # waldend fira, synnig wi= seolfne, # sawla nergend, *$t ic *e swa godne # ongitan ne meahte on w$gf$re, # *$r ic worda gespr$c minra for meotude # ma *onne ic sceolde?" Him andswarode # ealwalda god: "No =u swa swi=e # synne gefremedest swa =u in Achaia # onds$c dydest, =$t =u on feorwegas # feran ne cu=e ne in *a ceastre # becuman mehte, *ing gehegan # *reora nihta fyrstgemearces, # swa ic *e feran het ofer wega gewinn. # Wast nu *e gearwor *$t ic ea=e m$g # anra gehwylcne fremman ond fyr*ran # freonda minra on landa gehwylc, # *$r me leofost bi=. Aris nu hr$dlice, # r$d $dre ongit, beorn gebledsod, # swa *e beorht f$der geweor=a= wuldorgifum # to widan aldre, cr$fte ond mihte. # =u in *a ceastre gong under burglocan, # *$r *in bro=or is. Wat ic Matheus # *urh m$nra hand hrinen% heorudolgum, # heafodmagan% searonettum% beseted. # *u hine secan scealt, leofne alysan # of la=ra hete, ond eal *$t mancynn # *e him mid wunige, el*eodigra # inwitwrasnum, bealuwe gebundene. # Him sceal bot hra=e weor*an in worulde # ond in wuldre lean, swa ic him sylfum $r # secgende w$s. Nu =u, Andreas, scealt # edre gene=an in gramra gripe. # Is *e gu= weotod, heardum heoruswengum # scel *in hra d$led% wundum weor=an, # w$ttre geliccost faran flode blod. # Hie *in feorh ne magon dea=e ged$lan, # *eh =u drype =olie, synnigra slege. # =u *$t sar aber; ne l$t *e ahweorfan # h$=enra *rym, grim gargewinn, # *$t =u gode swice, dryhtne *inum. # Wes a domes georn; l$t =e on gemyndum # hu *$t manegum wear= fira gefrege # geond feala landa, *$t me bysmredon # bennum f$stne weras wans$lige. # Wordum tyrgdon, slogon ond swungon, # synnige ne mihton *urh sarcwide # so= gecy=an. *a ic mid Iudeum # gealgan *ehte, (rod w$s ar$red), # *$r rinca sum of minre sidan # swat ut forlet, dreor to foldan. # Ic adreah feala yrm*a ofer eor=an. # Wolde ic eow on =on *urh bli=ne hige # bysne onstellan, swa on ell*eode # ywed wyr=e=. Manige syndon # in *ysse m$ran byrig *ara *e =u gehweorfest # to heofonleohte *urh minne naman, # *eah hie mor=res feala in fyrndagum # gefremed habban." Gewat him *a se halga # heofonas secan, eallra cyninga cining, # *one cl$nan ham, ea=medum upp, # *$r is ar gelang fira gehwylcum, # *am *e hie findan cann. =a w$s gemyndig # modge*yldig, beorn beaduwe heard, # eode in burh hra=e, anr$d oretta, # elne gefyr=red, maga mode rof, # meotude getreowe, stop on str$te, # (stig wisode), swa him n$nig gumena # ongitan ne mihte, synfulra geseon. # H$fde sigora weard on *am wangstede # w$re betolden leofne leodfruman # mid lofe sinum. H$fde *a se $=eling # in ge*rungen, Cristes cempa, # carcerne neh. Geseh he h$=enra # hlo= $tg$dere, fore hlindura # hyrdas standan, seofone $tsomne. # Ealle swylt fornam, druron domlease. # Dea=r$s forfeng h$le= heorodreorige%. # =a se halga geb$d bilwytne f$der, # breostgehygdum herede on heh=o # heofoncyninges *rym%, godes% dryhtendom. # Duru sona onarn *urh handhrine% # haliges gastes, ond *$r ineode, # elnes gemyndig, h$le hildedeor. # H$=ene sw$fon, dreore druncne, # dea=wang rudon. Geseh he Matheus # in *am mor=orcofan, h$le= higerofne # under heolstorlocan, secgan dryhtne lof, # domweor=inga engla =eodne. # He =$r ana s$t geoh=um geomor # in *am gnornhofe. Geseh *a under swegle # sw$sne geferan, halig haligne. # Hyht w$s geniwad. Aras *a togenes, # gode *ancade *$s =e hie onsunde # $fre moston geseon under sunnan. # Syb w$s gem$ne bam *am gebro=rum, # blis edniwe. $ghw$=er o=erne # earme be*ehte, cyston hie ond clypton. # Criste w$ron begen leofe on mode. # Hie leoht ymbscan halig ond heofontorht. # Hre=or innan w$s wynnum awelled. # *a worde ongan $rest Andreas # $=elne geferan on clustorcleofan # mid cwide sinum gretan godfyrhtne, # s$de him gu=ge=ingu, feohtan fara monna: # "Nu is *is% folc on luste, h$le= hyder on gewyrht eardes neosan." $fter *yssum wordum # wuldres *egnas, begen *a gebro=or, # to gebede hyldon, sendon hira bene # fore bearn godes. Swylce se halga # in *am hearmlocan his god grette% # ond him geoce b$d, h$lend helpe, # $r *an hra crunge fore h$=enra # hilde*rymme, ond *a gel$dde # of leo=obendum fram *am f$stenne # on fri= dryhtnes tu ond hundteontig # geteled rime, swylce feowertig, generede fram ni=e, # (*$r he n$nigne% forlet under burglocan # bennum f$stne), ond% *$r wifa *a gyt, # weorodes to eacan, anes wana *e fiftig forhte gefreo=ode. # F$gen w$ron si=es, lungre leordan, # nalas leng bidon in *am gnornhofe # gu=ge*ingo. Gewat *a Matheus # menigo l$dan on gehyld godes, # swa him se halga bebead. Weorod on wilsi= # wolcnum be*ehte, *e l$s him scyldhatan # scy==an comon mid earhfare, # ealdgeni=lan. *$r *a modigan mid him # m$=el gehedan, treowge*oftan, # $r hie on tu hweorfan. $g=er *ara eorla # o=rum trymede heofonrices hyht, # helle witu wordum werede. # Swa =a wigend mid him, h$le= higerofe, # halgum stefnum cempan coste # cyning weor=adon, wyrda waldend, # *$s wuldres ne bi= $fre mid eldum # ende befangen. Gewat him *a Andreas # inn on ceastre gl$dmod gangan, # to *$s =e he gramra gemot, fara folcm$gen, # gefr$gen h$fde, o==$t he gemette # be mearcpa=e standan str$te neah # stapul $renne. Ges$t him *a be healfe, # h$fde hluttre lufan, ece% upgemynd # engla blisse; *anon basnode # under burhlocan hw$t him gu=weorca # gife=e wurde. *a gesamnedon # side herigeas, folces frumgaras. # To *am f$stenne w$rleasra werod # w$pnum comon, h$=ne hildfrecan, # to *$s *a h$ftas $r under hlinscuwan # hearm *rowedon. Wendan ond woldon # wi=erhycgende *$t hie on el*eodigum # $t geworhton, weotude wiste. # Him seo wen gelah, sy==an mid cor=re # carcernes duru eorre $scberend # opene fundon, onhliden hamera geweorc, # hyrdas deade. Hie *a unhy=ige # eft gecyrdon, luste belorene, # la=spell beran, s$gdon *am folce # *$t =$r feorrcundra, ellreordigra, # $nigne to lafe in carcerne # cwicne ne% gemetton%, ah *$r heorodreorige # hyrdas lagan, g$sneon greote, # gaste berofene, f$gra fl$schaman. # *a wear= forht manig for *am f$rspelle # folces r$swa, hean, hygegeomor, # hungres on wenum, blates beodgastes. # Nyston beteran r$d, *onne hie *a belidenan% # him to lifnere deade% gefreomedon. # Duru*egnum wear= in ane tid # eallum $tsomne *urh heard gelac # hildbedd styred. =a ic lungre gefr$gn # leode tosomne burgwaru bannan. # Beornas comon, wiggendra *reat, # wicgum gengan, on mearum modige, # m$=elhegende, $scum dealle. # *a w$s eall geador to *am *ingstede # *eod gesamnod. Leton him *a betweonum # taan wisian hwylcne hira $rest # o=rum sceolde to foddur*ege # feores ongyldan; hluton hellcr$ftum, # h$=engildum teledon betwinum. # =a se tan gehwearf efne ofer $nne # ealdgesi=a, se w$s u=weota # eorla dugo=e, heriges on ore. # Hra=e si==an wear= fetorwrasnum f$st, # feores orwena. Cleopode *a collenferh= # cearegan reorde, cw$= he his sylfes sunu # syllan wolde on $htgeweald, # eaforan geongne%, lifes to lisse. # Hie =a lac hra=e *egon to *ance. # *eod w$s oflysted, metes modgeomre, # n$s him to ma=me wynn, hyht to hordgestreonum. # Hungre w$ron *earle ge*reatod, # swa se =eodscea=a reow% ricsode. # *a w$s rinc manig, gu=frec guma, # ymb *$s geongan feorh breostum onbryrded. # To *am beadulace w$s *$t weatacen # wide gefrege, geond *a burh bodad # beorne manegum, *$t hie *$s cnihtes cwealm # cor=re gesohton, dugu=e ond eogo=e, # d$l onfengon lifes to leofne. # Hie lungre to *$s, h$=ene herigweardas, # here samnodan ceastrewarena. # Cyrm upp astah =a se geonga ongann # geomran stefne, geh$fted for herige, # hearmleo= galan, freonda feasceaft, # fri=es wilnian. Ne mihte earmsceapen # are findan, freo=e $t *am folce, # *e him feores wolde, ealdres geunnan. # H$fdon $gl$can s$cce gesohte. # Sceolde sweordes ecg, scerp ond scurheard, # of scea=an folme, fyrm$lum fag, # feorh acsigan. =a *$t Andrea # earmlic *uhte, *eodbealo *earlic # to ge=olianne, *$t he swa unscyldig # ealdre sceolde lungre linnan. # W$s se leodhete *rist% ond% *rohtheard. # *rymman sceocan, modige magu*egnas, # mor=res on luste, woldon $ninga, # ellenrofe, on *am hysebeor=re # heafolan gescenan, garum agetan. # Hine god forstod, halig of heh=o, # h$=enum folce. Het w$pen wera # wexe gelicost on *am orlege # eall formeltan, *y l$s scyldhatan # sce==an% mihton, egle ondsacan, # ecga *ry=um. Swa wear= alysed # of leodhete, geong of gyrne. # Gode ealles *anc, dryhtna dryhtne, # *$s =e he dom gife= gumena gehwylcum, # *ara *e geoce to him sece= mid snytrum. # *$r bi= symle gearu freod% unhwilen, # *am *e hie findan cann. *a w$s wop h$fen # in wera burgum, hlud heriges cyrm. # Hreopon friccan, m$ndon meteleaste, # me=e stodon, hungre geh$fte. # Hornsalu wunedon, weste winr$ced, # welan ne benohton beornas to brucanne # on *a bitran tid, ges$ton searu*ancle # sundor to rune erm=u eahtigan. # N$s him to e=le wynn. Fregn *a gelome # freca o=erne: "Ne hele se =e h$bbe # holde lare, on sefan snyttro! Nu is s$l cumen, *rea orm$te, # is nu *earf mycel *$t we wisf$stra # wordum hyran." *a for *$re dugo=e # deoful $tywde, wann ond wliteleas, # h$fde weriges hiw. Ongan *a meldigan # mor*res brytta, hellehinca, # *one halgan wer wi=erhycgende, # ond *$t word gecw$=: "Her is gefered # ofer feorne weg $=elinga sum # innan ceastre, ell*eodigra, # *one ic Andreas nemnan herde. # He eow neon gesceod =a he aferede # of f$stenne manncynnes ma # *onne gemet w$re. Nu ge magon ea=e # oncy=d$da wrecan on gewyrhtum%. # L$ta= w$pnes% spor iren ecgheard, # ealdorgeard sceoran, f$ges feorhhord. # Ga= fromlice *$t ge wi=erfeohtend # wiges gehn$gan." Him *a Andreas # agef ondsware: "Hw$t, =u *ristlice # *eode l$rest, b$ldest to beadowe! # W$st *e b$les cwealm, hatne in helle, # ond *u here fysest, fe=an to gefeohte. # Eart =u fag wi= god, dugo=a demend. # Hw$t, =u deofles str$l, icest *ine yrm=o. # =e se $lmihtiga heanne gehn$gde, # ond on% heolstor besceaf, *$r *e cyninga cining # clamme belegde, ond *e sy==an a # Satan% nemdon, =a =e dryhtnes a # deman cu=on." =a gyt se wi=ermeda # wordum l$rde folc to gefeohte, # feondes cr$fte: "Nu ge gehyra= # h$le=a gewinnan, se =yssum herige m$st # hearma gefremede. =$t is Andreas, # se me on flite= wordum wr$tlicum # for wera menigo." =a w$s beacen boden # burhsittendum. Ahleopon hildfrome # heriges brehtme ond to weallgeatum # wigend *rungon, cene under cumblum, # cor=re mycle to =am orlege, # ordum ond bordum. *a worde cw$= # weoroda dryhten, meotud mihtum swi= # s$gde his mago*egne: "Scealt =u, Andreas, # ellen fremman! Ne mi= =u for menigo, # ah *inne modsefan sta=ola wi= strangum! Nis seo stund latu *$t *e w$lreowe # witum belecga*, cealdan clommum. # Cy= *e sylfne, herd hige *inne, # heortan sta=ola, *$t hie min on =e # m$gen oncnawan. Ne magon hie ond ne moton # ofer mine est *inne lichoman, # lehtrum scyldige, dea=e ged$lan, # =eah =u drype *olige, mirce manslaga. # Ic *e mid wunige." $fter *am wordum com # werod unm$te, lyswe larsmeo=as, # mid lindgecrode, bolgenmode; # b$ron ut hr$=e ond *am halgan *$r # handa gebundon. Si**an geypped w$s # $=elinga wynn, ond hie andweardne # eagum meahton gesion sigerofne, # *$r w$s sec manig on *am welwange # wiges oflysted leoda dugu=e. # Lyt sorgodon hwylc him *$t edlean # $fter wurde. Heton *a l$dan # ofer landsceare, =ragm$lum teon, # torngeni=lan, swa hie hit frecnost # findan meahton. Drogon deormodne% # $fter dunscr$fum, ymb stanhleo=o, # st$rcedfer*ne%, efne swa wide swa # wegas to lagon, enta $rgeweorc, # innan burgum, str$te stanfage. # Storm upp aras $fter ceasterhofum, # cirm unlytel h$=nes heriges. # W$s *$s halgan lic sarbennum soden, # swate bestemed, banhus abrocen. # Blod y=um weoll, hatan% heolfre. # H$fde him on innan ellen untweonde%, # w$s *$t $=ele mod asundrad fram synnum, # *eah he sares swa feala deopum dolgslegum # dreogan sceolde. Swa w$s ealne d$g # o==$t $fen com sigetorht% swungen. # Sar eft gewod ymb *$s beornes breost, # o=*$t beorht gewat sunne swegeltorht # to sete glidan. L$ddan *a leode # la=ne gewinnan to carcerne. # He w$s Criste swa *eah leof on mode. # Him w$s leoht sefa halig heortan neh, # hige untyddre. *a se halga w$s # under heolstorscuwan, eorl ellenheard, # ondlange niht searo*ancum beseted. # Snaw eor=an band wintergeworpum. # Weder coledon heardum h$gelscurum, # swylce hrim ond forst, hare hildstapan, # h$le=a e=el lucon, leoda gesetu. # Land w$ron freorig cealdum cylegicelum, # clang w$teres *rym ofer eastreamas, # is brycgade bl$ce brimrade. # Bli=heort wunode eorl unforcu=, # elnes gemyndig, *rist ond *rohtheard # in *reanedum wintercealdan niht. # No on gewitte blon, acol for *y egesan, # *$s *e he $r ongann, *$t he a domlicost # dryhten herede, weor=ade wordum, # o==$t wuldres gim heofontorht onhlad. # =a com h$le=a *reat to =$re dimman ding, # dugu= unlytel, wadan w$lgifre # weorodes brehtme. Heton ut hr$=e # $=eling l$dan in wra=ra geweald, # w$rf$stne h$le=. =a w$s eft swa $r # ondlangne d$g swungen sarslegum. # Swat y=um weoll *urh bancofan, # blodlifrum swealg, hatan heolfre. # Hra weorces ne sann, wundum werig. # *a cwom wopes hring *urh *$s beornes breost, # blat ut faran, weoll wa=uman stream, # ond he worde cw$=: "Geseoh nu, dryhten god, # drohta= minne, weoruda willgeofa! # *u w$st ond const anra gehwylces # earfe=si=as. Ic gelyfe to =e, # min liffruma, *$t =u mildheort me # for *inum m$genspedum, nerigend fira, # n$fre wille, ece $lmihtig, # anforl$tan, swa ic *$t gefremme, # *enden feorh leofa=, min on moldan, # *$t ic, meotud, *inum larum leofwendum # lyt geswice. *u eart gescyldend% # wi= scea=an w$pnum, ece eadfruma, # eallum *inum; ne l$t nu bysmrian # banan manncynnes, facnes frumbearn, # *urh feondes cr$ft leahtrum belecgan # *a *in lof bera=." =a =$r $tywde # se atola gast, wra= w$rloga. # Wigend l$rde for *am herem$gene # helle dioful awerged in witum, # ond *$t word gecw$=: " Slea= synnigne # ofer seolfes mu=, folces gewinnan! # Nu to feala reorda*." *a w$s orlege # eft onhrered, niwan stefne. # Ni= upp aras o*=$t sunne gewat # to sete glidan under niflan n$s. # Niht helmade, brunwann oferbr$d # beorgas steape, ond se halga w$s # to hofe l$ded, deor ond domgeorn, # in *$t dimme r$ced; sceal *onne in neadcofan # nihtlangne fyrst w$rf$st wunian # wic unsyfre. *a com seofona sum # to sele geongan, atol $gl$ca # yfela gemyndig, mor=res manfrea # myrce gescyrded, deoful dea=reow # dugu=um bereafod, ongan *a *am halgan # hospword sprecan: "Hw$t hogodest =u, Andreas, # hidercyme *inne on wra=ra geweald? # Hw$t is wuldor *in, *e =u oferhigdum # upp ar$rdest, *a =u goda ussa # gild% gehn$gdest? Hafast nu *e anum # eall getihhad land ond leode, # swa dyde lareow *in. Cyne*rym ahof, # *am w$s Crist nama, ofer middangeard, # *ynden hit meahte swa. *one Herodes # ealdre besny=ede, forcom $t campe # cyning Iudea, rices ber$dde, # ond hine rode befealg, *$t he on gealgan # his gast onsende. Swa ic nu bebeode # bearnum minum, *egnum *ry=fullum, # =$t hie =e hn$gen, gingran $t gu=e. # L$ta= gares ord, earh $ttre gem$l, # in gedufan in f$ges fer=. # Ga= fromlice, =$t ge gu=frecan # gylp forbegan." Hie w$ron reowe, # r$sdon on sona gifrum grapum. # Hine god forstod, sta=ulf$st steorend, # *urh his strangan miht. Sy==an hie oncneowon # Cristes rode% on his m$gwlite, # m$re tacen, wurdon hie =a acle # on *am onfenge, forhte, af$rde, # ond on fleam numen. Ongan eft swa $r # ealdgeni=la, helle h$ftling, # hearmleo= galan: "Hw$t wear= eow swa rofum, # rincas mine, lindgesteallan, # *$t eow swa lyt gespeow?" Him% *a% earmsceapen% # agef ondsware, fah fyrnscea*a, # ond his f$der oncw$=: "Ne magan we him lungre # la= $tf$stan, swilt *urh searwe # Ga *e sylfa to! *$r *u gegninga # gu=e findest, frecne feohtan, # gif =u fur=ur dearst to *am anhagan # aldre gene=an. We =e magon ea=e, # eorla leofost, $t *am secgplegan # selre gel$ran; $r =u gegninga # gu=e fremme, wiges woman, # weald, hu =e s$le $t *am gegnslege. # Utan gangan eft, *$t we bysmrigen # bendum f$stne, o=witan him his wr$csi=. # Habba= word gearu wi= *am $gl$can # eall getrahtod!" *a hleo=rade # hludan stefne, witum bew$led, # ond *$t word gecw$=: "*u *e, Andreas, # acl$ccr$ftum lange feredes! # Hw$t, =u leoda feala forleolce ond forl$rdest! # Nu leng ne miht gewealdan *y weorce. # *e synd witu *$s grim weotud be gewyrhtum. # *u scealt werigmod, hean, hro=ra leas, # hearm *rowigan, sare swyltcwale. # Secgas mine to *am gu=plegan # gearwe sindon, *a *e $ninga # ellenweorcum unfyrn faca # feorh $t*ringan. Hwylc is *$s mihtig # ofer middangeard, *$t he *e alyse # of leo=ubendum, manna cynnes, # ofer mine est?" Him *a Andreas # agef ondsware: "Hw$t, me ea=e # $lmihtig god, ni=a neregend, # se =e in niedum% iu gef$stnode # fyrnum clommum! *$r =u sy==an a, # susle gebunden, in wr$c wunne, # wuldres blunne, sy==an =u forhogedes # heofoncyninges word. *$r w$s yfles or, # ende n$fre *ines wr$ces weor=e=. # =u scealt widan feorh ecan *ine yrm=u. # *e bi= a symble of d$ge on d$g # drohta* strengra." =a wear= on fleame # se =e =a f$h=o iu wi= god geara # grimme gefremede. Com *a on uhtan # mid $rd$ge h$=enra hlo= # haliges neosan leoda weorude. # Heton l$dan ut *rohtheardne *egn # *riddan si=e, woldon aninga # ellenrofes mod gemyltan. # Hit ne mihte swa! =a w$s niowinga # ni= onhrered, heard ond hetegrim. # W$s se halga wer sare geswungen, # searwum gebunden, dolgbennum *urhdrifen, # =endon d$g lihte. Ongan *a geomormod # to gode cleopian, heard of h$fte, # halgan stefne weop werigfer=, # ond *$t word gecw$=: "N$fre ic geferde # mid frean willan under heofonhwealfe # heardran drohtno=, *$r ic dryhtnes $ # deman sceolde. Sint me leo=u% tolocen, # lic sare gebrocen, banhus blodfag, # benne wealla=, seonodolg swatige. # Hw$t, =u sigora weard, dryhten h$lend, # on d$ges tide mid Iudeum # geomor wurde =a =u of gealgan, # god lifigende, fyrnweorca frea, # to f$der cleopodest, cininga wuldor, # ond cw$de =us: 'Ic =e, f$der engla, # frignan wille, lifes leohtfruma, # hw$t forl$test =u me?' Ond ic nu *ry dagas # *olian sceolde w$lgrim witu. # Bidde ic, weoroda god, *$t ic gast minne # agifan mote, sawla symbelgifa, # on*ines sylfes hand. =u =$t gehete # *urh *in halig word, *a =u us twelfe # trymman ongunne, *$t us heterofra # hild ne gesceode, ne lices d$l # lungre o==eoded, ne synu ne ban # on swa=e lagon, ne loc of heafde # to forlore wurde, gif we *ine lare # l$stan woldon. Nu sint sionwe toslopen, # is min swat adropen, licga= $fter lande # loccas todrifene, fex on foldan. # Is me feorhgedal leofre mycle # *onne *eos lifcearo." Him *a stefn oncw$=, # sti=hycgendum, wuldorcyninges # word hlo=rode: "Ne wep *one wr$csi=, # wine leofesta, nis *e to frecne. # Ic *e fri=e healde, minre mundbyrde # m$gene besette. Me is miht ofer eall, sigorsped geseald. # So= *$t gecy=e= m$nig $t me=le # on *am myclan d$ge, *$t =$t geweor=e=, # *$t =eos wlitige gesceaft, heofon ond eor=e, # hreosa* togadore, $r aw$ged sie # worda $nig *e ic *urh minne mu= # me=lan onginne. Geseoh nu seolfes sw$=e, # swa *in swat aget *urh bangebrec # blodige stige, lices% l$lan. # No *e la=es ma *urh daro=a gedrep # gedon motan, *a *e heardra m$st # hearma gefremedan." *a on last beseah # leoflic cempa $fter wordcwidum # wuldorcyninges. Geseh he geblowene # bearwas standan bl$dum gehrodene, # swa he $r his blod aget. =a worde cw$= # wigendra hleo: "Sie =e =anc ond lof, # *eoda waldend, to widan feore # wuldor on heofonum, =$s =u me on sare, # sigedryhten min, ell*eodigne, # an ne forl$te." Swa se d$dfruma # dryhten herede halgan stefne # o==$t hador s$gl wuldortorht gewat # under wa=u scri=an. *a *a folctogan # feor=an si=e, egle ondsacan, # $=eling l$ddon to *am carcerne, # woldon cr$fta gehygd, magor$dendes # mod oncyrran on *$re deorcan niht. # *a com dryhten god in *$t hlinr$ced, # h$le=a wuldor, ond *a wine synne # wordum grette ond frofre gecw$=, # f$der manncynnes, lifes lareow, # heht his lichoman hales brucan: # "Ne scealt =u in hen=um a leng searoh$bbendra # sar% *rowian." Aras *a m$gene rof, # s$gde meotude *anc, hal of h$fte # heardra wita. N$s him gewemmed wlite, # ne wloh of hr$gle lungre alysed%, # ne loc of heafde, ne ban gebrocen, # ne blodig wund lice% gelenge, # ne la=es d$l, *urh dolgslege # dreore bestemed, ac w$s eft swa $r # *urh *a $=elan miht lof l$dende, # ond on his lice trum. Hw$t%, ic hwile nu # haliges lare, leo=giddinga, # lof *$s *e worhte, wordum wemde, # wyrd undyrne ofer min gemet. # Mycel is to secganne, langsum leornung, # *$t he in life adreag, eall $fter orde. # *$t scell $gl$wra mann on moldan # *onne ic me t$lige findan on fer=e, # *$t fram fruman cunne eall *a earfe=o # *e he mid elne adreah, grimra gu=a. # Hw$=re git sceolon lytlum sticcum # leo=worda d$l fur=ur reccan. # *$t is fyrns$gen, hu he weorna feala # wita ge=olode, heardra hilda, # in *$reh$=enan byrig. He be wealle geseah # wundrum f$ste% under s$lwage% # sweras unlytle, stapulas standan, # storme bedrifene, ealdenta geweorc. # He wi= anne *$ra, mihtig ond modrof%, # m$=el gehede, wis, wundrum gleaw, # word stunde ahof: "Geher =u, marmanstan, # meotudes r$dum, fore *$s onsyne # ealle gesceafte forhte geweor=a=, # *onne hie f$der geseo= heofonas ond eor=an # herigea m$ste on middangeard # mancynn secan. L$t nu of *inum sta*ole # streamas weallan, ea inflede, # nu =e $lmihtig hate=, heofona cyning, # *$t =u hr$dlice on *is fr$te folc # for= onsende w$ter widrynig # to wera cwealme, geofon% geotende. # Hw$t, =u golde eart, sincgife, sylla! # On =e sylf cyning wrat, wuldres god, # wordum cy=de recene geryno, # ond ryhte $ getacnode # on tyn wordum, meotud mihtum swi=. # Moyse sealde, swa hit so=f$ste # sy=*an heoldon, modige mago*egnas, # magas sine, godfyrhte guman, # Iosua% ondTobias. Nu =u miht gecnawan # *$t *e cyning engla gefr$twode # fur=ur mycle giofum geardagum # *onne eall gimma cynn. *urh his halige h$s # *u scealt hr$=e cy=an gif =u his ondgitan # $nige h$bbe." N$s *a wordlatu # wihte *on mare *$t se stan togan. # Stream ut aweoll, fleow ofer foldan. # Famige walcan mid $rd$ge # eor=an *ehton, myclade mereflod. # Meoduscerwen wear= $fter symbeld$ge, # sl$pe tobrugdon searuh$bbende%. # Sund grunde onfeng, deope gedrefed. # Dugu= wear= afyrhted *urh *$s flodes f$r. # F$ge swulton, geonge on geofene # gu=r$s fornam *urh sealtne% weg%. # *$t w$s sorgbyr*en, biter beor*egu. # Byrlas ne g$ldon, ombeht*egnas. # *$r w$s $lcum genog fram d$ges orde # drync sona gearu. Weox w$teres *rym. # Weras cwanedon, ealde $scberend. # W$s him ut myne fleon fealone stream, # woldon feore beorgan, to dunscr$fum # drohta= secan, eor=an ondwist. # Him *$t engel forstod, se =a burh oferbr$gd # blacan lige, hatan hea=ow$lme. # Hreoh w$s *$r inne beatende brim. # Ne mihte beorna hlo= of *am f$stenne # fleame spowan. W$gas weoxon, # wadu% hlynsodon, flugon fyrgnastas, # flod y=um weoll. =$r w$s y=fynde # innan burgum geomorgidd wrecen. # Geh=o m$ndan% forhtfer= manig, # fusleo= golon%. Egeslic $led # eagsyne wear=, heardlic hereteam, # hleo=or gryrelic. *urh lyftgelac # leges bl$stas weallas ymbwurpon, # w$ter mycladon. *$r w$s wop wera # wide gehyred, earmlic ylda gedr$g. # *a *$r an ongann, feasceaft h$le=, # folc gadorigean, hean, hygegeomor, # heofende spr$c: "Nu ge magon sylfe # so= gecnawan, *$t we mid unrihte # ell*eodigne on carcerne # clommum belegdon, witebendum. # Us seo wyrd scy=e=, heard ond hetegrim. # *$t is her% swa cu=, is hit mycle selre, # *$s *e ic so= talige, *$t we hine alysan # of leo=obendum, ealle anmode, # (ofost is selost), ond us *one halgan # helpe biddan, geoce ond frofre. # Us bi= gearu sona sybb $fter sorge, # gif we seca* to him." *a *$r Andrea # orgete wear= on fyrh=locan # folces geb$ro, *$r w$s modigra # m$gen% forbeged, wigendra *rym. # W$ter f$=medon, fleow firgendstream, # flod w$s on luste, o**$t breost oferstag, # brim weallende, eorlum o= exle. # *a se $=eling het streamfare stillan, # stormas restan ymbe stanhleo=u. # Stop ut hr$=e cene collenfer=, # carcern ageaf, gleawmod, gode leof. # Him w$s% gearu sona *urh streamr$ce # str$t gerymed. Smeolt w$s se sigewang, # symble w$s dryge folde fram flode, # swa his fot gestop. Wurdon burgware # bli=e on mode, ferh=gefeonde. # *a w$s for= cumen geoc $fter gyrne. # Geofon% swa=rode *urh haliges h$s, # hlyst yst forgeaf, brimrad gebad. # *a se beorg tohlad, eor=scr$f egeslic, # ond *$r in forlet flod f$=mian, # fealewe w$gas, geotende gegrind # grund eall forswealg. Nalas he *$r y=e # ane bisencte, ach *$s weorodes eac # =a wyrrestan, faa folcscea=an, # feowertyne gewiton mid *y w$ge # in forwyrd sceacan under eor*an grund. # *a wear= acolmod, forhtfer= manig # folces on laste. Wendan hie wifa% # ond wera cwealmes, *earlra ge*inga # =rage hnagran, sy==an mane faa, # mor=orscyldige, gu=gelacan # under grund hruron. Hie =a anmode # ealle cw$don: "Nu is gesyne # =$t *e so= meotud, cyning eallwihta, # cr$ftum wealde=, se =isne ar # hider onsende *eodum to helpe. # Is nu *earf mycel *$t we gumcystum # georne hyran." *a se halga ongann # h$le= blissigean, wigendra *reat # wordum retan: "Ne beo= ge to forhte, # *eh *e fell curen synnigra cynn. # Swylt *rowode, witu be gewyrhtum. # Eow is wuldres leoht torht ontyned, # gif ge teala hycga=." Sende *a his bene # fore bearn godes, b$d haligne # helpe gefremman gumena geogo=e, # *e on geofene $r *urh flodes f$=m # feorh gesealdon, =$t *a gastas, # gode orfeorme, in wita forwyrd, # wuldre bescyrede, in feonda geweald # gefered ne% wurdan. *a =$t $rende # ealwealdan gode $fter hleo=orcwidum # haliges gastes w$s on *anc sprecen, # =eoda r$swan%. Het *a onsunde # ealle arisan, geonge of greote, # *a $r geofon cwealde. *a *$r ofostlice # upp astodon manige on me=le, # mine gefrege, eaforan unweaxne, # =a w$s eall eador leo=olic ond gastlic, # *eah hie lungre $r *urh flodes f$r # feorh aleton. onfengon fulwihte # ond freo=uw$re, wuldres wedde # witum aspedde, mundbyrd meotudes. # *a se modiga het, cyninges cr$ftiga, # ciricean getimbran, gerwan godes tempel, # *$r sio geogo= aras *urh f$der fulwiht # ond se flod onsprang. *a gesamnodon # secga *reate weras geond *a winburg # wide ond side, eorlas anmode, # ond hira idesa mid, cw$don holdlice # hyran woldon, onfon fromlice # fullwihtes b$= dryhtne to willan, # ond diofolgild, ealde eolhstedas, # anforl$tan. *a w$s mid *y folce # fulwiht h$fen, $=ele mid eorlum, # ond $ godes riht ar$red, # r$d on lande mid *am ceasterwarum, # cirice gehalgod. *$r se% ar godes # anne gesette, wisf$stne wer, # wordes gleawne, in *$re beorhtan byrig # bisceop *am leodum, ond gehalgode # fore *am herem$gene *urh apostolhad, # Platan nemned, *eodum on *earfe, # ond *riste bebead *$t hie% his lare # l$ston georne, feorhr$d fremedon # S$gde his fusne hige, *$t he *a goldburg # ofgifan wolde, secga seledream # ond sincgestreon, beorht beagselu, # ond him brim*isan $t s$s faro=e% # secan wolde. *$t w$s *am weorode # weorc% to ge*oligenne, *$t hie se leodfruma # leng ne wolde wihte gewunian. # *a him wuldres god on *am si=f$te # sylfum $tywde, ond *$t word gecw$=, # weoruda dryhten: "folc of firenum? # Is% him fus hyge ga= geomriende, # geoh=o m$na= weras wif samod. # Hira wop becom, murnende mod fore sneowan. Ne scealt =u *$t eowde # anforl$tan on swa niowan gefean, # ah him naman minne on fer=locan # f$ste getimbre. Wuna in *$re winbyrig, # wigendra hleo, salu sinchroden, # seofon nihta fyrst. Sy==an =u mid mildse # minre ferest." *a eft gewat # o=re si=e modig, m$gene rof, # Marmedonia ceastre secan. # Cristenra weox word ond wisdom, # sy==an wuldres *egn, $*elcyninges ar, # eagum sawon. L$rde *a *a leode # on geleafan weg, trymede torhtlice, # tireadigra wenede to wuldre # weorod unm$te, to *am halgan ham # heofona rices, *$r f$der ond sunu # ond frofre gast in *rinnesse # *rymme wealde= in woruld worulda # wuldorgestealda. Swylce se halga # herigeas *reade, deofulgild todraf # ond gedwolan fylde. *$t w$s Satane # sar to ge*olienne, mycel modes sorg, # *$t he =a menigeo geseah hweorfan higebli=e # fram helltrafum *urh Andreas # este lare to f$geran gefean, # *$r n$fre feondes ne bi=, gastes gramhydiges, # gang on lande. *a w$ron gefylde # $fter frean dome dagas on rime, # swa him dryhten bebead, *$t he *a wederburg # wunian sceolde. Ongan hine *a fysan # ond to flote gyrwan, blissum hremig, # wolde on brim*isan Achaie # o=re si=e sylfa gesecan, # *$r he sawulgedal, beaducwealm gebad. # *$t *am banan ne wear= hleahtre behworfen, # ah in helle ceafl si= asette, # ond sy==an% no, fah, freonda leas, # frofre benohte. =a ic l$dan gefr$gn # leoda weorode leofne lareow # to lides stefnan, m$cgas modgeomre. # *$r manegum w$s hat $t heortan # hyge weallende. Hie =a gebrohton # $t brimes n$sse on w$g*ele # wigan unslawne. Stodon him =a on ofre # $fter reotan *endon hie on y=um # $=elinga wunn ofer seolhpa=u # geseon mihton, ond *a weor=edon # wuldres agend, cleopodon on cor=re, # ond cw$don *us: "An is ece god # eallra gesceafta! Is his miht ond his $ht # ofer middangeard breme gebledsod, # ond his bl$d ofer eall in heofon*rymme # halgum scine=, wlitige on wuldre # to widan ealdre, ece mid englum. # *$t is $=ele cyning!" Hw$t! # Ic *ysne sang#si=geomor fand on seocum sefan, # samnode wide hu *a $=elingas # ellen cy=don, torhte ond tireadige. # Twelfe w$ron%, d$dum domf$ste, # dryhtne gecorene, leofe on life. # Lof wide sprang, miht ond m$r=o, # ofer middangeard, *eodnes *egna, # *rym unlytel. Halgan heape # hlyt wisode *$r hie dryhtnes $ # deman sceoldon, reccan fore rincum. # Sume on Romebyrig, frame, fyrdhwate, # feorh ofgefon *urg Nerones # nearwe% searwe, Petrus ond Paulus. # Is se apostolhad wide geweor=od # ofer wer*eoda! Swylce Andreas # in Achagia for Egias # aldre gene=de. Ne *reodode he fore *rymme # =eodcyninges, $niges on eor=an, # ac him ece geceas langsumre lif, # leoht unhwilen, sy**an hildeheard, # heriges byrhtme, $fter gu=plegan # gealgan *ehte. Hw$t, we eac gehyrdon # be Iohanne $gl$awe menn # $=elo reccan! Se manna w$s, # mine gefrege, *urh cneorisse # Criste leofast on weres hade, # sy==an wuldres cyning, engla ordfruma, # eor=an sohte *urh f$mnan hrif, # f$der manncynnes. He in Effessia # ealle *rage leode l$rde, # *anon lifes weg si=e gesohte, # swegle dreamas, beorhtne boldwelan. # N$s his bro=or l$t, si=es s$ne, # ac =urh sweordes bite mid Iudeum # Iacob sceolde fore Herode # ealdre ged$lan, feorh wi= fl$sce. # Philipus w$s mid Asseum, # *anon ece lif *urh rode cwealm # ricene gesohte, sy==an on galgan # in Gearapolim ahangen w$s # hildecor=re. Huru, wide wear= # wurd undyrne *$t to Indeum # aldre gel$dde beaducr$ftig beorn, # Bartholameus! *one heht Astrias # in Albano, h$=en ond hygeblind, # heafde beneotan, for*an he =a h$=engild # hyran ne wolde, wig weor=ian. # Him w$s wuldres dream, lifwela leofra # *onne *as leasan godu. Swylce Thomas eac # *riste gene=de on Indea # o=re d$las, *$r manegum wear= # mod onlihted, hige onhyrded, # *urh his halig word. Sy==an collenfer= # cyninges bro=or awehte for weorodum, # wundorcr$fte, *urh dryhtnes miht, # *$t he of dea=e aras, geong ond gu=hw$t, # ond him w$s Gad nama, ond =a *$m folce # feorg gesealde, sin $t s$cce. # Sweordr$s fornam *urh h$=ene hand, # *$r se halga gecrang, wund for weorudum, # *onon wuldres leoht sawle gesohte # sigores to leane. Hw$t, we *$t gehyrdon # *urg halige bec, *$t mid Sigelwarum # so= yppe wear=, dryhtlic dom godes! # D$ges or onwoc, leohtes geleafan, # land w$s gef$lsod *urh Matheus # m$re lare. *one het Irtacus # =urh yrne hyge, w$lreow cyning, # w$pnum aswebban. Hyrde we *$t Iacob # in Ierusalem fore sacerdum # swilt *rowode. =urg stenges sweng # sti=mod gecrang, eadig for $festum. # Hafa= nu ece lif mid wuldorcining, # wiges to leane. N$ron =a twegen # tohtan s$ne, lindgelaces, # land Persea sohton si=frome, # Simon ond Thaddeus, beornas beadorofe. # Him wear= bam samod an ended$g. # $=ele sceoldon =urh w$penhete # weorc *rowigan, sigelean secan, # ond *one so=an gefean, dream $fter dea=e, # *a ged$led wear= lif wi= lice, # ond *as l$nan gestreon, idle $htwelan, # ealle% forhogodan. =us =a $=elingas # ende gesealdon, XII tilmodige. # Tir unbr$cne wegan on gewitte # wuldres *egnas. Nu ic *onne bidde # beorn se =e lufige *ysses giddes begang # *$t he geomrum me *one halgan% heap # helpe bidde, fri=es ond fultomes. # Hu, ic freonda be*earf li=ra on lade, # *onne ic sceal langne ham, eardwic uncu=, # ana gesecan%, l$tan% me on laste # lic, eor=an d$l, w$lreaf wunigean # weormum to hro=re. Her m$g findan # fore*ances gleaw, se =e hine lyste= # leo=giddunga, hwa *as fitte fegde. %%F%% *$r on ende stande*, eorlas *$s on eor=an bruca*%. # Ne moton hie awa $tsomne, woruldwunigende; # %%W%% sceal gedreosan, %%U%% on e=le, # $fter tohreosan% l$ne% lices fr$tewa, # efne swa %%L%% toglide=. *onne %%C%% ond %%Y%% # cr$ftes neosa= nihtes nearowe, # on him %%N%% lige=, cyninges% *eodom. # Nu =u cunnon% miht hwa on *am wordum w$s # werum oncy=ig. Sie *$s gemyndig, # mann se =e lufige *isses galdres begang, # *$t he geoce me ond frofre fricle. # Ic sceall feor heonan, an elles for=, # eardes neosan, si= asettan, # nat ic sylfa hw$r, of *isse worulde. # Wic sindon uncu=, eard ond e=el, # swa bi= $lcum menn nem*e he godcundes # gastes bruce. Ah utu we *e geornor # to gode cleopigan, sendan usse bene # on *a beorhtan gesceaft, *$t we *$s botles # brucan motan, hames in heh=o, # *$r is hihta m$st, *$r cyning engla # cl$num gilde= lean unhwilen. # Nu a his lof stande=, mycel ond m$re, # ond his miht seoma*, ece ond edgiong, # ofer ealle gesceaft.# Finit. Huru, =$s behofa= # h$le=a $ghwylc *$t he his sawle si= # sylfa ge*ence, hu *$t bi= deoplic # *onne se dea= cyme=, asyndre= *a sybbe # *e $r samod w$ron, lic ond sawle! # Lang bi= sy==an *$t se gast nime= # $t gode sylfum swa wite swa wuldor, # swa him on worulde $r efne *$t eor=f$t # $r geworhte. Sceal se gast cuman # geoh=um hremig, symble ymbe seofon niht # sawle findan *one lichoman # *e hie $r lange w$g, *reo hund wintra, # butan $r *eodcyning, $lmihtig god, # ende worulde wyrcan wille, # weoruda dryhten. Cleopa= *onne swa cearful # cealdan reorde, sprece= grimlice # se gast to *am duste: "Hw$t, druh =u dreorega, # to hwan drehtest =u me, eor=an fulnes # eal forwisnad, lames gelicnes! # Lyt =u gemundest to hwan *inre sawle *ing # si=*an wurde, sy==an of lichoman # l$ded w$re! Hw$t, wite =u me, weriga! # Hw$t, =u huru wyrma gyfl lyt ge*ohtest, # *a =u lustgryrum eallum ful geeodest%, # hu =u on eor=an scealt wyrmum to wiste! # Hw$t, =u on worulde $r lyt ge*ohtest # hu *is is *us lang hider! Hw$t, *e la engel # ufan of roderum sawle onsende # *urh his sylfes hand, meotod $lmihtig, # of his m$gen*rymme, ond *e gebohte # blode *y halgan, ond *u me mid *y heardan # hungre gebunde ond geh$ftnedest # helle witum! Eardode ic *e on innan. # Ne meahte ic =e of cuman, fl$sce befangen, # ond me fyrenlustas *ine ge*rungon. # *$t me *uhte ful oft *$t hit w$re% XXX # *usend wintra to *inum dea=d$ge. # A ic uncres gedales onbad earfo=lice. # Nis nu huru se ende to god%! W$re *u *e wiste wlanc # ond wines s$d, *rymful *unedest, # ond ic% of*yrsted w$s godes lichoman, # gastes drynces. For=an *u ne hogodest # her on life, sy==an ic =e on worulde # wunian sceolde, *$t =u w$re *urh fl$sc # ond *urh fyrenlustas strange gestryned # ond gesta=olod *urh me, ond ic w$s gast on =e # fram gode sended. N$fre =u me wi=% swa heardum # helle witum ne generedest # *urh *inra nieda% lust. Scealt =u minra gesynta # sceame *rowian on =am myclan d$ge # *onne eall manna cynn se ancenneda% # ealle gesamna=. Ne eart =u *on leofra # n$nigum lifigendra men to gem$ccan, # ne meder ne f$der ne n$nigum gesybban, # *onne se swearta hrefen, sy==an ic ana of =e # ut si=ode *urh *$s sylfes hand # *e ic $r onsended w$s. Ne magon% *e nu heonon adon # hyrsta *a% readan ne gold ne seolfor # ne *inra goda nan, ne *inre bryde beag # ne *in boldwela%, ne nan *ara goda # *e =u iu ahtest, ac her sceolon onbidan # ban bereafod, besliten synum, # ond *e *in sawl sceal minum unwillum% # oft gesecan, wemman *e mid wordum, # swa =u worhtest to me. Eart =u nu dumb ond deaf, # ne synt *ine dreamas awiht. Sceal ic =e nihtes swa *eah # nede gesecan, synnum gesargod, # ond eft sona fram *e hweorfan on hancred, # *onne halige men lifiendum gode # lofsang do=, secan *a hamas # *e =u me her scrife, ond *a arleasan # eardungstowe, ond *e sculon her moldwyrmas # manige ceowan, slitan sarlice # swearte wihta, gifre ond gr$dige. # Ne synt *ine $hta awihte *e =u her on moldan # mannum eowdest. For=an *e w$re selre # swi=e mycle *onne *e w$ron ealle # eor=an speda, (butan *u hie ged$lde # dryhtne sylfum), *$r =u wurde $t frym=e fugel # o==e fisc on s$, o==e on eor=an neat # $tes tilode, feldgangende # feoh butan snyttro, o==e on westenne # wildra% deora *$t wyrreste, # *$r swa god wolde, ge *eah =u w$re # wyrma% cynna *$t grimmeste, # *$r swa god wolde, *onne =u $fre on moldan # man gewurde o==e $fre fulwihte # onfon sceolde. *onne =u for unc b$m # andwyrdan scealt on =am miclan d$ge, # *onne mannum beo= wunda onwrigene, # *a =e on worulde $r fyrenfulle men # fyrn geworhton, =onne wyle dryhten sylf # d$da gehyran h$le=a gehwylces, # heofena scippend, $t ealra manna gehw$s # mu=es reorde wunde wi=erlean. # Ac hw$t wylt =u *$r on *am domd$ge # dryhtne secgan? *onne ne bi= nan na to *$s lytel li= # on lime aweaxen, *$t =u ne scyle for anra # gehwylcum onsundrum riht agildan, # *onne re=e bi= dryhten $t *am dome. # Ac hw$t do wyt unc? Sculon wit *onne eft $tsomne # si==an brucan swylcra yrm=a, # swa =u unc her $r scrife!" Fyrna= *us *$t fl$schord, # sceall *onne feran onweg, secan hellegrund, # nall$s heofondreamas, d$dum gedrefed. # Lige=% dust *$r hit w$s, ne m$g him ondsware # $nige gehatan, geomrum gaste, # geoce o==e frofre. Bi= *$t heafod tohliden, # handa toli=ode, geaglas toginene, # goman toslitene, sina beo= asocene, # swyra becowen, fingras tohrorene. Rib reafia= # re=e wyrmas, beo= hira tungan totogenne # on tyn healfa hungregum to frofre; # for*an hie ne magon huxlicum wordum wrixlian # wi= *one werian gast. Gifer hatte se wyrm, # *e *a eaglas beo= n$dle scearpran. # Se genydde to% $rest eallra # on *am eor=scr$fe, *$t he *a tungan totyh= # ond *a te= *urhsmyh= ond *a eagan *urhete= # ufan on *$t heafod ond to $twelan # o=rum geryme=, wyrmum to wiste, # *onne *$t werie lic acolod bi= # *$t he% lange $r werede mid w$dum. # Bi= *onne wyrma gifel, $t on eor*an. # *$t m$g $ghwylcum men to gemynde, # modsnotra gehwam! =onne bi= hyhtlicre # *$t sio halige sawl f$re= to =am fl$sce, # frofre bewunden. Bi= *$t $rende # eadiglicre funden on ferh=e. # Mid gefean sece= lustum *$t lamf$t # *$t hie $r lange w$g. *onne *a gastas # gode word spreca=, snottre, sigef$ste, # ond *us so=lice *one lichoman # lustum greta*: "Wine leofesta, # *eah% =e% wyrmas gyt gifre greta*, # nu is *in gast cumen, f$gere gefr$tewod, # of mines f$der rice, arum% bewunden. # Eala, min dryhten, *$r ic *e moste # mid me l$dan, *$t wyt englas # ealle gesawon, heofona wuldor, # swylc swa =u me $r her scrife! F$stest =u on foldan # ond gefyldest me godes lichoman, # gastes drynces. W$re =u on w$dle, # sealdest me wilna geniht. For=an =u ne *earft sceamian, # *onne sceadene beo* *a synfullan # ond *a so=f$stan on *am m$ran d$ge, # *$s =u me geafe, ne =e hreowan *earf # her on life ealles swa mycles # swa =u me sealdest on gemotstede # manna ond engla. Bygdest =u *e for h$le=um # ond ahofe me on ecne dream. For*an me a langa*, # leofost manna, on minum hige hearde, # *$s *e ic *e on *yssum hyn=um wat wyrmum to wiste, # ac *$t wolde god, *$t *u $fre *us la=lic # legerbed cure. Wolde ic *e =onne secgan # *$t =u ne sorgode, for=an wyt bio= geg$derode # $t godes dome. Moton wyt *onne $tsomne # sy*an brucan ond unc on heofonum # heah*ungene beon. Ne *urfon wyt beon cearie # $t cyme dryhtnes, ne *$re andsware # yfele habban sorge in hre=re%, # ac wyt sylfe magon $t =am dome *$r # d$dum agilpan, hwylce earnunga # uncre w$ron. Wat ic *$t *u w$re # on woruldrice ge*ungen *rymlice # *ysses." sorh cyme= manig ond mislic # in manna dream. Eorl o=erne # mid $f*ancum ond mid teonwordum # t$le= behindan, sprece= f$gere beforan, # ond *$t facen swa *eah hafa= in his heortan, # hord uncl$ne. By= *onne *$s wommes gewita # weoruda dryhten. For=an se witiga cw$=: "Ne syle =u me $tsomne # mid *am synfullum in wita forwyrd, # weoruda dryhten, ne me on life forleos # mid *am ligewyrhtum, *am *e ful sme=e # spr$ce habba=, ond in gastcofan # grimme ge*ohtas, gehata= holdlice, # swa hyra hyht ne g$=, w$re mid welerum." # Wea bi= in mode, siofa synnum fah, # sare geblonden, gefylled mid facne, # *eah he f$ger word utan $tywe. # $nlice beo=, swa =a beon bera= # buta $tsomne arlicne anleofan, # ond $tterne t$gel hafa= on hindan, # hunig on mu=e, wynsume wist. # Hwilum wundia* sare mid stinge%, # *onne se s$l cyme=. Swa bio= gelice # *a leasan men, *a =e mid tungan # treowa gehata* f$gerum wordum, # facenlice *enca*, *onne hie $t nehstan # nearwe beswica*, hafa= on gehatum # hunigsm$ccas, sme=ne sybcwide, # ond in siofan innan *urh deofles cr$ft # dyrne wunde. Swa is nu *es middangeard # mane geblonden, wana= ond weaxe=. # Waca= se ealda, dwele= ond drefe= # d$ges ond nihtes miltse mid mane, # m$gene getrywe=, ehte= $festra, # inwit sawe=, ni= mid geneahe. # N$nig o=erne freo= in fyrh=e # nim*e feara hwylc, *$t he so=lice # sybbe healde, gastlice lufe, # swa him god bebead. For*an eallunga # hyht geceose=, woruld wynsume, # se =e wis ne bi=, snottor, searocr$ftig # sawle r$des. Uton to *am beteran, # nu we bot% cunnon, hycgan ond hyhtan, # *$t we heofones leoht uppe mid englum # agan moton gastum to geoce, # *onne god wile eor=an lifes # ende gewyrcan! Hw$t.! # Ic swefna cyst#secgan wylle, hw$t% me gem$tte # to midre nihte, sy=*an reordberend # reste wunedon! *uhte me *$t ic gesawe # syllicre treow on lyft l$dan, # leohte bewunden, beama beorhtost. # Eall *$t beacen w$s begoten mid golde. # Gimmas stodon f$gere $t foldan sceatum, # swylce *$r fife w$ron uppe on *am eaxlegespanne. # Beheoldon *$r engel dryhtnes ealle, f$gere *urh for=gesceaft. # Ne w$s =$r huru fracodes gealga, ac hine *$r beheoldon # halige gastas, men ofer moldan, # ond eall *eos m$re gesceaft. Syllic w$s se sigebeam, # ond ic synnum fah, forwunded mid wommum. # Geseah ic wuldres treow, w$dum geweor=ode, # wynnum scinan, gegyred mid golde; # gimmas h$fdon bewrigene weor=lice # wealdendes% treow. Hw$=re ic *urh *$t gold # ongytan meahte earmra $rgewin, # *$t hit $rest ongan sw$tan on *a swi=ran healfe. # Eall ic w$s mid sorgum% gedrefed, forht ic w$s for *$re f$gran gesyh=e. # Geseah ic *$t fuse beacen wendan w$dum ond bleom; # hwilum hit w$s mid w$tan bestemed, beswyled mid swates gange, # hwilum mid since gegyrwed. Hw$=re ic *$r licgende # lange hwile beheold hreowcearig # h$lendes treow, o==$t ic gehyrde # *$t hit hleo=rode. Ongan *a word sprecan # wudu selesta: "*$t w$s geara iu, # (ic *$t gyta geman), *$t ic w$s aheawen # holtes on ende, astyred of stefne minum. # Genaman me =$r strange feondas, geworhton him *$r to w$fersyne, # heton me heora wergas hebban. B$ron me =$r beornas on eaxlum, # o==$t hie me on beorg asetton, gef$stnodonme *$r feondas genoge. # Geseah ic *a frean mancynnes efstan elne mycle # *$t he me wolde on gestigan. *$r ic *a ne dorste # ofer dryhtnes word bugan o==e berstan, # *a ic bifian geseah eor=an sceatas. # Ealle ic mihte feondas gefyllan, # hw$=re ic f$ste stod. Ongyrede hine *a geong h$le=, # (*$t w$s god $lmihtig), strang ond sti=mod. # Gestah he on gealgan heanne, modig on manigra gesyh=e, # *a he wolde mancyn lysan. Bifode ic *a me se beorn ymbclypte. # Ne dorste ic hw$=re bugan to eor=an, feallan to foldan sceatum, # ac ic sceolde f$ste standan. Rod w$s ic ar$red. # Ahof ic ricne cyning, heofona hlaford, # hyldan me ne dorste. *urhdrifan hi me mid deorcan n$glum. # On me syndon *a dolg gesiene, opene inwidhlemmas. # Ne dorste ic hira n$nigum sce==an. Bysmeredon hie unc butu $tg$dere. # Eall ic w$s mid blode bestemed, begoten of *$s guman sidan, # si==an he h$fde his gast onsended. Feala ic on *am beorge # gebiden h$bbe wra=ra wyrda. # Geseah ic weruda god *earle *enian. # *ystro h$fdon bewrigen mid wolcnum # wealdendes hr$w, scirne sciman, # sceadu for=eode, wann under wolcnum. # Weop eal gesceaft, cwi=don cyninges fyll. # Crist w$s on rode. Hw$=ere *$r fuse # feorran cwoman to *am $=elinge. # Ic *$t eall beheold. Sare ic w$s mid sorgum% gedrefed, # hnag ic hw$=re *am secgum to handa, ea=mod elne mycle. # Genamon hie *$r $lmihtigne god, ahofon hine of =am hefian wite. # Forleton me *a hilderincas standan steame bedrifenne; # eall ic w$s mid str$lum forwundod. Aledon hie =$r limwerigne, # gestodon him $t his lices heafdum, beheoldon hie =$r heofenes dryhten, # ond he hine =$r hwile reste, me=e $fter =am miclan gewinne. # Ongunnon him *a moldern% wyrcan beornas on banan gesyh=e; # curfon hie =$t of beorhtan stane, gesetton hie =$ron sigora wealdend. # Ongunnon him *a sorhleo= galan earme on *a $fentide, # *a hie woldon eft si=ian, me=e fram *am m$ran *eodne. # Reste he =$r m$te weorode. Hw$=ere we =$r greotende% # gode hwile stodon on sta=ole, # sy==an stefn% up gewat hilderinca. # Hr$w colode, f$ger feorgbold. # *a us man fyllan ongan ealle to eor=an. # *$t w$s egeslic wyrd! Bedealf us man on deopan sea*e. # Hw$=re me *$r dryhtnes *egnas, freondas gefrunon, ond% gyredon me # golde ond seolfre. Nu =u miht gehyran, # h$le= min se leofa, *$t ic bealuwara weorc # gebiden h$bbe, sarra sorga. # Is nu s$l cumen *$t me weor=ia= # wide ond side menn ofer moldan, # ond eall *eos m$re gesceaft, gebidda* him to *yssum beacne. # On me bearn godes *rowode hwile. # For*an ic *rymf$st nu hlifige under heofenum, # ond ic h$lan m$g $ghwylcne anra, # *ara *e him bi= egesa to me. Iu ic w$s geworden # wita heardost, leodum la=ost, # $r*an ic him lifes weg rihtne gerymde, # reordberendum. Hw$t, me *a geweor=ode # wuldres ealdor ofer holmwudu, # heofonrices weard! Swylce swa he his modor eac, # Marian sylfe, $lmihtig god # for ealle menn geweor=ode # ofer eall wifa cynn. Nu ic *e hate, # h$le= min se leofa, *$t =u *as gesyh=e # secge mannum, onwreoh wordum # *$t hit is wuldres beam, se =e $lmihtig god # on *rowode for mancynnes # manegum synnum ond Adomes # ealdgewyrhtum. Dea= he *$r byrigde, # hw$=ere eft dryhten aras mid his miclan mihte # mannum to helpe. He =a on heofenas astag. # Hider eft funda* on *ysne middangeard # mancynn secan on domd$ge # dryhten sylfa, $lmihtig god, # ond his englas mid, *$t he *onne wile deman, # se ah domes geweald, anra gehwylcum # swa he him $rur her on *yssum l$num # life geearna*. Ne m$g *$r $nig # unforht wesan for *am worde # *e se wealdend cwy=. Frine= he for *$re m$nige # hw$r se man sie, se =e for dryhtnes naman # dea=es wolde biteres onbyrigan, # swa he $r on =am beame dyde. Ac hie *onne forhtia=, # ond fea *enca* hw$t hie to Criste # cwe=an onginnen. Ne *earf =$r *onne $nig # anforht% wesan *e him $r in breostum bere= # beacna selest, ac =urh =a rode sceal # rice gesecan of eor=wege # $ghwylc sawl, seo *e mid wealdende # wunian *ence=." Geb$d ic me *a to *an beame # bli=e mode, elne mycle, # *$r ic ana w$s m$te werede. # W$s modsefa afysed on for=wege, # feala ealra gebad langunghwila. # Is me nu lifes hyht *$t ic *one sigebeam # secan mote ana oftor # *onne ealle men, well weor*ian. # Me is willa to =am mycel on mode, # ond min mundbyrd is geriht to *$re rode. # Nah ic ricra feala freonda on foldan, # ac hie for= heonon gewiton of worulde dreamum, # sohton him wuldres cyning, lifia* nu on heofenum # mid heahf$dere, wunia* on wuldre, # ond ic wene me daga gehwylce # hw$nne me dryhtnes rod, *e ic her on eor=an # $r sceawode, on *ysson l$nan # life gefetige ond me *onne gebringe # *$r is blis mycel, dream on heofonum, # *$r is dryhtnes folc geseted to symle, # *$r is singal blis, ond me% *onne asette # *$r ic sy**an mot wunian on wuldre, # well mid *am halgum dreames brucan. # Si me dryhten freond, se =e her on eor*an # $r *rowode on *am gealgtreowe # for guman synnum. He us onlysde # ond us lif forgeaf, heofonlicne ham. # Hiht w$s geniwad mid bledum ond mid blisse # *am *e *$r bryne *olodan. Se sunu w$s sigorf$st # on *am si=fate, mihtig ond spedig, # *a he mid manigeo com, gasta weorode, # on godes rice, anwealda $lmihtig, # englum to blisse ond eallum =am halgum # *am *e on heofonum $r wunedon on wuldre, # *a heora wealdend cwom, $lmihtig god, # *$r his e=el w$s. *a w$s agangen # geara hwyrftum tu hund ond *reo # geteled rimes, swylce [XXX] eac, # *inggemearces, wintra for worulde, # *$s *e wealdend god acenned wear=, # cyninga wuldor, in middangeard # *urh mennisc heo, so=f$stra leoht. # *a w$s syxte gear Constantines # caserdomes, *$t he Romwara # in rice wear= ah$fen, hildfruma, # to hereteman. W$s se leodhwata # lindgeborga eorlum arf$st. # $=elinges% weox rice under roderum. # He w$s riht cyning, gu=weard gumena. # Hine god trymede m$r=um ond mihtum, # *$t he manegum wear= geond middangeard # mannum to hro=er, wer*eodum to wr$ce, # sy==an w$pen ahof wi= hetendum. # Him w$s hild boden, wiges woma. # Werod samnodan Huna leode # ond Hre=gotan, foron fyrdhwate # Francan ond Hugas%. W$ron hwate weras, gearwe to gu=e. # Garas lixtan, wri=ene w$lhlencan. # Wordum ond bordum hofon herecombol. # *a w$ron heardingas sweotole gesamnod # ond eal sib% geador. For folca gedryht. # Fyrdleo= agol wulf on wealde, # w$lrune ne ma=. Urigfe=era # earn sang ahof, la=um on laste. # Lungre scynde ofer burg enta # beadu*reata m$st, hergum to hilde, # swylce Huna cyning ymbsittendra # awer meahte abannan to beadwe # burgwigendra. For fyrda m$st. # Fe=an trymedon eoredcestum, # *$t on $lfylce deare=lacende # on Danubie, st$rcedfyrh=e, # st$=e wicedon ymb *$s w$teres wylm. # Werodes breahtme woldon Romwara # rice ge*ringan, hergum ahy=an. # *$r wear= Huna cyme cu= ceasterwarum. # *a se casere heht ongean gramum # gu=gel$can under earhf$re # ofstum myclum bannan to beadwe, # beran ut *r$ce rincas under roderum. # W$ron Romware, secgas sigerofe, # sona gegearwod w$pnum to wigge, # *eah hie werod l$sse h$fdon to hilde # *onne% Huna cining; ridon ymb rofne, # *onne rand dynede, campwudu clynede, # cyning *reate for, herge to hilde. # Hrefen uppe gol, wan ond w$lfel. # Werod w$s on tyhte. Hleopon hornboran, # hreopan friccan, mearh moldan tr$d. # M$gen samnode, cafe to cease. # Cyning w$s afyrhted, egsan geaclad, # si==an el*eodige, Huna ond Hre=a # here sceawede%, =$t he on Romwara # rices ende ymb *$s w$teres st$= # werod samnode, m$gen unrime. # Modsorge w$g Romwara cyning, # rices ne wende for werodleste, # h$fde wigena to lyt, eaxlgestealna # wi= oferm$gene, hrora to hilde. # Here wicode, eorlas ymb $=eling, # egstreame neah on neaweste # nihtlangne fyrst, *$s *e hie% feonda gef$r # fyrmest ges$gon. *a wear= on sl$pe # sylfum $tywed *am casere, # *$r he on cor=re sw$f, sigerofum gesegen # swefnes woma. *uhte him wlitescyne # on weres hade hwit ond hiwbeorht # h$le=a nathwylc geywed $nlicra # *onne he $r o==e si= gesege under swegle. # He of sl$pe onbr$gd, eofurcumble be*eaht. # Him se ar hra=e, wlitig wuldres boda, # wi= *ingode ond be naman nemde,(nihthelm toglad): "Constantinus, # heht *e cyning engla, wyrda wealdend, # w$re beodan, dugu=a dryhten. # Ne ondr$d *u =e, =eah *e el*eodige # egesan hwopan, heardre hilde. # *u to heofenum beseoh on wuldres weard, # *$r =u wra=e findest, sigores tacen." # He w$s sona gearu *urh *$s halgan h$s, # hre=erlocan onspeon, up locade, # swahim se ar abead, f$le fri=owebba. # Geseah he fr$twum beorht wliti wuldres treo # ofer wolcna hrof, golde geglenged% # (gimmas lixtan); w$s se blaca beam # bocstafum awriten, beorhte ond leohte: # "Mid *ys beacne =u on *am frecnan f$re # feond oferswi=es=, geletest la= werod." # *a *$t leoht gewat, up si=ode, # ond se ar somed, on cl$nra gemang. # Cyning w$s *y bli=ra ond *e sorgleasra, # secga aldor, on fyrh=sefan, # *urh *a f$geran gesyh=. Heht *a onlice # $=elinga hleo, beorna beaggifa, # swa he *$t beacen geseah, heria hildfruma, # *$t him on heofonum $r geiewed wear=, # ofstum myclum, Constantinus, # Cristes rode, tireadig cyning, # tacen gewyrcan. Heht *a on uhtan # mid $rd$ge wigend wreccan, # ond w$pen*r$ce hebban heorucumbul, # ond *$t halige treo him beforan ferian # on feonda gemang, beran beacen godes. # Byman sungon hlude for hergum. # Hrefn weorces gefeah, urigfe=ra, # earn si= beheold, w$lhreowra wig. # Wulf sang ahof, holtes gehle=a. # Hildegesa stod. *$r w$s borda gebrec # ond beorna ge*rec, heard handgeswing # ond herga gring, sy==an heo earhf$re # $rest metton. On *$t f$ge folc # flana scuras, garas ofer geolorand # on gramra gemang, hetend heorugrimme%, # hilden$dran, *urh fingra geweald # for= onsendan. Stopon sti=hidige, # stundum wr$con, br$con bordhre=an, # bil in dufan, *rungon *r$chearde. # *a w$s *uf hafen. segn for sweotum%, # sigeleo= galen. Gylden grima, # garas lixtan on herefelda%. # H$=ene grungon, feollon fri=elease. # Flugon inst$pes Huna leode, # swa *$t halige treo ar$ran heht # Romwara cyning, hea=ofremmende. # Wurdon heardingas wide towrecene. # Sume wig fornam. Sume unsofte # aldor generedon on *am heresi=e. # Sume healfcwice flugon on f$sten # ond feore burgon $fter stanclifum, # stede weardedon ymb Danubie. # Sume drenc fornam on lagostreame # lifes $t ende. =a w$s modigra # m$gen on luste, ehton el*eoda # o= *$t $fen for= fram d$ges orde. # Daro=$sc flugon, hilden$dran. # Heap w$s gescyrded, la=ra lindwered. # Lythwon becwom Huna herges # ham eft *anon. *a w$s gesyne # *$t sige forgeaf Constantino # cyning $lmihtig $t *am d$gweorce, # domweor=unga, rice under roderum, # *urh his rode treo. Gewat *a heriga helm # ham eft *anon, hu=e hremig, # (hild w$s gesceaden), wigge geweor=od. # Com *a wigena hleo *egna *reate # *ry=bold secan%, beadurof cyning # burga neosan. Heht *a wigena weard # *a wisestan snude to siono=e, # *a *e snyttro cr$ft *urh fyrngewrito # gefrigen h$fdon, heoldon hige*ancum # h$le=a r$das. =a *$s fricggan ongan # folces aldor, sigerof cyning, # ofer sid weorod, w$re *$r $nig # yldra o==e gingra *e him to so=e # secggan meahte, galdrum cy=an, # hw$t se god w$re, boldes brytta, # "*e *is his beacen w$s *e me swa leoht o=ywde # ond mine leode generede, tacna torhtost, # ond me tir forgeaf, wigsped wi= wra=um, # *urh *$t wlitige treo." Hio him ondsware # $nige ne meahton agifan togenes, # ne ful geare cu=on sweotole gesecggan # be *am sigebeacne. *a *a wisestan # wordum cw$don for *am herem$gene # *$t hit heofoncyninges tacen w$re, # ond *$s tweo n$re. *a *$t gefrugnon # *a *urh fulwihte l$rde w$ron, # (him w$s leoht sefa, ferh= gefeonde, # *eah hira fea w$ron), =$thie for *am casere # cy=an moston godspelles gife, # hu se gasta helm, in *rynesse # *rymme geweor=ad, acenned wear=, # cyninga wuldor, ond hu on galgan wear= # godes agen bearn ahangen for hergum # heardum witum. Alysde leoda bearn # of locan deofla, geomre gastas, # ond him gife sealde *urh *a ilcan gesceaft # *e him geywed wear= sylfum on gesyh=e, # sigores tacen%, wi= *eoda *r$ce. # Ond hu =y *riddan d$ge of byrgenne # beorna wuldor of dea=e aras, # dryhten ealra h$le=a cynnes, # ond to heofonum astah. =us gleawlice # gastgerynum s$gdon sigerofum, # swa fram Siluestre l$rde w$ron. # $t *am se leodfruma fulwihte onfeng # ond *$t for= geheold on his dagana tid, # dryhtne to willan. =a w$s on s$lum # sinces brytta, ni=heard cyning # W$s him niwe gefea befolen in fyrh=e, # w$s him frofra m$st ond hyhta% nihst # heofonrices weard. Ongan *a dryhtnes $ # d$ges ond nihtes *urh gastes gife # georne cy=an, ond hine so=lice # sylfne getengde goldwine gumena # in godes *eowdom, $scrof, unslaw. # *a se $=eling fand, leodgebyrga, # *urh larsmi=as, gu=heard, gar*rist, # on godes bocum hw$r ahangen w$s # heriges beorhtme on rode treo # rodora waldend $fstum *urh inwit, # swa se ealda feond forl$rde ligesearwum, # leode fortyhte, Iudea cyn, # *$t hie god sylfne ahengon, herga fruman. # *$s hie in hyn=um sculon to widan feore # werg=u dreogan! *a w$s Cristes lof # *am casere on firh=sefan, # for= gemyndig ymb *$t m$re treo, # ond *a his modor het feran foldwege # folca *reate to Iudeum, # georne secan wigena *reate # hw$r se wuldres beam, halig under hrusan, # hyded w$re, $=elcyninges rod. # Elene ne wolde *$s si=fates # s$ne weor=an, ne =$s wilgifan # word gehyrwan, hiere sylfre suna, # ac w$s sona gearu, wif on willsi=, # swa hire weoruda helm, byrnwiggendra, # beboden h$fde. Ongan *a ofstlice # eorla mengu to flote fysan. # Fearo=hengestas ymb geofenes st$= # gearwe stodon, s$lde s$mearas, # sunde getenge. =a w$s orcn$we # idese si=f$t, si==an w$ges helm # werode gesohte. *$r wlanc manig # $t Wendels$ on st$=e stodon. # Stundum wr$con ofer mearcpa=u, # m$gen $fter o=rum, ond *a gehlodon # hildesercum, bordum ond ordum, # byrnwigendum, werum ond wifum, # w$ghengestas. Leton *a ofer fifelw$g # famige scri=an bronte brim*isan. # Bord oft onfeng ofer earhgeblond # y=a swengas; s$ swinsade. # Ne hyrde ic si= ne $r on egstreame # idese l$dan, on merestr$te, # m$gen f$gerre%. *$r meahte gesion, # se =one si= beheold, brecan ofer b$=weg, # brimwudu snyrgan under swellingum%, # s$mearh plegean, wadan w$gflotan. # Wigan w$ron bli=e, collenferh=e, # cwen si=es gefeah, sy**an to hy=e # hringedstefnan ofer lagof$sten # geliden h$fdon on Creca land. # Ceolas leton $t s$fearo=e, # sande bewrecene, ald y=hofu%, # oncrum f$ste on brime bidan # beorna ge*inges, hwonne% heo sio gu=cwen # gumena *reate ofer eastwegas # eft gesohte. =$r w$s on eorle # e=gesyne brogden byrne # ond bill gecost, geatolic gu=scrud, # grimhelm manig, $nlic eoforcumbul. # W$ron $scwigan, secggas ymb sigecwen, # si=es gefysde. Fyrdrincas frome # foron on luste on Creca land, # caseres bodan, hilderincas, # hyrstum gewerede. *$r w$s gesyne # sincgim locen on *am here*reate, # hlafordes gifu. W$s seo eadhre=ige # Elene gemyndig, *riste on ge*ance, # *eodnes willan georn on mode # *$t hio Iudeas ofer herefeldas # heape gecoste lindwigendra # land gesohte, secga *reate. # Swa hit si==an gelamp ymb lytel f$c # *$t =$t leodm$gen, gu=rofe h$le* # to Hierusalem cwomon in *a ceastre # cor=ra m$ste, eorlas $scrofe # mid *a $=elan cwen. Heht =a gebeodan # burgsittendum *am snoterestum # side ond wide geond Iudeas, # gumena gehwylcum, me=elhegende%, # on gemot cuman, *a =e deoplicost # dryhtnes geryno *urh rihte $ # reccan cu=on. =a w$s gesamnod # of sidwegum m$gen unlytel, # *a =e Moyses $ reccan cu=on. # *$r on rime w$s *reo M # *$ra leoda alesen to lare. # Ongan *a leoflic wif weras Ebrea wordum negan: "Ic *$t gearolice # ongiten h$bbe *urg witgena # wordgeryno on godes bocum # *$t ge geardagum wyr=e w$ron # wuldorcyninge, dryhtne dyre # ond d$dhw$te. Hw$t, ge ealle% snyttro # unwislice, wra=e wi=weorpon, # *a ge wergdon *ane *e eow of werg=e # *urh his wuldres% miht, fram ligcwale, # lysan *ohte, of h$ftnede. # Ge mid horu speowdon on *$s ondwlitan # *e eow eagena leoht, fram blindnesse # bote gefremede edniowunga # *urh *$t $=ele spald, ond fram uncl$num # oft generede deofla gastum. # Ge to% dea*e *one deman ongunnon, # se =e ofdea=e sylf woruld awehte # on wera cor*re in *$t $rre lif # eowres cynnes. Swa ge modblinde # mengan ongunnon lige wi= so=e, # leoht wi= *ystrum, $fst wi= are, # inwit*ancum wroht webbedan. # Eow seo werg=u for=an sce=*e= scyldfullum. # Ge *a sciran miht deman ongunnon, # ond gedweolan lifdon, *eostrum ge*ancum, # o= *ysne d$g. Ganga* nu snude, # snyttro ge*enca*, weras wisf$ste, # wordes cr$ftige, *a =e eowre $ # $=elum cr$ftige on ferh=sefan # fyrmest h$bben, *a me so=lice # secgan cunnon, ondsware cy=an # for eowic% for= tacna gehwylces # *e ic him to sece." Eodan *a on geruman% # reonigmode eorlas $cleawe, # egesan ge*reade, geh=um geomre, # georne% sohton *a wisestan # wordgeryno, *$t hio *$re cwene # oncwe=an meahton swa tiles swa trages, # swa hio him to sohte. Hio *a on *reate # M manna fundon ferh=gleawra, # *a *e fyrngemynd mid Iudeum # gearwast cu=on. *rungon *a on *reate # *$r on *rymme bad in cynestole # caseres m$g, geatolic gu=cwen # golde gehyrsted. Elene ma*elode # ond for eorlum spr$c: "Gehyra=, higegleawe, # halige rune, word ond wisdom. # Hw$t, ge witgena lare onfengon, # hu se liffruma in cildes had # cenned wurde, mihta wealdend. # Be *am Moyses sang, ond *$t word% gecw$= # weard Israhela: 'Eow acenned bi= # cniht on degle, mihtum m$re, # swa *$s modor ne bi= w$stmum geeacnod # *urh weres frige.' Be =am Dauid cyning # dryhtleo= agol, frod fyrnweota, # f$der Salomones, ond *$t word gecw$* # wigona baldor: 'Ic frum*a god # fore sceawode, sigora dryhte. # He on gesyh=e w$s, m$gena wealdend, # min on *a swi=ran, *rymmes hyrde. # *anon ic ne wende% $fre to aldre # onsion mine.' Swa hit eft be eow # Essaias, witga for weorodum, # wordum m$lde, deophycggende # *urh dryhtnes gast: 'Ic up ahof # eaforan gingne ond bearn cende, # *am ic bl$d forgeaf, halige higefrofre, # ac hie hyrwdon me%, feodon *urh feondscipe, # nahton fore*ances, wisdomes gewitt. # ond *a weregan neat, *e man daga gehwam # drife= ond *irsce=, ongita* hira goddend, # nales gnyrnwr$cum feoga= frynd hiera # *e him fodder gifa=%, ond me Israhela # $fre ne woldon folc oncnawan, # *eah ic feala for him $fter woruldstundum # wundra gefremede.' Hw$t, we *$t gehyrdon # *urh halige bec *$t eow dryhten geaf # dom unscyndne, meotod mihta sped, # Moyse s$gde hu ge heofoncyninge # hyran sceoldon, lare l$stan. # Eow *$s lungre a*reat, ond ge *am ryhte # wi=roten h$fdon, onscunedon *one sciran # scippend eallra, dryhtna% dryhten, # ond gedwolan fylgdon ofer riht godes. # Nu ge ra*e ganga* ond finda* gen # *a *e fyrngewritu *urh snyttro # cr$ft selest cunnen, $riht eower, # *$t me ondsware *urh sidne sefan # secgan cunnen." Eodan =a mid mengo # modcwanige, collenferh=e, # swa him sio cwen bead. Fundon% *a D # for*snottera alesen leodm$ga, # *a =e leornungcr$ft *urh modgemynd # m$ste h$fdon, on sefan snyttro. # Heo to salore eft ymb lytel f$c # la=ode w$ron, ceastre weardas. # Hio sio cwen ongan wordum genegan, # (wlat ofer ealle): "Oft ge dyslice # d$d gefremedon, werge wr$cm$cggas, # ond gewritu herwdon, f$dera lare, # n$fre fur=ur *onne nu, =a ge blindnesse # bote forsegon, ond ge wi=socon # so=e ond rihte, *$t in Bethleme # bearn wealdendes, cyning anboren, # cenned w$re, $=elinga ord. # *eah ge *a $ cu=on, witgena word, # ge ne woldon *a, synwyrcende, # so= oncnawan." Hie *a anmode # ondsweredon: "Hw$t, we Ebreisce # $ leornedon, *a on fyrndagum # f$deras cu=on $t godes earce, # ne we geare% cunnon *urh hw$t =u =us hearde, # hl$fdige, us eorre wurde. # We =$t $bylg= nyton *e we gefremedon # on *ysse folcscere, *eodenbealwa, # wi= *ec $fre." Elene ma=elade # ond for eorlum spr$c, undearninga # ides reordode hlude for herigum: # "Ge nu hra=e ganga=, sundor aseca* # *a =e snyttro mid eow, m$gn ond modcr$ft, # m$ste h$bben, *$t me *inga gehwylc # *riste gecy=an, untraglice, # *e ic him to sece." Eodon *a fram rune, # swa him sio rice cwen, bald in burgum, # beboden h$fde, geomormode, # georne smeadon, sohton searo*ancum, # hw$t sio syn w$re *e hie on *am folce # gefremed h$fdon wi= *am casere, # *e him sio cwen wite. *a *$r for eorlum # an reordode, gidda gearosnotor, # (=am w$s Iudas nama, wordes cr$ftig): # "Ic wat geare *$t hio wile secan # be *am sigebeame on =am *rowode # *eoda waldend, eallra gnyrna% leas, # godes agen bearn, *one orscyldne% # eofota gehwylces *urh hete hengon # on heanne beam in fyrndagum # f$deras usse. *$t w$s *realic ge*oht! # Nu is *earf mycel *$t we f$stlice # ferh= sta=elien, *$t we =$s mor=res # meldan ne weor=en hw$r *$t halige trio # beheled wurde $fter wig*r$ce, # *y l$s toworpen sien frod fyrngewritu # ond *a f$derlican lare forleten%. # Ne bi= lang ofer =$t *$t Israhela # $=elu moten ofer middangeard # ma ricsian, $cr$ft eorla, # gif =is yppe bi=, swa *a *$t ilce gio # min yldra f$der sigerof s$gde, # (*am w$s Sachius nama), frod fyrnwiota, # f$der minum, eaferan, wende hine of worulde # ond *$t word gecw$=: 'Gif *e *$t gelimpe # on lifdagum *$t =u gehyre # ymb *$t halige treo frode frignan, # ond geflitu r$ran be =am sigebeame # on *am so=cyning ahangen w$s, # heofonrices weard, eallre sybbe bearn, # *onne *u snude gecy=, min sw$s sunu, # $r *ec swylt nime. Ne m$g $fre ofer *$t # Ebrea *eod r$d*eahtende # rice healdan, dugu=um wealdan, # ac *ara dom leofa= ond hira dryhtscipe, in woruld weorulda # willum gefylled, =e *one ahangnan cyning # heria* ond lofia=.' *a ic fromlice # f$der minum, ealdum $witan, # ageaf ondsware: 'Hu wolde *$t geweor=an # on woruldrice *$t on *one halgan # handa sendan to feorhlege # f$deras usse *urh wra= gewitt, # gif hie wiston $r *$t he Crist w$re, # cyning on roderum, so= sunu meotudes, # sawla nergend?' =a me yldra min # ageaf ondsware, frod on fyrh=e # f$der reordode: 'Ongit, guma ginga, # godes heahm$gen, nergendes naman. # Se is ni=a gehwam unasecgendlic, # *one sylf ne m$g on moldwege # man aspyrigean. N$fre ic *a ge*eahte # *e *eos *eod ongan secan wolde, # ac ic symle mec asced *ara scylda, # nales sceame worhte gaste minum. # Ic him georne oft *$s unrihtes # onds$c fremede, *onne u=weotan # $ht bis$ton, on sefan sohton # hu hie sunu meotudes ahengon, helm wera, # hlaford eallra engla ond elda, # $=elust bearna. Ne meahton hie swa disige # dea= o=f$stan, weras wons$lige, # swa hie wendon $r, sarum settan, # *eah he sume hwile on galgan his # gast onsende, sigebearn godes. # *a si==an w$s of rode ah$fen # rodera wealdend, eallra *rymma *rym, # *reo niht si==an in byrgenne # bidende w$s under *eosterlocan, # ond *a *y *riddan d$g ealles leohtes leoht # lifgende aras, =eoden engla, # ond his *egnum hine%, so= sigora frea, # seolfne geywde, beorht on bl$de. # *onne bro=or *in onfeng $fter fyrste # fulwihtes b$=, leohtne geleafan. # *a for lufan dryhtnes Stephanus w$s # stanum worpod; ne geald he yfel yfele, # ac his ealdfeondum *ingode *rohtherd, # b$d *rymcyning *$t he him *a wead$d # to wr$ce ne sette, *$t hie% for $fstum # unscyldigne, synna leasne, # Sawles larum feore ber$ddon, # swa he *urh feondscipe to cwale monige # Cristes folces demde to dea*e. # Swa *eah him dryhten eft miltse gefremede, # *$t he manegum wear=% folca to frofre, # sy==an him frym=a god, ni=a nergend, # naman oncyrde, ond he sy==an w$s # sanctus Paulus be naman haten, # ond him n$nig w$s $l$rendra # o=er betera under swegles hleo # sy=*an $fre, *ara *ewif o==e wer # on woruld cendan, *eah he Stephanus # stanum hehte abreotan on beorge, # bro=or *inne. Nu =u meaht gehyran, # h$le= min se leofa, hu arf$st is # ealles wealdend, *eah we $bylg= wi= hine # oft gewyrcen, synna wunde, # gif we sona eft *ara bealud$da # bote gefremma* ond *$s unrihtes # eft geswica*. For=an ic so=lice # ond min sw$s f$der sy=*an gelyfdon *$t ge*rowade # eallra *rymma god lifes lattiow, # la=lic wite for ofer*earfe # ilda cynnes. For=an ic *e l$re # *urh leo=orune, hyse leofesta, # *$t =u hospcwide, $fst ne eofuls$c # $fre ne fremme, grimne geagncwide, # wi= godes bearne. *onne =u geearnast # *$t *e bi= ece lif, selust sigeleana, # seald in heofonum.' =us mec f$der min # on fyrndagum, unweaxenne # wordum l$rde, septe so=cwidum, # (*am w$s Symon nama), guma geh=um%frod. # Nu ge geare cunnon hw$t eow *$s on sefan # selest *ince to gecy=anne, # gif =eos cwen usic frigne= ymb =$t treo, # nu ge fyrh=sefan ond modge*anc # minne cunnon." Him *a togenes # *a gleawestan on wera *reate # wordum m$ldon: "N$fre we hyrdon # h$le= $nigne on *ysse *eode, # butan *ec nu =a, *egn o=erne # *yslic cy=an ymb swa dygle wyrd. # Do swa *e *ynce, fyrngidda frod, # gif =u frugnen sie on wera cor=re. # Wisdomes be=earf, worda w$rlicra # ond witan snyttro, se =$re $=elan sceal # ondwyrde agifan for *yslicne # *reat on me*le." Weoxan word cwidum, # weras *eahtedon on healfa gehw$r, # sume hyder, sume *yder, *rydedon ond *ohton. # *a cwom *egna heap to *am hereme=le. # Hreopon friccan, caseres bodan: # "Eow *eos cwen la*a*, secgas to salore, # *$t ge seono=domas rihte reccen. # Is eow r$des *earf on me=elstede, # modes snyttro." Heo w$ron gearwe, # geomormode leodgebyrgean, # *a hie la=od w$ron *urh heard gebann; # to hofe eodon, cy=don cr$ftes miht # *a sio cwen ongan weras Ebresce # wordum negan, fricggan fyrh=werige # ymb fyrngewritu, hu on worulde $r # witgan% sungon, gasthalige guman, # be godes bearne, hw$r se *eoden # ge*rowade, so= sunu meotudes, # for sawla lufan. Heo w$ron stearce, # stane heardran, noldon *$t geryne # rihte cy=an, ne hire andsware # $nige secgan, torngeni=lan, # *$s hio him to sohte, ac hio worda gehw$s # wi=ers$c fremedon, f$ste on fyrh=e, # *$t heo frignan ongan, cw$don *$t hio on aldre # owiht swylces ne $r ne si= # $fre hyrdon. Elene ma*elade # ond him yrre oncw$=: "Ic eow to so=e # secgan wille, ond *$s in life # lige ne wyr=e=, gif ge *issum lease # leng gefylga= mid f$cne gefice, # *e me fore standa*, *$t eow in beorge # b$l fornime=, hattost hea=owelma, # ond eower hra brytta=, lacende lig, # *$t eow sceal *$t leas apundrad weor=an # to woruldgedale. Ne magon ge =a word gese=an # *e ge hwile nu on unriht wrigon under womma sceatum, # ne magon ge *a wyrd bemi=an, bedyrnan *a deopan mihte." # =a wurdon hie dea=es on wenan, ades ond endelifes, # ond *$r *a $nne bet$hton giddum gearusnottorne, # (*am w$s Iudas nama cenned for cneomagum), # *one hie *$re cwene agefon, s$gdon hine sundorwisne: # "He *e m$g so= gecy=an, onwreon wyrda geryno, # swa =u hine wordum frignest, $riht from orde% # o= ende for=. He is for eor=an # $=eles cynnes, wordcr$ftes wis # ond witgan sunu, bald on me=le; # him gebyrde is *$t he gencwidas # gleawe h$bbe, cr$ft in breostum. # He gecy=e= *e for wera mengo # #isdomes gife *urh *a myclan miht, # swa *in mod lufa*." Hio on sybbe forlet # secan gehwylcne agenne eard, # ond *one $nne genam, Iudas to gisle, # ond *a georne b$d *$t he be =$re rode # riht get$hte *e $r in legere w$s # lange bedyrned, ond hine seolfne # sundor acigde. Elene ma*elode # to *am anhagan, tireadig cwen: # "*e synt tu gearu, swa lif swa dea=, # swa *e leofre bi= to geceosanne. # Cy= ricene nu hw$t =u *$s to *inge # *afian wille." Iudas hire ongen *ingode # (ne meahte he *a geh=u bebugan, oncyrran rex geni=lan; # he w$s on *$re cwene gewealdum): "Hu m$g *$m geweor=an # *e on westenne me=e ond meteleas # morland tryde=, hungre geh$fted, # ond him hlaf ond stan on gesih=e bu # samod% geweor=a=, streac ond hnesce, # *$t he *one stan nime wi= hungres hleo, # hlafes ne gime, gewende to w$dle, # ond *a wiste wi=s$ce, beteran wi=hyccge, # *onne he bega beneah?" Him *a seo eadige # ondwyrde ageaf Elene for eorlum # undearnunga: "Gif =u in heofonrice # habban wille eard mid englum # ond on eor=an lif, sigorlean in swegle, # saga ricene me hw$r seo rod wunige # radorcyninges, halig under hrusan, # *e ge hwile nu *urh mor=res man # mannum dyrndun." Iudas ma=elade, # (him w$s geomor sefa, hat $t heortan, # ond gehw$=res wa, ge he heofonrices # hyht% swa mode ond *is ondwearde # anforlete, rice under roderum, # ge he =a rode ne t$hte): "Hu m$g ic *$t findan # *$t swa fyrn gewear= wintra gangum? # Is nu worn sceacen, CC o==e ma # geteled rime. Ic ne m$g areccan, # nu ic *$t rim ne can. Is nu feala% si=*an # for=gewitenra frodra ond godra # *e us fore w$ron, gleawra gumena. # Ic on geogo=e wear= on si=dagum # sy==an acenned, cnihtgeong h$le=. # Ic ne can *$t ic nat, findan on fyrh=e # *$t swa fyrn gewear=." Elene ma=elade # him on ondsware: "Hu is *$t geworden # on *ysse wer*eode *$t ge swa monigfeald # on gemynd witon, alra tacna gehwylc # swa Troiana *urh gefeoht fremedon? # *$t w$s fyr% mycle%, open ealdgewin, # *onne *eos $=ele gewyrd, geara gongum. # Ge *$t geare cunnon edre gereccan, # hw$t *$r eallra w$s on manrime # mor=orslehtes, dare=lacendra # deadra gefeallen under bordhagan. # Ge *a byrgenna under stanhleo=um, # ond *a stowe swa some, ond *a wintergerim # on gewritu setton." Iudas ma=elade, # gnornsorge w$g: "We *$s hereweorces, # hl$fdige min, for nyd*earfe # nean myndgia*, ond *a wigg*r$ce # on gewritu setton, *eoda geb$ru, # ond *is n$fre *urh $niges mannes # mu= gehyrdon h$le=um% cy=an, # butan her nu =a." Him seo $=ele cwen # ageaf ondsware: "Wi=s$cest =u to swi=e # so=e ond rihte ymb *$t lifes treow, # ond nu lytle $r s$gdest so=lice # be *am sigebeame leodum *inum, # ond nu on lige cyrrest." Iudas hire ongen *ingode, # cw$= *$t he *$t on geh=u gespr$ce ond on% tweon swi=ost, # wende him trage hnagre. Him oncw$= hra=e # caseres m$g: "Hw$t, we =$t hyrdon # *urh halige bec h$le=um cy=an # *$t ahangen w$s on Caluarie # cyninges freobearn, godes gastsunu. # *u scealt geagninga wisdom onwreon, # swa gewritu secga*, $fter stedewange # hw$r seo stow sie Caluarie%, # $r *ec cwealm nime, swilt for synnum, # *$t ic hie sy==an m$ge gecl$nsian # Criste to willan, h$le=um to helpe, # *$t me halig god gefylle, frea mihtig, # feores inge*anc, weoruda wuldorgeofa, # willan minne, gasta geocend." # Hire Iudas oncw$= sti=hycgende: # "Ic *a stowe ne can, ne *$s wanges wihtne # *a wisan cann." Elene ma=elode # *urh eorne hyge: "Ic *$t geswerige # *urh sunu meotodes, *one ahangnan god, # *$t =u hungre scealt for cneomagum # cwylmed weor=an, butan *u forl$te # *a leasunga ond me sweotollice # so= gecy=e." Heht *a swa cwicne # cor=re l$dan, scufan scyldigne # (scealcas ne g$ldon) in drygne sea=, # *$r he dugu=a leas siomode in sorgum # VII nihta fyrst under hearmlocan # hungre ge*reatod, clommum beclungen, # ond *a cleopigan ongan sarum besylced # on *one seofe=an d$g, me=e ond meteleas, # (m$gen w$s geswi=rod): "Ic eow healsie # *urh heofona god *$t ge me of =yssum earfe=um # up forl$ten, heanne fram hungres geni=lan. # Ic *$t halige treo lustum cy=e, # nu ic hit leng ne m$g helan for hungre. # Is *es h$ft to =an strang, *reanyd *$s *earl # ond *es *roht to =$s heard dogorrimum. # Ic adreogan ne m$g, ne leng helan # be =am lifes treo, *eah ic $r mid dysige # *urhdrifen w$re ond =$t so= to late # seolf gecneowe." *a =$t gehyrde # sio *$r h$le=um scead, beornes geb$ro, # hio bebead hra=e *$t hine man of nearwe # ond of nydcleofan, fram *am engan hofe, # up forlete. Hie =$t ofstlice # efnedon sona, ond hine mid arum # up gel$ddon of carcerne, # swa him seo cwen bebead. Stopon *a to *$re stowe # sti=hycgende on *a dune up # =e dryhten $r ahangen w$s, # heofonrices weard, godbearn on galgan, # ond hw$=re geare nyste, hungre gehyned, # hw$r sio halige% rod, *urh feondes% searu # foldan getyned, lange legere f$st # leodum dyrne wunode w$lreste. # Word stunde ahof elnes oncy=ig, # ond on Ebrisc spr$c: "Dryhten h$lend, # *u =e ahst doma geweald, ond *u geworhtest # *urh *ines wuldres miht heofon ond eor=an # ond holm*r$ce, s$s sidne f$=m, # samod ealle gesceaft, ond *u am$te # mundum *inum ealne ymbhwyrft # ond uprador, ond *u sylf sitest, # sigora waldend, ofer *am $=elestan # engelcynne, *e geond lyft fara= # leohte bewundene, mycle m$gen*rymme. # Ne m$g *$r manna gecynd of eor=wegum # up geferan in lichoman # mid *a leohtan gedryht, wuldres aras. # *u geworhtest *a ond to *egnunge # *inre gesettest, halig ond heofonlic. # *ara on hade sint in sindreame # syx genemned, *a ymbsealde synt # mid syxum eac fi=rum gefr$twad, # f$gere scina*. *ara sint% [IIII] # *e on flihte a *a *egnunge # *rymme beweotiga* fore onsyne # eces deman, singallice # singa* in wuldre h$drum stefnum # heofoncininges lof, wo=a wlitegaste, # ond *as word cwe=a* cl$num stefnum, # (*am is ceruphin nama): 'Halig is se halga # heahengla god, weoroda wealdend! # Is =$s wuldres ful heofun ond eor=e # ond eall heahm$gen, tire getacnod.' # Syndon tu on *am, sigorcynn on swegle, # *e man seraphin be naman hate=. # He sceal neorxnawang ond lifes treo # legene sweorde halig healdan. # Heardecg cwaca*, beofa* brogdenm$l, # ond bleom wrixle= grapum gryref$st. # *$s =u, god dryhten, wealdest widan fyrh=, # ond *u womfulle scyldwyrcende # scea=an of radorum awurpe wonhydige. # *a sio werge sceolu under heolstorhofu # hreosan sceolde in wita forwyrd, # *$r hie in wylme nu dreoga* dea=cwale # in dracan f$=me, *eostrum for*ylmed. # He *inum wi=soc aldordome. # *$s he in erm=um sceal, ealra fula ful, # fah *rowian, *eowned *olian. # *$r he *in ne m$g word aweorpan, # is in witum f$st, ealre synne fruma, # susle% gebunden. Gif *in willa sie, # wealdend engla, *$t ricsie # se =e on rode w$s, ond *urh Marian # in middangeard acenned wear= # in cildes had, *eoden engla, # (gif he *in n$re sunu synna leas, # n$fre he so=ra swa feala in woruldrice # wundra gefremede dogorgerimum; # no =u of dea=e hine swa *rymlice, # *eoda wealdend, aweahte for weorodum, # gif he in wuldre *in *urh =a beorhtan # bearn ne w$re), gedo nu, f$der engla, # for= beacen *in. Swa =u gehyrdest # *one halgan wer Moyses on me=le, # *a =u, mihta god, geywdest% *am eorle # on *a $=elan tid under beorhhli=e # ban Iosephes, swa ic *, weroda wyn, # gif hit sie willa *in, *urg *$t beorhte gesceap # biddan wille *$t me *$t goldhord, # gasta scyppend, geopenie, # *$t yldum w$s lange behyded. # Forl$t nu, lifes fruma, of =am wangstede # wynsumne up under radores ryne # rec astigan lyftlacende. # Ic gelyfe *e sel ond *y f$stlicor # ferh= sta=elige, hyht untweondne, # on *one ahangnan Crist, *$t he sie so=lice # sawla nergend, ece $lmihtig, # Israhela cining, walde widan ferh= # wuldres on heofenum, a butan ende # ecra gestealda." =a of =$re stowe # steam up aras swylce rec under radorum. # *$r ar$red wear= beornes breostsefa. # He mid b$m handum, eadig ond $gleaw, # upweard plegade. Iudas ma*elode, # gleaw in ge*ance: "Nu ic *urh so= hafu # seolf gecnawen on heardum hige # *$t =u h$lend eart middangeardes. # Sie =e, m$gena god, *rymsittendum # *anc butan ende, *$s =u me swa me=um # ond swa manweorcum *urh *in wuldor inwrige # wyrda geryno. Nu ic *e, bearn godes, # biddan wille, weoroda willgifa, # nu ic wat *$t =u eart gecy=ed ond acenned # allra cyninga *rym, *$t =u ma ne sie # minra gylta, *ara *e ic gefremede # nalles feam si=um, metud, gemyndig. # L$t mec, mihta god, on rimtale # rices *ines mid haligra # hlyte wunigan in *$re beorhtan byrig, # *$r is bro=or min geweor=od in wuldre, # *$s he w$re wi= *ec, Stephanus, heold, # *eah he stangreopum worpod w$re. # He hafa= wigges lean, bl$d butan blinne. # Sint in bocum his wundor *a he worhte # on gewritum cy=ed." Ongan *a wilf$gen # $fter *am wuldres treo, elnes anhydig, # eor=an delfan under turfhagan, # *$t he on XX fotm$lum feor # funde behelede, under neolum ni=er # n$sse gehydde in *eostorcofan. # He =$r III mette in *am reonian hofe # roda $tsomne, greote begrauene, # swa hio geardagum arleasra sceolu # eor=an be*eahton, Iudea cynn%. # Hie wi= godes bearne ni= ahofun, # swa hie no sceoldon, *$r hie leahtra fruman # larum ne hyrdon. *a w$s modgemynd # myclum geblissod, hige onhyrded, # *urh *$t halige treo, inbryrded breostsefa, # sy==an beacen geseh, halig under hrusan. # He mid handum befeng wuldres wynbeam, # ond mid weorode ahof of foldgr$fe. # Fe=egestas eodon, $=elingas, # in on *a ceastre. Asetton *a on gesyh=e # sigebeamas III eorlas anhydige # fore Elenan cneo, collenferh=e. # Cwen weorces gefeah on ferh=sefan, # ond *a frignan ongan on hwylcum *ara beama # bearn wealdendes, h$le=a hyhtgifa, # hangen w$re: "Hw$t, we *$t hyrdon # *urh halige bec tacnum cy=an, # *$t twegen mid him ge*rowedon, # ondhe w$s *ridda sylf on rode treo. # Rodor eal geswearc on *a sli=an tid. # Saga, gif =u cunne, on hwylcre *yssa *reora # *eoden engla ge*rowode, # *rymmes hyrde." Ne meahte hire Iudas, # ne ful gere wiste, sweotole gecy*an # be =am sigebeame, on hwylcne% se h$lend # ahafen w$re, sigebearn godes, # $r he asettan heht on *one middel # *$re m$ran byrig beamas mid bearhtme, # ond gebidan *$r o==$t him gecy=de # cyning $lmihtig wundor for weorodum # be =am wuldres treo. Ges$ton sigerofe, # sang ahofon, r$d*eahtende, # ymb *a roda *reo o= *a nigo=an tid, # h$fdon neowne gefean m$r=um gemeted. # *a *$r menigo cwom, folc unlytel, # ond gef$renne man brohton on b$re # beorna *reate on neaweste, # (w$s *a nigo=e tid), gingne gastleasne. # *a =$r Iudas w$s on modsefan # miclum geblissod. Heht *a asettan # sawlleasne, life belidenes # lic on eor=an, unlifgendes, # ond up ahof rihtes wemend # *ara roda twa fyrh=gleaw on f$=me # ofer *$t f$ge hus, deophycgende. # Hit w$s dead swa $r, lic legere f$st. # Leomu colodon *reanedum be*eaht. # *a sio *ridde w$s ahafen halig. # Hra w$s on anbide o==$t him uppan # $=elinges w$s rod ar$red, # rodorcyninges beam, sigebeacen so=. # He sona aras gaste gegearwod, # geador bu samod lic ond sawl. # *$r w$s lof hafen f$ger mid *y folce. # F$der weor=odon, ond *one so=an # sunu wealdendes wordum heredon. # Sie him wuldor ond *anc a butan ende # eallra gesceafta! =a w$s *am folce # on ferh=sefan, ingemynde, # swa him a scyle, wundor *a *e worhte # weoroda dryhten to feorhnere # fira cynne, lifes lattiow. # *a *$r ligesynnig on lyft astah # lacende feond. Ongan *a hleo=rian # helledeofol, eatol $cl$ca, # yfela gemyndig: "Hw$t is *is, la, manna, # *e minne eft *urh fyrngeflit # folga* wyrde=, ice= ealdne ni=, # $hta strude=? *is is singal sacu. # Sawla ne moton manfremmende # in minum leng $htum wunigan. # Nu cwom el*eodig, *one ic $r on firenum # f$stne talde, hafa= mec bereafod # rihta gehwylces, feohgestrona. # Nis =$t f$ger si=. Feala me se h$lend # hearma gefremede, ni=a nearolicra, # se =e in Nazare= afeded w$s. # Sy==an fur*um weox of cildhade, # symle cirde to him $hte mine. # Ne mot $nige nu rihte spowan. # Is his rice brad ofer middangeard. # Min is geswi=rod r$d under roderum. # Ic *a rode ne *earf hleahtre herigean. # Hw$t, se h$lend me in *am engan ham # oft getynde, geomrum to sorge! # Ic *urh Iudas $r hyhtful gewear=, # ond nu gehyned eom, goda geasne, # *urh Iudas eft, fah ond freondleas. # Gen ic findan% can *urh wrohtstafas # wi=ercyr si==an% of =am wearhtreafum, # ic awecce% wi= =e o=erne cyning, # se ehte= *in, ond he forl$te= # lare *ine ond man*eawum # minum folga*, ond *ec *onne sende= # in *a sweartestan ond *a wyrrestan # witebrogan, *$t =u, sarum forsoht, # wi=s$cest f$ste *one ahangnan cyning, # *am =u hyrdest $r." Him =a gleawhydig # Iudas oncw$=, h$le= hildedeor, # (him w$s halig gast befolen f$ste, # fyrhat lufu, weallende gewitt # *urh witgan% snyttro), ond *$t word gecw$=, # wisdomes ful: "Ne *earft =u swa swi=e, # synna gemyndig, sar niwigan # ond s$ce r$ran, mor=res manfrea, # *$t *e% se mihtiga cyning in neolnesse # ny=er bescufe=, synwyrcende, # in susla grund domes leasne, # se =e deadra feala worde awehte. # Wite =u *e gearwor *$t =u unsnyttrum # anforlete leohta beorhtost # ond lufan dryhtnes, *one f$gran gefean, # ond on fyrb$=e suslum be*rungen # sy==an wunodest, ade on$led, # ond *$r awa scealt, wi=erhycgende, # werg=u dreogan, yrm=u butan ende." # Elene gehyrde hu se feond ond se freond # geflitu r$rdon, tireadig ond trag, # on twa halfa, synnig ond ges$lig. # Sefa w$s *e gl$dra *$s *e heo gehyrde # *one hellescea*an oferswi=edne%, # synna bryttan, ond *a wundrade # ymb *$s weres snyttro, hu he swa geleafful # on swa lytlum f$ce ond swa uncy=ig # $fre wurde, gleawnesse *urhgoten. # Gode *ancode, wuldorcyninge, # *$s hire se willa gelamp *urh bearn godes # bega gehw$=res, ge $t *$re gesyh=e # *$s sigebeames, ge =$s geleafan # *e hio swa leohte oncneow, wuldorf$ste gife # in *$s weres breostum. =a w$s gefrege # in *$re folcsceare, geond *a wer*eode # wide l$ded, m$re morgenspel # manigum on andan *ara *e dryhtnes $ # dyrnan woldon, boden% $fter burgum, # swa brimo f$=me=, in ceastra gehw$re, # *$t Cristes rod%, fyrn foldan begr$fen, # funden w$re, selest sigebeacna # *ara *e si= o==e $r halig under heofenum # ahafen wurde, ond w$s Iudeum # gnornsorga m$st, werum wans$ligum, # wyrda la=ost, *$r hie hit for worulde # wendan meahton, cristenra gefean. # =a sio cwen bebead ofer eorlm$gen # aras fysan ricene to rade. # Sceoldon Romwarena ofer heanne holm # hlaford secean ond *am wiggende # wilspella m$st seolfum gesecgan, # *$t% =$t sigorbeacen *urh meotodes est # meted w$re, funden in foldan, # *$t $r feala m$la behyded w$s # halgum to teonan, cristenum folce. # *a =am cininge wear= *urh *a m$ran word # mod geblissod, ferh= gefeonde. # N$s *a fricgendra under goldhoman # gad in burgum, feorran geferede. # W$s him frofra m$st geworden in worlde # $t =am willspelle, hlihende hyge, # *e him herer$swan ofer eastwegas, # aras brohton, hu gesundne si= # ofer swonrade% secgas mid sigecwen # aseted% h$fdon on Creca land. # Hie se casere heht ofstum myclum # eft gearwian sylfe to si=e. # Secgas ne g$ldon sy==an andsware # edre gehyrdon, $=elinges word. # Heht he Elenan h$l abeodan beadurofre, # gif hie brim nesen ond gesundne si= # settan mosten, h$le= hw$tmode, # to *$re halgan byrig. Heht hire *a aras # eac gebeodan Constantinus # *$t hio cirican *$r on *am beorhhli=e # begra r$dum getimbrede, # tempel dryhtnes on Caluarie # Criste to willan, h$le=um to helpe, # *$r sio halige rod gemeted w$s, # m$rost beama *ara *e gefrugnen # foldbuende on eor=wege. # Hio geefnde swa, si==an winemagas # westan brohton ofer laguf$sten # leofspell manig. =a seo cwen bebead # cr$ftum getyde sundor asecean # *a selestan, *a *e wr$tlicost # wyrcan cu=on stangefogum, # on*am stedewange girwan godes tempel, # swa hire gasta weard reord of roderum. # Heo *a rode heht golde beweorcean # ond gimcynnum, mid *am $=elestum # eorcnanstanum besettan% searocr$ftum # ond *a in seolfren f$t locum belucan. # *$r *$t lifes treo, selest sigebeama, # si==an wunode $=elum% anbr$ce%. # *$r bi= a gearu wra=u wannhalum # wita gehwylces, s$ce ond sorge. # Hie sona *$r *urh *a halgan gesceaft # helpe finda*, godcunde gife. # Swylce Iudas onfeng $fter fyrstmearce # fulwihtes b$=, ond gecl$nsod wear= # Criste getrywe, lifwearde leof. # His geleafa wear= f$st on ferh=e, # si==an frofre gast wic gewunode # in *$s weres breostum, bylde to bote. # He *$t betere geceas, wuldres wynne, # ond *am wyrsan wi=soc, deofulgildum, # ond gedwolan fylde, unrihte $. # Him wear= ece rex, meotud milde, god, # mihta wealdend. *a w$s gefulwad # se =e $r feala tida leoht gearu inbryrded breostsefa # on *$t betere lif, gewended to wuldre. # Huru, wyrd gescreaf *$t he swa geleaffull # ond swa leof gode in worldrice # weor=an sceolde, Criste gecweme. # *$t gecy=ed wear=, si==an Elene heht # Eusebium on r$dge*eaht, # Rome bisceop, gefetian on fultum, # for=snoterne, h$le=a ger$dum # to *$re halgan byrig, *$t he gesette # on sacerdhad in Ierusalem # Iudas *am folce to bisceope # burgum on innan, *urh gastes gife # to godes temple cr$ftum gecorene, # ond hine Cyriacus *urh snyttro ge*eaht # sy==an nemde niwan stefne. # Nama w$s gecyrred beornes in burgum # on *$t betere for=, $ h$lendes. # *a gen Elenan w$s mod gemynde # ymb *a m$ran wyrd, geneahhe for *am n$glum # *e =$s nergendes fet *urhwodon # ond his folme swa some, mid *am on rode w$s # rodera wealdend gef$stnod, frea mihtig. # Be =am frignan ongan cristenra cwen, # Cyriacus b$d *$t hire *a gina # gastes mihtum ymb wundorwyrd # willan gefylde, onwrige wuldorgifum, # ond *$t word acw$= to *am bisceope, # bald reordode: "*u me, eorla hleo, # *one $=elan beam, rode rodera cininges% # ryhte get$htes=, on *a ahangen w$s # h$=enum folmum gasta geocend, # godes agen bearn, nerigend fira. # Mec *$ra n$gla gen on fyrh=sefan # fyrwet mynga*. Wolde ic *$t =u funde # *a =e in foldan gen deope bedolfen # dierne sindon, heolstre behyded. # A min hige sorga=, reonig reote=, # ond gereste= no $r*an me gefylle # f$der $lmihtig, wereda wealdend, # willan minne, ni=a nergend, # *urh *ara n$gla cyme, halig of hieh=a. # Nu =u hr$dlice eallum ea=medum, # ar selesta, *ine bene onsend # in =a beorhtan gesceaft, on wuldres wyn. # Bide wigena *rym *$t *e gecy=e, # cyning $lmihtig, hord under hrusan # *$t gehyded gen, dugu=um dyrne, # deogol bide=." *a se halga ongan # hyge sta=olian, breostum onbryrded, # bisceop *$s folces. Gl$dmod eode # gumena *reate god hergendra, # ond *a geornlice Cyriacus # on Caluarie% hleor onhylde, # hygerune ne ma=, gastes mihtum # to gode cleopode eallum ea=medum, # b$d him engla weard geopenigean # uncu=e wyrd, niwan on nearwe, # hw$r he *ara n$gla swi=ost on *am wangstede # wenan *orfte. Leort =a tacen for=, # *$r hie to s$gon, f$der, frofre gast, # =urh fyres bleo up e=igean # *$r *a $=elestan h$le=a ger$dum # hydde w$ron *urh nearusearwe, # n$glas on eor=an. =a cwom semninga # sunnan beorhtra lacende lig. # Leode gesawon hira willgifan # wundor cy=an, =a =$r of heolstre, # swylce heofonsteorran o==e goldgimmas%, # grunde getenge, n$glas of nearwe # neo=an scinende leohte lixton. # Leode gef$gon, weorud willhre=ig, # s$gdon wuldor gode ealle anmode, # *eah hie $r w$ron *urh deofles spild # in gedwolan lange, acyrred fram Criste. # Hie cw$don *us: "Nu we seolfe geseo= # sigores tacen, so=wundor godes, # *eahwe wi=socun $r mid leasingum. # Nu is in leoht cymen, onwrigen, wyrda bigang. # Wuldor *$s age on heannesse # heofonrices god!" =a w$s geblissod # se =e to bote gehwearf *urh bearn godes, # bisceop *ara leoda, niwan stefne. # He *am% n$glum% onfeng, egesan geaclod, # ond *$re arwyr=an cwene brohte. # H$fde Ciriacus eall gefylled, # swa him seo $=ele bebead, wifes willan. # *a w$s wopes hring, hat heafodwylm # ofer hleor goten, (nalles for torne # tearas feollon ofer wira gespon), # wuldres gefylled cwene willa. # Heo on cneow sette leohte geleafan, # lac weor=ode, blissum hremig, # *e hire brungen w$s gnyrna to geoce. # Gode *ancode, sigora dryhtne, # *$s *e hio so= gecneow ondweardlice # *$t w$soft bodod feor $r beforan # fram fruman worulde, folcum to frofre. # Heo gefylled w$s wisdomes gife, # ond *a wic beheold halig heofonlic gast, # hre=er weardode, $=elne inno=, # swa hie $lmihtig sigebearn godes # sio==an freo=ode. Ongan *a geornlice # gastgerynum on sefan secean # so=f$stnesse weg to wuldre. # Huru, weroda% god gefull$ste, # f$der on roderum, cining $lmihtig, # *$t seo cwen begeat willan in worulde. # W$s se witedom *urh fyrnwitan # beforan sungen eall $fter orde, # swa hit eft gelamp =inga gehwylces. # *eodcwen ongan *urh gastes gife # georne secan nearwe geneahhe, # to hwan hio *a n$glas selost ond deorlicost # gedon meahte, dugo=um to hro=er, # hw$t *$s w$re dryhtnes willa. Heht =a gefetigean # for=snotterne ricene to rune, # *one *e r$dge*eaht *urh gleawe miht # georne cu=e, frodne on ferh=e, # ond hine frignan ongan hw$t him *$s on sefan # selost *uhte to gel$stenne, # ond his lare geceas *urh *eodscipe. # He hire *riste% oncw$=: "*$t is gedafenlic # *$t =u dryhtnes word on hyge healde, # halige rune, cwen seleste%, # ond *$s cininges bebod georne begange, # nu*e god sealde sawle sigesped # ond snyttro cr$ft, nerigend fira. # *u =as n$glas hat *am $=elestan # eor=cyninga burgagendra # on his bridels don, meare to midlum. # *$t manigum sceall geond middangeard # m$re weor=an, *onne $t s$cce mid *y # oferswi=an m$ge feonda gehwylcne, # *onne fyrdhwate on twa healfe # tohtan seca*, sweordgeni=lan, # *$r hie ymb sige% winna=%, wra= wi= wra=um. # He ah $t wigge sped, sigor $t s$cce, # ond sybbe gehw$r, $t gefeohte fri=, # se =e foran% l$de= bridels on blancan, # *onne beadurofe $t gar*r$ce, # guman gecoste, bera= bord ond ord. # *is bi= beorna gehwam wi= $gl$ce # unoferswi=ed w$pen $t wigge. # Be =am se witga sang, snottor searu*ancum, # (sefa deop gewod, wisdomes gewitt), # he *$t word gecw$=: 'Cu* *$t gewyr=e= # *$t *$s cyninges sceal mearh under modegum # midlum geweor=od, bridelshringum. # Bi= *$t beacen gode halig nemned, # ond se hw$teadig, wigge weor=od, # se *$twicg byr=." *a *$t ofstlice # eall gel$ste Elene for eorlum. # $=elinges heht, beorna beaggifan, # bridels fr$twan, hire selfre suna # sende to lace ofer geofenes stream # gifeunscynde. Heht *a tosomne # *a heo seleste mid Iudeum # gumena wiste, h$le=a cynnes, # to *$re halgan byrig cuman in *aceastre. # *a seo cwen ongan l$ran leofra heap # *$t hie lufan dryhtnes, ond sybbe swa same # sylfra betweonum, freondr$ddenne, # f$ste gel$ston leahtorlease # in hira lifes tid, ond *$s latteowes # larum hyrdon, cristenum *eawum, # *e him Cyriacus bude, boca gleaw. # W$s se bissceophad f$gere bef$sted. # Oft him feorran to laman, limseoce, # lefe cwomon, healte, heorudreorige, # hreofe ond blinde, heane, hygegeomre, # symle h$lo *$r $t *am bisceope, # bote fundon ece to aldre. # *a gen him Elene forgeaf sincweor=unga, # *a hio w$s si=es fus eft to e=le, # ond *a eallum bebead on *am gumrice # god hergendum, werum ond wifum, # *$t hie weor=eden mode ond m$gene # *one m$ran d$g, heortan gehigdum, # in =am sio halige rod gemeted w$s, # m$rost beama *ara *e of eor=an # up aweoxe, geloden under leafum. # W$s *a lencten agan butan VI nihtum # $r sumeres cyme on Maias kalend%. # Sie *ara manna gehwam behliden helle duru, # heofones ontyned, ece geopenad # engla rice, dream unhwilen, # ond hira d$l scired mid Marian, # *e on gemynd nime *$re deorestan # d$gweor=unga rode under roderum, # *a se ricesta% ealles oferwealdend # earme be*eahte. Finit. *us ic frod ond fus # *urh *$t f$cne hus wordcr$ftum% w$f # ond wundrum l$s, *ragum *reodude # ond ge*anc reodode nihtes nearwe. # Nysse ic gearwe be =$re rode% riht # $r me rumran ge*eaht *urh =a m$ran miht # on modes *eaht wisdom onwreah. # Ic w$s weorcum fah synnum as$led, # sorgum gew$led, bitrum gebunden, # bisgum% be*rungen, $r me lare onlag # *urh leohtne had gamelum to geoce, # gife unscynde m$gencyning am$t # ond on gemynd begeat, torht ontynde, # tidum gerymde, bancofan onband, # breostlocan onwand, leo=ucr$ft onleac. # *$s ic lustum breac, willum in worlde. # Ic *$s wuldres treowes oft, nales $ne, # h$fde ingemynd $r ic *$t wundor # onwrigen h$fde ymb *one beorhtan beam, # swa ic on bocum fand, wyrda gangum, # on gewritum cy=an be =am sigebeacne. # A w$s secg% o= =$t cnyssed cearwelmum, # %%C%% drusende, *eah he in medohealle # ma=mas *ege, $plede gold. # %%Y%% gnornode %%N%% gefera, # nearusorge dreah, enge rune, # *$r him %%E%% fore milpa=as m$t, # modig *r$gde wirum gewlenced. # %%W%% is geswi=rad, gomen $fter gearum, # geogo= is gecyrred, ald onmedla. # %%U%% w$s geara geogo=hades gl$m. # Nu synt geardagas $fter fyrstmearce # for= gewitene, lifwynne geliden, # swa %%L%% toglide=, flodas gefysde. # %%F%% $ghwam bi= l$ne under lyfte; # landes fr$twe gewita* under wolcnum # winde geliccost, *onne he for h$le=um # hlud astige=, w$=e= be wolcnum, # wedende f$re= ond eft semninga # swige gewyr=e=, in nedcleofan # nearwe gehea=rod, *ream for*rycced. Swa a% *eos world # eall gewite=, ond eac swa some # *e hire on wurdon atydrede, # tionleg nime=, =onne dryhten sylf # dom gesece= engla weorude. # Sceall $ghwylc =$r reordberendra # riht gehyran d$da gehwylcra # *urh *$s deman mu=, ond worda swa same # wed gesyllan, eallra unsnyttro # $r gesprecenra, *ristra ge*onca. # *onne on *reo d$le= in fyres feng # folc anra gehwylc, *ara *e gewurdon # on widan feore ofer sidne grund. # So=f$ste bio= yfemest in *am ade, # eadigra gedryht, dugu= domgeorne, # swa hie adreogan magon ond butan earfe=um # ea=e ge*olian, modigra m$gen. # Him gemetga* eall $ldes% leoma, # swa him e=ost bi=, sylfum geseftost # Synfulle beo=, mane gemengde, # in =am midle *read, h$le= higegeomre, # in hatne wylm, *rosme be*ehte. # Bi= se *ridda d$l, awyrgede womscea=an, # in *$s wylmes grund, lease leodhatan, # lige bef$sted *urh $rgewyrht, # arleasra sceolu, in gleda gripe. # Gode no sy==an of =am mor=orhofe # in gemynd cuma=, wuldorcyninge, # ac hie worpene beo= of =am hea=uwylme # in hellegrund, torngeni=lan. # Bi= *am twam d$lum ungelice. # Moton engla frean geseon, sigora god. # Hie asodene beo=, asundrod fram synnum, # swa sm$te gold *$t in wylme bi= # womma gehwylces *urh ofnes fyr # eall gecl$nsod, amered ond gemylted # Swa bi= *ara manna $lc ascyred ond asceaden # scylda gehwylcre, deopra firena, # *urh *$s domes fyr. Moton *onne si=*an # sybbe brucan, eces eadwelan. # Him bi= engla weard milde ond bli=e, # *$s =e hie mana gehwylc forsawon, synna weorc, # ond to suna metudes wordum cleopodon. # For=an hie nu on wlite scina* englum gelice, # yrfes bruca* wuldorcyninges # to widan feore. # Amen. cyninge. =u eart se weallstan # *e =a wyrhtan iu wi=wurpon to weorce. # Wel *e gerise= *$t *u heafod% sie # healle m$rre, ond gesomnige # side weallas f$ste gefoge, # flint unbr$cne, *$t geond eor=bg% eall # eagna gesih*e wundrien to worlde # wuldres ealdor. Gesweotula nu *urh searocr # ft#*in sylfes weorc, so=f$st, sigorbeorht, # ond sona forl$t% weall wi= wealle. # Nu is *am weorce *earf *$t se cr$ftga% cume # ond se cyning sylfa, ond *onne gebete, # nu gebrosnad is, hus under hrofe. # He *$t hra gescop, leomo l$mena; # nu sceal liffrea *one wergan heap # wra*um ahreddan, earme from egsan, # swa he oft dyde. Eala *u% reccend # ond *u riht cyning, se *e locan healde=, # lif ontyne=, eadga% upwegas, # o*rum forwyrne= wlitigan wilsi*es, # gif his weorc ne deag. Huru we for *earfe # *as word spreca=, ond mgia=% # *one *e mon gescop *$t he ne ete% ceose weor=an cearfulra *ing, # *e we in carcerne sitta= sorgende, # sunnan wena=, hwonne us liffrea # leoht ontyne, weor=e ussum mode # to mundboran, ond *$t tydre gewitt # tire bewinde, gedo usic *$s wyr=e, # *e he to wuldre forlet, *a we% heanlice # hweorfan sceoldan to *is enge lond, # e=le bescyrede. For*on secgan m$g, # se =e so= sprice=, *$t he ahredde, # *a forhwyrfed w$s, frumcyn fira. # W$s seo f$mne geong, m$g= manes leas, # *e he him to meder geceas; *$t w$s geworden # butan weres frigum, *$t *urh bearnes gebyrd # bryd eacen wear=. N$nig efenlic *am, # $r ne si**an, in worlde gewear= # wifes gearnung; *$t degol w$s, # dryhtnes geryne. Eal giofu g$stlic # grundsceat geondspreot; *$r wisna fela # wear= inlihted lare longsume # *urh lifes fruman *e$r under ho=man # biholen l$gon, witgena wo=song, # *a se waldend cwom, se *e reorda gehw$s # ryne gemicla= =ara *e geneahhe # noman scyppendes *urh horscne% # had hergan willa=. Eala sibbe gesih=, # sancta Hierusalem, cynestola cyst, # Cristes burglond, engla e*elstol, # ond *a ane in *e saule so=f$stra # simle geresta=, wuldrum hremge. # N$fre wommes tacn in *am eardgearde # eawed weor*e=, ac *e firina gehwylc # feor abuge=, w$rg=o ond gewinnes. # Bist to wuldre full halgan hyhtes, # swa *u gehaten eart. Sioh nu sylfa *e geond # *as sidan gesceaft, swylce rodores hrof # rume geondwlitan ymb healfa gehwone, # hu *ec heofones cyning si=e gesece=, # ond sylf cyme=, nime= eard in *e, # swa hit $r gefyrn witgan wisf$ste # wordum s$gdon, cy=don Cristes gebyrd, # cw$don *e to frofre, burga betlicast. # Nu is *$t bearn cymen, aw$cned to wyrpe # weorcum Ebrea, bringe= blisse *e, # benda onlyse= ni*um genedde%. # Nearo*earfe conn, hu se earma sceal # are gebidan. Eala wifa wynn # geond wuldres *rym, f$mne freolicast # ofer ealne foldan sceat *$s *e $fre sundbuend # secgan hyrdon, arece us *$t geryne # *$t *e of roderum cwom, hu *u eacnunge # $fre onfenge bearnes *urh gebyrde, # ond *one gebedscipe $fter monwisan # mod ne cu=es. Ne we so=lice # swylc ne gefrugnan in $rdagum # $fre gelimpan, *$t =u in sundurgiefe # swylce befenge, ne we *$re wyrde # wenan *urfon toweard in tide. # Huru treow in *e weor=licu wunade, # nu *u wuldres *rym bosme geb$re, # ond no gebrosnad wear= m$g=had se micla. Swa eal manna bearn sorgum sawa=, # swa eft ripa=, cenna= to cwealme. # Cw$= sio eadge m$g symle sigores full, # sancta Maria: "Hw$t is *eos wundrung # *e ge wafia=, ond geomrende # geh*um m$na=, sunu Solim$% # somod his dohtor? Fricga= *urh fyrwet # hu ic f$mnan had, mund minne geheold, # ond eac modor gewear= m$re meotudes suna. # For*an *$t monnum nis cu= geryne, # ac Crist onwrah in Dauides # dyrre m$gan *$t is Euan scyld # eal forpynded, w$rg=a aworpen, # ond gewuldrad is se heanra had. # Hyht is onfangen *$t nu bletsung mot # b$m gem$ne, werum ond wifum, # a to worulde for= in *am uplican # engla dreame mid so=f$der # symle wunian." Eala earendel, # engla beorhtast, ofer middangeard # monnum sended, ond so=f$sta # sunnan leoma, torht ofer tunglas, # *u tida gehwane of sylfum *e # symle inlihtes! Swa *u, god of gode # gearo acenned, sunu so*an f$der, # swegles in wuldre butan anginne # $fre w$re, swa *ec nu for *earfum # *in agen geweorc bide= *urh byldo, # *$t *u *a beorhtan us sunnan onsende, # ond *e sylf cyme *$t =u inleohte # *a *e longe $r, *rosme be*eahte # ond in *eostrum her, s$ton sinneahtes; # synnum bifealdne deorc dea*es sceadu # dreogan sceoldan. Nu we hyhtfulle # h$lo gelyfa= *urh *$t word godes # weorodum brungen, *e on frym=e w$s # f$der $lmihtigum efenece mid god, # ond nu eft gewear= fl$sc firena leas, # *$t seo f$mne geb$r geomrum to geoce. # God w$s mid us gesewen butan synnum; # somod eardedon mihtig meotudes bearn # ond se monnes sunu ge*w$re on *eode. # We *$s *onc magon secgan sigedryhtne # symle bi gewyrhtum, *$s *e he hine sylfne us # sendan wolde. Eala g$sta god, # hu *u gleawlice mid noman ryhte # nemned w$re Emmanuhel, # swa hit engel gecw$= $rest on Ebresc! # *$t is eft% gereht, rume bi gerynum: # "Nu is rodera weard, god sylfa mid us." # Swa *$t gomele gefyrn ealra cyninga cyning # ond *one cl$nan eac sacerd so=lice # s$gdon toweard, swa se m$ra iu, # Melchisedech, gleaw in g$ste # god*rym onwrah eces alwaldan. # Se w$s $ bringend, lara l$dend, # *am longe his hyhtan hidercyme, # swa him gehaten w$s, *$tte sunu meotudes # sylfa wolde gef$lsian # foldan m$g=e, swylce grundas eac # g$stes m$gne si*e gesecan. # Nu hie softe *$s bidon in bendum # hwonne bearn godes cwome to cearigum. # For*on cw$don swa, suslum gesl$hte: # "Nu *u sylfa cum, heofones heahcyning. # Bring us h$lolif, werigum wite*eowum, # wope forcymenum, bitrum brynetearum. # Is seo bot gelong eal $t *e anum # ofer*earfum. H$ftas hygegeomre # hider es%; ne l$t *e behindan, # *onne *u heonan cyrre, m$nigo *us micle, # ac *u miltse on us gecy= cynelice, # Crist nergende, wuldres $*eling, # ne l$t awyrgde ofer us onwald agan. # L$f us ecne gefean wuldres *ines, # *$t *ec weor=ien, weoroda wuldorcyning, # *a *u geworhtes $r hondum *inum. # *u in heannissum wunast wideferh # mid waldend f$der." "Eala Ioseph min, # Iacobes bearn, m$g Dauides, # m$ran cyninges, nu *u freode scealt # f$ste ged$lan, al$tan lufan mine!" # "Ic lungre eam deope gedrefed, # dome bereafod, for=on ic worn for *e # worde h$bbe sidra sorga # ond sarcwida, hearmes gehyred, # ond me hosp spreca=, tornworda fela. # Ic tearas sceal geotan geomormod. # God ea*e m$g geh$lan hygesorge # heortan minre, afrefran feasceaftne. # Eala f$mne geong, m$g= Maria." # Hw$t bemurnest =u, cleopast cearigende? # Ne ic culpan in *e, incan $nigne, # $fre onfunde, womma geworhtra, # ond *u *a word spricest swa *u sylfa sie # synna gehwylcre firena gefylled." # Ic to fela h$bbe *$s byrdscypes # bealwa onfongen! Hu m$g ic ladigan # la*an spr$ce, o**e ondsware # $nige findan wra*um towi*ere? # Is *$t wide cu= *$t ic of *am torhtan # temple dryhtnes onfeng freolice # f$mnan cl$ne, womma lease, # ond nu gehwyrfed is *urh nathwylces. # Me naw*er deag, secge ne swige. # Gif ic so= sprece, *onne sceal Dauides # dohtor sweltan, stanum astyrfed. # Gen strengre is *$t ic mor*or hele; # scyle manswara, la* leoda gehwam # lifgan si**an, fraco= in folcum." # *a seo f$mne onwrah ryhtgeryno, # ond *us reordade: "So= ic secge # *urh sunu meotudes, g$sta geocend, # *$t ic gen ne conn *urh gem$cscipe # monnes ower, $nges on eor=an, # ac me eaden wear=, geongre in geardum, # *$t me Gabrihel, heofones heagengel, # h$lo gebodade. S$gde so=lice # *$t me swegles g$st leoman onlyhte, # sceolde ic lifes *rym geberan, beorhtne sunu, # bearn eacen godes, torhtes tirfruman%. # Nu ic his tempel eam gefremed butan facne, # in me frofre g$st geeardode. # Nu *u ealle forl$t sare sorgceare. # Saga ecne *onc m$rum meotodes sunu # *$t ic his modor gewear=, f$mne for= se*eah, # ond *u f$der cweden woruldcund bi wene; # sceolde witedom in him sylfum beon # so=e gefylled." Eala *u so=a # ond *u sibsuma ealra cyninga cyning, # Crist $lmihtig, hu *u $r w$re # eallum geworden worulde *rymmum # mid *inne wuldorf$der cild acenned # *urh his cr$ft ond meaht! Nis $nig nu # eorl under lyfte, secg searo*oncol, # to *$s swi=e gleaw *e *$t asecgan m$ge # sundbuendum, areccan mid ryhte, # hu *e rodera weard $t frym=e genom # him to freobearne. *$t w$s *ara *inga # *e her *eoda cynn gefrugnen% mid folcum # $t fruman $rest geworden under wolcnum, # *$t witig god, lifes ordfruma, # leoht ond *ystro ged$lde dryhtlice, # ond him w$s domes geweald, ond *a wisan abead # weoroda ealdor: "Nu sie geworden for* # a to widan feore leoht, lixende gefea, # lifgendra gehwam *e in cneorissum # cende weor=en." Ond *a sona gelomp, # *a hit swa sceolde, leoma leohtade # leoda m$g*um, torht mid tunglum, # $fter *on tida bigong. Sylfa sette # *$t *u sunu w$re efeneardigende # mid *inne engan frean $r*on oht *isses # $fre gewurde. *u eart seo snyttro # *e *as sidan gesceaft mid *i waldende # worhtes ealle. For*on nis $nig *$s horsc, # ne *$s hygecr$ftig, *e *in fromcyn m$ge # fira bearnum sweotule gese*an. # Cum, nu, sigores weard, meotod moncynnes, # ond *ine miltse% her arf$st ywe! # Us is eallum neod *$t we *in medrencynn # motan cunnan, ryhtgeryno, # nu we areccan ne m$gon *$t f$drencynn # fier owihte. *u *isne middangeard # milde geblissa *urh =inne hercyme, # h$lende Crist, ond *a gyldnan geatu, # *e in geardagum ful longe $r # bilocen stodan, heofona heahfrea, # hat ontynan, ond usic *onne gesece # *urh *in sylfes gong ea=mod to eor*an. # Us is *inra arna *earf! Hafa= se awyrgda # wulf tostenced, deor d$dscua, # dryhten, *in eowde, wide towrecene. # *$t =u, waldend, $r blode gebohtes, # *$t se bealofulla hyne= heardlice, # ond him on h$ft nime= ofer usse nioda lust. # For*on we, nergend, *e bidda= geornlice # breostgehygdum *$t *u hr$dlice # helpe gefremme wergum wreccan, # *$t se wites bona in helle grund # hean gedreose, ond *in hondgeweorc, # h$le*a scyppend, mote arisan # ond on ryht cuman to *am upcundan # $*elan rice, *onan us $r *urh synlust # se swearta g$st forteah ond fortylde, # *$t we, tires wone, a butan ende # sculon erm*u dreogan, butan *u usic *on ofostlicor, # ece dryhten, $t *am leodscea*an, # lifgende god, helm alwihta, # hreddan wille. Eala *u m$ra # middangeardes seo cl$neste # cwen ofer eor*an *ara *e gewurde # to widan feore, hu *ec mid ryhte # ealle reordberend hata= ond secga=, # h$le= geond foldan, bli*e mode, # *$t *u bryd sie *$s selestan # swegles bryttan. Swylce *a hyhstan # on heofonum eac, Cristes *egnas, # cwe*a= ond singa= *$t *u sie hl$fdige # halgum meahtum wuldorweorudes, # ond worldcundra% hada under heofonum, # ond helwara. For*on *u *$t ana # ealra monna ge*ohtest *rymlice, # *risthycgende, *$t *u *inne m$g=had # meotude brohtes, sealdes butan synnum. # Nan swylc ne cwom $nig o*er # ofer ealle men, bryd beaga hroden, # *e *a beorhtan lac to heofonhame # hlutre mode si**an sende. # For=on heht sigores fruma his heahbodan # hider gefleogan of his m$gen*rymme # ond *e meahta sped snude cy=an, # *$t *u sunu dryhtnes *urh cl$ne gebyrd # cennan sceolde monnum to miltse, # ond *e, Maria, for= efne unwemme # a gehealdan%. Eac we *$t gefrugnon, # *$t gefyrn bi *e so=f$st s$gde # sum wo=bora in ealddagum, # Esaias, *$t he w$re gel$ded # *$t he lifes gesteald in *am ecan ham # eal sceawode. Wlat *a swa wisf$st% # witga geond *eodland o**$t he gestarode # *$r gesta*elad w$s $*elic ingong. # Eal w$s gebunden deoran since # duru orm$te, wundurclommum bewri*en. # Wende swi=e *$t $nig elda # $fre ne% meahte swa f$stlice # forescyttelsas on ecnesse # o inhebban%, o**e =$s ceasterhlides # clustor onlucan, $r him godes engel # *urh gl$dne ge*onc *a wisan onwrah # ond *$t word acw$=: "Ic *e m$g secgan # *$t so= gewear= *$t =as gyldnan gatu # giet sume si*e god sylf wile # g$stes m$gne gef$lsian, # f$der $lmihtig, ond *urh *a f$stan locu # foldan neosan, ond hio *onne $fter him # ece stonda=% simle singales # swa beclysed *$t n$nig o*er, # nym=e nergend god, hy $fre ma # eft onluce=." Nu *$t is gefylled # *$t se froda *a mid eagum *$r # on wlatade. *u eart *$t wealldor, # *urh *e waldend frea $ne on *as eor=an # ut si=ade, ond efne swa *ec gemette, # meahtum gehrodene, cl$ne ond gecorene, # Crist $lmihtig. Swa =e $fter him # engla *eoden eft unm$le # $lces *inges lio*uc$gan bileac, # lifes brytta. Iowa us nu *a are # *e se engel *e, godes spelboda, # Gabriel broht Huru *$s bidda= # burgsittende *$t =u *a frofre # folcum cy=e, *inre sylfre sunu. # Si**an we motan% anmodlice # ealle hyhtan, nu we on *$t bearn foran # breostum staria=. Ge*inga us nu # *ristum wordum *$t he us ne l$te # leng owihte in *isse dea=dene # gedwolan hyran, ac *$t he usic geferge # in f$der rice, *$r we sorglease # si**an motan wunigan in wuldre # mid weoroda god. Eala *u halga # heofona dryhten, *u mid f$der *inne # gefyrn w$re efenwesende # in *am $*elan ham. N$s $nig *a giet # engel geworden, ne *$s miclan # m$gen*rymmes nan =e in roderum up # rice biwitiga=, *eodnes *ry=gesteald # ond his *egnunga, *a *u $rest w$re # mid *one ecan frean sylf settende # *as sidan gesceaft, brade brytengrundas. # B$m inc is gem$ne heahg$st hleof$st. # We *e, h$lend Crist, *urh ea=medu # ealle bidda= *$t *u gehyre # h$fta stefne, *inra nied*iowa%, # nergende god, hu we sind geswencte # *urh ure sylfra gewill. Habba= wr$cm$cgas # wergan g$stas, hetlen helscea*a, # hearde genyrwad%, gebunden bealorapum. # Is seo bot gelong eall $t *e anum, # ece dryhten. Hreowcearigum help, # *$t *in hidercyme afrefre feasceafte, # *eah we f$h*o wi= *ec *urh firena lust # gefremed h$bben. Ara nu onbehtum # ond usse yrm*a ge*enc, hu we% tealtriga= # tydran mode, hwearfia= heanlice. # Cym nu, h$le*a cyning, ne lata to lange. # Us is lissa *earf, *$t *u us ahredde # ond us h$logiefe so=f$st sylle, # *$t we si**an for= *a sellan *ing # symle moten ge*eon on *eode, # *inne willan. Eala seo wlitige, # weor=mynda full, heah ond halig, # heofoncund *rynes, brade geblissad # geond brytenwongas *a mid ryhte sculon # reordberende, earme eor=ware # ealle m$gene hergan healice, # nu us h$lend god w$rf$st onwrah*$t # we hine witan moton. For*on hy, d$dhw$te, # dome geswi=de, *$t so=f$ste # seraphinnes cynn, uppe mid englum # a bremende, una*reotendum # *rymmum singa= ful healice # hludan stefne, f$gre feor ond neah. # Habba* folgo*a cyst mid cyninge. # Him *$t Crist forgeaf, *$t hy motan his $twiste # eagum brucan simle singales, # swegle gehyrste, weor=ian waldend # wide ond side, ond mid hyra fi*rum # frean $lmihtges onsyne weardia=%, # ecan dryhtnes, ond ymb *eodenstol # *ringa= georne hwylc hyra nehst m$ge # ussum nergende flihte lacan # fri=geardum in. Lofia= leoflicne # ond in leohte him *a word cwe*a=, # ond wuldria= $*elne ordfruman # ealra gesceafta: "Halig eart *u, halig, # heahengla brego, so= sigores frea, # simle *u bist halig, dryhtna dryhten! # A *in dom wuna= eor=lic mid $ldum # in $lce tid wide geweor*ad. # *u eart weoroda god, for*on *u gefyldest # foldan ond rodoras, wigendra hleo, # wuldres *ines, helm alwihta. # Sie *e in heannessum ece h$lo, # ond in eor*an lof, beorht mid beornum. # *u gebletsad leofa, *e in dryhtnes noman # duge*um cwome heanum to hro*re. # *e in heah*um sie a butan ende # ece herenis." Eala hw$t, *$t is wr$clic wrixl # in wera life, *$tte moncynnes # milde scyppend onfeng $t f$mnan # fl$sc unwemme, ond sio weres friga # wiht% ne cu*e, ne *urh s$d ne cwom # sigores agend monnes ofer moldan; # ac *$t w$s ma cr$ft *onne hit eor=buend # ealle cu*an *urh geryne, # hu he, rodera *rim, heofona heahfrea, # helpe gefremede monna cynne # *urh his modor hrif. Ond swa for=gongende # folca nergend his forgifnesse # gumum to helpe d$le= dogra gehwam, # dryhten weoroda. For*on we hine domhwate # d$dum ond wordum hergen holdlice. # *$t is healic r$d monna gehwylcum # *e gemynd hafa=, *$t he symle oftost # ond inlocast ond geornlicost # god weor*ige. He him *$re lisse # lean forgilde=, se gehalgoda # h$lend sylfa, efne in *am e=le # *$r he $r ne cwom, in lifgendra # londes wynne, *$r he ges$lig # si**an earda=, ealne widan feorh # wuna= butan ende.# Amen. Nu =u geornlice # g$stgerynum, mon se m$ra, # modcr$fte sec *urh sefan snyttro, # *$t *u so= wite hu *$t geeode, # *a se $lmihtiga acenned wear= # *urh cl$nne had, si**an he Marian, # m$g=a weolman, m$rre meowlan, # mundheals geceas, *$t *$r in hwitum # hr$glum gewerede englas ne o=eowdun, # *a se $*eling cwom, beorn in Betlem. # Bodan w$ron gearwe *a *urh hleo*orcwide # hyrdum cy=don, s$gdon so=ne gefean, # *$tte sunu w$re in middangeard # meotudes acenned, in Betleme. # Hw$*re in bocum ne cwi= *$t hy in hwitum *$r # hr$glum o=ywden in *a $*elan tid, # swa hie eft dydon =a se brega m$ra # to Bethania, *eoden *rymf$st, # his *egna gedryht gela=ade, leof weorud. # Hy *$s lareowes on *am wild$ge # word ne gehyrwdon, hyra sincgiefan. # Sona w$ron gearwe, h$le= mid hlaford, # to *$re halgan byrg, *$r him tacna fela # tires brytta onwrah, wuldres helm, # wordgerynum, $r*on up stige # ancenned sunu, efenece bearn, # agnum f$der, *$s ymb feowertig # *e he of foldan $r from dea=e aras, # dagena rimes. H$fde *a gefylled, # swa $r biforan sungon, witgena word # geond woruld innan *urh his *rowinga. # *egnas heredon, lufedun leofwendum # lifes agend, f$der frumsceafta. # He him f$gre *$s leofum gesi*um # lean $fter geaf, ond *$t word acw$= # waldend engla, gefysed, frea mihtig, # to f$der rice: "Gefeo= ge on fer==e! # N$fre ic from hweorfe, ac ic lufan symle # l$ste wi= eowic, ond eow meaht giefe # ond mid wunige, awo to ealdre, # *$t eow $fre ne bi= *urh gife mine # godes onsien. Fara= nu geond ealne # yrmenne grund, geond widwegas, # weoredum cy=a=, bodia= ond brema= # beorhtne geleafan, ond fulwia= # folc under roderum. Hweorfa= to h$*num%, # hergas breota*, fylla= ond feoga=, # feondscype dw$sca=, sibbe sawa= # on sefan manna *urh meahta sped. # Ic eow mid wunige, for= on frofre, # ond eow fri=e healde streng=u sta*olf$stre # on stowa gehware." =a wear= semninga # sweg on lyfte% hlud gehyred. # Heofonengla *reat, weorud wlitescyne, # wuldres aras, cwomun on cor=re. # Cyning ure gewat *urh *$s temples hrof # *$r hy to segun, *a *e leofes *a gen # last weardedun% on *am *ingstede, # *egnas gecorene. Geseoon hi on heah*u # hlaford stigan, godbearn of grundum. # Him w$s geomor sefa hat $t heortan, # hyge murnende, *$s *e hi swa leofne # leng ne mostun geseon under swegle. # Song ahofun aras ufancunde, # $*eling heredun%, lofedun liffruman, # leohte gefegun *e of *$s h$lendes # heafelan lixte. Gesegon hy $lbeorhte # englas twegen f$gre ymb *$t frumbearn # fr$twum blican, cyninga wuldor. # Cleopedon of heah*u wordum wr$tlicum # ofer wera mengu beorhtan reorde: # "Hw$t bida= ge, Galilesce # guman on hwearfte? Nu ge sweotule geseo= # so=ne dryhten on swegl faran; # sigores agend wile up heonan # eard gestigan, $*elinga ord, # mid *as engla gedryht, ealra folca fruma, # f$der e*elstoll. We mid *yslice # *reate willa= ofer heofona gehlidu # hlaford fergan to *$re beorhtan byrg # mid *as bli=an gedryht%, ealra sigebearna # *$t seleste ond $*eleste, # *e ge her on staria= ond in frofre geseo= # fr$twum blican. Wile eft swa *eah # eor=an m$g=e sylfa gesecan # side herge, ond *onne gedeman # d$da gehwylce *ara =e gefremedon # folc under roderum." =a w$s wuldres weard # wolcnum bifongen%, heahengla cyning, # ofer hrofas upp, haligra helm. # Hyht w$s geniwad, blis in burgum, # *urh *$s beornes cyme. Ges$t sigehremig # on *a swi*ran hand ece eadfruma # agnum f$der. Gewitan him *a gongan # to Hierusalem h$le= hygerofe, # in *a halgan burg, geomormode, # *onan hy god nyhst up stigende # eagum segun, hyra wilgifan. # *$r w$s wopes hring, torne bitolden; # w$s seo treowlufu hat $t heortan, # hre=er% innan weoll, beorn breostsefa. # Bidon ealle *$r *egnas *rymfulle # *eodnes gehata in *$re torhtan # byrig tyn niht *a gen, swa him sylf bibead # swegles agend, $r*on up stige # ealle waldend on heofona gehyld. # Hwite cwoman eorla eadgiefan # englas togeanes. =$t is wel cweden, # swa gewritu secga=, *$t him albeorhte # englas togeanes in *a halgan tid # heapum cwoman, sigan on swegle. # *a w$s symbla m$st geworden in wuldre. # Wel *$t gedafena= *$t to *$re blisse, # beorhte gewerede, in *$s *eodnes burg # *egnas cwoman, weorud wlitescyne. # Gesegon wilcuman on heahsetle # heofones waldend, folca feorhgiefan, # fr$twum ealles waldend middangeardes # ond m$gen*rymmes. "Hafa= nu se halga # helle bireafod ealles *$s gafoles # *e hi geardagum in *$t orlege # unryhte swealg. Nu sind forcumene # ond in cwicsusle gehynde ond geh$fte, # in helle grund dugu*um bid$led, # deofla cempan. Ne meahtan wi*erbrogan # wige spowan, w$pna wyrpum, # si**an wuldres cyning, heofonrices helm, # hilde gefremede wi* his ealdfeondum # anes meahtum, *$r he of h$fte ahlod # hu*a m$ste of feonda byrig, # folces unrim, *isne ilcan *reat # *e ge her on staria=. Wile nu gesecan # sawla nergend g$sta giefstol, # godes agen bearn, $fter gu=plegan. # Nu ge geare cunnon hw$t se hlaford is # se *isne here l$de=, nu ge fromlice # freondum togeanes gonga= gl$dmode. # Geatu, ontyna=! Wile in to eow # ealles waldend, cyning on ceastre, # cor=re ne lytle, fyrnweorca fruma, # folc gel$dan in dreama dream, # =e he on deoflum genom *urh his sylfes sygor. # Sib sceal gem$ne englum ond $ldum # a for= heonan wesan wideferh. # W$r is $tsomne godes ond monna, # g$sthalig treow, lufu, lifes hyht, # ond ealles leohtes gefea." Hw$t, we nu gehyrdan # hu *$t h$lubearn *urh his hydercyme # hals eft forgeaf, gefreode ond gefreo*ade # folc under wolcnum, m$re meotudes sunu, # *$t nu monna gehwylc cwic *endan her wuna=%, # geceosan mot swa helle hien*u # swa heofones m$r*u, swa *$t leohte leoht # swa =a la*an niht, swa *rymmes *r$ce # swa *ystra wr$ce, swa mid dryhten dream # swa mid deoflum hream, swa wite mid wra*um # swa wuldor mid arum, swa lif swa dea=, # swa him leofre bi= to gefremmanne, # *enden fl$sc ond g$st wunia= in worulde. # Wuldor *$s age *rynysse *rym, # *onc butan ende.! =$t is *$s wyr=e # *$tte wer*eode secgen dryhtne *onc # dugu=a gehwylcre *e us si= ond $r # simle gefremede *urh monigfealdra # m$gna geryno. He us $t giefe= # ond $hta sped, welan ofer widlond, # ond weder li*e under swegles hleo. # Sunne ond mona, $*elast tungla # eallum scina=, heofoncondelle, # h$le*um on eor=an. Dreose= deaw ond ren, # dugu=e wecca* to feorhnere # fira cynne, ieca= eor=welan. # *$s we ealles sculon secgan *onc ond lof # *eodne ussum, ond huru *$re h$lo # *e he us to hyhte forgeaf, =a he *a yrmp=u # eft oncyrde $t his% upstige # *e we $r drugon, ond ge*ingade # *eodbuendum wi= f$der sw$sne # f$h*a m$ste, cyning anboren. # Cwide eft onhwearf saulum to sibbe, # se *e $r sungen w$s% *urh yrne hyge # $ldum to sorge: "Ic *ec ofer eor=an geworhte, # on *$re *u scealt yrm*um lifgan, wunian in gewinne # ond wr$ce dreogan, feondum to hro*or # fusleo= galan, ond to *$re ilcan scealt # eft geweor*an, wyrmum aweallen, # *onan wites fyr of *$re eor=an scealt # eft gesecan." Hw$t, us *is se $*eling # y=re gefremede *a he leomum onfeng # ond lichoman, monnes magutudre! # Si**an meotodes sunu engla e*el # up gestigan wolde, weoroda god, # us se willa bicwom heanum to helpe # on *a halgan tid. Bi *on giedd awr$c # Iob, swa he cu=e, herede helm wera, # h$lend lofede, ond mid siblufan # sunu waldendes freonoman cende, # ond hine fugel nemde, *one Iudeas # ongietan ne meahtan in =$re godcundan # g$stes streng=u. W$s *$s fulgles flyht # feondum on eor*an dyrne ond degol, # *am *e deorc gewit h$fdon on hre*re, # heortan st$nne. Noldan hi *a torhtan # tacen oncnawan *e him beforan fremede # freobearn godes, monig mislicu%, # geond middangeard. Swa se f$la fugel # flyges cunnode; hwilum engla eard # up gesohte, modig meahtum strang, # *one maran ham, hwilum he to eor*an # eft gestylde, *urh g$stes giefe # grundsceat sohte, wende to worulde. # Bi *on se witga song: "He w$s upp hafen # engla f$=mum in his *a miclan # meahta spede, heah ond halig, # ofer heofona *rym." Ne meahtan *a *$s fugles # flyht gecnawan *e *$s upstiges # onds$c fremedon, ond *$t ne gelyfdon, # *$tte liffruma in monnes hiw # ofer m$gna *rym, halig from hrusan, # ahafen wurde. =a us geweor=ade # se *as world gescop, godes g$stsunu, # ond us giefe sealde, uppe mid englum # ece sta*elas, ond eac monigfealde # modes snyttru seow ond sette # geond sefan monna. Sumum wordla*e # wise sende= on his modes gemynd # *urh his mu*es g$st, $=ele ondgiet. # Se m$g eal fela singan ond secgan # *am bi= snyttru cr$ft bifolen on fer= # Sum m$g fingrum wel hlude fore h$le*um # hearpan stirgan, gleobeam gretan. # Sum m$g godcunde reccan ryhte $. # Sum m$g ryne tungla secgan, side gesceaft. # Sum m$g searolice wordcwide writan. # Sumum wiges sped giefe= $t gu*e, # *onne gargetrum ofer scildhreadan # sceotend senda=, flacor flangeweorc. # Sum m$g fromlice ofer sealtne s$ # sundwudu drifan, hreran holm*r$ce. # Sum m$g heanne beam st$lgne gestigan. # Sum m$g styled sweord, w$pen gewyrcan. # Sum con wonga bigong, wegas widgielle. # Swa se waldend us, godbearn on grundum, # his giefe brytta=. Nyle he $ngum anum # ealle gesyllan g$stes snyttru, # *y l$s him gielp sce**e *urh his anes cr$ft # ofer o*re for=. =us god meahtig # geofum unhneawum, cyning alwihta, # cr$ftum weor=a* eor*an tuddor; # swylce eadgum bl$d sele= on swegle, # sibbe r$re* ece to ealdre # engla ond monna; swa he his weorc weor*a=. # Bi *on se witga cw$= *$t ah$fen w$ren # halge gimmas, h$dre heofontungol, # healice upp, sunne ond mona. # Hw$t sindan *a gimmas swa scyne # buton god sylfa? He is se so=f$sta # sunnan leoma, englum ond eor=warum # $*ele scima. Ofer middangeard # mona lixe=%, g$stlic tungol, # swa seo godes circe *urh gesomninga # so=es ond ryhtes beorhte blice=. # Swa hit on bocum cwi*, si**an of grundum # godbearn astag, cyning cl$nra gehw$s, # *a seo circe her $fyllendra # eahtnysse bad under h$*enra # hyrda gewealdum. *$r =a synscea=an # so*es ne giemdon, g$stes *earfe, # ac hi godes tempel br$can ond b$rndon, # blodgyte worhtan, feodan ond fyldon. # Hw$*re for= bicwom *urh g$stes giefe # godes *egna bl$d% $fter upstige # ecan dryhtnes. Bi *on Salomon song, # sunu Daui*es, giedda gearosnottor # g$stgerynum, waldend wer*eoda, # ond *$t word acw$=: "Cu= *$t geweor=e=, # *$tte cyning engla, meotud meahtum swi=, # munt gestylle=, gehleape= hea dune, # hyllas ond cnollas bewri= mid his wuldre, # woruld alyse=, ealle eor=buend, # *urh *one $*elan styll." W$s se forma hlyp # *a he on f$mnan astag, m$ge= unm$le, # ond *$r mennisc hiw onfeng butan firenum # *$t to frofre gewear= eallum eor=warum. # W$s se o*er stiell bearnes gebyrda, # *a he in binne w$s in cildes hiw # cla*um bewunden, ealra *rymma *rym. # W$s se *ridda hlyp, rodorcyninges r$s, # *a he on rode astag, f$der, frofre g$st. # W$s se feor=a stiell in byrgenne, # *a he *one beam ofgeaf, fold$rne f$st. # W$s se fifta hlyp *a he hellwarena% # heap forbygde in cwicsusle, # cyning inne gebond, feonda foresprecan, # fyrnum teagum, gromhydigne, # *$r he gen lige= in carcerne # clommum gef$stnad, synnum ges$led. # W$s se siexta hlyp, haliges hyhtplega, # *a he to heofonum astag on his ealdcy==e. # *a w$s engla *reat on *a halgan tid # hleahtre bli*e wynnum geworden. # Gesawan wuldres *rym, $*elinga ord, # e=les neosan, beorhtra bolda. # *a wear= burgwarum eadgum ece gefea # $*elinges plega. *us her on grundum # godes ece bearn ofer heahhleo*u # hlypum stylde, modig $fter muntum. # Swa we men sculon heortan gehygdum # hlypum styllan of m$gne in m$gen, # m$r*um tilgan *$t we to *am hyhstan # hrofe gestigan halgum weorcum, # *$r is hyht ond blis, ge*ungen *egnweorud. # Is us *earf micel *$t we mid heortan # h$lo secen, *$r we mid g$ste # georne gelyfa= *$t *$t h$lobearn # heonan up stige mid usse lichoman, # lifgende god. For*on we a sculon # idle lustas, synwunde forseon, # ond *$s sellran gefeon. Habba= we us to frofre # f$der on roderum $lmeahtigne. # He his aras *onan, halig of heah=u, # hider onsende=, *a us gescilda* # wi= sce**endra eglum% earhfarum, # *i l$s unholdan wunde gewyrcen, # *onne wrohtbora in folc godes # for= onsende= of his br$gdbogan # biterne str$l. For*on we f$ste sculon # wi= *am f$rscyte symle w$rlice # wearde healdan, *y l$s se attres ord # in gebuge, biter bordgelac, # under banlocan, feonda f$rsearo. # *$t bi= frecne wund, blatast benna. # Utan us beorgan *a, *enden we on eor=an # eard weardien%; utan us to f$der # freo*a wilnian, biddan bearn godes # ond *one bli=an g$st *$t he us gescilde # wi= scea*an w$pnum, la*ra lygesearwum, # se us lif forgeaf, leomu, lic ond g$st. # Si him lof symle *urh woruld worulda, # wuldor on heofnum. Ne *earf him ondr$dan # deofla str$las $nig on eor=an # $lda cynnes, gromra garfare, # gif hine god scilde*, dugu=a dryhten. # Is *am dome neah *$t we gelice sceolon # leanum hleotan, swa we widefeorh # weorcum hlodun geond sidne grund. # Us secga= bec hu $t $restan # eadmod astag in middangeard # m$gna goldhord, in f$mnan f$=m # freobearn godes, halig of heah*u. # Huru ic wene me ond eac ondr$de # dom =y% re*ran%, =onne eft cyme= # engla *eoden, *e ic ne heold teala # *$t me h$lend min on bocum bibead. # Ic *$s brogan sceal geseon synwr$ce, # *$t *e ic so= talge, *$r monig beo= # on gemot l$ded% fore onsyne # eces deman. *onne %%C%% cwaca=, # gehyre= cyning m$=lan, rodera ryhtend, # sprecan re*e word *am *e him $r in worulde # wace hyrdon, *endan %%Y%% ond %%N%% # y*ast meahtan frofre findan. # *$r sceal forht monig on *am wongstede # werig bidan hw$t him $fter d$dum # deman wille wra*ra wita. # Bi* se %%W%% sc$cen eor*an fr$twa. # %%U%% w$s longe %%L%% flodum bilocen, # lifwynna d$l, %%F%% on foldan. # *onne fr$twe sculon byrnan on b$le; # blac rasette= recen reada leg, # re*e scri*e= geond woruld wide. # Wongas hreosa=, burgstede bersta=. # Brond bi= on tyhte, $le= ealdgestreon # unmurnlice, g$sta gifrast, # *$t geo guman heoldan, *enden him on eor*an # onmedla w$s. For*on ic leofra gehwone # l$ran wille *$t he ne ag$le # g$stes *earfe, ne on gylp geote, # *enden god wille *$the her in worulde # wunian mote, somed si*ian # sawel in lice, in *am g$sthofe. # Scyle gumena gehwylc on his geardagum # georne bi*encan *$t us milde bicwom # meahta waldend $t $restan # *urh *$s engles word. Bi= nu eorneste # *onne eft cyme=, re=e ond ryhtwis. # Rodor bi= onhrered, ond *as miclan gemetu # middangeardes beofia=% *onne. # Beorht cyning leana= *$s *e hy on eor*an # eargum d$dum lifdon leahtrum fa. # *$s hi longe sculon fer=werige onfon # in fyrba=e, w$lmum biwrecene, # wra*lic ondlean, *onne m$gna cyning # on gemot cyme=, *rymma m$ste. # *eodegsa bi= hlud gehyred # bi heofonwoman, cwaniendra cirm, # cerge reota= fore onsyne # eces deman, *a *e hyra weorcum # wace truwia=. =$r bi* o=ywed # egsa mara *onne from frumgesceape # gefr$gen wurde $fre on eor=an. # *$r bi= $ghwylcum synwyrcendra # on *a snudan tid leofra micle # *onne eall *eos l$ne gesceaft, *$r he hine sylfne # on *am sige*reate behydan m$ge, # *onne herga fruma, $*elinga ord, # eallum deme=, leofum ge la=um, # lean $fter ryhte, *eoda gehwylcre. # Is us *earf micel *$t we g$stes wlite # $r *am gryrebrogan on *as g$snan tid # georne bi*encen. Nu is *on gelicost # swa we on laguflode ofer cald w$ter # ceolum li=an geond sidne s$, # sundhengestum, flodwudu fergen. # Is *$t frecne stream y=a oferm$ta # *e we her on laca= geond *as wacan woruld, # windge holmas ofer deop gelad. W$s se drohta= strong $r*on we to londe # geliden h$fdon ofer hreone hrycg. # *a us help bicwom, *$t us to h$lo # hy*e gel$dde, godes g$stsunu, # ond us giefe sealde *$t we oncnawan magun # ofer ceoles bord hw$r we s$lan sceolon # sundhengestas, ealde y=mearas, # ancrum f$ste. Utan us to *$re hy=e # hyht sta*elian, =a us gerymde # rodera waldend, halge on heah*u, # *a he heofonum astag. =onne mid fere # foldbuende se micla d$g # meahtan dryhtnes $t midre niht # m$gne bihl$me=, scire gesceafte, # swa oft scea=a f$cne, *eof *ristlice, # *e on *ystre fare=, on sweartre niht, # sorglease h$le= semninga forfeh= # sl$pe gebundne, eorlas ungearwe # yfles gen$ge=. Swa on Syne beorg # somod up cyme= m$genfolc micel, # meotude getrywe, beorht ond bli*e. # Him weor*e= bl$d gifen! *onne from feowerum # foldan sceatum, *am ytemestum # eor*an rices, englas $lbeorhte # on efen blawa= byman on brehtme. # Beofa= middangeard, hruse under h$le*um. # Hlyda= tosomne, trume ond torhte, # wi= tungla gong, singa= ond swinsia* # su*an ond nor*an, eastan ond westan, # ofer ealle% gesceaft. Wecca= of dea=e # dryhtgumena bearn, eall monna cynn, # to meotudsceafte egeslic of *$re ealdan moldan, # hata= hy upp astandan sneome of sl$pe *y f$stan. # *$r mon m$g sorgende folc gehyran hygegeomor, # hearde gefysed, cearum cwi*ende # cwicra gewyrhtu, forhte af$rde. # *$t bi= foretacna m$st *ara *e $r o**e si= # $fre gewurde monnum o*ywed, # *$r gemengde beo= onh$lo gelac # engla ond deofla, beorhtra ond blacra. # Weor*e= bega cyme, hwitra ond sweartra, # swa him is ham sceapen ungelice, # englum ond deoflum. *onne semninga # on Syne beorg su*aneastan # sunnan leoma cyme= of scyppende # scynan leohtor *onne hit men m$gen # modum ahycgan, beorhte blican, # *onne bearn godes *urh heofona gehleodu # hider o=ywe=. Cyme= wundorlic # Cristes onsyn, $*elcyninges wlite, # eastan fram roderum, on sefan swete # sinum folce, biter bealofullum, # gebleod wundrum, eadgum ond earmum # ungelice. He bi= *am godum # gl$dmod on gesih*e, wlitig, wynsumlic, # weorude *am halgan, on gefean f$ger, # freond ond leoft$l, lufsum ond li*e # leofum monnum to sceawianne # *one scynan wlite, we=ne mid willum, # waldendes cyme, m$gencyninges, # *am *e him on mode $r wordum ond weorcum # wel gecwemdun. He bi= *am yflum # egeslic ond grimlic to geseonne, # synnegum monnum, *am *$r mid firenum cuma=, # for= forworhte. *$t m$g wites to wearninga # *am *e hafa= wisne ge*oht, *$t se him eallunga # owiht ne ondr$de=, se for =$re onsyne # egsan ne weor*e= forht on fer=e, # *onne he frean gesih= ealra gesceafta # ondweardne faran mid m$genwundrum # mongum to *inge, ond him on healfa gehwone% # heofonengla *reat ymbutan fara=, # $lbeorhtra scolu, hergas haligra, # heapum geneahhe. Dyne= deop gesceaft, # ond fore dryhtne f$re= w$lmfyra m$st # ofer widne grund. Hlemme= hata leg, # heofonas bersta=, trume ond torhte, # tungol ofhreosa=. =onne weor*e= sunne # sweart gewended on blodes hiw, # seo =e beorhte scan ofer $rworuld # $lda bearnum; mona *$t sylfe, # *e $r moncynne nihtes lyhte, # ni*er gehreose= ond steorran swa some # streda= of heofone, *urh =a strongan lyft # stormum abeatne. Wile $lmihtig # mid his engla gedryht, m$gencyninga meotod, # on gemot cuman, *rymf$st *eoden. # Bi= *$r his *egna eac hre*eadig heap. # Halge sawle mid hyra frean fara=, # *onne folca weard *urh egsan *rea # eor=an m$g=e sylfa gesece=. # Weor*e= geond sidne grund hlud gehyred # heofonbyman stefn, ond on seofon healfa # swoga= windas, blawa= brecende # bearhtma m$ste, wecca= ond wonia= # woruld mid storme, fylla= mid fere% # foldan gesceafte. =onne heard gebrec, # hlud, unm$te, swar ond swi=lic, # swegdynna m$st, $ldum egeslic, # eawed weor*e=. *$r m$gen werge # monna cynnes wornum hweorfa= # on widne leg, *a *$r cwice mete= # cwelmende fyr, sume up, sume ni*er, # $ldes fulle. *onne bi= untweo # *$t *$r Adames cyn, cearena full, # cwi*e= gesargad%, nales fore lytlum, # leode geomre, ac fore *am m$stan # m$genearfe*um, =onne eall *reo # on efen nime= won fyres w$lm # wide tosomne, se swearta lig, # s$s mid hyra fiscum, eor*an mid hire beorgum, # ond upheofon torhtne mid his tunglum. # Teonleg somod *ry*um b$rne= # *reo eal on an grimme tog$dre. # Grorna= gesargad eal middangeard # on *a m$ran tid. Swa se gifra g$st # grundas geondsece=; hi*ende leg # heahgetimbro fylle= on foldwong # fyres egsan, widm$re bl$st # woruld mid ealle, hat, heorogifre. # Hreosa= geneahhe tobrocene burgweallas. # Beorgas gemelta= ond heahcleofu, # *a% wi= holme $r f$ste wi= flodum # foldan sceldun%, sti= ond st$=f$st, # sta*elas wi= w$ge, w$tre windendum. # *onne wihta gehwylce, deora ond fugla, # dea=leg nime=, f$re= $fter foldan # fyrswearta leg, weallende wiga. # Swa $r w$ter fleowan, flodas afysde, # *onne on fyrba=e swela= s$fiscas; # sundes getw$fde w$gdeora gehwylc # werig swelte=, byrne* w$ter swa weax. # *$r bi= wundra ma *onne hit $nig on mode # m$ge a*encan, hu *$t gestun ond se storm # ond seo stronge lyft breca= brade gesceaft. # Beornas greta=, wepa= wanende # wergum stefnum, heane, hygegeomre, # hreowum gedreahte. Seo*e= swearta leg # synne on fordonum, ond goldfr$twe # gleda forswelga=, eall $rgestreon # e*elcyninga. =$r bi= cirm ond cearu, # ond cwicra gewin, gehreow ond hlud wop # bi heofonwoman, earmlic $lda gedreag. # *onan $nig ne m$g, firend$dum fah, # fri= gewinnan, legbryne losian # londes ower, ac *$t fyr nime= # *urh foldan gehw$t, gr$fe= grimlice, # georne asece= innan ond utan # eor=an sceatas, o**$t eall hafa= # $ldes leoma woruldwidles wom # w$lme forb$ =onne mihtig god # on *one m$ran beorg mid *y m$stan # m$gen*rymme cyme=, heofonengla cyning, # halig scine=, wuldorlic ofer weredum, # waldende god, ond hine ymbutan # $*eldugu= betast, halge herefe=an, # hlutre blica=, eadig engla gedryht. # Inge*oncum forhte beofia= # fore f$der egsan. For*on nis $nig wundor # hu him woruldmonna seo uncl$ne gecynd, # cearum sorgende, hearde ondrede, # =onne sio halge gecynd, hwit ond heofonbeorht, # heagengla m$gen, for =$re onsyne beo= # egsan afyrhte, bida= beofiende # beorhte gesceafte dryhtnes domes. # Daga egeslicast weor*e= in worulde, # *onne wuldorcyning *urh *rym *rea= # *eoda gehwylce, hate= arisan # reordberende of foldgrafum, # folc anra gehwylc, cuman to gemote # moncynnes gehwone. *onne eall hra=e # Adames cynn onfeh= fl$sce, # weor*e= foldr$ste eardes $t ende. # Sceal *onne anra gehwylc fore Cristes cyme # cwic arisan, leo=um onfon # ond lichoman, edgeong wesan. # Hafa= eall on him *$s *e he on foldan # in fyrndagum, godes o**e gales, # on his g$ste gehlod, geara gongum, # hafa= $tg$dre bu, lic ond sawle. # Sceal on leoht cuman sinra weorca wlite # ond worda gemynd ond heortan gehygd # fore heofona cyning. =onne bi* geyced # ond geedniwad moncyn *urh meotud. # Micel arise= dryhtfolc to dome, # si**an dea*es bend tolese= liffruma%. # Lyft bi= onb$rned, hreosa= heofonsteorran, # hy*a= wide gifre glede, # g$stas hweorfa= on ecne eard. # Opene weor*a= ofer middangeard # monna d$de. Ne magun hord weras%, # heortan ge*ohtas, fore waldende # wihte bemi*an. Ne sindon him d$da dyrne, # ac *$r bi= dryhtne cu= on *am miclan d$ge, # hu monna gehwylc $r earnode # eces lifes, ond eall ondweard # *$t hi $r o**e si= worhtun in worulde. # Ne bi= *$r wiht forholen monna gehygda, # ac se m$ra d$g hre*erlocena hord, # heortan ge*ohtas, ealle $tywe=. # $r sceal ge*encan g$stes *earfe, # se *e gode mynte= bringan beorhtne wlite, # *onne bryne costa=, hat, heorugifre, # hu gehealdne sind sawle wi= synnum # fore sigedeman. =onne sio byman stefen # ond se beorhta segn, ond *$t hate fyr # ond seo hea dugu=, ond se engla *rym # ond se egsan *rea, ond se hearda d$g # ond seo hea rod, ryht ar$red # rices to beacne, folcdryht wera # biforan bonna=, sawla gehwylce # *ara *e si= o**e $r on lichoman # leo*um onfengen. =onne weoroda m$st # fore waldende, ece ond edgeong, # ondweard g$= neode ond nyde, # bi noman gehatne, bera= breosta hord # fore bearn godes, feores fr$twe. # Wile f$der eahtan hu gesunde suna # sawle bringen of *am e=le # *e hi on lifdon. =onne beo= bealde # *a *e beorhtne wlite meotude bringa=. # Bi= hyra meaht ond gefea swi=e ges$liglic # sawlum to gielde, wuldorlean weorca. # Wel is *am *e motun% on *a grimman tid # gode lician. *$r him sylfe geseo= # sorga m$ste, synfa men, # sarigfer=e. Ne bi= him to are # *$t *$r fore ell*eodum usses dryhtnes rod # ondweard stonde=, beacna beorhtast, # blode bistemed, heofoncyninges # hlutran dreore, biseon mid swate # *$t ofer side gesceaft scire scine=. # Sceadu beo= bidyrned *$r se leohta beam leodum byrhte=. *$t *eah to teonum # geteod% weor*e=, *eodum to *rea, # *am *e *onc gode womwyrcende # wita ne cu*un, *$s he on *one halgan beam # ahongen w$s fore moncynnes # manforwyrhtu, *$r he leoflice # lifes ceapode, *eoden moncynne, # on *am d$ge, mid *y weor=e, # *e no wom dyde his lichoma # leahtra firena, mid *y usic alysde. # *$s he eftlean wile *urh eorneste # ealles gemonian%, =onne sio reade # rod ofer ealle swegle scine= # on*$re sunnan gyld. On *a forhtlice # firenum fordone, swearte synwyrcend, # sorgum wlita=, geseo= him to bealwe # *$t him betst bicwom, *$r hy hit to gode # ongietan woldan. Ond eac *a ealdan wunde # ond *a openan dolg on hyra dryhtne geseo= # dreorigfer=e, swa him mid n$glum *urhdrifan # ni=hycgende *a hwitan honda # ond *a halgan fet, ond of his sidan swa some # swat forletan, *$r blod ond w$ter # bu tu $tsomne ut bicwoman # fore eagna gesyh=, rinnan fore rincum, # *a he on rode w$s. Eall *is magon him sylfe # geseon *onne, open, orgete, # *$t he for $lda lufan, firenfremmendra, # fela *rowade. Magun leoda bearn # leohte oncnawan hu hine lygnedon # lease on ge*oncum, hysptun hearmcwidum, # ond on his hleor somod hyra spatl speowdon. # Spr$con him edwit, ond on *one eadgan # ondwlitan swa some helfuse men # hondum slogun, folmum areahtumond # fystum eac, ond ymb his heafod # heardne gebigdon beag *rynenne, # blinde on ge*oncum, dysge ond gedwealde. # Gesegun *a dumban gesceaft, eor=an ealgrene # ond uprodor, forhte gefelan # frean *rowinga, ond mid cearum cwi=dun, # *eah hi cwice n$ron, *a hyra% scyppend # scea*an onfengon syngum hondum. # Sunne wear= adw$sced, *ream a*rysmed; # *a sio *eod geseah in Hierusalem # godwebba cyst *$t $r =am halgan # huse sceolde to weor*unga # weorud sceawian; ufan eall forb$rst # *$t hit on eor*an l$g on twam styccum. # *$s temples segl, wundorbleom geworht # to wlite *$s huses, sylf slat on tu, # swylce hit seaxes ecg scearp *urhwode. # Scire burstan muras ond stanas # monge $fter foldan, ond seo eor=e eac, # egsan myrde, beofode on bearhtme, # ond se brada s$ cy=de cr$ftes meaht # ond of clomme breac up yrringa # on eor*an f$=m, ge on stede scynum # steorran forleton hyra sw$sne wlite. # On *a sylfan tid heofon hluttre ongeat # hwa hine healice torhtne getremede # tungolgimmum; for*on he his bodan sende, # *a w$s geboren $rest gesceafta scircyning. # Hw$t, eac scyldge men gesegon to so=e, # *y sylfan d$ge *e on *rowade, # *eodwundor micel, *$tte eor=e ageaf # *a hyre on l$gun. Eft lifgende # up astodan *a *e heo $r f$ste # bifen h$fde, deade bibyrgde%, # *e dryhtnes bibod heoldon on hre*re. # Hell eac ongeat, scyldwreccende, # *$t se scyppend cwom, waldende god, # *a heo *$t weorud ageaf, hlo*e of =amhatan hre*re. # Hyge wear= mongum blissad, sawlum sorge toglidene. # Hw$t, eac s$ cy=de hwa hine gesette # on sidne grund, tirmeahtig cyning; # for*on he hine tredne him ongean gyrede, # *onne god wolde ofer sine y=e gan. # Eahstream ne dorste his frean% fet # flode bisencan, ge eac beamas onbudon # hwa hy mid bledum sceop, monge, nales fea, # =a mihtig god on hira anne gestag # *$r he earfe*u ge*olade fore *earfe # *eodbuendra, la=licne dea= # leodum to helpe. =a wear= beam monig # blodigum tearum birunnen under rindum, # reade ond *icce; s$p wear= to swate. # *$t asecgan ne magun% foldbuende # *urh frod gewit, hu fela *a onfundun # *a gefelan ne magun dryhtnes *rowinga, # deade gesceafte. *a *e $*elast sind # eor=an gecynda, ond heofones eac # heahgetimbro, eall fore *am anum # unrot gewear=, forhtafongen. # *eah hi fer=gewit of hyra $*elum # $nig ne cu*en, wendon swa *eah wundrum, # *a hyra waldend for of lichoman. # Leode ne cu*on, modblinde men # meotud oncnawan, flintum heardran, # *$t hi frea nerede fram hellcwale # halgum meahtum, alwalda god. # *$t $t $restan fore*oncle men # from fruman worulde *urh wis gewit, # witgan dryhtnes, halge higegleawe, # h$le*um s$gdon, oft, nales $ne, # ymb *$t $*ele bearn, =$t se earcnanstan # eallum sceolde to hleo ond to hro*er # h$le*a cynne weor=an in worulde, # wuldres agend, eades ordfruma, # *urh *a $*elan cwenn. Hw$s wene= se # *e mid gewitte nyle gemunan *a mildan # meotudes lare, ond eal =a earfe=u # *e he fore $ldum adreag, for*on *e he wolde # *$t we wuldres eard in ecnesse # agan mosten? Swa *am bi= grorne # on *am grimman d$ge domes *$s miclan, # *am *e dryhtnes sceal, dea=firenum forden, # dolg sceawian, wunde ond wite. # On werigum sefan geseo= sorga m$ste, # hu se sylfa cyning mid sine lichoman # lysde of firenum *urh milde mod, # *$t hy mostun manweorca tome lifgan, # ond tires bl$d ecne agan. # Hy *$s e=les *onc hyra waldende # wita ne cu*on; for*on *$r to teonum # *a tacen geseo= orgeatu on gode, # unges$lge, *onne Crist site= # on his cynestole, on heahsetle, # heofonm$gna god, f$der $lmihtig. # Folca gehwylcum scyppend scinende # scrife= bi gewyrhtum, eall $fter ryhte # rodera waldend. =onne beo= gesomnad # on *a swi*ran hond *a cl$nan folc, # Criste sylfum gecorene bi cystum, # *a $r sinne cwidegeorne lustum l$stun # on hyra lifdagum, ond *$r womscea*an # on *one wyrsan d$l fore scyppende # scyrede weor*a=, hate= him gewitan # on *an winstran hond, sigora so=cyning, # synfulra weorud. *$r hy arasade # reota= ond beofia= fore frean forhte, # swa fule swa g$t, unsyfre folc, # arna ne wena=%. =onne bi= g$sta dom # fore gode sceaden wera cneorissum, # swa hi geworhtun $r, *$r bi= on eadgum # e=gesyne *reo tacen somod, # *$t *e hi hyra *eodnes wel wordum ond weorcum # willan heoldon. An is $rest # orgeate *$r *$t hy fore leodum # leohte blica*, bl$de ond byrhte # ofer burga gesetu. Him on scina= # $rgewyrhtu, on sylfra gehwam # sunnan beorhtran. O*er is to eacan # ondgete swa some, *$t hy him in wuldre witon # waldendes giefe, ond on seo=, # eagum to wynne, *$t hi on heofonrice # hlutre% dreamas eadge mid englum # agan motun%. =onne bi= *ridde, # hu on *ystra bealo *$t ges$lige weorud # gesih= *$t fordone sar *rowian, # synna to wite, weallendne lig, # ond wyrma slite bitrum ceaflum, # byrnendra scole. Of *am him aweaxe= # wynsum gefea, *onne hi *$t yfel geseo= # o=re dreogan, *$t hy *urh miltse # meotudes gen$son. =onne hi *y geornor # gode *oncia= bl$des ond blissa # *e hy bu geseo=, *$t he hy generede # from ni=cwale ond eac forgeaf # ece dreamas; bi= him hel bilocen, # heofonrice agiefen. Swa sceal gewrixled # *am *e $r wel heoldon *urh modlufan # meotudes willan. =onne bi= *am o*rum # ungelice willa geworden. # Magon weana to fela geseon on him selfum, # synne genoge atolearfo=a # $r gedenra. *$r him sorgendum # sar o=clife=, *roht *eodbealu, # on *reo healfa. An is *ara # *$t hy him yrm*a to fela, grim helle fyr, # gearo to wite ondweard seo=, # on *am hi awo sculon, wr$c winnende, # w$rg=u dreogan. *onne is him o*er # earfe*u swa some scyldgum to sconde, # *$t hi *$r scoma m$ste dreoga= fordone. # On him dryhten gesih= nales feara sum # firenbealu la=lic, ond *$t $llbeorhte # eac sceawia= heofonengla here, # ond h$le*a bearn, ealle eor=buend # ond atol deofol, mircne m$gencr$ft, # manwomma gehwone magun *urh *a lichoman, # leahtra firene, geseon on *am sawlum. # Beo= *a syngan fl$sc scandum *urhwaden # swa *$t scire gl$s, *$t mon y*$st m$g # eall *urhwlitan. =onne bi= *$t *ridde # *earfendum sorg, cwi*ende cearo, # *$t hy on *a cl$nan seo=, hu hi fore godd$dum # glade blissia=, *a hy, uns$lge, # $r forhogdun to donne # *onne him dagas l$stun; ond be hyra weorcum # wepende sar *$t hi $r freolice # fremedon unryht. Geseo= hi *a betran # bl$de scinan; ne bi= him hyra yrm=u # an to wite, ac *ara o*erra # ead to sorgum, *$s *e hy swa f$gre gefean% # on fyrndagum ond swa $nlice # anforletun, *urh leaslice # lices wynne, earges fl$schoman # idelne lust. *$r hi ascamode, # scondum gedreahte, swicia= on swiman; # synbyr*enne, firenweorc bera=, # on *$t *a folc seo=. W$re him *onne betre # *$t hy bealod$de, $lces unryhtes, # $r gescomeden fore anum men, # eargra weorca, godes bodan s$gdon # *$t hi to gyrne wiston firend$da on him. # Ne m$g *urh *$t fl$sc se scrift geseon on *$re sawle, # hw$*er him mon so= *e lyge saga= on hine sylfne, # *onne he *a synne big$=. M$g mon swa *eah gelacnigan # leahtra gehwylcne, yfel uncl$ne, # gif he hit anum geseg=, ond n$nig bihelan m$g # on *am heardan d$ge wom unbeted, # =$r hit *a weorud geseo=. Eala, *$r we nu magon # wra*e firene geseon on ussum sawlum, # synna wunde, mid lichoman # leahtra gehygdu, eagum uncl$ne # inge*oncas! Ne *$t $nig m$g # o*rum gesecgan mid hu micle elne # $ghwylc wille *urh ealle list # lifes tiligan, feores forhtlice, # for= a=olian, synrust *wean # ond hine sylfne *rean, ond *$t wom $rran # wunde h$lan, *one lytlan fyrst # *e her lifes sy, *$t he m$ge fore eagum # eor=buendra unscomiende # e=les mid monnum brucan bysmerleas, # *endan bu somod lic ond sawle # lifgan mote. Nu we sceolon georne # gleawlice *urhseon usse hre*ercofan # heortan eagum, innan% uncyste. # We mid *am o=rum ne magun, heafodgimmum, # hyge*onces fer= eagum *urhwlitan # $nge *inga, hw$*er him yfel *e god # under wunige, *$t he on *a grimman tid # gode licie, *onne he ofer weoruda gehwylc # wuldre scine= of his heahsetle # hlutran lege. *$r he fore englum # ond fore el*eodum to *am eadgestum # $rest m$=le=%, ond him sw$slice # sibbe gehate=, heofona heahcyning; # halgan reorde frefre= he f$gre # ond him fri* beode=, hate= hy gesunde # ond gesenade on e*el faran # engla dreames, ond *$s to widan feore # willum neotan: "Onfo= nu mid freondum # mines f$der rice *$t eow w$s $r woruldum # wynlice gearo, bl$d mid blissum, # beorht e=les wlite, hwonne ge *a lifwelan # mid *am leofstum%, swase swegldreamas, # geseon mosten. Ge *$s earnedon # *a ge earme men, woruld*earfende, # willum onfengun% on mildum sefan. # =onne hy him *urh minne noman ea=mode to eow # arna b$dun, *onne ge hyra hulpon # ond him hleo= gefon, hingrendum hlaf # ond hr$gl nacedum; ond *a *e on sare # seoce lagun, $fdon unsofte, # adle gebundne, to *am ge holdlice # hyge sta*eladon mid modes myne. # Eall ge *$t me dydon, =onne ge hy mid sibbum sohtun, # ond hyra sefan trymedon for= on frofre. # *$s ge f$gre sceolon lean mid leofum # lange brucan." Onginne= *onne to *am yflum # ungelice wordum m$=lan # *e him bi= on *a wynstran hond, *urh egsan *rea, # alwalda god. Ne *urfon hi *onne to meotude # miltse gewenan, lifes ne lissa, # ac *$r lean cuma= werum bi gewyrhtum # worda ond d$da, reordberendum; # sceolon *one ryhtan dom anne ge$fnan, # egsan fulne. Bi= *$r seo miccle # milts afyrred *eodbuendum, # on *am d$ge, *$s $lmihtigan, # *onne he yrringa on *$t fr$te folc # firene st$le= la*um wordum, # hate= hyra lifes riht ondweard ywan% # *$t he him $r forgeaf syngum to s$lum. # Onginne= sylf cwe=an, swa he to anum sprece, # ond hw$*re ealle m$ne=, firensynnig folc, # frea $lmihtig: "Hw$t, ic *ec mon # minum hondum $rest geworhte, # ond *e ondgiet sealde. Of lame ic *e leo*o% gesette, # geaf ic =e lifgendne g$st, arode *e ofer ealle gesceafte, # gedyde ic *$t *u onsyn h$fdest, m$gwlite me gelicne. # Geaf ic *e eac meahta sped, welan ofer widlonda gehwylc, # nysses *u wean $nigne d$l, =ystra *$t *u *olian sceolde. # *u *$s *onc ne wisses. *a ic =e swa scienne # gesceapen h$fde, wynlicne geworht, # ond *e welan forgyfen *$t =u mostes wealdan # worulde gesceaftum, =a ic *e on *a f$gran # foldan gesette to neotenne # neorxnawonges beorhtne bl$dwelan, # bleom scinende, =a *u lifes word # l$stan noldes, ac min bibod br$ce # be *ines bonan worde. F$cnum feonde # fur*or hyrdes, sce**endum sca*an%, # *onne *inum scyppende. Nu ic =a ealdan race # anforl$te, hu *u $t $restan # yfle gehogdes, firenweorcum forlure # *$t ic =e to fremum sealde. *a ic *e goda swa fela # forgiefen h$fde ond *e on *am eallum # eades to lyt mode *uhte, # gif *u meahte sped efenmicle gode # agan ne moste, =a *u of *an gefean # fremde wurde, feondum to willan # feor aworpen. Neorxnawonges wlite # nyde sceoldes agiefan geomormod, # g$sta e*el, earg ond unrot, # eallum bid$led duge*um ond dreamum, # ond *a bidrifen wurde on *as *eostran weoruld, # *$r *u *olades si**an m$genearfe*u # micle stunde, sar ond swar gewin # ond sweartne dea=, ond $fter hingonge% # hreosan sceoldes hean in helle, # helpendra leas. =a mec ongon hreowan # *$t min hondgeweorc on feonda geweald # feran sceolde, moncynnes tuddor # mancwealm seon, sceolde uncu=ne # eard cunnian, sare si*as. # *a ic sylf gestag, maga in modor, # *eah w$s hyre m$gdenhad $ghw$s onwalg. # Wear= ic ana geboren folcum to frofre. # Mec mon folmum biwond, bi*eahte mid *earfan w$dum, # ond mec *a on *eostre alegde biwundenne mid wonnum cla*um. # Hw$t, ic *$t for worulde ge*olade! Lytel *uhte ic leoda bearnum, # l$g ic on heardum stane, cildgeong on crybbe. # Mid *y ic *e wolde cwealm afyrran, hat helle bealu, # *$t *u moste halig scinan eadig on *am ecan life, # for=on ic *$t earfe*e wonn. N$s me for mode, # ac ic on magugeogu=e yrm*u ge$fnde, # arleas licsar, *$t ic *urh *a # w$re *e% gelic%, ond *u meahte # minum weor*an m$gwlite gelic, # mane bid$led. Ond fore monna lufan # min *rowade heafod hearmslege; # hleor ge*olade, oft ondlata, # arleasra spatl, of mu=e onfeng, # manfremmendra. Swylce hi me geblendon # bittre tosomne unswetne drync # ecedes ond geallan. =onne ic fore folce onfeng # feonda geni=lan, fylgdon me mid firenum, # f$h*e ne rohtun, ond mid sweopum slogun. # Ic *$t sar for =e *urh ea=medu # eall ge*olade, hosp ond heardcwide. # *a hi hw$sne beag ymb min heafod # heardne gebygdon, *ream bi*rycton, # se w$s of *ornum geworht. =a ic w$s ahongen # on heanne beam, rode gef$stnad, # =a hi ricene mid spere of minre sidan # swat ut guton%, dreor to foldan, # *$t *u of deofles *urh *$t nydgewalde # genered wurde. =a ic, womma leas, # wite *olade, yfel earfe*u, # o**$t ic anne forlet of minum lichoman # lifgendne g$st. Geseo= nu *a feorhdolg # *e ge gefremedun $r on minum folmum # ond on fotum swa some, *urh *a ic hongade # hearde gef$stnad; meaht her eac geseon # orgete nu gen on minre sidan # swatge wunde. Hu *$r w$s unefen racu # unc gem$ne! Ic onfeng *in sar # *$t *u moste ges$lig mines e*elrices # eadig neotan, ond *e mine dea=e # deore gebohte *$t longe lif # *$t *u on leohte si**an, wlitig, womma leas, # wunian mostes. L$g min fl$schoma # in foldan bigrafen, ni*re gehyded, # se =e n$ngum scod, in byrgenne, # *$t *u meahte beorhte uppe on roderum wesan, # rice mid englum. For hwon forlete *u # lif *$t scyne *$t ic *e for lufan # mid mine lichoman heanum to helpe # hold gecypte? Wurde *u *$s gewitleas # *$t *u waldende *inre alysnesse # *onc ne wisses? Ne ascige ic nu # owiht bi *am bitran dea=e minum # *e ic adreag fore *e, ac forgield me *in lif, # *$s *e ic iu *e min *urh woruldwite # weor= gesealde; =$s lifes ic manige # *e *u mid leahtrum hafast ofslegen synlice # sylfum to sconde. For hwan *u *$t selegescot # *$t ic me sw$s on *e gehalgode, # hus to wynne, *urh firenlustas, # fule synne, unsyfre bismite # sylfes willum? Ge *u *one lichoman # *e ic alysde me feondum of f$=me, # ond *a him firene forbead, scyldwyrcende # scondum gewemdest. For hwon ahenge *u mec hefgor # on *inra honda rode *onne iu hongade? # Hw$t, me *eos heardra *ynce=! Nu is sw$rra mid mec # *inra synna rod *e ic unwillum # on beom gef$stnad, *onne seo o*er w$s # *e ic $r gestag, willum minum, # *a mec *in wea swi*ast $t heortan gehreaw, # *a ic *ec from helle ateah, *$r *u hit wolde sylfa # si**an gehealdan. Ic w$s on worulde w$dla # *$t =u wurde welig in heofonum, earm ic w$s on e=le *inum # *$t *u wurde% eadig on minum. *a =u *$s ealles # $nigne *onc *inum nergende # nysses on mode. Bibead ic eow # *$t ge bro*or mine in woruldrice # wel aretten of *am $htum # *e ic eow on eor=an geaf, earmra hulpen. # Earge ge *$t l$stun, *earfum forwyrndon # *$t hi under eowrum *$ce mosten in gebugan, # ond him $ghw$s oftugon, *urh heardne hyge, # hr$gles nacedum, moses meteleasum. # *eah hy him *urh minne noman werge, wonhale, # w$tan b$dan, drynces gedreahte, # dugu*a lease, *urste ge*egede, # ge him *riste oftugon. Sarge ge ne sohton, # ne him sw$slic word frofre gespr$con, # *$t hy *y freoran hyge mode gefengen. # Eall ge *$t me dydan, to hyn*um heofoncyninge. # *$s ge sceolon hearde adreogan wite to widan ealdre, # wr$c mid deoflum ge*olian." *onne *$r ofer ealle # egeslicne cwide sylf sigora weard, # sares fulne, ofer *$t f$ge folc # for= forl$te=, cwi= to *ara synfulra # sawla fe*an: "Fara= nu, awyrgde, # willum biscyrede engla dreames, # on ece fir *$t w$s Satane # ond his gesi*um mid, deofle gegearwad # ond *$re deorcan scole, hat ond heorogrim. # On *$t ge hreosan sceolan." Ne magon hi *onne gehynan # heofoncyninges bibod, r$dum birofene. # Sceolon ra*e feallan on grimme grund # *a $r wi* gode wunnon. Bi= *onne rices weard # re*e ond meahtig, yrre ond egesful. # Ondweard ne m$g on *issum foldwege # feond gebidan. Swape= sigemece # mid *$re swi=ran% hond *$t on *$t deope d$l # deofol gefealla= in sweartne leg, # synfulra here under foldan sceat, # f$ge g$stas on wra*ra wic, # womfulra scolu werge to forwyrde # on witehus, dea=sele deofles%. # Nales dryhtnes gemynd si**an geseca=, # synne ne aspringa=, *$r hi leahtrum fa, # lege gebundne, swylt *rowia=. # Bi= him synwracu ondweard undyrne; # *$t ic ece cwealm. Ne m$g *$t hate d$l # of heolo=cynne in sinnehte # synne forb$rnan to widan feore, # wom of *$re sawle, ac *$r se deopa sea= # dreorge fede=, grundleas gieme= # g$sta on *eostre, $le= hy mid *y ealdan lige, # ond mid *y egsan forste, wra*um wyrmum # ond mid wita fela, frecnum feorhgomum, # folcum scende=. *$t we magon eahtan # ond on an cwe*an, so=e secgan, # *$t se sawle weard, lifes wisdom, # forloren h$bbe, se *e nu ne gieme= # hw$*er his g$st sie earm *e eadig, # *$r he ece sceal $fter hingonge # hamf$st wesan. Ne bisorga= he # synne to fremman, wonhydig mon, # ne he wihte hafa= hreowe on mode # *$t him halig g$st losige *urh leahtras # on *as l$nan tid. =onne manscea=a # fore meotude forht, deorc on *am dome stande=, # ond dea=e fah, wommum awyrged, # bi= se w$rloga fyres afylled. # Feores unwyr=e, egsan ge*read, # ondweard gode won ond wliteleas # hafa= werges bleo, facentacen feores. # =onne firena bearn tearum geota=, # *onne *$s tid ne bi*, synne cwi*a=; # ac hy to si= do= g$stum helpe, # =onne *$s giman nele weoruda waldend, # hu *a womscea*an hyra ealdgestreon # on *a openan tid sare greten. # Ne bi* *$t sorga tid leodum alyfed, # *$t *$r l$cedom findan mote, # se *e nu his feore nyle h$lo strynan # *enden her leofa=. Ne bi= *$r $ngum godum # gnorn $tywed, ne n$ngum yflum wel, # ac *$r $ghw$*er anfealde gehwyht # ondweard wige=. For=on sceal onettan%, # se *e agan wile lif $t meotude, # *enden him leoht ond g$st somodf$st seon. # He his sawle wlite georne bigonge # on godes willan, ond w$r% weor=e # worda ond d$da, *eawa ond ge*onca, # *enden him *eos woruld, sceadum scri*ende, # scinan mote, *$t he ne forleose # on *as l$nan tid his dreames bl$d # ond his dagena rim, ond his weorces wlite # on wuldres lean, *$tte heofones cyning # on *a halgan tid so=f$st syle= # to sigorleanum *am *e him on g$stum # georne hyra=. *onne heofon ond hel # h$le*a bearnum, fira feorum, # fylde weor*e=. Grundas swelga= # godes ondsacan, lacende leg # la=wende men, *rea= *eodscea*an, # ond no *onan l$te=% on gefean faran # to feorhnere, ac se bryne binde= # bidf$stne here, feo= firena bearn. # Frecne me *ince= *$t *as g$stberend # giman nella=, men on mode, # *onne man fremma=%, hw$t him se waldend # to wrace gesette, la*um leodum. # *onne lif ond dea= sawlum swelga=. # Bi= susla hus open ond o=eawed, # a=logum ongean, =$t sceolon fyllan # firengeorne men sweartum sawlum. # *onne synna to% wrace% scyldigra scolu # ascyred weor*e= heane from halgum # on hearmcwale. =$r sceolan *eofas # ond *eodscea*an, lease ond forlegene, # lifes ne wenan, ond mansworan # mor*orlean seon, heard ond heorogrim. # *onne hel nime= w$rleasra weorud, # ond hi waldend giefe= feondum in forwyrd; # fa *rowia= ealdorbealu egeslic. # Earm bi= se *e wile firenum gewyrcan, # *$t he fah scyle from his scyppende # ascyred weor=an $t domd$ge # to dea=e ni*er, under helle cinn # in *$t hate fyr, under liges locan, # *$r hy leomu r$ca= to bindenne # ond to b$rnenne ond to swigenne # synna to wite. =onne halig g$st # helle biluce=, mor*erhusa m$st, # *urh meaht godes, fyres fulle, # ond feonda here, cyninges worde. # Se bi* cwealma m$st deofla ond monna! # *$t is dreamleas hus, =$r $nig ne m$g # ower% losian caldan clommum. # Hy br$con cyninges word, beorht boca bibod; # for*on hy abidan sceolon in sinnehte, # sar endeleas, firend$dum fa, # for= *rowian, =a *e her forhogdun% # heofonrices *rym. *onne *a gecorenan # fore Crist bera= beorhte fr$twe. # Hyra bl$d leofa= $t domd$ge, # agan dream mid gode li*es lifes, # *$s *e alyfed bi* haligra gehwam # on heofonrice. =$t is se e*el # *e no geendad weor*e=, ac *$r symle for= # synna lease dream weardia=, # dryhten lofia=, leofne lifes weard, # leohte biwundne, sibbum biswe=ede, # sorgum biwerede, dreamum gedyrde, # dryhtne gelyfde. Awo to ealdre # engla gemanan bruca= mid blisse, # beorhte mid lisse, freoga= folces weard. # F$der ealra geweald hafa= ond healde= # haligra weorud. =$r is engla song, # eadigra blis, *$r% is seo dyre # dryhtnes onsien eallum *am ges$lgum # sunnan leohtra. =$r is leofra lufu, # lif butan endedea=e, gl$d gumena weorud, # giogu= butan ylde, heofondugu=a *rym, # H$lu butan sare, ryhtfremmendum # r$st butan gewinne, domeadigra # d$g butan *eostrum, beorht bl$des full, # blis butan sorgum, fri= freondum bitweon # for= butan $festum, ges$lgum on swegle, # sib butan ni*e halgum on gemonge. # Nis *$r hunger ne *urst, sl$p ne swar leger, # ne sunnan bryne, ne cyle ne cearo, # ac *$r cyninges giefe awo bruca= # eadigra gedryht, weoruda wlitescynast, # wuldres mid dryhten. Se bi= gefeana f$grast # *onne hy $t frym=e gemeta=, engel ond seo eadge sawl! # Ofgiefe* hio *as eor*an wynne, forl$te= *as l$nan dreamas, # ond hio wi* *am lice ged$le=. =onne cwi= se engel, # (hafa= yldran had), grete= g$st o*erne, # abeode= him godes $rende: "Nu *u most feran # *ider *u fundadest longe ond gelome. # Ic *ec l$dan sceal. Wegas *e sindon we*e, # ond wuldres leoht torht ontyned. # Eart nu tidfara to *am halgan ham." # *$r n$fre hreow cyme=, edergong fore yrm*um, # ac *$r bi* engla dream, sib ond ges$lignes, # ond sawla r$st, ond *$r a to feore # gefeon motun%, dryman mid dryhten, # *a *e his domas her $fna= on eor*an. # He him ece lean healde= on heofonum, # *$r se hyhsta ealra cyninga cyning # ceastrum wealde=. =$t sind *a getimbru # *e no% tydria=, ne *am fore yrm*um # *e *$r in wunia= lif aspringe=, # ac him bi= lenge hu sel; geogu*e bruca= # ond godes miltsa. *ider so=f$stra # sawla motun cuman $fter cwealme, # *a *e her Cristes $ l$ra= ond l$sta=, # ond his lof r$ra=; oferwinna= *a awyrgdan g$stas, # bigyta= him wuldres r$ste, hwider sceal *$s monnes # mod astigan, $r o**e $fter, # *onne he his $nne her g$st bigonge, # *$t se gode mote, womma cl$ne, # in geweald cuman. Monge sindon # geond middangeard hadas under heofonum, # *a *e in haligra rim arisa=. # We *$s ryht magun $t $ghwylcum # anra gehyran, gif we halig bebodu # healdan willa=; m$g nu snottor guma # s$le brucan godra tida, # ond his g$ste for= weges willian. # Woruld is onhrered, cola* Cristes lufu, # sindan costinga geond middangeard # monge arisene, swa *$t geara iu # godes spelbodan wordum s$gdon # ond *urh witedom eal anemdon, # swa hit nu gonge=. Ealda= eor*an bl$d # $*ela gehwylcre ond of wlite wenda= # w$stma gecyndu; bi= seo si*re tid # s$da gehwylces m$tr$% in m$gne. # For*on se mon ne *earf to *isse worulde # wyrpe gehycgan, *$t he us f$gran # gefean bringe ofer *a ni*as # *e we nu dreoga=, $r*on endien # ealle gesceafte =a he gesette # on siex dagum, =a nu under heofonum # hadas cenna=, micle ond m$te. # Is *es middangeard dalum ged$led. # Dryhten sceawa= hw$r *a eardien # *e his $ healden; gesih= he *a domas # dogra gehwylce wonian ond wendan # of woruldryhte =a he gesette # *urh his sylfes word. He fela finde=, # fea beo= gecorene. Sume him *$s hades # hlisan willa= wegan on wordum # ond *a weorc ne do=. Bi= him eor=wela # ofer *$t ece lif hyhta hyhst, # se gehwylcum sceal foldbuendra # fremde geweor*an. For*on hy nu hyrwa= # haligra mod, =a *e him to heofonum # hyge sta*elia=, witon *$t se e=el% # ece bide= ealra *$re mengu # *e geond middangeard dryhtne *eowia= # ond *$s deoran ham wilnia= bi gewyrhtum. # Swa *as woruldgestreon on *a m$ran god # bimutad% weor*a=, =onne *$t gegyrna= # *a *e him godes egsa hleona* ofer heafdum. # Hy *y hyhstan beo= *rymme ge*reade, # *isses lifes *urh bibodu bruca= # ond *$s betran for= wysca= ond wena*. # Wuldres bycga=, sella= $lmessan, # earme frefra=, beo= rummode # ryhtra gestreona, lufia= mid lacum # *a *e l$s agun, d$ghwam dryhtne *eowia*. # He hyra d$de sceawa=. Sume *a wunia= # on westennum, seca= ond gesitta= # sylfra willum hamas on heolstrum. # Hy =$s heofoncundan boldes bida=. # Oft him brogan to la=ne gel$de=, # se *e him lifes ofonn, eawe= him egsan, # hwilum idel wuldor, br$gdwis bona # hafa= bega cr$ft, eahte= anbuendra. # Fore him englas stonda=, gearwe mid g$sta w$pnum, # beo* hyra geoca gemyndge, healda= haligra feorh, # witon hyra hyht mid dryhten. *$t synd *a gecostan cempan # *a *am cyninge *eowa=, se n$fre *a lean alege= # *am *e his lufan adreoge=. Magun we nu nemnan # *$t us neah gewear= *urh haligne # had gecy*ed, hu Gu=lac his # in godes willan mod gerehte, # man eall forseah, eor=lic $*elu, # upp gemunde ham in heofonum. # Him w$s hyht to *am, si**an hine inlyhte # se *e lifes weg g$stum gearwa=, # ond him giefe sealde engelcunde, # *$t he ana ongan beorgs*el bugan, # ond his bl$d gode *urh ea=medu # ealne gesealde, =one *e he on geogu=e # bigan sceolde worulde wynnum. # Hine weard% biheold halig of heofonum, # se *$t hluttre mod in *$s g$stes god # georne trymede. Hw$t, we hyrdon oft # *$t se halga wer in *a $restan # $ldu gelufade frecnessa fela! # Fyrst w$s swa *eana in godes dome, # hwonne Gu=lace on his ondgietan # engel sealde *$t him swe=raden # synna lustas. Tid w$s toweard; # hine twegen ymb weardas wacedon, # *a gewin drugon, engel dryhtnes # ond se atela g$st. Nal$s hy him gelice # lare b$ron in his modes gemynd # mongum tidum. O*er him *as eor*an # ealle s$gde l$ne under lyfte, # ond *a longan god herede on heofonum, # *$r haligra sawla gesitta= # in sigorwuldre dryhtnes dreamas; # he him d$da lean georne gielde=, # *am *e his giefe willa= *icgan to *once # ond him *as woruld uttor l$tan # *onne *$t ece lif. O*er hyne scyhte, # *$t he scea=ena gemot nihtes sohte # ond *urh ne*inge wunne $fter worulde, # swa do= wr$cm$cgas *a *e ne bimurna= # monnes feore *$s *e him to honda # hu*e gel$de=, butan hy *y reafe # r$dan motan. Swa hy hine trymedon # on twa healfa o**$t *$s gewinnes # weoroda dryhten on *$s engles dom # ende gereahte. Feond w$s geflymed; # si* *am frofre g$st in Gu=laces # geoce gewunade, lufade hine ond l$rde # lenge hu geornor, *$t him leofedan # londes wynne, bold on beorhge. # Oft *$r broga cwom egeslic ond uncu=, # ealdfeonda ni=, searocr$ftum swi*; # hy him sylf hyra onsyn ywdon, # ond *$r $r fela setla ges$ton. # *onan si= tugon wide wa=e, # wuldre byscyrede, lyftlacende. # W$s seo londes stow bimi*en fore monnum, # o**$t meotud onwrah beorg on bearwe, # *a se bytla cwom se *$r haligne # ham ar$rde, nales *y he giemde # *urh gitsunga l$nes lifwelan, # ac *$t lond gode f$gre gefreo*ode, # si**an feond oferwon Cristes cempa. # He gecostad% wear= in gemyndigra # monna tidum, =ara *e nu gena # *urh g$stlicu wundor hine% weor=ia= # ond his wisdomes hlisan healda=, # *$t se halga *eow elne geeode, # *a he ana ges$t dygle stowe. # =$r he dryhtnes lof reahte ond r$rde; # oft *urh reorde abead, *am *e *rowera # *eawas lufedon, godes $rendu%, # *a him g$st onwrah lifes snyttru, # *$t he his lichoman wynna forwyrnde # ond woruldblissa, seftra setla # ond symbeldaga, swylce eac idelra # eagena wynna, gierelan gielplices. # Him w$s godes egsa mara in gemyndum # *onne he menniscum *rymme $fter *once # *egan wolde. God w$s Gu=lac! # He in g$ste b$r heofoncundne hyht, # h$lu ger$hte ecan lifes. # Him w$s engel neah, f$le freo=uweard, # *am *e feara sum mearclond ges$t. # *$r he mongum wear= bysen on Brytene, # si**an biorg gestah eadig oretta, # ondwiges heard. Gyrede hine georne # mid g$stlicum w$pnum # wong% bletsade, him to $tst$lle # $rest ar$rde Cristes rode, # *$r se cempa oferwon frecnessa fela. # Frome wurdun% monge godes *rowera; # we *$s Gu=laces% deorwyr=ne d$l # dryhtne cenna=. He him sige sealde # ond snyttrucr$ft, mundbyrd meahta, # *onne mengu cwom feonda f$rscytum # f$h=e r$ran. Ne meahton hy $feste # anforl$tan, ac to Gu=laces # g$ste gel$ddun frasunga fela. # Him w$s fultum neah, engel hine elne trymede, # *onne hy him yrre hweopan, frecne fyres wylme. # Stodan him on fe=ehwearfum, cw$don *$t he on *am beorge # byrnan sceolde ond his lichoman # lig forswelgan, *$t his earfe*u # eal gelumpe modcearu m$gum, # gif he monna dream of *am orlege # eft ne wolde sylfa gesecan, # ond his sibbe ryht mid moncynne # maran cr$fte willum bewitigan, # l$tan wr$ce stille. Swa him yrsade, # se for ealle spr$c feonda mengu. # No *y forhtra w$s Gu=laces g$st, # ac him god sealde ellen wi* *am egsan # *$t *$s ealdfeondes scyldigra scolu # scome *rowedon; w$ron teonsmi=as # tornes fulle, cw$don *$t him Gu=lac # eac gode sylfum earfe*a m$st # ana gefremede, si**an he for wlence # on westenne beorgas br$ce, # *$r hy% bidinge, earme ondsacan, # $ror mostun% $fter tintergum # tidum brucan, =onne hy of wa*um # werge cwoman restan ryne*ragum, # rowe gefegon; w$s him seo gelyfed # *urh lytel f$c. Stod seo dygle stow # dryhtne in gemyndum idel ond $men, # e*elriehte feor, bad bis$ce # betran hyrdes. To *on ealdfeondas # ondan noman, swa hi singales # sorge dreoga=. Ne motun hi on eor*an # eardes brucan, ne hy lyft swefe= # in leoma r$stum, ac hy hleolease # hama *olia=, in cearum cwi*a=, # cwealmes wisca=, willen *$t him dryhten # *urh dea=es cwealm to hyra earfe=a # ende geryme. Ne mostun hy Gu=laces # g$ste sce**an, ne *urh sarslege # sawle ged$lan wi= lichoman, # ac hy ligesearwum ahofun hearmstafas, # hleahtor alegdon, sorge seofedon, # *a hi swi=ra oferstag weard on wonge. # Sceoldon wr$cm$cgas ofgiefan gnornende # grene beorgas. Hw$*re hy *a gena, # godes ondsacan, s$gdon sarstafum, # swi*e geheton, *$t he dea*a gedal # dreogan sceolde, gif he leng bide # la*ran gemotes, hwonne hy mid mengu # maran cwome, *a *e for his life # lyt sorgedon. Gu=lac him ongean *ingode, # cw$= *$t hy gielpan ne *orftan d$dum wi= dryhtnes meahtum. # "*eah *e ge me dea= gehaten, mec wile wi= *am ni*um genergan # se *e eowrum nydum wealde=. An is $lmihtig god, # se mec m$g ea=e gescyldan; he min feorg freo*a=. # Ic eow fela wille so*a gesecgan. # M$g ic *is setl on eow butan earfe=um # ana ge=ringan. Ne eam ic swa fealog, # swa ic eow fore stonde, monna weorudes, # ac me mara d$l in godcundum # g$stgerynum wuna= ond weaxe=, # se me wra*e healde=. Ic me anum her # ea=e getimbre hus ond hleona=; # me on heofonum sind lare gelonge. # Mec *$s lyt tweo* *$t me engel to # ealle gel$de= spowende sped # spreca ond d$da. Gewita= nu, awyrgde, # werigmode, from *issum earde # *e ge her on stonda=, fleo= on feorweg. # Ic me fri= wille $t gode gegyrnan; # ne sceal min g$st mid eow gedwolan dreogan, # ac mec dryhtnes hond munda= mid m$gne. # Her sceal min wesan eor=lic e*el, # nales eower leng." =a wear= breahtm h$fen. # Beorg ymbstodan hwearfum wr$cm$cgas. # Wo= up astag, cearfulra cirm. # Cleopedon monige, feonda foresprecan, # firenum gulpon: "Oft we ofersegon # bi s$m tweonum *eoda *eawas, # *r$ce modigra, *ara *e in gelimpe # life weoldon. No we% oferhygdu # anes monnes geond middangeard # maran fundon. =u *$t gehatest # *$t =u ham on us% gegan wille, # =e eart godes yrming. Bi hwon scealt *u lifgan, # *eah *u lond age? Ne *ec mon hider # mose fede=; beo= *e hungor ond *urst # hearde gewinnan, gif *u gewitest # swa wilde deor ana from e*ele. # Nis *$t onginn wiht! Geswic *isses setles! # Ne m$g *ec sellan r$d mon gel$ran # *onne *eos mengu eall. We *e beo= holde # gif =u us hyran wilt, o**e *ec ungearo # eft geseca= maran m$gne, # *$t *e mon ne *earf hondum hrinan, # ne *in hra feallan w$pna wundum. # We *as wic magun fotum afyllan; # folc in =rice= meara *reatum # ond monfarum. Beo= *a gebolgne, # *a *ec breodwia=, treda= *ec ond terga=, # ond hyra torn wreca=, tobera= *ec blodgum lastum; # gif *u ure bidan *encest, we *ec ni*a gen$ga=. # Ongin *e generes wilnian, far *$r =u freonda wene, # gif =u *ines feores recce." Gearo w$s Gu=lac, # hine god fremede on ondsware # ond on elne strong. Ne wond he for worde, # ac his wi*erbreocum sorge ges$gde, # cu=e him so= genog: "Wid% is *es westen, # wr$csetla fela, eardas onh$le # earmra g$sta. Sindon w$rlogan # *e *a wic buga=. *eah ge *a ealle # ut abanne%, ond eow eac gewyrce # widor s$ce, ge her ateo= # in *a tornwr$ce sigeleasne si=. # No ic eow sweord ongean mid gebolgne hond # o=beran *ence, worulde w$pen, # ne sceal *es wong gode *urh blodgyte # gebuen weor=an, ac ic minum Criste # cweman *ence leofran lace. # Nu ic *is lond gestag, fela ge me earda # *urh idel word aboden habba=. # Nis min breostsefa forht ne f$ge, # ac me fri=e healde= ofer monna cyn # se *e m$gna gehw$s weorcum wealde=. # Nis me wiht $t eow leofes gelong, # ne ge me la*es wiht gedon motun. # Ic eom dryhtnes *eow, he mec *urh engel # oft afrefre=. For=on mec longe*as # lyt gegreta=, sorge sealdun, # nu mec sawelcund hyrde bihealde=. # Is min hyht mid god, ne ic me eor=welan # owiht sinne, ne me mid mode # micles gyrne, ac me dogra gehwam # dryhten sende= *urh monnes hond # mine *earfe." Swa modgade, # se wi= mongum stod, awre=ed weor=lice # wuldres cempa engla m$gne. # Gewat eal *onan feonda mengu. # Ne w$s se fyrst micel *e hi Gu=lace # forgiefan *ohtan. He w$s on elne # ond on ea=medum, bad on beorge, # (w$s him botles neod), forlet longe*as # l$nra dreama. No he hine wi= monna # miltse ged$lde, ac gesynta b$d # sawla gehwylcre, *onne he to eor=an # on *am anade hleor onhyld. # Him of heofonum wear= onbryrded breostsefa # bli=e g$ste. Oft eahtade, # (w$s him engel neah), hu *isse worulde # wynna *orfte mid his lichoman # l$sast brucan. No him fore egsan # earmra g$sta treow getweode, # ne he tid fors$t *$s *e he for his dryhtne # dreogan sceolde, *$t hine $reste # elne binoman sl$pa sluman # o**e s$ne mod. Swa sceal oretta # a in his mode gode compian, # ond his g$st beran oft on ondan # *am *e eahtan wile sawla gehwylcre # *$r he ges$lan m$g. Symle hy Gu=lac # in godes willan fromne fundon, # *onne flygereowe *urh nihta genipu # neosan cwoman, *a *e onh$le # eardas weredon, hw$*re him *$s wonges # wyn swe=rade; woldun *$t him to mode # fore monlufan sorg gesohte, # *$t he si* tuge eft to e*le. # Ne w$s *$t ongin swylc, =onne hine engel # on *am anade geornast grette # ond him giefe sealde, *$t hine ne meahte # meotudes willan longa= gelettan, # ac he on *$s lareowes w$re gewunade. # Oft worde bicw$=: "Huru, *$s bihofa=, # se =e him halig g$st wisa= on willan # ond his weorc tryma=, la*a= hine li*um wordum, # gehate= him lifes r$ste%, *$t he *$s latteowes # larum hyre, ne lete him ealdfeond # eft oncyrran mod from his meotude. # Hu sceal min cuman g$st to geoce, # nemne ic gode sylle hyrsumne hige, # *$t him heortan ge*onc $r% o**e si= # ende geweor=e, *$t ge mec to wundre # w$gan% motun. Ne m$g min lichoma # wi= *as l$nan gesceaft dea= ged$lan, # ac he gedreosan sceal, swa *eos eor=e eall # *e ic her on stonde. =eah ge minne fl$schoman% # fyres wylme forgripen gromhydge # gifran lege, n$fre ge mec of *issum wordum onwenda= # *endan mec min gewit gel$ste=. *eah *e ge hine sarum fors$cen, # ne motan ge mine sawle gretan, ac ge on betran gebringa=. # For=an ic gebidan wille *$s *e me min dryhten deme=. # Nis me *$s dea*es sorg. =eah min ban ond blod # bu tu geweor*en eor*an to eacan, # min se eca d$l in gefean fare=, # *$r he f$gran botles bruce=. # Nis *isses beorges setl meodumre ne mara # *onne hit men duge% se *e in *rowingum # *eodnes willan d$ghwam dreoge=. # Ne sceal se dryhtnes *eow in his modsefan # mare gelufian eor*an $htwelan # *onne his anes gemet, *$t he his lichoman # lade h$bbe." =a w$s eft swa $r # ealdfeonda ni=, wroht onwylled%; # wo=% o*er ne lythwon leo=ode, # *onne in lyft astag ceargesta cirm. # Symle Cristes lof in Gu=laces # godum mode weox ond wunade, # ond hine weoruda god freo=ade on foldan, # swa he feora gehwylc healde= in h$lo, # *$r se hyra g$st *ih= in *eawum. # He w$s *eara sum; ne won he $fter worulde, # ac he in wuldre ahof modes wynne. # Hwylc w$s mara *onne se? An oretta # ussum tidum cempa gecy=e= # *$t him Crist fore woruldlicra ma # wundra gecy=de. He hine scilde # wi= sce=*endra% eglum onfengum% # earmra g$sta; w$ron hy reowe # to r$sanne gifrum grapum. # No god wolde *$t seo sawl *$s # sar *rowade in lichoman, # lyfde se*eana *$t hy him mid hondum # hrinan mosten, ond *$t fri= wi= hy # gefreo*ad w$re. Hy hine *a hofun # on *a hean lyft, sealdon him meahte # ofer monna cynn, *$t he fore eagum # eall sceawode under haligra # hyrda gewealdum in mynsterum # monna geb$ru, *ara *e hyra lifes # *urh lust brucan, idlum $htum # ond oferwlencum, gierelum gielplicum, # swa bi= geogu=e *eaw, *$r *$s ealdres # egsa ne styre=. No *$r% *a feondas # gefeon *orfton, ac *$s bl$des hra=e # gebrocen h$fdon *e him alyfed w$s # lytle hwile, *$t hy his lichoman # leng ne mostan witum w$lan; # ne him wiht gescod *$s *e hy him to teonan # *urhtogen h$fdon. L$ddun hine *a of lyfte # to *am leofestan earde on eor=an, # *$t he eft gestag beorg on bearwe. # Bonan gnornedon, m$ndon murnende # *$t% hy monnes bearn *ream ofer*unge, # ond swa *earfendlic him to earfe=um # ana cwome, gif hy him ne meahte # maran sarum gyldan gyrnwr$ce. # Gu=lac sette hyht in heofonas, # h$lu getreowde, h$fde feonda feng # feore gedyged. W$s seo $reste # earmra g$sta costung ofercumen. # Cempa wunade bli*e on beorge, # w$s his bl$d mid god. =uhte him on mode # *$t se moncynnes eadig w$re # se *e his anum her feore gefreo=ade, # *$t him feondes hond $t *am ytmestan # ende ne scode, *onne him se dryhtnes # dom wisade to *am nyhstan # nydgedale. Hw$*re him *a gena # gyrna gemyndge edwitsprecan # erm*u geheton tornum teoncwidum. # Treow w$s gecy*ed, *$tte Gu=lace # god leanode ellen mid arum, # *$t he ana gewon. Him se werga g$st # wordum s$gde: "Ne we *e *us swi=e # swencan *orftan, *$r *u fromlice # freonda larum hyran wolde, # *a *u hean% ond earm on *is orlege # $rest cwome, =a *u gehete # *$t *ec halig g$st wi= earfe*um # ea=e gescilde, for *am myrcelse # *e *ec monnes hond from *inre onsyne # $*elum ahwyrfde. In *am m$gwlite # monge lifga=, gyltum forgiefene; # nales gode *iga=, ac hy lichoman # fore lufan cwema= wista wynnum. # Swa ge weor=myndu in dolum dreame # dryhtne gielda=. Fela ge fore monnum mi*a= # *$s *e ge in mode gehycga=; ne beo= eowre d$da dyrne, # *eah *e ge hy in dygle gefremme. We *ec in lyft gel$ddun, # oftugon *e londes wynna, woldun *u *e sylfa gesawe # *$t we *ec so= onst$ldun. Ealles *u *$s wite awunne; # for*on *u hit onwendan ne meahtes." =a w$s agongen # *$t him god wolde $fter *rowinga # *onc gegyldan *$t he martyrhad # mode gelufade, sealde him snyttru # on sefan gehygdum, m$genf$ste gemynd. # He wi= mongum stod ealdfeonda, # elne gebylded, s$gde him to sorge # *$t hy sigelease *one grenan wong # ofgiefan sceoldan: "Ge sind forscadene, # on eow scyld site=! Ne cunnon ge dryhten # dugu*e biddan, ne mid ea=medum # are secan, *eah *e eow alyfde # lytle hwile, *$t ge min onwald% # agan mosten; ne ge *$t ge*yldum # *icgan woldan, ac mec yrringa # up gel$ddon, *$t ic of lyfte # londa getimbru geseon meahte. # W$s me swegles leoht torht ontyned, # *eah ic torn druge. Setton me in edwit # *$t ic ea=e forb$r rume regulas # ond re*e mod geongra monna # in godes templum; woldan *y gehyrwan # haligra lof, sohtun *a s$mran, # ond *a sellan no demdan $fter d$dum. # Ne beo= *a dyrne swa *eah. Ic eow so= si**on% # secgan wille. God scop geogu=e # ond gumena dream; ne magun *a $fteryld # in *am $restan bl$de geberan, # ac hy blissia= worulde wynnum, # o==$t wintra rim geg$= in *a geogu=e, # *$t se g$st lufa= onsyn ond $twist # yldran hades, =e gemete monige # geond middangeard *eowia= in *eawum. # *eodum ywa* wisdom weras, # wlencu forleosa=, si==an geogu=e # gea= g$st aflih=. *$t ge ne scira=, # ac ge scyldigra synne secga=, # so*f$stra no mod ond mon*eaw # m$ran willa=. Gefeo= in firenum, # frofre ne wena=, *$t ge wr$csi=a # wyrpe gebiden. Oft ge in gestalum stonda=; # *$s cyme= steor of heofonum. Me *onne sige% sende= # se usic semon m$g, se *e lifa gehw$s # lengu wealde=." Swa hleo*rade # halig cempa; w$s se martyre # from moncynnes synnum asundrad. # Sceolde he sares *a gen d$l adreogan, # =eah *e dryhten his witum weolde%. # Hw$t, *$t wundra sum monnum *uhte, # *$t he ma wolde afrum onfengum # earme g$stas hrinan leton, # ond *$t hw$*re gelomp! W$s *$t gen mara, # *$t he middangeard sylfa gesohte, # ond his swat ageat on bonena hond; # ahte bega geweald, lifes ond dea=es, # *a he lustum dreag ea=mod on eor=an # ehtendra ni=. For*on is nu arlic # *$t we $f$stra d$de demen, # secgen dryhtne lof ealra *ara bisena # *e us bec fore *urh his wundra geweorc # wisdom cy*a=. Geofu w$s mid Gu=lac # in godcundum m$gne gemeted. # Micel is to secgan eall $fter orde, # *$t he on elne adreag: =one foregengan # f$der $lmihtig wi= onh$lum # ealdorgewinnum sylfa gesette, # *$r his sawl wear= cl$ne ond gecostad. # Cu= is wide geond middangeard # *$t his mod ge*ah in godes willan; # is *$s gen fela to secgenne, # *$s *e he sylfa adreag under ny=gista # nearwum clommum. He *a sar forseah, # a *$re sawle wel *$s% mundboran # *e *$t mod% geheold, *$t him ne getweode # treow in breostum, ne him gnornunga # g$ste scodun, ac se hearda hyge # halig wunade, o**$t he *a bysgu # oferbiden h$fde. *rea w$ron *earle, # *egnas grimme, ealle hy *am feore # fyl gehehton. No hy hine to dea=e% # deman moston, synna hyrdas, # ac seo sawul bad in lichoman # leofran tide. Georne hy ongeaton # *$t hyne god wolde nergan wi= ni*um # ond hyra nydwr$ce deope deman. # Swa dryhten m$g, ana $lmihtig, # eadigra gehwone wi= earfe*um # ea=e gescildan. Hw$=re hine gebrohton # bolgenmode, wra=e wr$cm$cgas, # wuldres cempan, halig husulbearn, # $t heldore, *$r firenfulra # f$ge g$stas $fter swyltcwale # secan onginna= ingong $rest # in *$t atule hus, ni*er under n$ssas # neole grundas. Hy hine bregdon, # budon orlege, egsan ond ondan # arleaslice, frecne fore, # swa bi= feonda *eaw, *onne hy so=f$stra # sawle willa= synnum beswican # ond searocr$ftum. Ongunnon gromheorte # godes orettan in sefan swencan, # swi*e geheton *$t he in *one grimman gryre # gongan sceolde, hweorfan gehyned # to helwarum, ond *$r in bendum # bryne *rowian. Woldun hy geteon # mid torncwidum earme agl$can # in orwennysse, meotudes cempan. # Hit ne meahte swa! Cw$don cearfulle, # Criste la=e, to Gu=lace # mid grimnysse: "Ne eart =u gedefe, # ne dryhtnes *eow cl$ne gecostad, # ne cempa god, wordum ond weorcum # wel gecy*ed, halig in heortan. # Nu *u in helle scealt deope gedufan, # nales dryhtnes leoht habban in heofonum, # heahgetimbru, seld onswegle, # for*on *u synna to fela, facna gefremedes # in fl$schoman. We *e nu willa= # womma gehwylces lean forgieldan, # *$r *e la*ast bi= in =am grimmestan # g$stgewinne." Him se eadga wer # ondswarode, Gu=lac in g$ste # mid godes m$gne: "Do= efne swa, # gif eow dryhten Crist, lifes leohtfruma # lyfan wylle, weoruda waldend, # *$t ge his wergengan in *one la=an leg # l$dan motan. *$t is in gewealdum # wuldorcyninges, se eow gehynde # ond in h$ft bidraf under nearone clom, # nergende Crist. Eom ic ea=mod his # ombiehthera, *eow ge*yldig. # Ic ge*afian sceal $ghw$r ealles # his anne dom, ond him geornlice # g$stgemyndum wille wideferh # wesan under*yded, hyran holdlice # minum h$lende *eawum ond ge*ync=um, # ond him *oncian ealra *ara giefena # *e god gescop englum $rest # ond eor=warum; ond ic bletsige # bli=e mode lifes leohtfruman, # ond him lof singe *urh gedefne dom # d$ges ond nihtes, herge in heortan # heofonrices weard. *$t eow $fre ne bi= # ufan alyfed leohtes lissum, # *$t ge lof moten dryhtne secgan, # ac ge dea=e sceolon weallendne wean # wope besingan, heaf in helle, # nales herenisse halge habban # heofoncyninges. Ic *one deman # in dagum minum wille weor*ian # wordum ond d$dum, lufian in life, # swa is lar ond ar to spowendre # spr$ce gel$ded, *am *e in his weorcum # willan r$fna=. Sindon ge w$rlogan, # swa ge in wr$csi=e longe lifdon, # lege bisencte%, swearte beswicene, # swegle benumene, dreame bidrorene, # dea=e bifolene, firenum bifongne, # feores orwenan, *$t ge blindnesse # bote fundon. Ge *a f$gran gesceaft # in fyrndagum, g$stlicne goddream, # gearo forsegon, *a ge wi=hogdun% # halgum dryhtne. Ne mostun ge a wunian # in wyndagum, ac mid scome scyldum # scofene wurdon fore oferhygdum # in ece fyr, =$r ge sceolon dreogan # dea= ond *ystro, wop to widan ealdre; # n$fre ge *$s wyrpe gebida=. Ond ic *$t gelyfe # in liffruman, ecne onwealdan # ealra gesceafta, *$t he mec for miltsum # ond m$genspedum, ni==a nergend, # n$fre wille *urh ellenweorc # anforl$tan, *am ic longe # in lichoman ond in minum g$ste # gode campode *urh monigfealdra # m$gna gerynu. For=on ic getrywe # in *one torhtestan *rynesse *rym, # se ge*eahtingum hafa= in hondum # heofon ond eor=an, *$tge mec mid ni*um # n$fre motan tornmode teon # in tintergu, mine myr=ran # ond manscea*an, swearte sigelease. # Eom ic so=lice leohte geleafan # ond mid lufan dryhtnes f$gre gefylled # in minum feorhlocan, breostum inbryrded # to *am betran ham, leomum inlyhted # to *am leofestan ecan earde, # *$r is e*ellond f$ger ond gefealic # in f$der wuldre, =$r eow n$fre # fore nergende leohtes leoma # ne lifes hyht in godes rice # agiefen weor*e=, for *am oferhygdum # *e eow in mod astag *urh idel gylp # ealles to swi=e. Wendun ge ond woldun%, # wi*erhycgende, *$t ge scyppende # sceoldan gelice wesan in wuldre. # Eow *$r wyrs gelomp, =a eow se waldend # wra=e bisencte in *$t swearte susl, # *$r eow si==an w$s ad in$led # attre geblonden, *urh deopne dom # dream afyrred, engla gemana. # Swa nu awa sceal wesan wideferh, # *$t ge w$rnysse brynewylm h$bben, # nales bletsunga. Ne *urfun ge wenan, # wuldre biscyrede, *$t ge mec synfulle # mid searocr$ftum under sc$d sconde # scufan motan, ne in b$lbl$san # bregdon on hinder in helle hus, # *$r eow is ham sceapen, sweart sinnehte, # sacu butan ende, grim g$stcwalu. # *$r ge gnornende dea= sceolon dreogan, # ond ic dreama wyn agan mid englum # in *am uplican rodera rice, # *$r isryht cyning, help ond h$lu # h$le*a cynne, dugu= ond drohta=." # =a cwom dryhtnes ar, halig of heofonum, # se *urh hleo*or abead ufancundne ege # earmum g$stum; het eft hra=e # unscyldigne of *am wr$csi=e # wuldres cempan l$dan limhalne, # *$t se leofesta g$st gegearwad # in godes w$re on gefean ferde. # =a wear= feonda *reat acol for =am egsan. # Oferm$cga spr$c, dyre dryhtnes *egn, # d$ghluttre scan. H$fde Gu=laces # g$st in gewealdum modig mundbora, # meahtum spedig, *eostra *egnas # *reaniedlum% bond, nyd onsette # ond geneahhe bibead: "Ne sy him banes bryce # ne blodig wund, lices l$la # ne la*es wiht, *$s *e ge him to dare # gedon motan, ac ge hine gesundne asetta* # *$r ge hine sylfne genoman. He sceal *y wonge wealdan, # ne magon ge him *a wic forstondan. Ic eom se dema, # se mec dryhten heht snude gesecgan, # *$t ge him sara gehwylc hondum geh$lde, # ond him hearsume on his sylfes dom # si**an w$ron. Ne sceal ic mine onsyn # fore eowere mengu mi*an. # Ic eom meotudes *egn. Eom ic *ara twelfa sum # *e he getreoweste under monnes hiw # mode gelufade. He mec of heofonum # hider onsende, geseah *$t ge on eor=an # fore $fstum% on his wergengan # wite legdon. Is *$t min bro*or, # mec his bysgu gehreaw. Ic *$t gefremme, # *$r se freond wuna= on *$re socne, # *e ic *a sibbe wi= hine healdan wille, # nu ic his helpan mot, *$t ge min onsynn # oft sceawia=. Nu ic his geneahhe # neosan wille; sceal ic his word ond his weorc # in gewitnesse dryhtne l$don. # He his d$de conn." =a w$s Gu=laces # g$st geblissad, si**an Bartholomeus # aboden h$fde godes $rendu. # Gearwe stodun h$ftas hearsume, # *a *$s halgan word lyt oferleordun. # Ongon *a leofne si= dragan domeadig # dryhtnes cempa to *am onwillan # eor=an d$le. Hy hine b$ron # ond him bryce heoldon, hofon hine hondum # ond him hryre burgun. W$ron hyra gongas # under godes egsan sme*e ond gesefte. # Sigehre=ig cwom bytla to *am beorge. # Hine bletsadon monge m$gwlitas, # meaglum reordum, treofugla tuddor, # tacnum cy=don eadges eftcyme. # Oft he him $te heold, *onne hy him hungrige # ymb hond flugon gr$dum gifre, # geoce gefegon. Swa *$t milde mod # wi= moncynnes dreamum ged$lde, # dryhtne *eowde, genom him to wildeorum wynne, # si**an he *as woruld forhogde. Smolt w$s se sigewong # ond sele niwe, f$ger fugla reord, # folde geblowen; geacas gear budon. # Gu*lac moste eadig ond onmod # eardes brucan. Stod se grena wong # in godes w$re; h$fde se heorde, # se *e of heofonum cwom, feondas afyrde. # Hwylc w$s f$gerra willa geworden # in wera life, *ara *e yldran # usse gemunde, o**e we selfe # si**an cu*en? Hw$t we *issa wundra # gewitan sindon! Eall *as geeodon # in ussera tida timan. # For*on *$s tweogan ne *earf $nig ofer eor=an # $lda cynnes, ac swilc god wyrce= # g$sta lifes to trumna*e, # *y l$s *a tydran mod *a gewitnesse # wendan *urfe, *onne hy in gesih*e # so*es bruca=. Swa se $lmihtiga # ealle gesceafte lufa= under lyfte # in lichoman, monna m$g=e # geond middangeard. Wile se waldend # *$t we wisdom a snyttrum swelgen, # *$t his so= fore us on his giefena gyld # genge weor=e, =a he us to are # ond to ondgiete syle= ond sende=, # sawlum ryme= li*e lifwegas # leohte ger$hte. Nis *$t huru l$sast # *$t seo lufu cy*e=, *onne heo in monnes # mode getimbre= g$stcunde gife, # swa he Gu=laces dagas ond d$de # *urh his dom ahof. W$s se fruma f$stlic # feondum on ondan, geseted wi= synnum, # *$r he si**an lyt w$re gewonade, # oft his word gode *urh ea=medu # up onsende, let his ben cuman # in *a beorhtan gesceaft, *oncade *eodne # *$s *e he in *rowingum bidan moste, # hwonne him betre lif *urh godes willan # agyfen wurde%. Swa w$s Gu=laces # g$st gel$ded engla f$=mum # in uprodor, fore onsyne # eces deman l$ddon leoflice. # Him w$s lean geseald, setl on swegle, # *$r he symle mot awo to ealdre # eardf$st wesan, bli=e bidan. # Is him bearn godes milde mundbora, # meahtig dryhten, halig hyrde, # heofonrices weard. Swa so=f$stra # sawla motun in ecne geard # up gestigan rodera rice, # *a *e r$fna= her wordum ond weorcum # wuldorcyninges lare longsume, # on hyra lifes tid earnia= on eor=an # ecan lifes, hames in heah*u. # *$t beo= husulweras, cempan gecorene, # Criste leofe, bera= in breostum # beorhtne geleafan, haligne hyht, # heortan cl$ne weor=ia= waldend, # habba= wisne ge*oht, fusne on for=weg # to f$der e=le, gearwa* g$stes hus, # ond mid gleawnesse feond oferfeohta= # ond firenlustas forbera= in breostum, # bro*orsibbe georne bigonga=, # in godes willan swenca= hi sylfe, # sawle fr$twa= halgum gehygdum, # heofoncyninges bibod fremma= on foldan. # F$sten lufia=, beorga= him bealoni* # ond gebedu seca=, swinca= wi= synnum, # healda= so= ond ryht. Him *$t ne hreowe= # $fter hingonge, =onne hy hweorfa= # in *a halgan burg, gonga= gegnunga # to Hierusalem, *$r hi to worulde # wynnum motun% godes onsyne # georne bihealdan, sibbe ond gesih=e, # *$r heo so= wuna=, wlitig, wuldorf$st, # ealne% widan ferh on lifgendra # londes wynne. *$t is wide cu= # wera cneorissum, folcum gefr$ge, # *$tte frym*a god *one $restan # $lda cynnes of *$re cl$nestan, # cyning $lmihtig, foldan geworhte. # =a w$s fruma niwe $lda% tudres, # onst$l wynlic, f$ger ond gefealic. # F$der w$s acenned Adam $rest # *urh est godes on neorxnawong, # *$r him n$nges w$s willan onsyn, # ne welan brosnung, ne lifes lyre # ne lices hryre, ne dreames dryre # ne dea=es cyme, ac he on *am lande # lifgan moste ealra leahtra leas, # longe neotan niwra gefeana. # *$r he no *orfte lifes ne lissa # in *am leohtan ham *urh $lda tid # ende gebidan, ac $fter fyrste # to *am f$restan heofonrices gefean # hweorfan mostan, leomu lic somud # ond lifes g$st, ond *$r si**an a # in sindreamum to widan feore # wunian mostun dryhtne on gesih=e, # butan dea=e for=, gif hy halges word # healdan woldun beorht in breostum, # ond his bebodu l$stan, $fnan on e=le. # Hy to $r a*reat *$t hy waldendes # willan l$sten, ac his wif genom # wyrmes larum blede forbodene, # ond of beame ahneop w$stm% biweredne # ofer word godes, wuldorcyninges, # ond hyre were sealde *urh deofles searo # dea=berende gyfl *$t =a sinhiwan # to swylte geteah. Si**an se e*el # u=genge wear= Adame ond Euan, # eardwica cyst beorht o=broden, # ond hyra bearnum swa, eaferum $fter, # *a hy on uncy==u, scomum scudende, # scofene wurdon on gewinworuld. # Weorces onguldon, deopra firena, # *urh dea=es cwealm, *e hy unsnyttrum # $r gefremedon. *$re synwr$ce # si**an sceoldon m$g= ond m$cgas # mor*res ongyldon, godscyldge gyrn # *urh g$stgedal, deopra firena. # Dea= in ge*rong fira cynne, # feond rixade geond middangeard. # N$nig monna w$s of *am sigetudre # si**an $fre godes willan *$s georn, # ne gynnwised%, *$t he bibugan m$ge # *one bitran drync *one Eue fyrn # Adame geaf, byrelade bryd geong; # *$t him bam gescod in *am deoran ham. # Dea= ricsade ofer foldbuend, # *eah *e fela w$re g$sthaligra, # *$r hi godes willan on mislicum # monna gebih*um $fter stedewonga # stowum% fremedon; sume $r, sume si=, # sume in urra $fter t$lmearce # tida gemyndum sigorlean sohtun. # Us secga= bec hu Gu=lac wear= # *urh godes willan eadig on Engle. # He him ece geceas meaht ond mundbyrd. # M$re wurdon his wundra geweorc # wide ond side, breme $fter burgum # geond Bryten innan, hu he monge oft # *urh meaht godes geh$lde hygegeomre # hefigra wita, *e hine unsofte, # adle gebundne, sarge gesohtun # of si=wegum, freorigmode. Symle frofre *$r $t *am godes cempan # gearwe fundon, helpe ond h$lo. # N$nig h$le*a is *e areccan m$ge # o**e rim wite ealra *ara wundra # *e he in worulde her *urh dryhtnes giefe # duge*um gefremede. Oft to *am wicum # weorude cwomun deofla dea=m$gen # dugu*a byscyrede hlo*um *ringan, # *$r se halga *eow elnes anhydig # eard weardade. *$r hy mislice # mongum reordum on *am westenne # wo=e hofun hludne herecirm, # hiwes binotene, dreamum bidrorene. # Dryhtnes cempa, from folctoga, # feonda *reatum wi=stod stronglice. # N$s seo stund latu earmra g$sta, # ne *$t onbid long, *$t *a wrohtsmi=as # wop ahofun, hreopun hre=lease, # hleo*rum brugdon. Hwilum wedende # swa wilde deor cirmdon on cor=re, # hwilum cyrdon eft minne manscea*an # on mennisc hiw breahtma m$ste, # hwilum brugdon eft awyrgde w$rlogan # on wyrmes bleo, earme adloman # attre spiowdon. Symle hy Gu=lac # gearene fundon, *onces gleawne. # He ge*yldum bad, *eah him feonda hlo= # feorhcwealm bude. Hwilum him to honda # hungre ge*reatad fleag fugla cyn, # *$r hy feorhnere witude fundon # ond hine weor=edon meaglum stefnum. # Hwilum mennisce aras ea=medum # eft neosedon, ond *$r si=frome # on *am sigewonge $t *am halgan *eowan% # helpe gemetton, fer=*es frofre. # N$nig for*um w$s, *$t he $wiscmod # eft si=ade, hean, hyhta leas, # ac se halga wer $lda gehwylces # *urh *a $*elan meaht, *e hine seoslige # sohtun on =earfe, h$le= hygegeomre, # h$lde bu tu lic ond sawle, # *enden lifes weard, ece $lmihtig, # unnan wolde *$t he bl$des her # brucan moste%, worulde lifes. # W$s gewinnes *a yrm*a for eor=an # endedogor *urh nydgedal # neah ge*rungen, si**an he on westenne # wiceard geceas, fiftynu gear, # *a w$s frofre g$st eadgum $bodan # ufan onsended, halig of heah*u. # Hre*er innan born, afysed on for=si=. # Him f$ringa adl in gewod. # He on elne swa *eah ungeblyged bad # beorhtra gehata bli*e in burgum. # W$s *am bancofan $fter nihtglome # neah ge*rungen, breosthord onboren. # W$s se bli*a g$st fus on for=weg. # Nolde f$der engla in *isse wons$lgan # worulde life leahtra leasne # longfyrst ofer *$t wunian leton, # *e him on weorcum her on his dagena tid # d$dum gecwemde elne unslawe. # =a se $lmihtiga% let his hond cuman # *$r se halga *eow, deormod on degle # domeadig bad, heard ond hygerof. # Hyht w$s geniwad, blis in breostum. # W$s se bancofa adle on$led, # inbendum f$st, lichord onlocen. # Leomu hefegedon, sarum gesohte. # He *$t so= gecneow *$t hine $lmihtig # ufan neosade, meotud fore miltsum. # He his modsefan wi= *am f$rhagan # f$ste trymede feonda gewinna. # N$s he forht se*eah, ne seo adl*racu # egle% on mode, ne dea=gedal, # ac him dryhtnes lof born in breostum, # brondhat lufu sigorf$st in sefan, # seo him sara gehwylc symle forswi=de% # N$s him sorgcearu on *as l$nan tid, # *eah his lic ond g$st hyra somwiste, # sinhiwan tu, deore ged$lden%. # Dagas for= scridun, nihthelma genipu. # W$s neah seo tid *$t he fyrngewyrht # fyllan sceolde *urh dea=es cyme, # domes hleotan, efne *$s ilcan # *e usse yldran fyrn frecne onfengon, # swa him biforan worhton *a $restan # $lda cynnes. =a w$s Gu=lace # on *a geocran tid m$gen geme=gad, # mod swi=e heard, elnes anhydig. # W$s seo adl *earl, hat ond heorogrim. # Hre*er innan weol, born banloca. # Bry*en w$s ongunnen *$tte Adame # Eue gebyrmde $t fruman worulde. # Feond byrlade $rest *$re idese, # ond heo Adame, hyre sw$sum were, # si**an scencte bittor b$deweg. # *$s *a byre si**an grimme onguldon # gafulr$denne *urh $rgewyrht, # *$tte $nig ne w$s fyra cynnes # from fruman si==an mon on moldan, # *$tte meahte him gebeorgan ond bibugan # *one bleatan drync, deopan dea=weges, # ac him duru sylfa on *a sli=nan tid # sona ontyne=, ingong geopena=. # Ne m$g $nig *am fl$sce bifongen # feore wi=stondan, ricra ne heanra, # ac hine r$se= on gifrum grapum. # Swa w$s Gu=lace enge anhoga # $tryhte *a $fter nihtscuan # neah ge*yded, wiga w$lgifre. # Hine wunade mid an ombeht*egn, # se hine $ghwylce daga neosade. # Ongan =a deophydig, gleawmod gongan # to godes temple, *$r he e*elbodan # inne wiste, *one leofestan # lareow gecorenne, ond *a in eode # eadgum to spr$ce, wolde hyrcnigan # halges lara, mildes me*elcwida. # Fonde *a his mondryhten adlwerigne; # him =$t in gefeol hefig $t heortan. # Hygesorge w$g, micle modceare. # ngan =a his magu frignan: "Hu gewear= *e *us, # winedryhten min, f$der, freonda hleo, # fer= gebysgad, nearwe gen$ged%? # Ic n$fre *e, *eoden leofesta, # *yslicne $r gemette *us me=ne. # Meaht *u me=elcwidum worda gewealdan? # Is me on wene ge*uht, *$t *e untrymnes # adle gongum on *isse nyhstan # niht bysgade, sarbennum gesoht. # *$t me sorgna is hatost on hre*re, # $r *u hyge minne fer= afrefre. # Wast *u, freodryhten, hu *eos adle scyle # ende gesettan?" Him *a si= oncw$=, # sona ne meahte oro= up geteon; # w$s him in bogen bittor banco*a. # Beald reordade eadig on elne, # ondcwis ageaf: "Ic wille secgan # *$t me sar gehran, w$rc in gewod # in =isse wonnan niht, lichord onleac. # Leomu hefegia=, sarum gesohte. # Sceal *is sawelhus, f$ge fl$schoma, # fold$rne bi*eaht, leomu lames ge*acan, # legerbedde f$st wunian w$lr$ste. # Wiga neal$ce=, unl$t laces. # Ne bi= *$s lengra swice sawelgedales # *onne seofon niht fyrstgemearces, # *$t min feorh heonan on *isse eahte*an # ende gesece= d$g scri*ende. # *onne dogor beo= on moldwege # min for= scri*en, sorg geswe=rad%, # ond ic si**an mot fore meotudes cneowum # meorda hleotan, gingra geafena, # ond godes lomber in sindreamum # si**an awo for= folgian; # is nu fus =ider g$st si*es georn. # Nu *u gearwe const leoma lifgedal; # long is *is onbid worulde lifes." # =a w$s wop ond heaf, geongum geocor sefa, # geomrende hyge, si**an he gehyrde # *$t se halga w$s for=si*es fus. # He *$s f$rspelles fore his mondryhtne # modsorge w$g, hefige $t heortan. # Hre*er innan swearc, hyge hreowcearig, # *$s *e his hlaford geseah ellorfusne. # He *$s onb$ru habban ne meahte, # ac he hate let torn *oliende # tearas geotan, weallan w$gdropan. # Wyrd ne meahte in f$gum leng # feorg gehealdan, deore fr$twe, # *onne him gedemed w$s. Ongeat g$sta halig # geomormodes drusendne% hyge. # Ongan *a dugu*a hleo, gl$dmod gode leof, # geongran retan, wine leofestan # wordum negan: "Ne beo *u unrot, # =eah *eos adl me innan $le. # Nis me earfe=e to ge*olianne # *eodnes willan, dryhtnes mines, # ne ic *$s dea=es hafu on *as seocnan tid # sorge on mode, ne ic me herehlo=e # helle *egna swi=e onsitte, # ne m$g synne on me facnes frumbearn # fyrene gest$lan, lices leahtor, # ac in lige sceolon sorgwylmum soden # sar wanian, wr$csi= wepan, # wilna biscirede in *am dea=sele # dugu=a gehwylcre, lufena ond lissa. # Min *$t leofe bearn, ne beo *u on sefan to seoc. # Ic eom si*es fus upeard niman # edleana% georn in *am ecan gefean, # $rgewyrhtum geseon sigora frean, # min *$t sw$se bearn. Nis me wracu ne gewin, # *$t ic wuldres god sece swegelcyning, # *$r is sib ond blis, domf$stra dream, # dryhten ondweard, *am ic georne # g$stgerynum, in *as dreorgan tid # d$dum cwemde, mode ond m$gne. # Ic *a meorde wat leahtorlease, # lean unhwilen, halig on heah*u. # *$r min hyht myne= to gesecenne, # sawul funda= of licfate # to *am longan gefean in eadwelan%. # Nis *es e*el me ne sar ne sorg. # Ic me sylfum wat $fter lices hryre # lean unhwilen." =a se wuldormaga # worda gestilde, rof runwita; # w$s him r$ste neod, reonigmodum. # Rodor swamode ofer ni==a bearn, # nihtrim scridon, deorc ofer duge=um. # *a se d$g bicwom on *am se lifgenda # in lichoman, ece $lmihtig # $rist gefremede, dryhten mid dreame, # =a he of dea=e aras onwald% of eor=an # in *a eastortid, ealra *rymma *rym, # =reata m$stne to heofonum ahof, # =a he fromhelle astag. Swa se eadga wer # in *a $*elan tid on *one beorhtan d$g # blissum hremig, milde ond gemetf$st, # m$gen unsofte elne ge$fnde. # Aras =a eorla wynn, heard hygesnottor, # swa he hra*ost meahte, me=e for =am miclan bysgum. # Ongon *a his mod sta*elian leohte geleafan, # lac ons$gde deophycgende # dryhtne to willan g$stgerynum # in godes temple, ond his *egne ongon, # swa *am *eodne geras, *urh g$stes giefe # godspel bodian, secgan sigortacnum, # ond his sefan trymman wundrum to wuldre # in *a wlitigan gesceaft to eadwelan, # swa he $r ne si= $fre to ealdre # o=re swylce on *as l$nan tid # lare gehyrde, ne swa deoplice # dryhtnes geryne *urh menniscne # mu= areccan on sidum sefan. # Him w$s so*ra ge*uht *$t hit ufancundes # engles w$re of swegldreamum, # swi*or micle m$gen*egnes word, # *onne $niges monnes lar, wera ofer eor=an. # Him *$t wundra m$st gesewen *uhte, # *$t swylc snyttrucr$ft% $nges h$le=a her # hre*er weardade, dryhta bearna, # w$s *$s deoplic eall word ond wisdom, # ond *$s weres stihtung, mod ond m$gencr$ft, # *e him meotud engla, g$sta geocend # forgiefen h$fde. W$ron feowere =a # for= gewitene dagas on rime, # *$s se dryhtnes *egn% on elne bad, # adle gebysgad, sarum geswenced. # Ne he sorge w$g geocorne sefan # g$stgedales, dreorigne hyge. # Dea= neal$cte, stop stalgongum, # strong ond hre=e sohte sawelhus. # Com se seofe=a d$g $ldum ondweard, # *$s *e him in gesonc, hat, heortan neah, # hildescurum% flacor flan*racu, # feorhhord onleac, searoc$gum gesoht. # Ongon =a snottor h$le, ar, onbeht*egn, # $*eles neosan to *am halgan hofe, # fond *a hlingendne fusne on for=si* # frean unwenne, g$sthaligne # in godes temple soden sarwylmum. # W$s *a sihste tid on midne d$g, # w$s his mondryhtne endedogor # $tryhte *a. Nearwum gen$ged # nydcostingum, awrecen w$lpilum, # wlo ne meahte oro= up geteon, # ellenspr$ce hleo*or ahebban. # Ongon =a hygegeomor, freorig ond fer=werig, # fusne gretan, me=ne modgl$dne, # b$d hine *urh mihta scyppend, gif he his wordcwida # wealdan meahte, spr$ce ahebban, # *$t him on spellum gecy=de, onwrige worda gongum, # hu he his wisna truwade, drohtes on =$re dimman adle, # $r=on hine dea= ons$gde. Him se eadga wer # ageaf ondsware, leof mon leofum, # *eah he late meahte, eorl ellenheard, # ore*e gebredan: "Min *$t sw$se bearn, # nis nu swi*e feor *am ytemestan # endedogor nydgedales, # *$t =u *a nyhstan scealt in woruldlife # worda minra, n$fre leana biloren, # lare gehyran, noht longe ofer *is. # L$st ealle well w$re ond winescype, # word *a wit spr$con, leofast manna." # "N$fre ic lufan sibbe, *eoden, $t *earfe # *ine forl$te asanian!" # "Beo *u on si= gearu, si**an lic ond leomu # ond *es lifes g$st asundrien # somwist hyra *urh feorggedal. # Fys% $fter *on *$t *u gesecge # sweostor minre, *$re leofestan, # on longne weg to *am f$gran gefean # for=si= minne, on ecne eard, # ond hyre eac gecy= wordum minum, # *$t ic me warnade hyre onsyne # ealle *rage in woruldlife, # for =y ic wilnode *$t wit unc eft # in *am ecan gefean on sweglwuldre # geseon mostun fore onsyne # eces deman leahtra lease. # *$r sceal lufu uncer w$rf$st wunian, # *$r wit wilna a in =$re beorhtan byrig # brucan motun, eades mid englum. # =u hyre eac saga *$t heo *is banf$t # beorge bif$ste, lame biluce, # lic orsawle in *eostorcofan, # *$r hit *rage sceal in sondhofe # si**an wunian." =a wear= modge*anc # miclum gebisgad, *ream for*rycced, # *urh *$s *eodnes word, ombeht*egne, # *a he $dre oncneow frean feorhgedal, # *$t hit feor ne w$s, endedogor. # Ongon *a ofostlice to his winedryhtne # wordum m$=lan: "Ic *ec halsige, # h$le*a leofost gumena cynnes, # *urh g$sta weard, *$t *u hygesorge # heortan minre gee*e, eorla wyn. # Nis *e ende feor, *$s *e ic on galdrum # ongieten h$bbe. Oft mec geomor sefa # geh*a gemanode, hat $t heortan, # hyge gnornende nihtes nearwe, # ond ic n$fre *e, f$der, frofor min, # frignan dorste. Symle ic gehyrde, # *onne heofones gim, wyncondel wera, # west onhylde, sweglbeorht sunne # setlgonges fus on $fentid%, # o*erne mid *ec, *egn $t ge*eahte. # Ic *$s *eodnes word, ares uncu*es # oft neosendes, d$gwoman bitweon # ond *$re deorcan niht, me*elcwide m$cges, # ond on morgne swa, ongeat geomormod, # g$stes spr$ce, gleawes in geardum. # Huru, ic giet ne wat, $r *u me, frea min, # fur*or cy=e *urh cwide *inne, # hwonan his cyme sindon." =a se eadga wer # ageaf ondsware leofum $fter longre hwile, # swa he late meahte, elnes oncy=ig, # ore*e gewealdan: "Hw$t, *u me, wine min, # wordum n$gest, fusne frignest, # *$s *e ic fur*um $r $fre on ealdre # $ngum ne wolde monna ofer moldan # melda weor=an, *egne on *eode, # butan *e nu =a, *y l$s *$t wundredan # weras ond idesa, ond on gea= gutan, # gieddum m$nden bi me lifgendum. # Huru, ic nolde sylf *urh gielpcwide # g$stes mines frofre gelettan, # ne f$der mines $fre ge$fnan, # $bylg godes. Symle me onsende # sigedryhten min, folca feorhgiefa, # si**an ic fur*um ongon on *one $fteran # anseld bugan geargemearces, # g$st haligne, engel ufancundne, # se mec efna gehwam, meahtig meotudes *egn, # ond on morgne eft, sigorf$st gesohte, # ond me sara gehwylc geh$lde hygesorge, # ond me in hre*re bileac wuldres wilboda # wisdomes giefe micle monigfealdran # *onne $nig mon wite in life% her, # *e me alyfed nis to gecy*enne # cwicra $ngum on foldwege # fira cynnes, *$t me ne meahte # monna $nig bideaglian # hw$t he dearninga on hyge hogde # heortan ge*oncum, si**an he me fore eagum # onsyne wear=. A ic on mode ma= # monna gehwylcne *eodnes *rymcyme # o= *isne d$g. Leofast monna, # nu ic for lufan *inre, ond geferscype # *$t wit fyrn mid unc longe l$stan, # nelle ic l$tan *e $fre unrotne # $fter ealdorlege me=ne modseocne # minre geweor=an, soden sorgw$lmum. # A ic sibbe wi* *e healdan wille. # Nu of hre*erlocan to *am so*an gefean # sawel funda=. Nis seo tid latu, # tydra= *is banf$t, greothord gnorna=, # g$st hine fyse= on ecne geard, # utsi*es georn on sellan gesetu. # Nu ic swi=e eom weorce gewergad." # =a to *am wage gesag, heafelan onhylde, # hyrde *a gena ellen on innan. # Oro= stundum teah m$gne modig, # him of mu=e cwom swecca swetast. # Swylce on sumeres tid stinca= on stowum # sta*elum f$ste wynnum $fter wongum # wyrta geblowene, hunigflowende, # swa *$s halgan w$s ondlongne d$g # o* $fen for= oro= up hl$den. # *a se $*ela gl$m setlgong sohte, # swearc nor=rodor won under wolcnum, # woruld miste oferteah, *ystrum bi*eahte, # *rong niht ofer tiht londes fr$twa. # =a cwom leohta m$st, halig of heofonum # h$dre scinan, beorhte ofer burgsalu. # Bad se *e sceolde eadig on elne # endedogor, awrecen w$lstr$lum. # Wuldres scima, $*ele ymb $*elne, # ondlonge niht scan scirwered. # Scadu swe*redon, tolysed under lyfte. # W$s se leohta gl$m ymb *$t halge hus, # heofonlic condel, from $fenglome # o**$t eastan cwom ofer deop gelad # d$gredwoma, wedertacen wearm. # Aras se wuldormago, eadig elnes gemyndig, # spr$c to his onbeht*egne, torht to his treowum gesi*e: # "Tid is *$t *u fere, ond *a $rendu # eal bi*ence, ofestum l$de, # swa ic *e $r bibead, lac to leofre. # Nu of lice is, goddreama georn, # g$st swi=e fus." Ahof *a his honda, # husle gereorded, ea=mod *y $*elan gyfle, # swylce he his eagan ontynde, halge heafdes gimmas, # biseah *a to heofona rice, gl$dmod to geofona leanum, # ond *a his g$st onsende weorcum wlitigne # in wuldres dream. *a w$s Gu=laces # g$st gel$ded eadig on upweg. # Englas feredun% to *am longan gefean, # lic colode, belifd under lyfte. # =a *$r leoht ascan, beama beorhtast. # Eal *$t beacen w$s ymb *$t halge hus, # heofonlic leoma, from foldan up # swylce fyren tor ryht ar$red # o= rodera hrof, gesewen under swegle, # sunnan beorhtra, $*eltungla wlite. # Engla *reatas sigeleo= sungon, # sweg w$s on lyfte gehyred under heofonum, # haligra dream. Swa se burgstede w$s # blissum gefylled, swetum stencum # ond sweglwundrum, eadges yrfestol, # engla hleo=res, eal innanweard. # *$r w$s $nlicra ond wynsumra # *onne hit in worulde m$ge stefn areccan, # hu se stenc ond se sweg, heofonlic hleo*or # ond se halga song, gehyred w$s, # heah*rym godes, breahtem $fter breahtme. # Beofode *$t ealond, foldwong on*rong. # =a afyrhted wear= ar, elnes biloren, # gewat *a ofestlice beorn unhy=ig, # *$t he bat gestag, w$ghengest wr$c, # w$ter*isa% for, snel under sorgum. # Swegl hate scan, blac ofer burgsalo. # Brimwudu scynde, leoht, lade fus. # Lagumearg snyrede, gehl$sted to hy=e, # *$t se h$rnflota $fter sundplegan # sondlond gespearn, grond wi= greote. # Gnornsorge w$g hate $t heortan, # hyge geomurne, me=ne modsefan, # se *e his mondryhten, life bilidenne%, # last weardian wiste, wine leofne. # Him *$s wopes hring torne gemonade. # Teagor y=um weol, hate hleordropan, # ond on hre*re w$g micle modceare. # He *$re m$ge= sceolde lace gel$dan # la=spel to so=. Cwom *a freorigfer= # *$r seo f$mne w$s, wuldres wynm$g. # He *a wyrd ne ma=, f$ges for=si=. # Fusleo= agol wine*earfende, # ond *$t word acw$=: "Ellen bi* selast # *am *e oftost sceal dreogan dryhtenbealu, # deope behycgan *roht *eodengedal, # *onne seo *rag cyme=, wefen wyrdstafum%. # *$t wat se *e sceal asw$man sarigfer=, # wat his sincgiefan holdne biheledne. # He sceal hean *onan geomor hweorfan. # *am bi= gomenes wana =e *a earfe=a # oftost dreoge= on sargum sefan. # Huru, ic swi=e ne *earf hinsi* behlehhan. # Is hlaford min, beorna bealdor, # ond bro*or *in, se selesta # bi s$m tweonum *ara *e we on Engle # $fre gefrunen acennedne # *urh cildes had gumena cynnes, # to godes dome, werigra wra*u, # worulddreamum of, winem$ga wyn, # inwuldres *rym, gewiten, winiga% hleo, # wica neosan eardes on upweg. # Nu se eor=an d$l, banhus abrocen # burgum in innan wuna= w$lr$ste, # ond se wuldres d$l of licf$te # in leoht godes sigorlean sohte, # ond *e secgan het *$t git a mosten # in *am ecan gefean mid *a sibgedryht # somudeard niman, weorca wuldorlean, # willum neotan bl$des ond blissa. # Eac *e abeodan het sigedryhten min, # *a he w$s% si*es fus, *$t *u his lichoman, # leofast m$g=a, eor=an bi=eahte. # Nu *u $dre const si=f$t minne. # Ic sceal sarigfer=, heanmod hweorfan, # hyge drusendne%." Him *a Azarias # inge*oncum hleo*rede halig # *urh hatne lig, dreag d$dum georn, # dryhten herede, wis in weorcum, # ond *as word acw$=: "Meotud allwihta, # *u eart meahtum swi= ni*as to nerganne. # Is *in noma m$re, wlitig ond wuldorf$st # ofer wer*eode. Sindon *ine domas # on d$da gehwam so=e geswi=de # ond gesigef$ste, eac *ine% willan # in woruldspedum ryhte mid r$de. # Rodera waldend, geoca us georne, # g$sta scyppend, ond *urh hyldo help, # halig dryhten, nu we *ec for *earfum # ond for *reanydum ond fore ea=medum # arena bidda*, lege bilegde. # We *$s lifgende worhton in worulde, # eac *on wom dydon yldran usse, # in oferhygdum *in bibodu br$con # burgsittende, had oferhogedon # halgan lifes. Wurdon we towrecene # geond widne grund, heapum tohworfne, # hylda lease; w$s ure lif # geond londa fela fracu= ond gefr$ge # foldbuendum. Nu *u usic bewr$ce # in *as wyrrestan eor=cyninges # $htgewealda, in h$ft heorogrimmes, # sceolon we *$r h$*enra *reanyd # # h$fdes% to Abrahame # ond to Isace ond Iacobe, # g$sta scyppend. *u him gehete # *urh hleo*orcwidas *$t *u hyra fromcynn # on fyrndagum ycan wolde, # *$t hit $fter him on cyneryce # cenned wurde, yced on eor*an, # *$t swa unrime, had to hebban, # swa heofonsteorran buga= bradne hwearft # o= brimflodas, swa waro*a sond # ymb sealt w$ter, y*e geond eargrund, # *$t swa unrime ymb wintra hwearft # weor=an sceolde. Fyl nu *a frumspr$ce, # *eah *e user fea lifgen, wlitega *ine wordcwidas # ond =in wuldor us. Gecy= cr$ft ond meaht, # nu *ec Caldeas ond eac fela folca # gefregen habban *$t *u ana eart # ece dryhten, sigerof settend # ond so= meotod, wuldres waldend # ond woruldsceafta." Swa se halga wer # hergende w$s meotudes miltse, # ond his modsefan rehte *urh reorde. # =a of roderum wear= engel $lbeorhta # ufon onsended, wlitescyne wer # in his wuldorhoman, cwom him *a to are # ond to ealdornere *urh lufan ond *urh lisse. # Se *one lig tosceaf, halig ond heofonbeorht, # hatan fyres, *$t se bittra bryne # beorgan sceolde for *$s engles ege # $f$stum *rim. Tosweop ond toswengde # *urh swi=es meaht liges leoman, # swa hyra lice ne scod, ac w$s in *am ofne%, # *a se engel cwom, windig ond wynsum, # wedere onlicust, *onne on sumeres tid # sended weor*e= dropena dreorung # mid d$ges hwile. Se w$s in *am fire # for frean meahtum halgum to helpe. # Wear= se hata lig todrifen ond todw$sced, # *$r *a d$dhwatan *ry mid ge*oncum # *eoden heredon, b$`on bletsian% # bearn in worulde ealle gesceafte # ecne dryhten, *eoda waldend. # Swa hi *ry cw$don, modum horsce, # *urh gem$ne word: "Bletsige *ec, # bilwit f$der, woruldsceafta wuldor # ond weorca gehwylc, heofonas ond englas # ond hluttor w$ter, ond eal m$gen # eor*an gesceafta. Bletsige *ec, so=f$st cyning, # sunne ond mona%, leohte leoman, # lifgende god, h$dre ond hlutre # ond heofondreame w$stem weor=ian. # Ful oft *u, wuldorcyning, *urh lyft l$test # leodum to freme mildne morgenren. # Monig sceal si**an wyrt onw$cnan, # eac *on wudubearwas tanum tydra=. # Trymma= eor=welan, hleo= ond hluttra=. # N$fre hlisan ah meotud *an maran # *onne he wi= monna bearn wyrce= weld$dum. # Wis bi= se *e con ongytan *one geocend, # *e us eall good syle= *e we habba= # *enden we her beo=, ond us milde meotod # mare gehate=, gif we geearnia=, # elne willa=, =onne feran sceal # *urh frean h$se sundor anra gehw$s # sawl of lice. ond *ec, god dryhten, # g$stas hergen, byrnende fyr # ond beorht sumor, wearme wederdagas, # waldend manna, frean on fer=e. # Fremest eor=welan *urh monigne had, # milde dryhten, ond *ec d$g ond niht, # domf$st cyning, lofigen ond lufigen%, # [lux et tenebre[, *e *as wer*eoda # weardum healda=. Deop dryhtnes bibod # drugon hi *$t longe. Ond *ec, Crist cyning, # ceolas weor=ian, f$der, forst ond snaw, # folca waldend, winterbitera weder # ond wolcna genipu, ond *ec liexende # ligetta hergen, blace, breahtumhwate, # brytenrices weard, dyrne dryhten. # A *in dom sy god ond genge. # *u *$s geornlice wyrcest, wuldorcyning. # W$stmum herge, bletsien bledum, # ond *in bl$d wese a for= ece, # $lmihtig god. Wesa= ond weaxa= # ealle wer*eode, lifga= bi *am lissum # *e us se leofa cyning, ece dryhten, # $r gesette sinum bearnum to brice, # bremen dryhten. ond *ec, halga god, # hea duna geond middangeard # miltsum hergen, f$ger folde # ond f$der rice. For=on waldend scop # wudige moras, lofe leanige # leohtes hyrde. Bletsige *ec, so=f$st cyning, # s$s ond w$tra hea holmas, # haligne dryhten, domlice deop w$ter; # ond dryhtnes bibod geofonfloda gehwylc # georne bihealde=, *onne merestreamas # meotudes r$swum w$ter onwealca=. # Witon ealdgecynd *$t $r gescop # ece dryhten lagufloda bigong, # leohtes hyrde, on *am wunia= # widferende si=e on sunde # seldlicra fela. Bletsien *ec *a ealle, # ece dryhten, *urh *inne willan, # wuldorf$st% cyning, ond *ec ealle $sprynge, # ece dryhten, heanne hergen. # Ful oft *u hluttor l$test w$ter wynlico # to woruldhyhte of clife cl$num. # *$t us se cyning gescop monnul to miltse # ond to m$geneacan. Bletsien *ec, # bilwit f$der, fiscas ond fuglas, # felameahtigne, ealle *a *e onhrera= # hreo w$gas on *am bradan brime, # bremen dryhten, hergen haligne, # ond heofonfuglas%, *a *e lacende # geond lyft fara=. Bletsien *ec, dryhten, # deor ond nyten. Meotud monna bearn # miltsum hergen ond ecne god, # Israhela cynn. Bletsien *e *ine sacerdas%, # so=f$st% cyning, milde m$sseras # m$rne dryhten, ond *ine *eowas%, # =eoda hyrde, swylce haligra # hluttre saule, ond, ece god, # ea=modheorte. Nu *ec Ananias # ond Azarias ond Misahel, meotud, # miltsum herga=. Nu we geonge *ry # god bletsia=, felameahtigne # f$der in heofonum, *one so=an sunu # ond *one sigef$stan g$st. For*on us onsende # sigora waldend engel to are, # se *e us bearg fyr ond feondas, # ond mid fi*rum bewreah wi= brynebrogan." # Breahtmum hwurfun ymb *$t hate hus # h$=ne leode, =a *$t ongeaton # godes ondsacan *$t hi ne meahtan, # ne meotod wolde, acwellan cnyhta $, # ac hy Crist scilde. Hwearf *a to healle, # swa he hra*ost meahte, eorl acolmod, # *$t he ofer his ealdre gestod. Abead *a for *$re dugu=e # deop $rende, haligra gehyld, # (hlyst w$s *$r inne), gromhydig guma: # "*$t ic geare wiste, *$t we III h$fdon, # *eoda wisa%, geonge cniehtas, # for g$stlufan gebunden to b$le # in byrnendes fyres leoman. # Nu ic *$r IIII men seo% to so=e%, # nales me sylfa gerad. Hweorfa= nu $fter heor=e, # n$ngum hat sce*e=, ofnes $led, # ac him is engel mid, hafa= beorhtne bl$d; # ne m$g him bryne sce**an wlitigne wuldorhoman." # =a *am wordum swealg brego Caldea, # gewat *a to *am bryne gongan anhydig eorl, # *$t he ofer *am ade gestod. Het *a of *am lige # lifgende bearn Nabocodonossor # near $tgongan. Ne forhogodon # *$t *a halgan,#si**an hi hw$tmode woruldcyninges # weorn gehyrdon, ac eodon of *am fyre, # feorh unwemme, wuldre gewlitegad, # swa hyra w$dum ne scod gifre gleda ni=%, # ac hi mid g$stlufan synne geswencton # ond gesigef$ston, modum gleawe, # in mon*eawum, *urh fore*oncas # fyr gedygdon. H$bbe ic gefrugnen # *$tte is feor heonan eastd$lum on # $*elast londa, firum gefr$ge. # Nis se foldan sceat ofer middangeard # mongum gefere folcagendra, # ac he afyrred is *urh meotudes meaht # manfremmendum. Wlitig is se wong eall, # wynnum geblissad mid *am f$grestum # foldan stencum. $nlic is *$t iglond, # $*ele se wyrhta, modig, meahtum spedig, # se *a moldan gesette. =$r bi= oft open # eadgum togeanes onhliden hleo*ra wyn, # heofonrices duru. *$t is wynsum wong, # wealdas grene, rume under roderum. # Ne m$g *$r ren ne snaw, ne forstes fn$st, # ne fyres bl$st, ne h$gles hryre, # ne hrimes dryre, ne sunnan h$tu, # ne sincaldu, ne wearm weder, # ne winterscur wihte gewyrdan, # ac se wong seoma= eadig ond onsund. # Is *$t $*ele lond blostmum geblowen. # Beorgas *$r ne muntas steape ne stonda=, # ne stanclifu heah hlifia=, # swa her mid us, ne dene ne dalu # ne dunscrafu, hl$was ne hlincas, # ne *$r hleona= oo unsme*es wiht, # ac se $*ela feld wrida= under wolcnum, # wynnum geblowen. Is *$t torhte lond # twelfum herra, folde f$=mrimes, # swa us gefreogum gleawe witgan *urh wisdom # on gewritum cy*a=, *onne $nig *ara beorga # *e her beorhte mid us hea hlifia= # under heofontunglum. Smylte is se sigewong; # sunbearo lixe=, wuduholt wynlic. # W$stmas ne dreosa=, beorhte blede, # ac *a beamas a grene stonda=, # swa him god bibead. Wintres ond sumeres # wudu bi= gelice bledum gehongen; # n$fre brosnia= leaf under lyfte, # ne him lig sce*e= $fre to ealdre, # $r*on edwenden worulde geweor=e. # Swa iu w$tres *rym ealne middangeard # mereflod *eahte, eor*an ymbhwyrft, # *a se $*ela wong, $ghw$s onsund, # wi= y=fare gehealden stod # hreora w$ga, eadig, unwemme, # *urh est godes; bide= swa geblowen # o= b$les cyme, dryhtnes domes, # *onne dea=r$ced, h$le*a heolstorcofan, # onhliden weor*a=. Nis *$r on *am londe # la=geni=la, ne wop ne wracu, # weatacen nan, yldu ne yrm=u # ne se enga dea=, ne lifes lyre, # ne la*es cyme, ne synn ne sacu # ne sarwracu, ne w$dle gewin, # ne welan onsyn, ne sorg ne sl$p # ne swar leger, ne wintergeweorp, # ne wedra gebregd, hreoh under heofonum, # ne se hearda forst, caldum cylegicelum, # cnyse= $nigne. *$r ne h$gl ne hrim # hreosa= to foldan, ne windig wolcen, # ne *$r w$ter fealle*, lyfte gebysgad, # ac *$r lagustreamas, wundrum wr$tlice, # wyllan onspringa= f$grum flodwylmum%. # Foldan lecca* w$ter wynsumu # of *$s wuda midle; *a mon*a gehwam # of *$re moldan tyrf brimcald breca=, # bearo ealne geondfara=, *ragum *rymlice. # Is *$t *eodnes gebod, *$tte twelf si*um # *$t tirf$ste lond geondlace # lagufloda wynn. Sindon *a bearwas # bledum gehongne%, wlitigum w$stmum, # *$r no wania=% o, halge under heofonum, # holtes fr$twe. Ne fealla= *$r on foldan # fealwe blostman, wudubeama wlite, # ac *$r wr$tlice on *am treowum symle # telgan gehladene, ofett edniwe, # in ealle tid on *am gr$swonge # grene stonda*, gehroden hyhtlice # haliges meahtum, beorhtast bearwa. # No gebrocen weor*e= holt on hiwe, # *$r se halga stenc wuna* geond wynlond; # *$t onwended ne bi= $fre to ealdre, # $r*on endige frod fyrngeweorc # se hit on frym*e gescop. =one wudu wearda* # wundrum f$ger fugel fe*rum strong, # se is fenix haten. *$r se anhaga # eard bihealde*, deormod drohta=; # n$fre him dea* sce*e= on *am willwonge, # *enden woruld stonde*. Se sceal *$re sunnan # si= behealdan ond ongean cuman # godes condelle, gl$dum gimme, # georne bewitigan, hwonne up cyme # $*elast tungla ofer y=mere # estan lixan, f$der fyrngeweorc # fr$twum blican, torht tacen godes. # Tungol beo* ahyded, gewiten under wa*eman # westd$las on, bideglad on d$gred, # ond seo deorce niht won gewite=; # *onne wa*um strong fugel fe*rum wlonc # on firgenstream under lyft, ofer lagu # loca= georne, hwonne up cyme # eastan glidan ofer sidne% s$ # swegles leoma. Swa se $*ela fugel # $t *am $springe wlitigf$st wuna= # wyllestreamas, *$r se tireadga # twelf si*um hine biba*a= in *am burnan # $r *$s beacnes cyme, sweglcondelle, # ond symle swa oft of *am wilsuman # wyllgespryngum brimcald beorge= # $t ba=a gehwylcum. Si**an hine sylfne # $fter sundplegan heahmod hefe= # on heanne beam, *onan y*ast m$g # on eastwegum si= bihealdan, # hwonne swegles tapur ofer holm*r$ce% # h$dre blice, leohtes leoma. # Lond beo= gefr$twad, woruld gewlitegad, # si**an wuldres gim ofer geofones gong # grund gescine* geond middangeard, # m$rost tungla. Sona swa seo sunne # sealte streamas hea oferhlifa=, # swa se haswa fugel beorht of *$s bearwes # beame gewite=, fare= fe*rum snell # flyhte on lyfte, swinsa= ond singe= # swegle togeanes%. =onne bi= swa f$ger # fugles geb$ru, onbryrded breostsefa, # blissum hremig%; wrixle= wo=cr$fte # wundorlicor beorhtan reorde, # *onne $fre byre monnes hyrde under heofonum, # si**an heahcyning, wuldres wyrhta, # woruld sta*elode, heofon ond eor*an. # Bi* *$s hleo=res sweg eallum songcr$ftum # swetra ond wlitigra ond wynsumra # wrenca gehwylcum. Ne magon *am breahtme # byman ne hornas, ne hearpan hlyn, # ne h$le*a stefn $nges on eor*an, # ne organan, sweghleo*res% geswin, # ne swanes fe=re, ne $nig *ara dreama # *e dryhten gescop gumum to gliwe # in *as geomran woruld. Singe= swa ond swinsa= # s$lum geblissad, o**$t seo sunne # on su=rodor s$ged weor*e=. # *onne swia= he ond hlyst gefe=, # heafde onbrygde=, *rist, *onces gleaw, # ond *riwa asc$ce= fe*re flyhthwate; # fugol bi= geswiged. Symle he twelf si*um # tida gemearca= d$ges ond nihtes. # Swa gedemed is bearwes bIgengan%, # *$t he *$r brucan mot wonges mid willum, # ond welan neotan, lifes ond lissa, # londes fr$twa, o**$t he *usende # *isses lifes, wudubearwes weard, # wintra gebide*. =onne bi= gehefgad # haswigfe=ra, gomol, gearum frod, # grene% eor=an aflyh=, fugla wyn%, # foldan geblowene, ond *onne gesece= # side rice middangeardes, # *$r no men buga= eard ond e*el. # *$r he ealdordom onfeh= foremihtig # ofer fugla cynn, ge*ungen on *eode, # ond *rage mid him westen wearda=. # *onne wa*um strong west gewite= # wintrum gebysgad fleogan fe*rum snel. # Fuglas *ringa= utan ymbe $*elne; # $ghwylc wille wesan *egn ond *eow # *eodne m$rum, o**$t hy geseca= # syrwara lond cor=ra m$ste. # Him se cl$na *$r o=scufe= scearplice, # *$t he in scade wearda=, on wudubearwe, # weste stowe, biholene ond bihydde # h$le*a monegum. =$r he heanne beam # on holtwuda wuna= ond wearda=, # wyrtum f$stne under heofunhrofe%, # *one hata= men Fenix on foldan, # of *$s fugles noman. Hafa= *am treowe forgiefen # tirmeahtig cyning, meotud moncynnes, # mine gefr$ge, *$t se ana is # ealra beama on eor=wege # upl$dendra beorhtast geblowen; # ne m$g him bitres wiht scyldum sce==an, # ac gescylded a wuna= ungewyrded, # *enden woruld stonde=. =onne wind lige=, # weder bi= f$ger, hluttor heofones gim # halig scine=, beo= wolcen towegen, # w$tra *ry*e stille stonda=, # bi* storma gehwylc aswefed under swegle, # su*an blice= wedercondel wearm, # weorodum lyhte=, =onne on *am telgum # timbran onginne=, nest gearwian. # Bi= him neod micel *$t he *a yldu # ofestum mote *urh gewittes wylm # wendan to life, feorg geong onfon. # *onne feor ond neah *a swetestan # somna= ond g$dra= wyrta wynsume # ond wudubleda to *am eardstede, # $*elstenca gehwone, wyrta wynsuera, # *e wuldorcyning, f$der frym=a gehw$s, # ofer foldan gescop to indryhtum # $lda cynne, swetes under swegle. # *$r he sylf biere= in *$t treow innan # torhte fr$twe; *$r se wilda fugel # in *am westenne ofer heanne beam # hus getimbre=, wlitig ond wynsum, # ond gewica= *$r sylf in *am solere, # ond ymbsete= utan in *am leafsceade # lic ond fe*re on healfa gehware # halgum stencum ond *am $*elestum # eor*an bledum. Site= si*es fus. # *onne swegles gim on sumeres tid, # sunne hatost, ofer sceadu scine= # ond gesceapu dreoge=, woruld geondwlite=, # *onne weor=e= his hus onh$ted # *urh hador swegl. Wyrta wearmia=, # willsele styme= swetum sw$ccum, # *onne on swole byrne= *urh fyres feng # fugel mid neste. B$l bi= on$led. # *onne brond *ece= heorodreorges% hus, # hreoh onette=, fealo lig feorma= # ond fenix byrne=, fyrngearum frod. # *onne fyr *ige= l$nne lichoman; # lif bi= on si=e, f$ges feorhhord, # *onne fl$sc ond ban adleg $le=. # Hw$*re him eft cyme= $fter fyrstmearce # feorh edniwe, si**an *a yslan # eft onginna= $fter lig*r$ce # lucan tog$dre, geclungne to cleowenne. # *onne cl$ne bi= beorhtast nesta, # b$le forgrunden hea*orofes hof; # hra bi= acolad, banf$t gebrocen, # ond se bryne swe*ra=. *onne of *am ade # $ples gelicnes on *$re ascan bi= # eft gemeted, of *am weaxe= wyrm, # wundrum f$ger, swylce he of $gerum # ut al$de, scir of scylle. # *onne on sceade weaxe=, *$t he $rest bi= # swylce earnes brid, f$ger fugeltimber; # =onne fur*or gin wrida= on wynnum, # *$t he bi= w$stmum gelic ealdum earne, # and $fter *on fe*rum gefr$twad, # swylc he $t frym=e w$s, beorht geblowen. # *onne br$d weor*e= eal edniwe # eft acenned, synnum asundrad, # sumes onlice swa mon to ondleofne # eor=an w$stmas% on h$rfeste # ham gel$de=, wiste wynsume, # $r wintres cyme, on rypes timan, # *y l$s hi renes scur awyrde under wolcnum; # *$r hi wra=e meta=, fodor*ege gefean%, # *onne forst ond snaw mid oferm$gne # eor*an *ecca= wintergew$dum. # Of *am w$stmum sceal eorla eadwela% # eft al$dan *urh cornes gecynd, # *e $r cl$ne bi= s$d onsawen. # *onne sunnan gl$m on lenctenne, # lifes tacen, wece= woruldgestreon, # *$t *a w$stmas beo= *urh agne gecynd # eft acende, foldan fr$twe. # Swa se fugel weor*e=, gomel $fter gearum, # geong edniwe, fl$sce bifongen. # No he foddor *ige=, mete on moldan, # nemne meledeawes d$l gebyrge, # se dreose= oft $t middre nihte; # bi *on se modga his feorh afede=, # o**$t fyrngesetu, agenne eard, # eft gesece=. *onne bi= aweaxen # wyrtum in gemonge fugel fe*rum deal. # feorh bi= niwe, geong, geofona ful, # *onne he of greote his lic leo*ucr$ftig, # *$t $r lig fornom, somna=, swoles lafe, # searwum geg$dra= ban gebrosnad, # $fter b$l*r$ce, ond *onne gebringe= # ban ond yslan, ades lafe, # eft $tsomne, ond *onne *$t w$lreaf # wyrtum bitelde=, f$gre gefr$twed. # =onne afysed bi= agenne eard # eft to secan. *onne fotum ymbfeh= # fyres lafe, clam biclyppe=, # ond his cy**u eft, sunbeorht gesetu, # sece= on wynnum, eadig e*ellond. # Eall bi= geniwad feorh ond fe*erhoma, # swa he $t frym*e w$s, *a hine $rest god # on *one $*elan wong sigorf$st sette. # He his sylfes *$r ban gebringe=, # *a $r brondes wylm on beorhstede # b$le for*ylmde, ascan to eacan. # *onne eal geador bebyrge= beaducr$ftig # ban ond yslan on *am ealonde. # Bi= him edniwe *$re sunnan segn%, # *onne swegles leoht, gimma gladost, # ofer garsecg up, $*eltungla wyn, # eastan lixe=. Is se fugel f$ger # forweard hiwe, bleobrygdum fag # ymb *a breost foran. Is him *$t heafod # hindan grene, wr$tlice wrixled% # wurman geblonden. *onne is se finta # f$gre ged$led, sum brun, sum basu, # sum blacum splottum searolice beseted. # Sindon *a fi*ru hwit hindanweard, # ond se hals grene nio*oweard ond ufeweard, # ond *$t nebb lixe= swa gl$s o**e gim, # geaflas scyne innan ond utan. # Is seo eaggebyrd stearc ond hiwe # stane gelicast, gladum gimme, # *onne in goldfate smi*a or*oncum # biseted weor*e=. Is ymb *one sweoran, # swylce sunnan hring, beaga beorhtast # brogden% fe=rum. Wr$tlic is seo womb neo*an, # wundrum f$ger, scir ond scyne. # Is se scyld ufan fr$twum gefeged # ofer *$s fugles b$c. Sindon *a scancan # scyllum biweaxen, fealwe fotas. # Se fugel is on hiwe $ghw$s $nlic, # onlicost pean, wynnum geweaxen, # *$s gewritu secga=. Nis he hinderweard, # ne hygeg$lsa, swar ne swongor, # swa sume fuglas, *a *e late *urh lyft # laca= fi*rum, ac he is snel ond swift # ond swi*e leoht, wlitig ond wynsum, # wuldre gemearcad. Ece is se $*eling # se *e him *$t ead gefe=! *onne he gewite= # wongas secan, his ealdne eard, # of *isse e*eltyrf. Swa se fugel fleoge=, # folcum o=eawe= mongum monna # geond middangeard, *onne somnia=% # su*an ond nor*an, eastan ond westan, # eoredciestum, fara= feorran ond nean # folca *ry*um *$r hi sceawia* # scyppendes giefe f$gre on *am fugle, # swa him $t fruman sette sigora so=cyning # sellicran gecynd, fr$twe f$gerran% # ofer fugla cyn. =onne wundria= # weras ofer eor*an wlite ond w$stma, # ond gewritum% cy*a=, mundum mearcia= # on marmstane% hwonne se d$g ond seo tid # dryhtum geeawe fr$twe flyhthwates. # =onne fugla cynn on healfa gehwone% # heapum *ringa=, siga= sidwegum, # songe lofia=, m$ra= modigne # meaglum reordum, ond swa *one halgan # hringe betelda= flyhte on lyfte; # fenix bi* on middum, *reatum bi*rungen. # *eoda wlita=, wundrum wafia=%, # hu seo wilgedryht wildne weor*ia=, # worn $fter o*rum, cr$ftum cy*a= # ond for cyning m$ra= leofne leodfruman, # l$da= mid wynnum $*elne to earde, # o**$t se anhoga o=fleoge=, fe*rum snel, # *$t him gefylgan ne m$g drymendra gedryht, # *onne dugu=a wyn of *isse eor*an tyrf # e*el sece=. Swa se ges$liga # $fter swylthwile his ealdcy=*e # eft geneosa=, f$gre foldan. # Fugelas cyrra= from *am gu=frecan # geomormode eft to earde. # *onne se $*eling bi= giong in geardum. # God ana wat, cyning $lmihtig, # hu his gecynde bi=, wifhades *e weres; # *$t ne wat $nig monna cynnes, # butan meotod ana, hu *a wisan sind # wundorlice, f$ger fyrngesceap, # ymb *$s fugles gebyrd. *$r se eadga mot # eardes neotan, wyllestreama # wuduholtum in, wunian in wonge, # o**$t wintra bi= *usend urnen. # *onne him weor*e= ende lifes; # hine ad *ece= *urh $ledfyr. # Hw$*re eft cyme= aweaht wr$tlice # wundrum to life. For*on he drusende # dea= ne bisorga=, sare swyltcwale, # *e him symle wat $fter lig*r$ce # lif edniwe, feorh $fter fylle%, # *onne fromlice *urh briddes had # gebreadad weor=e= eft of ascan, # edgeong wese= under swegles hleo. # Bi= him self gehw$=er sunu ond sw$s f$der, # ond symle eac eft yrfeweard # ealdre lafe. Forgeaf him se meahta # moncynnes fruma *$t he swa wr$tlice # weor*an sceolde eft *$t ilce # *$t he $r *on w$s, fe*rum bifongen, # *eah hine fyr nime. Swa *$t ece lif # eadigra gehwylc $fter sarwr$ce # sylf geceose= *urh deorcne dea=, # *$t he dryhtnes mot $fter geardagum # geofona neotan on sindreamum, # ond si**an a wunian in wuldre% # weorca to leane. *isses fugles gecynd # fela gelices bi *am gecornum # Cristes *egnum beacna= in burgum, # hu hi beorhtne gefean *urh f$der fultum # on *as frecnan tid healda* under heofonum, # ond him heanne bl$d in *am uplican # e=le gestryna*. Habba* we geascad # *$t se $lmihtiga worhte wer ond wif # *urh his wundra sped, ond hi *a gesette # on *one selestan foldan sceata%, # *one fira bearn nemna= neorxnawong, # *$r him n$nges w$s eades onsyn, # *enden eces word, halges hleo*orcwide, # healdan woldan on *am niwan gefean. # *$r him ni* gescod, ealdfeondes $fest, # se him $t gebead, beames blede, # *$t hi bu *egun $ppel unr$dum # ofer est godes, byrgdon forbodene. # *$r him bitter wear= yrm*u $fter $te # ond hyra eaferum swa, sarlic symbel # sunum ond dohtrum. Wurdon% teonlice # to*as idge ageald $fter gylte. # H$fdon godes yrre, bittre bealosorge. # *$s *a byre si**an gyrne onguldon, # *e hi *$t gyfl *egun ofer eces word. # For*on hy e=les wyn geomormode # ofgiefan sceoldon *urh n$dran ni*, # *a heo nearwe biswac yldran usse # in $rdagum *urh f$cne fer=, # *$t hi feor *onan in *as dea=dene # drohta= sohton, sorgfulran gesetu. # Him wear= selle lif heolstre bihyded, # ond se halga wong *urh feondes searo # f$ste bityned wintra mengu, # o**$t wuldorcyning *urh his hidercyme # halgum togeanes%, moncynnes gefea, # me*ra frefrend, ond se anga hyht, # eft ontynde. Is *on gelicast, # *$s *e us leorneras wordum% secga=, # ond writu cy*a=, *isses fugles gef$r, # *onne frod ofgiefe= eard ond e*el, # ond geealdad bi=. Gewite= werigmod, # wintrum gebysgad, *$r he holtes hleo # heah gemete=, in *am he getimbre= # tanum ond wyrtum *am $*elestum # eardwic niwe, nest on bearwe. # Bi= him neod micel *$t he feorhgeong eft # onfon mote *urh liges bl$st # lif $fter dea*e, edgeong wesan, # ond his ealdcy=*u, sunbeorht gesetu, # secan mote $fter fyrba=e. # Swa =a foregengan, yldran usse, # anforleton *one wlitigan wong # ond wuldres setl, leoflic on laste, # tugon longne si= in hearmra hond, # *$r him hettende, earme agl$can, # oft gescodan. W$ron hw$*re monge, # *a *e meotude wel% gehyrdum under heofonum # halgum =eawum, d$dum domlicum, # *$t him dryhten wear=, heofona heahcyning, # hold on mode. =$t is se hea beam # in *am halge nu wic weardia=, # *$r him wihte ne m$g ealdfeonda nan # atre sce**an, facnes tacne, # on *as% frecnan tid. *$r him nest wyrce= # wi= ni*a gehwam d$dum domlicum # dryhtnes cempa, *onne he $lmessan # earmum d$le=, duge*a leasum, # ond him dryhten gecyg=, f$der on fultum, # for= onette=, l$nan lifes # leahtras dw$sce*, mirce mand$de, # healde= meotudes $ beald in breostum, # ond gebedu sece= cl$num gehygdum, # ond his cneo bige= $*ele to eor*an, # flyh= yfla gehwylc, grimme gieltas, # for godes egsan, gl$dmod gyrne= # *$t he godra m$st d$da gefremme; # *am bi* dryhten scyld in si*a gehwane, # sigora waldend, weoruda wilgiefa. # *is *a wyrta sind, w$stma blede, # *a se wilda fugel somna= under swegle # side ond wide to his wicstowe, # *$r he wundrum f$st wi= ni*a gehwam # nest gewyrce=. Swa nu in *am wicum # willan fremma= mode ond m$gne # meotudes cempan, m$r=a tilga=; # *$s him meorde wile ece $lmihtig # eadge forgildan. Beo= him of *am wyrtum # wic gesta*elad in wuldres byrig # weorca to leane, *$s *e hi geheoldan # halge lare hate $t heortan%, # hige weallende d$ges ond nihtes # dryhten lufia=, leohte geleafan # leofne ceosa= ofer woruldwelan; # ne bi* him wynne hyht *$t hy *is l$ne lif # long gewunien. *us eadig eorl # ecan dreames, heofona hames # mid heahcyning earna= on elne, # o**$t ende cyme= dogorrimes, # *onne dea= nime=, wiga w$lgifre, # w$pnum ge*ry*ed, ealdor anra gehw$s, # ond in eor*an f$=m snude sende=% # sawlum binumene l$ne lichoman, # *$r hi longe beo= o= fyres cyme # foldan bi*eahte. =onne monge beo= # on gemot l$ded% fyra cynnes; # wile f$der engla, sigora so=cyning, # seono* gehegan, dugu=a dryhten, # deman mid ryhte. *onne $riste # ealle gefremma* men on moldan, # swa se mihtiga cyning beode=, brego engla, # byman stefneofer sidne grund, # sawla nergend. Bi= se deorca dea= # dryhtnes meahtum eadgum geendad. # $=ele hweorfa=, *reatum *ringa=, # *onne *eos woruld, scyldwyrcende, # in scome byrne=, ade on$led. # Weor*e= anra gehwylc forht on fer**e, # *onne fyr brice= l$ne londwelan, # lig eal *ige= eor=an $htgestreon, # $pplede gold gifre forgripe=, # gr$dig swelge= londes fr$twe. # *onne on leoht cyme= $ldum *isses # in *a openan tid f$ger ond gefealic # fugles tacen, *onne anwald eal # up astelle=% of byrgenum, # ban geg$dra=, leomu lic somod, # ond lifes% g$st, fore Cristes cneo. # Cyning *rymlice of his heahsetle # halgum scine=, wlitig wuldres gim. # Wel bi* *am *e mot in *a geomran tid # gode lician. =$r *a lichoman, # leahtra cl$ne, gonga= gl$dmode, # g$stas hweorfa= in banfatu, # *onne bryne stige= heah to heofonum. # Hat bi= monegum egeslic $led, # *onne anra gehwylc, so=f$st ge synnig, # sawel mid lice, from moldgrafum # sece= meotudes dom, forhtaf$red. # Fyr bi= on tihte, $le= uncyste. # *$r *a eadgan beo= $fter wr$chwile # weorcum bifongen, agnum d$dum. # *$t *a $*elan sind wyrta wynsume, # mid *am se wilda fugel his sylfes nest # bisete= utan, *$t hit f$ringa # fyre byrne=, forswele= under sunnan, # ond he sylfa mid, ond *onne $fter lige # lif eft onfeh= edniwinga. # Swa bi= anra gehwylc fl$sce bifongen # fira cynnes, $nlic ond edgeong, # se *e his agnum her willum gewyrce= # *$t him wuldorcyning meahtig $t *am m$*le # milde geweor*e=. *onne hleo*ria= # halge g$stas, sawla so=f$ste, # song ahebba=, cl$ne ond gecorene, # herga= cyninges *rym, stefn $fter stefne, # stiga= to wuldre wlitige gewyrtad # mid hyra weld$dum. Beo= *onne amerede # monna g$stas, beorhte abywde # *urh bryne fyres. Ne wene *$s $nig # $lda cynnes *$t ic lygewordum # leo= somnige, write wo=cr$fte. # Gehyra= witedom Iobes gieddinga. # *urh g$stes bl$d breostum onbryrded, # beald reordade, wuldre geweor=ad; # he *$t word gecw$=: "Ic *$t ne forhycge # heortan ge*oncum, *$t ic in minum neste # neobed ceose, h$le hrawerig, # gewite hean *onan on longne si=, # lame bitolden, geomor gud$da, # in greotes f$=m, ond *onne $fter dea*e # *urh dryhtnes giefe swa se fugel fenix # feorh edniwe $fter $riste # agan mote, dreamas mid dryhten, # *$r seo deore scolu leofne lofia=. # Ic *$s lifes ne m$g $fre to ealdre # ende gebidan, leohtes ond lissa. # *eah min lic scyle on mold$rne # molsnad weor*an wyrmum to willan, # swa *eah weoruda god $fter swylthwile # sawle alyse= ond in wuldor awece=. # Me *$s wen n$fre forbirste= in breostum, # =e ic in brego engla for=weardne gefean # f$ste h$bbe." =us frod guma # on fyrndagum gieddade gleawmod, # godes spelboda, ymb his $riste # in ece lif, *$t we *y geornor # ongietan meahten tirf$st tacen # *$t se torhta fugel *urh bryne beacna=. # Bana lafe, ascan ond yslan, # ealle gesomna= $fter ligbryne, # l$de* si**an fugel on fotum # to frean geardum, sunnan togeanes. # *$r hi si**an for= wunia= wintra fela, # w$stmum geniwad, ealles edgiong, # *$r $nig ne m$g in *am leodscype # l$**um hwopan. Swa nu $fter dea=e # *urh dryhtnes miht somod si*ia* # sawla mid lice, f$gre gefr$twed, # fugle gelicast, in eadwelum # $*elum stencum, *$r seo so*f$ste # sunne lihte= wlitig ofer weoredum # in wuldres byrig. =onne so=f$stum # sawlum scine= heah ofer hrofas # h$lende Crist. Him folgia= # fuglas scyne, beorhte gebredade, # blissum hremige, in *am gladan ham, # g$stas gecorene, ece to ealdre. # *$r him yfle ne m$g fah feond gemah # facne sce**an, ac *$r lifga= a # leohte werede, swa se fugel fenix, # in freo*u dryhtnes, wlitige in wuldre. # Weorc anra gehw$s beorhte blice= # in *am bli*an% ham fore onsyne # ecan dryhtnes, symle in sibbe, # sunnan gelice. *$r se beorhta beag, # brogden wundrum eorcnanstanum, # eadigra gehwam hlifa= ofer heafde. # Heafelan lixa=, *rymme bi*eahte. # =eodnes cynegold so=f$stra gehwone # sellic glenge= leohte in life, # *$r se longa gefea, ece ond edgeong, # $fre ne swe*ra=, ac hy in wlite wunia=, # wuldre bitolden f$grum fr$twum, # mid f$der engla. Ne bi= him on *am wicum # wiht to sorge, wroht ne we*el # ne gewindagas, hungor se hata # ne se hearda% *urst, yrm*u ne yldo. # Him se $*ela cyning forgife= goda gehwylc. # *$r g$sta gedryht h$lend herga= # ond heofoncyninges meahte m$rsia=, # singa= metude lof. Swinsa= sibgedryht # swega m$ste h$dre ymb *$t halge # heahseld godes, bli*e bletsia= # bregu selestan eadge mid englum, # efenhleo*re *us: "Sib si *e, so= god, # ond snyttrucr$ft, ond *e *onc sy # *rymsittendum geongra gyfena, # goda gehwylces. Micel, unm$te # m$gnes streng=u%, heah ond halig! # Heofonas sindon f$gre gefylled, # f$der $lmihtig, ealra *rymma *rym, # *ines wuldres, uppe mid englum # ond on eor=an somod. Gefreo*a usic, frym*a scyppend! # *u eart f$der $lmihtig in heannesse, # heofuna waldend." =us reordia= # ryhtfremmende, manes amerede, # in *$re m$ran byrig; cyne*rym cy*a=, # caseres lof singa=% on swegle # so=f$stra gedryht, *am anum is # ece weor=mynd for= butan ende. # N$s his frym= $fre, eades ongyn. # *eah he on eor*an her *urh cildes had # cenned w$re in middangeard, # hw$*re his meahta sped heah ofer heofonum # halig wunade, dom unbryce. # *eah he dea*es cwealm on rode treow # r$fnan sceolde, *earlic wite, # he *y *riddan d$ge $fter lices hryre # lif eft onfeng *urh f$der fultum. # Swa fenix beacna=, geong in geardum, # godbearnes meaht, *onne he of ascan # eft onw$cne=% in lifes lif, # leomum ge*ungen. Swa se h$lend us # helpe% gefremede *urh his lices gedal, # lif butan ende, swa se fugel swetum # his fi*ru tu ond wynsumum # wyrtum gefylle=, f$grum foldw$stmum, # *onne afysed bi=. *$t sindon *a word, # swa us gewritu secga=, hleo*or haligra, # *e him to heofonum bi=, to *am mildan gode, # mod afysed in dreama dream, # *$r hi dryhtne to giefe worda ond weorca # wynsumne stenc in *a m$ran gesceaft # meotude bringa=, in *$t leohte lif. # Sy him lof symle *urh woruld worulda, # ond wuldres bl$d, ar ond onwald, # in *am uplican rodera rice. # He is on ryht cyning middangeardes # ond m$gen*rymmes, wuldre biwunden # in *$re wlitigan byrig. Hafa= us alyfed # lucis auctor *$t we motun her # merueri, godd$dum begietan # gaudia in celo, *$r we motun% # maxima regna secan ond gesittan # sedibus altis, lifgan in lisse # lucis et pacis, agan eardinga # alm$% letit$%, brucan bl$ddaga, # blandem et mitem% geseon sigora frean # sine fine, ond him lof singan # laude perenne, eadge mid englum. # Alleluia. Hw$t! We =$t hyrdon # h$le= eahtian, deman d$dhwate, # *$tte in dagum gelamp Maximianes, # se geond middangeard, arleas cyning, # eahtnysse ahof, cwealde cristne men, # circan fylde, geat ongr$swong # godhergendra%, h$*en hildfruma, # haligra blod, ryhtfremmendra # W$s his rice brad, wid ond weor=lic # ofer wer*eode, lytesna ofer ealne # yrmenne grund Foron $fter burgum, # swa he biboden h$fde, *egnas *ry=fulle. # Oft% hi *r$ce r$rdon, d$dum gedwolene, # *a *e dryhtnes $ feodon *urh firencr$ft # Feondscype r$rdon, hofon h$*engield, # halge cwelmdon, breotun boccr$ftge, # b$rndon% gecorene, g$ston godes cempan # gare ond lige. Sum w$s $htwelig # $*eles cynnes rice gerefa. # Rondburgum weold, eard weardade # oftast symle in *$re ceastre # Commedia, heold hordgestreon. # Oft he h$*engield ofer word godes, # weoh gesohte neode geneahhe. # W$s him noma cenned Heliseus, # h$fde ealdordom micelne ond m$rne. # =a his mod ongon f$mnan lufian, # (hine fyrwet br$c), Iulianan. # Hio in g$ste b$r halge treowe, # hogde georne *$t hire m$g=had # mana gehwylces fore Cristes lufan # cl$ne geheolde. =a w$s sio f$mne # mid hyre f$der willan welegum biweddad; # wyrd ne ful cu*e, freondr$denne # hu heo from hogde, geong on g$ste. # Hire w$s godes egsa mara in gemyndum, # *onne eall *$t ma**umgesteald *e in *$s $*elinges # $htum wunade. *a w$s se weliga # *$ra% wifgifta, goldspedig guma, # georn on mode, *$t him mon fromlicast # f$mnan gegyrede, bryd to bolde. # Heo *$s beornes lufan f$ste wi=hogde, # *eah *e feohgestreon under hordlocan, # hyrsta unrim $hte ofer eor*an. # Heo *$t eal forseah, ond *$t word acw$= # on wera mengu: "Ic% *e m$g gesecgan # *$t *u *ec sylfne ne *earft swi*or swencan. # Gif *u so=ne god lufast ond gelyfest, # ond his lof r$rest, ongietest g$sta hleo, # ic beo gearo sona unwaclice # willan *ines. Swylce ic *e secge, # gif *u to s$mran gode *urh deofolgield # d$de bi*encest, h$ts= h$*enweoh, # ne meaht *u habban mec, ne ge*reatian # *e to gesingan. N$fre *u *$s swi=lic # sar gegearwast *urh h$stne ni= # heardra wita, *$t *u mec onwende # worda *issa. =a se $*eling wear= # yrre gebolgen, firend$dum fah, # gehyrde *$re f$mnan word, het =a gefetigan # ferend snelle, hreoh ond hygeblind, # haligre f$der, recene to rune # Reord up astag, si**an hy tog$dre # garas hl$ndon, hilde*remman # H$=ne w$ron begen synnum seoce, # sweor ond a*um. =a reordode # rices hyrde wi= *$re f$mnan f$der # frecne mode, dara=h$bbende: # Me *in dohtor hafa= geywed orwyr=u. # Heo me on an saga= *$t heo m$glufan # minre ne gyme, freondr$denne. # Me *a frace=u sind on modsefan # m$ste weorce, *$t heo mec swa torne # t$le gerahte fore *issum folce, # het me fremdne god, ofer *a o*re # *e we $r cu*on, welum weor*ian, # wordum lofian, on hyge hergan, # o**e hi nabban." geswearc *a swi=fer= # sweor% $ftEr worde, *$re f$mnan f$der, # fer=locan onspeon: "Ic *$t geswerge # *urhso= godu, swa ic are $t him # $fre finde, o**e, *eoden, $t *e # *ine hyldu winburgum in, # gif *as word sind so* monna leofast, # *e *u me sagast, *$t ic hy ne sparige, # ac on spild giefe, *eoden m$ra, # *e to gewealde%. Dem *u hi to dea*e, # gif *e gedafen *ince, swa to life l$t, # swa *e leofre sy." Eode *a fromlice # f$mnan to spr$ce, anr$d ond yre*weorg, # yrre gebolgen, *$r he gl$dmode% # geonge wiste wic weardian. # He *a worde cw$=: "=u eart dohtor min # seo dyreste ond seo sweteste # in sefan minum, ange for eor*an, # minra eagna leoht, Iuliana! # *u on gea*e hafast *urh *in orlegu # unbi*yrfe ofer witena dom # wisan gefongen. Wi=s$cest *u to swi*e # sylfre r$des *inum brydguman, # se is betra *onne *u, $*elra for eor*an, # $htspedigra feohgestreona. # He is to freonde god. For*on is *$s wyr*e, # *$t *u *$s weres frige, ece eadlufan, # an ne forl$te." Him *a seo eadge # ageaf ondsware, Iuliana # (hio to gode h$fde freondr$denne # f$ste gesta*elad): "N$fre ic*$s *eodnes # *afian wille m$gr$denne, # nemne he m$gna god geornor bigonge # *onne he gen dyde, lufige mid lacum # *one*e leoht gescop, heofon ond eor=an # ond holma bigong, eodera ymbhwyrft. # Ne m$g he elles mec bringan to bolde. # He *a brydlufan sceal to o*erre # $htgestealdum idese secan; # nafa= he $nige% her." Hyre *a *urh yrre # ageaf ondsware f$der feondlice, # nales fr$twe onheht: "Ic *$t gefremme, # gif min feorh leofa= gif *u unr$des # $r ne geswicest, ond *u fremdu godu # for= bigongest ond *a forl$test # *e us leofran sind, *e *issum folce # to freme stonda=, *$t *u ungeara # ealdre scyldig *urh deora gripe # dea*e sweltest, gif *u ge*afian nelt # *ingr$denne, modges gemanan. # Micel is *$t ongin ond *reaniedlic% # *inre gelican, *$t *u forhycge # hlaford urne." Him *a seo eadge # ageaf ondsware, gleaw ond gode leof, # Iuliana: "Ic *e to so=e # secgan wille, bi me lifgendre # nelle ic lyge fremman. N$fre ic me ondr$de # domas *ine, ne me weorce sind # witebrogan, hildewoman, # *e *u h$stlice manfremmende # to me beotast, ne *u n$fre gedest # *urh gedwolan *inne *$t *u mec acyrre # from Cristes lofe." =a w$s ellenwod, # yrre ond re*e, frecne ond fer=grim, # f$der wi= dehter. Het hi *a swingan, # susle *reagan, witum w$gan, # ond *$t word acw$=: "Onwend *ec in gewitte, # ond *a word oncyr *e *u unsnyttrum # $r gespr$ce, *a *u goda ussa # gield forhogdest." Him seo unforhte # ageaf ondsware *urh g$stgehygd, # Iuliana: "N$fre *u gel$rest # *$t ic leasingum, dumbum onddeafum # deofolgieldum, g$sta% geni=lum # gaful onhate, *am wyrrestum # wites *egnum, ac ic weor=ige wuldres ealdor middangeardes # ond m$gen*rymmes, ond him anum to # eal bi*ence, *$t he mundbora # min geweor*e, helpend ond h$lend # wi= hellscea*um." Hy *a *urh yrre # Affricanus, f$der f$mnan ageaf # on feonda geweald Heliseo. # He in $ringe gel$dan het # $fter leohtes cyme to his domsetle. # Dugu= wafade on *$re f$mnan wlite, # folc eal geador. hy *a se $=eling # $rest grette, hire brydguma, # bli*um wordum: "Min se swetesta # sunnan scima, Iuliana! # Hw$t, *u gl$m hafast, ginif$ste giefe, # geogu=hades bl$d! Gif *u godum ussum # gen gecwemest, ond *e to swa mildum # mundbyrd secest, hyldo% to halgum, # beo= *e ahylded fram wra*e geworhtra # wita unrim, grimra gyrna, # *e *e gegearwad sind, gif *u onsecgan nelt # so*um gieldum." Him seo $*ele m$g # ageaf ondsware: "N$fre *u ge*reatast # *inum beotum, ne wita *$s fela # wra=ra gegearwast, *$t ic *eodscype # *inne lufie, buton *u forl$te # *a leasinga, weohweor=inga, # ond wuldres god ongyte gleawlice, # g$sta scxppend, meotud moncynnes, # in *$s meahtum sind a butan ende # ealle gesceafta." =a for *am folce # frecne mode beotwordum spr$c, # bealg hine swi*e folcagende, # ond *a f$mnan het *urh ni=wr$ce # nacode *ennan, ond mid sweopum swingan # synna lease. Ahlog *a se hererinc, # hospwordum spr$c: "*is is ealdordom # uncres gewynnes on fruman gefongen! # Gen ic feores *e unnan wille, # *eah *u $r fela unw$rlicra # worda gespr$ce, onsoce to swi=e # *$t *u so= godu lufian wolde. # *e *a lean sceolan wi*erhycgendre%, # witebrogan, $fter weor*an, # butan *u $r wi* hi ge*ingige, # ond him *oncwyr*e $fter leahtorcwidum # lac onsecge, sibbe gesette. # L$t *a sace restan, la= leodgewin. # Gif *u leng ofer *is *urh *in dolwillen # gedwolan fylgest, *onne ic nyde sceal # ni*a geb$ded on *$re grimmestan # godscyld wrecan, torne teoncwide, # *e *u t$lnissum wi* *a selestan # sacan ongunne, ond *a mildestan # *ara *e men witen, *e *es leodscype mid him # longe bieode." Him *$t $*ele mod # unforht oncw$=: "Ne ondr$de ic me # domas *ine, awyrged womscea=a, # ne *inra wita bealo. H$bbe ic me to hyhte # heofonrices weard, mildne mundboran, # m$gna waldend, se mec gescylde= # wi= *inum scinlace of gromra gripe, # *e *u to godum tiohhast. =a sind geasne # goda gehwylces, idle, orfeorme, # unbi*yrfe, ne *$r freme mete=% # fira $nig so=e sibbe, # *eah *e sece to him freondr$denne. # He ne finde= *$r dugu*e mid deoflum. # Ic to dryhtne min mod sta*elige, # se ofer m$gna gehwylc walde= wideferh, # wuldres agend, sigora gehwylces. # *$t is so= cyning." =a *am folctogan # fracu=lic *uhte *$t he ne meahte # mod oncyrran, f$mnan fore*onc. # He bi feaxe het ahon ond ahebban # on heanne beam, *$r seo sunsciene # slege *rowade, sace singrimme, # siex tida d$ges, ond he $dre het # eft asettan, la=geni=la, # ond gel$dan bibead to carcerne. # Hyre w$s Cristes lof in fer=locan # f$ste biwunden, milde modsefan, # m$gen unbrice. =a w$s mid clustre # carcernes duru behliden, homra geweorc. # Halig *$r inne w$rf$st wunade. # Symle heo wuldorcyning herede $t heortan, # heofonrices god, in *am nydclafan, # nergend fira, heolstre bihelmad. # Hyre w$s halig g$st singal gesi=. # =a cwom semninga in *$t hlinr$ced # h$le=a gewinna, yfeles ondwis. # H$fde engles hiw, gleaw gyrnstafa # g$stgeni=la, helle h$ftling, # to *$re halgan spr$c: "Hw$t dreogest *u, # seo dyreste ond seo weor*este # wuldorcyninge, dryhtne ussum? # =e *es dema hafa= *a wyrrestan # witu gegearwad, sar endeleas, # gif *u onsecgan nelt, gleawhycgende, # ond his godum cweman. Wes *u on ofeste, # swa he *ec ut heonan l$dan hate, # *$t *u lac hra*e onsecge sigortifre, # $r *ec swylt nime, dea= fore dugu=e. # *y *u *$s deman scealt, eadhre=ig m$g, # yrre gedygan." Fr$gn *a fromlice, # seo *e forht ne w$s, Criste gecweme, # hwonan his cyme w$re. Hyre se wr$cm$cga # wi= *ingade: "Ic eom engel godes # ufan si*ende, *egn ge*ungen, # ond to *e sended, halig of heah*u. # *e sind heardlicu, wundrum w$lgrim%, # witu geteohhad to gringwr$ce. # Het *e god beodan, bearn waldendes, # *$t *e burge *a." =a w$s seo f$mne # for *am f$rspelle egsan geaclad, # *e hyre se agl$ca, wuldres wi*erbreca, # wordum s$gde. Ongan *a f$stlice # fer= sta*elian, geong grondorleas, # to gode% cleopian% "Nu% ic *ec, beorna hleo, # biddan wille ece $lmihtig, # *urh *$t $*ele gesceap *e *u, f$der engla, # $t fruman settest, *$t *u me ne l$te # of lofe hweorfan *inre eadgife, # swa me *es ar boda= frecne f$rspel, # *e me fore stonde=. Swa ic *e, bilwitne, # biddan wille *$t *u me gecy=e, # cyninga wuldor, *rymmes hyrde, # hw$t *es *egn sy, lyftlacende, # *e mec l$re= from *e on stearcne weg." # Hyre stefn oncw$= wlitig of wolcnum, # word hleo*rade: "Forfoh *one fr$tgan # ond f$ste geheald. o**$t he his si=f$t # secge mid ryhte, ealne% from orde, # hw$t his $*elu syn." =a w$s *$re f$mnan # fer= geblissad, domeadigre%. # Heo *$t deofol genom "ealra% cyninga cyning # to cwale syllan. =a gen ic gecr$fte # *$t se cempa ongon waldend wundian, # weorud to segon *$t *$r blod ond w$ter # bu tu $tg$dre eor*an sohtun. # =a gen ic Herode in hyge bisweop% # *$t he Iohannes bibead heafde biheawan, # =a se halga wer *$re wiflufan # wordum styrde, unryhtre $. # Eac ic gel$rde Simon searo*oncum # *$t he sacan ongon wi* *a gecorenan # Cristes *egnas, ond *a halgan weras # hospe gerahte *urh deopne gedwolan, # s$gde hy dryas w$ron. Ne*de ic nearobregdum # *$r ic Neron bisweac, *$t he acwellan het # Cristes *egnas, Petrus ond Paulus. # Pilatus $r on rode aheng # rodera waldend, meotud meahtigne # minum larum. Swylce ic Egias # eac gel$rde *$t he unsnytrum # Andreas het ahon haligne # on heanne beam, *$t he of galgan his # g$st onsende in wuldres wlite. # *us ic wra*ra fela mid minum bro*rum # bealwa gefremede, sweartra synna, # *e ic asecgan% ne m$g, rume areccan, # ne gerim witan, heardra hete*onca." # im seo halge oncw$= *urh g$stes giefe, # Iuliana: "*u scealt fur*or gen, # feond moncynnes, si*f$t secgan, # hwa *ec sende to me." Hyre se agl$ca # ageaf ondsware, forhtafongen, # fri*es orwena: "Hw$t, mec min f$der # on *as fore to *e, hellwarena cyning, # hider onsende of *am engan ham, # se is yfla gehw$s in *am grornhofe # geornfulra *onne ic. *onne he usic sende= # *$t we% so=f$stra *urh misgedwield # mod oncyrren, ahwyrfen from halor, # we beo= hygegeomre, forhte on fer=*e. # Ne bi* us frea milde, egesful ealdor, # gif we yfles noht gedon habba*; # ne durran we si**an for his onsyne # ower geferan. *onne he onsende= # geond sidne grund *egnas of *ystrum, # hate= *r$ce r$ran, gif we gemette% sin # on moldwege, o**e feor o**e neah # fundne weor*en, *$t hi usic binden # ond in b$lwylme suslum swingen. # Gif so=f$stra *urh myrrelsan # mod ne o=cyrre=, haligra hyge, # we *a heardestan ond *a wyrrestan # witu ge*olia= *urh sarslege. # Nu *u sylfa meaht on sefan *inum # so= gecnawan, *$t ic *isse no*e w$s # nyde geb$ded, *ragm$lum ge*read, # *$t ic *e sohte." =a gen seo halge ongon # h$le*a gewinnan, wrohtes wyrhtan, # wordum frignan, fyrnsynna fruman: # "*u me fur*or scealt secgan, sawla feond, # hu *u so=f$stum *urh synna slide # swi*ast sce**e, facne bifongen." # Hyre se feond oncw$=, wr$cca w$rleas, # wordum m$lde: "Ic *e, ead m$g, # yfla gehwylces or gecy=e # o= ende for= *ara *e ic gefremede, # nal$s feam si=um%, synna wundum, # *$t *u *y sweotolicor sylf gecnawe # *$t *is is so=, nales leas. Ic *$t wende # ond witod tealde *riste ge*oncge, # *$t ic *e meahte butan earfe*um # anes cr$fte ahwyrfan from halor, # *$t *u heofoncyninge wi=soce, sigora frean, # ond to s$mran gebuge, ons$gde synna fruman. # *us ic so=f$stum *urh mislic bleo # mod oncyrre. *$r ic hine finde # fer= sta*elian to godes willan, # ic beo gearo sona *$t ic him monigfealde # modes g$lsan ongean bere # grimra ge*onca, dyrnra gedwilda, # *urh gedwolena rim. Ic him geswete # synna lustas, m$ne modlufan, # *$t he minum hra*e, leahtrum gelenge, # larum hyre=%. Ic hine *$s swi*e # synnum on$le *$t he byrnende # from gebede swice=, stepe= stronglice, # sta*olf$st ne m$g fore leahtra lufan # lenge gewunian in gebedstowe. # Swa ic brogan to la=ne gel$de # *am *e ic lifes ofonn, leohtes geleafan, # ond he larum wile *urh modes myne # minum hyran, synne fremman, # he si**an sceal godra gumcysta # geasne hweorfan. Gif ic $nigne # ellenrofne gemete modigne # metodes cempan wi= flan*r$ce, # nele feor *onan bugan from beaduwe, # ac he bord ongean hefe= hygesnottor, # haligne scyld, g$stlic gu=reaf, # nele gode swican. ac he beald in gebede # bidsteal gife= f$ste on fe=an, # ic sceal feor *onan heanmod hweorfan, # hro*ra bid$led, in gleda gripe, # geh=u m$nan, *$t ic ne meahte # m$gnes cr$fte gu=e wi=gongan. # ac ic geomor sceal secan o*erne # ellenleasran, under cumbolhagan, # cempan s$nran, *e ic onbryrdan m$ge # beorman mine, ag$lan $t gu*e. # *eah he godes hw$t onginne g$stlice, # ic beo gearo sona, *$t ic ingehygd # eal geondwlite, hu gef$stnad% sy # fer= innanweard, wi=steall geworht. # Ic *$s wealles geat ontyne *urh teonan; # bi= se torr *yrel, ingong geopenad, # *onne ic $rest him *urh eargfare # in onsende in breostsefan # bitre ge*oncas *urh mislice # modes willan, *$t him sylfum # selle *ynce= leahtras to fremman # ofer lof godes, lices lustas. # Ic beo lareow georn *$t he mon*eawum # minum lifge acyrred cu=lice # from Cristes $, mod gemyrred # me to gewealde in synna sea=. # Ic *$re sawle ma geornor gyme # ymb *$s g$stes forwyrd *onne *$s lichoman, # se *e on legre sceal weor=an in worulde # wyrme to hro*or, bifolen in foldan." # =a gien seo f$mne spr$c: "Saga, earmsceapen, # uncl$ne g$st, hu *u *ec ge*yde, # *ystra stihtend, on cl$nra gemong? # *u wi= Criste geo w$rleas wunne # ond gewin tuge, hogdes wi* halgum. # *e wear= helle sea= ni*er gedolfen, # *$r *u nydbysig fore oferhygdum # eard gesohtes. Wende ic *$t *u *y w$rra # weor*an sceolde wi= so=f$stum # swylces gemotes ond *y unbealdra, # *e *e oft wi=stod *urh wuldorcyning # willan *ines." Hyre *a se werga # wi= *ingade, earm agl$ca: # "*u me $rest saga, hu *u gedyrstig # *urh deop gehygd wurde *us wig*rist # ofer eall wifa cyn, *$t *u mec *us f$ste # fetrum gebunde, $ghw$s orwigne. # *u in ecne god, *rymsittendne, # *inne getreowdes, meotud moncynnes, # swa ic in minne f$der, hellwarena cyning, # hyht sta*elie. *onne ic beom onsended # wi= so=f$stum, *$t ic in manweorcum # mod oncyrre, hyge from halor, # me hwilum bi* forwyrned *urh wi*ersteall # willan mines, hyhtes $t halgum, # swa me her gelamp sorg on si*e. # Ic *$t sylf gecneow to late micles, # sceal nu lange ofer *is, scyldwyrcende, # scame *rowian. For*on ic *ec halsige # *urh *$s hyhstan meaht, rodorcyninges giefe, # se *e on rode treo ge*rowade, # *rymmes ealdor, *$t *u miltsige # me *earfendum, *$t uns$lig # eall ne forweor*e, *eah ic *ec gedyrstig # ond *us dolwillen si*e gesohte, # *$r ic swi*e me *yslicre $r # *rage ne wende%." =a seo wlitescyne # wuldres condel to *am w$rlogan # wordum m$lde: "*u scealt ondettan% # yfeld$da ma, hean helle g$st, # $r *u heonan mote, hw$t *u to teonan # *urhtogen h$bbe micelra manweorca # manna tudre deorcum gedwildum." # Hyre *$t deofol oncw$=: "Nu ic *$t gehyre # *urh *inne hleo*orcwide, *St ic nyde sceal # ni*a geb$ded mod meldian, # swa *u me beodest, *reaned *olian. # Is *eos *rag ful strong, *reat orm$te. # Ic sceal *inga gehwylc *olian ond *afian # on *inne dom, womd$da onwreon, # *e% ic wideferg sweartra gesyrede. # Oft% ic syne ofteah, ablende bealo*oncum # beorna unrim monna cynnes, # misthelme forbr$gd *urh attres ord # eagna leoman sweartum scurum, # ond ic sumra fet forbr$c bealosearwum, # sume in bryne sende, in liges locan, # *$t him lasta wear= si*ast gesyne. # Eac ic sume gedyde *$t him banlocan # blode spiowedan, *$t hi f$ringa # feorh aleton *urh $dra wylm. # Sume on y=fare wurdon on wege% # w$trum bisencte, on mereflode, # minum cr$ftum under reone stream. # Sume ic rode bifealh, *$t hi hyra dreorge # on hean galgan lif aletan. # Sume ic larum geteah, to geflite fremede, # *$t hy f$ringa ealde% $f*oncan # edniwedan, beore druncne%. # Ic him byrlade wroht of wege, # *$t hi in winsele *urh sweordgripe # sawle forletan of fl$schoman # f$ge scyndan, sarum gesohte. # Sume, *a ic funde butan godes tacne, # gymelease, ungebletsade, # *a% ic bealdlice *urh mislic cwealm # minum hondum searo*oncum slog. # Ic asecgan ne m$g, *eah ic gesitte # sumerlongne d$g, eal *a earfe*u # *e ic $r ond si* gefremede to facne, # si**an fur*um w$s rodor ar$red # ond ryne tungla, folde gef$stnad # ond *a forman men, Adam ond Aeue, # *am ic ealdor o=*rong, ond hy gel$rde # *$t hi lufan dryhtnes, ece eadgiefe # anforleton, beorhtne boldwelan, # *$t him b$m gewear= yrm*u to ealdre, # ond hyra eaferum swa, mircast manweorca. # Hw$t sceal ic ma riman yfel endeleas? # Ic eall geb$r, wra*e wrohtas # geond wer*eode, *a *e gewurdun% # widan feore from fruman worulde # fira cynne, eorlum on eor*an. # Ne w$s $nig *ara *$t me *us *riste, # swa *u nu *a, halig mid hondum, # hrinan dorste, n$s $nig *$s modig # mon ofer eor*an *urh halge meaht, # heahf$dra nan ne witgena. # *eah *e him weoruda god onwrige, wuldres cyning, # wisdomes g$st, giefe unm$te, # hw$*re ic gong to *am agan moste. # N$s $nig *ara *$t mec *us bealdlice # bennum bilegde, *ream for*rycte, # $r *u nu *a *a miclan% meaht # mine% oferswi=dest, f$ste forfenge, # *e me f$der sealde, feond moncynnes, # *a he mec feran het, *eoden of *ystrum, # *$t ic *e sceolde synne swetan. # *$r mec sorg bicwom, hefig hondgewinn. # Ic bihlyhhan ne *earf $fter sarwr$ce # si=f$t *isne magum in gemonge, # *onne ic mine sceal agiefan gnorncearig # gafulr$denne in *am reongan ham." # =a se gerefa het, gealgmod guma, # Iulianan of *am engan hofe # ut gel$dan on hyge halge% # h$*num to spr$ce to his domsetle. # Heo *$t deofol teah, breostum inbryrded, # bendum f$stne, halig h$*enne. # Ongan *a hreowcearig si=f$t seofian, # sar cwanian, wyrd wanian, # wordum m$lde: "Ic *ec halsige, # hl$fdige min, Iuliana, # fore godes sibbum, *$t *u fur*ur me # frace*u ne wyrce, edwit for eorlum, # *onne *u $r dydest, *a *u oferswi*dest # *one snotrestan under hlinscuan # helwarena% cyning in feonda byrig; # *$t is% f$der user, mor*res manfrea. # Hw$t, *u mec *reades *urh sarslege! # Ic to so*e wat *$t ic $r ne si= # $nig ne mette in woruldrice # wif% *e gelic, *ristran ge*ohtes # ne *weorhtimbran m$g*a cynnes. # Is on me sweotul *$t *u unscamge # $ghw$s wurde on fer*e frod." # =a hine seo f$mne forlet $fter *r$chwile # *ystra neosan in sweartne grund, # sawla gewinnan%, on wita forwyrd. # Wiste he *i gearwor, manes melda, # magum to secgan, susles *egnum, # hu him on si=e gelomp. # "georne% $r heredon on heah*u # ond his halig word%, s$gdon so=lice # *$t he sigora gehw$s ofer ealle gesceaft # ana weolde%, ecra eadgiefa." # =a cwom engel godes fr$twum blican # ond *$t fyr tosceaf, gefreode ond gefreo=ade # facnes cl$ne, leahtra lease, # ond *one lig towearp, heorogiferne, # *$r seo halie stod, m$g*a bealdor, # on *am midle gesund. *$t *am weligan w$s # weorc to *olianne, *$r he hit for worulde # wendan meahte, sohte synnum fah, # hu he sarlicast *urh *a wyrrestan # witu meahte feorhcwale findan. # N$s se feond to l$t, se hine gel$rde # *$t he l$men f$t biwyrcan het # wundorcr$fte, wiges womum, # ond wudubeamum, holte bihl$nan%. # =a se hearda% bibead *$t mon *$t lamf$t # leades gefylde, ond *a onb$rnan het # b$lfira m$st, ad on$lan, # se w$s $ghwonan ymbboren mid brondum. # B$= hate weol. Het *a ofestlice # yrre gebolgen leahtra lease # in *$s leades wylm scufan butan scyldum. # *a toscaden wear= lig tolysed. # Lead wide sprong, hat, heorogifre. # H$le=% wurdon acle arasad for *y r$se. # *$r on rime forborn *urh *$s fires fn$st # fif ond hundseofontig h$=nes herges. # =a gen sio halge stod ungewemde wlite. # N$s hyre wloh ne hr$gl, ne feax ne fel # fyre gem$led, ne lic ne leo*u. # Heo in lige stod $ghw$s onsund, # s$gde ealles *onc dryhtna dryhtne. # *a se dema wear= hreoh ond hygegrim, # ongon his hr$gl teran, swylce he grennade # ond gristbitade, wedde on gewitte # swa wilde deor, grymetade gealgmod # ond his godu t$lde, *$s *e hy ne meahtun% # m$gne wi*stondan wifes willan. # W$s seo wuldres m$g anr$d ond unforht, # eafo=a gemyndig, dryhtnes willan. # *a se dema het aswebban sorgcearig # *urh sweordbite on hyge halge, # heafde bineotan Criste gecorene. # Hine se cwealm ne *eah, si**an he *one fintan # fur*or cu*e. =a wear= *$re halgan # hyht geniwad ond *$s m$gdnes mod # miclum geblissad, si**an heo gehyrde # h$le= eahtian inwitrune, # *$t hyre endest$f of gewindagum # weor*an sceolde, lif alysed. # Het *a leahtra ful cl$ne ond gecorene # to cwale l$dan, synna lease. # =a cwom semninga hean helle g$st, # hearmleo= agol, earm ond unl$d, # *one heo $r gebond awyrgedne # ond mid witum swong, cleopade *a for cor*re, # ceargealdra full: "Gylda= nu mid gyrne, # *$t heo goda ussa meaht forhogde%, # ond mec swi*ast geminsade, # *$t ic to meldan wear=. L$ta= hy la*ra # leana hleotan *urh w$pnes spor, # wreca= ealdne ni=, synne gesohte. # Ic *a sorge gemon, hu ic bendum f$st # bisga unrim on anre niht # earfe=a dreag, yfel orm$tu." # *a seo eadge biseah ongean gramum, # Iuliana%, gehyrde heo hearm galan # helle deofol. Feond moncynnes # ongon *a on fleam%, sceacan, wita neosan, # ond *$t word acw$=: "Wa me forworhtum! # Nu is wen micel *$t heo mec eft wille # earmne gehynan yflum yrm*um, # swa heo mec $r dyde." =a w$s gel$ded # londmearce neah ond to *$re stowe # *$r hi stearcfer*e *urh cumbolhete # cwellan *ohtun. Ongon heo *a l$ran # ond to lofe trymman folc of firenum # ond him frofre gehet, weg to wuldre, # ond *$t word acw$=%: "Gemuna= wigena wyn # ond wuldres *rym, haligra hyht, # heofonengla god. He is *$s wyr=e, # *$t hine wer*eode ond eal engla cynn # up on roderum hergen, heahm$gen, # *$r is help gelong ece to ealdre, # *am *e agan sceal. For*on ic, leof weorud, # l$ran wille, $fremmende, # *$t ge eower hus gef$stnige, # *y l$s hit ferbl$dum windas toweorpan. # Weal sceal *y trumra strong wi*stondan # storma scurum, leahtra gehygdum. # Ge mid lufan sibbe, leohte geleafan, # to *am lifgendan stane sti=hydge # sta*ol f$stnia=, so=e treowe # ond sibbe mid eow healda= $t heortan, # halge rune *urh modes myne. # *onne eow miltse giefe= f$der $lmihtig, # *$r ge frofre% agun $t m$gna gode, # m$ste *earfe $fter sorgstafum. # For*on ge sylfe neton utgong heonan, # ende lifes. W$rlic me *ince= # *$t ge w$ccende wi= hettendra # hildewoman wearde healden, # *y l$s eow wi*erfeohtend weges forwyrnen # to wuldres byrig. Bidda= bearn godes # *$t me brego engla, meotud moncynnes, # milde geweor*e, sigora sellend. # Sibb sy mid eowic, symle so* lufu." # =a hyre sawl wear= al$ded of lice # to *am langan gefean *urh sweordslege. # *a se synsca*a to scipe sceohmod # scea*ena *reate Heliseus # ehstream sohte, leolc ofer laguflod # longe hwile on swonrade. # Swylt ealle fornom secga hlo*e # ond hine sylfne mid, $r*on hy to lande # geliden h$fdon, *urh *earlic *rea. # *$r XXX w$s ond feowere eac # feores onsohte *urh w$ges wylm # wigena cynnes, heane mid hlaford, # hro*ra bid$led, hyhta lease # helle sohton. Ne *orftan *a *egnas # in *am *ystran ham, seo geneatscolu # in *am neolan scr$fe, to *am frumgare # feohgestealda% witedra wenan, # *$t hy in winsele ofer beorsetle% # beagas *egon, $pplede gold. # Ungelice w$s l$ded lofsongum # lic haligre micle m$gne # to moldgr$fe, *$t hy hit gebrohton # burgum in innan, sidfolc micel. # *$r si==an w$s geara gongum # godes lof hafen *rymme micle # o* *isne d$g mid *eodscipe. # Is me *earf micel *$t seo halge me # helpe gefremme, *onne me ged$la= # deorast ealra, sibbe toslita= # sinhiwan tu, micle modlufan. # Min sceal of lice sawul on si=f$t, # nat ic sylfa hwider, eardes uncy=gu%; # of sceal ic *issum, secan o*erne # $rgewyrhtum, gongan iud$dum. # Geomor hweorfe= %%C%% %%Y%% ond %%N%% . # Cyning bi* re*e, sigora syllend, # *onne synnum fah %%E%% %%W%% ond %%U%% # acle bida= hw$t him $fter d$dum # deman wille lifes to leane. # %%L%% %%F%% beofa=, seoma= sorgcearig. # Sar eal gemon, synna wunde, # *e ic si* o**e $r geworhte in worulde. # *$t ic wopig sceal tearum m$nan. # W$s an tid to l$t *$t ic yfeld$da # $r gescomede, *enden g$st ond lic # geador si*edan onsund on earde. # *onne arna bi*earf, *$t me seo halge # wi= *one hyhstan cyning ge*ingige. # Mec *$s *earf mona*, micel modes sorg. # Bidde ic monna gehwone gumena cynnes, # *e *is gied wr$ce, *$t he mec neodful # bi noman minum gemyne modig, # ond meotud bidde *$t me heofona helm # helpe gefremme, meahta waldend, # on *am miclan% d$ge, f$der, frofre g$st, # in *a frecnan tid, d$da demend, # ond se deora sunu, *onne seo *rynis # *rymsittende in annesse # $lda cynne *urh *a sciran gesceaft # scrife= bi gewyrhtum meorde monna gehwam. # Forgif us, m$gna god, *$t we *ine onsyne, # $*elinga wyn, milde gemeten # on *a m$ran tid. #Amen. Oft him anhaga # are gebide=, metudes miltse, # *eah *e he modcearig geond lagulade # longe sceolde hreran mid hondum # hrimcealde s$, wadan wr$clastas. # Wyrd bi= ful ar$d%! Swa cw$* eardstapa, # earfe*a gemyndig, wra*ra w$lsleahta, # winem$ga hryre: "Oft ic sceolde ana # uhtna gehwylce mine ceare cwi*an. # Nis nu cwicra nan *e ic him modsefan # minne durre sweotule asecgan. # Ic to so*e wat *$t bi* in eorle # indryhten *eaw, *$t he his fer=locan # f$ste binde, healde% his hordcofan, # hycge swa he wille. Ne m$g werig mod # wyrde wi=stondan, ne se hreo hyge # helpe gefremman. For=on domgeorne # dreorigne oft in hyra breostcofan # binda= f$ste; swa ic modsefan # minne sceolde, oft earmcearig, # e=le bid$led, freom$gum feor # feterum s$lan, si**an geara iu # goldwine minne% hrusan heolstre biwrah, # ond ic hean *onan wod wintercearig # ofer wa*ema% gebind, sohte sele dreorig # sinces bryttan, hw$r ic feor o**e neah # findan meahte *one *e in meoduhealle # min% mine wisse, o**e mec freondleasne% # frefran wolde, weman mid wynnum. # Wat se *e cunna=, hu sli*en bi= # sorg to geferan, *am *e him lyt hafa= # leofra geholena. Wara= hine wr$clast, # nales wunden gold, fer=loca freorig, # nal$s foldan bl$d. Gemon he selesecgas # ond sinc*ege, hu hine on geogu=e # his goldwine wenede to wiste. Wyn eal gedreas! For*on wat se *e sceal # his winedryhtnes leofes larcwidum # longe for*olian, =onne sorg ond sl$p # somod $tg$dre earmne anhogan # oft gebinda=. *ince= him on mode # *$t he his mondryhten clyppe ond cysse, # ond on cneo lecge honda ond heafod, # swa he hwilum $r in geardagum # giefstolas breac. =onne onw$cne= eft # wineleas guma, gesih= him biforan # fealwe wegas, ba*ian brimfuglas, # br$dan fe*ra, hreosan hrim ond snaw, # hagle gemenged. *onne beo= *y hefigran # heortan benne, sare $fter sw$sne. # Sorg bi= geniwad, *onne maga gemynd # mod geondhweorfe=; grete= gliwstafum, # georne geondsceawa= secga geseldan. # Swimma= eft% on weg! Fleotendra fer= # no *$r fela bringe= cu=ra cwidegiedda. # Cearo bi= geniwad *am *e sendan sceal # swi*e geneahhe ofer wa*ema gebind # werigne sefan. For*on ic ge*encan ne m$g # geond *as woruld for hwan modsefa% # min ne gesweorce, *onne ic eorla lif # eal geond*ence, hu hi f$rlice # flet ofgeafon, modge magu*egnas. # Swa *es middangeard ealra dogra gehwam # dreose= ond fealle*, for*on ne m$g weor*an% wis # wer, $r he age wintra d$l in woruldrice. # Wita sceal ge*yldig, ne sceal no to hatheort # ne to hr$dwyrde, ne to wac wiga # ne to wanhydig, ne to forht ne to f$gen, # ne to feohgifre ne n$fre gielpes to georn, # $r he geare cunne. Beorn sceal gebidan, # *onne he beot sprice=, o**$t collenfer= # cunne gearwe hwider hre*ra gehygd # hweorfan wille. Ongietan sceal gleaw h$le # hu g$stlic bi=, *onne ealre% *isse worulde wela # weste stonde=, swa nu missenlice # geond *isne middangeard winde biwaune # weallas stonda*, hrime bihrorene, # hry=ge *a ederas. Woria= *a winsalo, # waldend licga= dreame bidrorene, # dugu* eal gecrong, wlonc bi wealle. # Sume wig fornom, ferede in for=wege, # sumne fugel o*b$r ofer heanne holm, # sumne se hara wulf dea=e ged$lde, # sumne dreorighleor in eor=scr$fe # eorl gehydde. Y*de swa *isne eardgeard # $lda scyppend o**$t burgwara # breahtma lease eald enta geweorc # idlu stodon. Se *onne *isne wealsteal # wise ge*ohte ond *is deorce% lif # deope geond*ence=, frod in fer=e, # feor odt gemon w$lsleahta worn, # ond *as word acwi=: "Hw$r cwom mearg? # Hw$r cwom mago?#Hw$r cwom ma**umgyfa? Hw$r cwom symbla gesetu? Hw$r sindon seledreamas? Eala beorht bune! Eala byrnwiga! Eala *eodnes *rym! Hu seo *rag gewat, genap under nihthelm, # swa heo no w$re. Stonde= nu on laste # leofre dugu*e weal wundrum heah, # wyrmlicum fah. Eorlas fornoman # asca *ry*e, w$pen w$lgifru, # wyrd seo m$re, ond *as stanhleo*u # stormas cnyssa=, hri= hreosende # hrusan% binde=, wintres woma, # *onne won cyme=, nipe= nihtscua, # nor*an onsende= hreo h$glfare # h$le*um on andan. Eall is earfo=lic # eor*an rice, onwende= wyrda gesceaft # weoruld under heofonum. Her bi= feoh l$ne, # her bi= freond l$ne, her bi= mon l$ne, # her bi= m$g l$ne, eal *is eor*an gesteal # idel weor*e=!" Swa cw$= snottor on mode, # ges$t him sundor $t rune. Til bi* se *e his treowe gehealde*, # ne sceal n$fre his torn to rycene beorn of his breostum acy*an, # nem*e he $r *a bote cunne, eorl mid elne gefremman. # Wel bi= *am *e him are sece=, frofre to f$der on heofonum, # *$r us eal seo f$stnung stonde=. Fela bi= on foldan # for=gesynra geongra geofona, # *a *a g$stberend wega= in gewitte, # swa her weoruda god, meotud meahtum swi=, # monnum d$le=, syle= sundorgiefe, # sende= wide agne spede, # *ara $ghwylc mot dryhtwuniendra # d$l onfon. Ne bi= $nig *$s # earfo=s$lig mon on moldan, # ne *$s medspedig, lytelhydig, # ne *$s l$thydig, *$t hine se argifa # ealles biscyrge modes cr$fta # o**e m$gend$da, wis on gewitte # o**e on wordcwidum, *y l$s ormod sy # ealra *inga, *ara *e he geworhte # in woruldlife, geofona gehwylcre. # N$fre god deme= *$t $nig eft # *$s earm geweor=e. N$nig eft *$s swi*e # *urh snyttrucr$ft in *eode *rym # *isses lifes for= gestige=, # *$t him folca weard *urh his halige giefe # hider onsende wise ge*ohtas # ond woruldcr$ftas, under anes meaht # ealle forl$te, *y l$s he for wlence # wuldorgeofona ful, mon mode swi= # of gemete hweorfe ond *onne forhycge # heanspedigran; ac he ged$le=, # se *e ah domes geweald, missenlice # geond *isne middangeard leoda leo*ocr$ftas # londbuendum. Sumum% her ofer eor*an # $hta onlih=, woruldgestreona. # Sum bi= wonspedig, heards$lig h$le, # bi* hw$*re gleaw modes cr$fta. # Sum m$genstrengo fur*or onfeh=. # Sum freolic bi= wlitig on w$stmum. # Sum bi* wo=bora, giedda giff$st. # Sum bi* gearuwyrdig. Sum bi= on hunto*e # hre=eadigra deora dr$fend. # Sum dyre bi= woruldricum men. # Sum bi= wiges heard, beadocr$ftig beorn, # *$r bord stuna=. Sum in m$=le m$g # modsnottera folcr$denne # for= gehycgan, *$r witena bi* # worn $tsomne. Sum m$g wr$tlice # weorc ahycgan% heahtimbra gehw$s; # hond bi= gel$red, wis ond gewealden, # Swa bi= wyrhtan ryht, sele asettan, # con he sidne r$ced f$ste gefegan # wi* f$rdryrum. Sum mid hondum m$g # hearpan gretan, ah he gleobeames # gearobrygda list. Sum bi= rynig, # sum ryhtscytte, sum leo=a gleaw, # sum on londe snel, fe*espedig. # Sum on% fealone w$g stefnan steore=, # streamrade con, weorudes wisa, # ofer widne holm, *onne s$rofe # snelle m$gne arum bregda= # y=borde neah. Sum bi= syndig, # sum searocr$ftig goldes ond gimma, # *onne him gumena weard hate= him to m$r*um # ma**um renian. Sum m$g w$pen*r$ce, # wige to nytte, modcr$ftig smi= # monige gefremman, *onne he gewyrce= # to wera hilde helm o**e hupseax # o==e hea*ubyrnan, scirne mece # o==e scyldes rond, f$ste gefeged% # wi= flyge gares. Sum bi= arf$st # ond $lmesgeorn, *eawum ge*yde. # Sum bi= *egn gehweorf on meoduhealle. # Sum bi= meares gleaw, wicgcr$fta% wis. # Sum gewealdenmod *afa= in ge*ylde # *$t he *onne sceal. Sum domas con, # *$r dryhtguman r$d eahtia=. # Sum bi= hr$dt$fle. Sum bi= gewittig # $t win*ege, beorhyrde god. # Sum bi= bylda til ham to hebbanne%. # Sum bi= heretoga, fyrdwisa from. # Sum bi* folcwita. Sum bi* $t *earfe% # *risthydigra *egn mid his *eodne. # Sum ge*yld hafa=, f$stgongel fer=. # Sum bi= fugelbona, hafeces cr$ftig. # Sum bi= to horse hw$t. Sum bi= swi=snel, # hafa= searolic gomen, gleod$da gife # for gum*egnum, leoht ond leo*uwac. # Sum bi= leofwende, hafa= mod ond word # monnum ge*w$re. Sum her geornlice # g$stes *earfe mode bewinde*, # ond him metudes est% ofer eor=welan # ealne geceose=. Sum bi= deormod # deofles gewinnes, bi= a wi= firenum # in gefeoht gearo. Sum cr$ft hafa= # circnytta fela, m$g on lofsongum # lifes waldend hlude hergan, # hafa= healice beorhte stefne. # Sum bi= boca gleaw, larum leo*uf$st. # Sum bi* listhendig to awritanne # wordgeryno. Nis nu ofer eor*an # $nig monna mode *$s cr$ftig, # ne *$s m$geneacen, *$t hi $fre anum # ealle weor*en gegearwade, # *y l$s him gilp sce==e, o**e fore *$re m$r*e # mod astige, gif he hafa* ana # ofer ealle men wlite ond wisdom # ond weorca bl$d; ac he missenlice # monna cynne gielpes styre= # ond his giefe brytta=, sumum on cystum, # sumum% on cr$ftum, sumum on wlite, # sumum on wige, sumum he syle= monna # milde heortan, *eawf$stne% ge*oht, # sum bi* *eodne hold. Swa weor=lice # wide tosawe= dryhten his dugu*e. # A *$s% dom age, leohtb$re lof, # se us *is lif giefe= ond his milde mod # monnum cy*e=. =us frod f$der # freobearn l$rde, modsnottor mon%, # maga cystum eald, wordum wisf$stum, # *$t he wel *unge: "Do a *$tte duge, # deag *in gewyrhtu; god *e bi* symle # goda gehwylces frea ond fultum, # feond *am o*rum wyrsan gewyrhta. # Wene *ec *y betran, efn elne *is # a *enden *u lifge. F$der ond modor # freo *u mid heortan, maga gehwylcne, # gif him sy meotud on lufan. Wes *u *inum yldrum # arf$st symle, f$gerwyrde, # ond *e in fer=e l$t *ine lareowas # leofe in mode, *a *ec geornast # to gode trymmen." F$der eft his sunu # frod gegrette o*re si*e: # "Heald elne *is! Ne freme firene, # ne n$fre freonde *inum, m$ge man ne ge*afa, # *y l$s *ec meotud oncunne, *$t *u sy wommes gewita. # He *e mid wite gielde=, swylce *am o*rum # mid eadwelan." =riddan sy*e # *oncsnottor guma breostgehygdum # his bearn l$rde: "Ne gewuna wyrsa, # widan feore, $ngum eahta, # ac *u *e anne genim to gesprecan symle # spella ond lara r$dhycgende. # Sy ymb rice swa hit m$ge." Feor*an si=e # f$der eft l$rde modleofne magan, # *$t he gemunde *is: "Ne aswic sundorwine, # ac a symle geheald ryhtum gerisnum. # R$fn elne *is, *$t *u n$fre f$cne weor=e% # freonde *inum." Fiftan si*e # f$der eft ongon breostge*oncum # his bearn l$ran: "Druncen beorg *e # ond dollic word, man on mode # ond in mu*e lyge, yrre ond $feste # ond idese lufan. For=on sceal $wiscmod # oft si*ian, se *e gewite= # in wifes lufan, fremdre meowlan. # *$r bi= a firena wen, la=licre scome, # long ni= wi= god, geotende gielp. # Wes *u a giedda wis, w$r wi= willan, # worda hyrde." Siextan si*e # sw$s eft ongon *urh bli=ne ge*oht # his bearn l$ran: "Ongiet georne # hw$t sy god o**e yfel, ond toscead simle # scearpe mode in sefan *inum # ond *e a *$t selle geceos. A *e bi= ged$led; # gif *e deah hyge, wuna= wisdom in, # ond *u wast geare ondgit yfles, # heald *e elne wi=, feorma *u symle # in *inum fer=e god." Seofe*an si*e # his sunu l$rde f$der, frod guma, # s$gde fela geongum%: "Seldan snottor guma # sorgleas blissa=, swylce dol seldon # dryme= sorgful ymb his for=gesceaft, # nefne he f$h*e wite. W$rwyrde sceal # wisf$st h$le breostum hycgan, # nales breahtme hlud." Eahto*an si*e # eald f$der ongon his mago monian # mildum wordum: "Leorna lare # l$rgedefe, wene *ec in wisdom, # weoruda scyppend hafa *e to hyhte, # haligra gemynd, ond a so= to syge, # *onne *u secge hw$t." Nige*an si*e # n$gde se gomola, eald u=wita # s$gde eaforan worn: "Nis nu fela folca # *$tte fyrngewritu healdan wille, # ac him hyge brosna=, ellen cola=, # idla= *eodscype; ne habba= wiht for *$t, # *eah hi wom don ofer meotudes bibod. # Monig sceal ongieldan sawelsusles. # Ac l$t *inne sefan healdan for= fyrngewritu% # ond frean domas, *a *e her on m$g=e gehw$re # men forl$ta* swi*or asigan, # *onne him sy sylfum ryht." Teo*an si*e # tornsorgna ful, eald eft ongon # eaforan l$ran: "Snyttra bruce* # *e fore sawle lufan warna= him wommas # worda ond d$da on sefan symle # ond so* freme=; bi= him geofona gehwylc # gode geyced, meahtum spedig, # *onne he mon flyh=. Yrre ne l$t *e # $fre gewealdan, heah in hre*re, # heoroworda grund wylme bismitan, # ac him warna= *$t on geheortum hyge. # H$le sceal wisf$st ond gemetlice, # modes snottor, gleaw in gehygdum, # georn wisdomes, swa he wi= $lda m$g # eades hleotan. Ne beo *u no to t$lende, # ne to tweospr$ce, ne *e on mode l$t # men to fraco*e, ac beo leofwende, # leoht on gehygdum ber breostcofan. # Swa *u, min bearn, gemyne frode f$der lare # ond *ec a wi= firenum geheald." M$g ic be me sylfum # so=gied wrecan, si*as secgan, # hu ic geswincdagum earfo=hwile # oft *rowade, bitre breostceare # gebiden h$bbe, gecunnad in ceole # cearselda fela, atol y*a gewealc, # *$r mec oft bigeat nearo nihtwaco # $t nacan stefnan, *onne he be clifum cnossa=. # Calde ge*rungen w$ron mine fet, # forste gebunden, caldum clommum, # *$r *a ceare seofedun hat ymb heortan; # hungor innan slat merewerges mod. # *$t se mon ne wat *e him on foldan # f$grost limpe=, hu ic earmcearig # iscealdne s$ winter wunade # wr$ccan lastum, winem$gum bidroren, # bihongen hrimgicelum; # h$gl scurum fleag *$r ic ne gehyrde # butan hlimman s$, iscaldne w$g. # Hwilum ylfete song dyde ic me to gomene, # ganetes hleo*or ond huilpan sweg # fore hleahtor wera, m$w singende # fore medodrince Stormas *$r stanclifu beotan, # *$r him stearn oncw$= isigfe*ear; # ful oft *$t earn bigeal, urigfe*ra; # ne% $nig hleom$ga feasceaftig fer= # frefran% meahte For*on him gelyfe= lyt, # se *e ah lifes wyn gebiden in burgum, # bealosi*a hwon, wlonc ond wingal, # hu ic werig oft in brimlade # bidan sceolde Nap nihtscua, # nor*an sniwde, hrim hrusan bond, # h$gl feol on eor*an, corna caldast. # For*on cnyssa= nu heortan ge*ohtas, # *$t ic hean streamas, sealty*a gelac # sylf cunnige; mona= modes lust # m$la gehwylce fer= to feran, # *$t ic feor heonan el*eodigra # eard gesece For*on nis *$s modwlonc # mon ofer eor*an, ne his gifena *$s god, # ne in geogu*e to *$s hw$t, ne in his d$dumto *$s deor, # ne him his dryhten to *$s hold, *$t he a his s$fore # sorge n$bbe, to hwon hine dryhten # gedon wille. Ne bi* him to hearpan hyge # ne to hring*ege, ne to wife wyn # ne to worulde hyht, ne ymbe owiht elles, # nefne ymb y=a gewealc, ac a hafa= longunge # se *e on lagu funda= Bearwas blostmum nima=, # byrig f$gria=, wongas wlitiga=%, # woruld onette=; ealle *a gemonia= # modes fusne sefan to si*e, # *am *e swa *ence= on flodwegas # feor gewitan%. Swylce geac mona= # geomran reorde, singe= sumeres weard, # sorge beode= bitter in breosthord. # *$t se beorn ne wat, esteadig% secg, # hw$t *a sume dreoga= *e *a wr$clastas # widost lecga= For*on nu min hyge hweorfe= # ofer hre*erlocan, min modsefa # mid mereflode ofer hw$les e*el # hweorfe= wide, eor*an sceatas, # cyme= eft to me gifre ond gr$dig, # gielle= anfloga, hwete= on hw$lweg% # hre*er unwearnum ofer holma gelagu. # For*on me hatran sind dryhtnes dreamas # *onne *is deade lif, l$ne on londe. # Ic gelyfe no *$t him eor=welan # ece stonda=%. Simle *reora sum # *inga gehwylce, $r his tid% aga%, # to tweon weor*e=; adl o**e yldo # o**e ecghete f$gum fromweardum # feorh o=*ringe= For*on *$t bi=% eorla gehwam # $ftercwe*endra lof lifgendra # lastworda betst, *$t he gewyrce, # $r he onweg scyle, fremum% on foldan # wi= feonda ni*, deorum d$dum # deofle togeanes, *$t hine $lda bearn # $fter hergen, ond his lod si**an # lifge mid englum awa to ealdre, # ecan lifes bl$d%, dream mid duge*um. # Dagas sind gewitene, ealle onmedlan # eor*an rices; n$ron nu cyningas # ne caseras ne goldgiefan # swylce iu w$ron, *onne hi m$st mid him # m$r*a gefremedon ond on dryhtlicestum # dome lifdon Gedroren is *eos dugu= eal, # dreamas sind gewitene, wunia= *a wacran # ond *as woruld healda*, bruca= *urh bisgo. # Bl$d is gehn$ged, eor*an indryhto # ealda= ond seara=, swa nu monna gehwylc # geond middangeard. Yldo him on fare=, # onsyn blaca=, gomelfeax gnorna=, # wat his iuwine, $*elinga bearn, # eor*an forgiefene Ne m$g him *onne se fl$schoma, # *onne him *$t feorg losa=, ne swete forswelgan # ne sar gefelan, ne hond onhreran # ne mid hyge *encan *eah *e gr$f wille # golde stregan bro*or his geborenum, # byrgan be deadum, ma*mum mislicum # *$t hine mid wille, ne m$g *$re sawle # *e bi* synna ful gold to geoce # for godes egsan, *onne he hit $r hyde= # *enden he her leofa=. Micel bi* se meotudes egsa, # for*on hi seo molde oncyrre=; se gesta*elade # sti*e grundas, eor*an sceatas # ond uprodor. Dol bi* se *e him his dryhten ne ondr$de*; # cyme= him se dea= un*inged. Eadig bi= se *e ea*mod leofa*; # cyme= him seo ar of heofonum, meotod him *$t mod gesta*ela=, # for*on he in his meahte gelyfe= Stieran mon sceal strongum mode%, # ond *$t on sta*elum healdan, ond gewis werum, # wisum cl$ne, scyle monna gehwylc # mid gemete healdan wi* leofne ond wi= la*ne # bealo%, *eah *e he hine wille fyres # fulneo**e% o**e on b$le # forb$rnedne his geworhtne wine. # Wyrd bi* swi*re%, meotud meahtigra # *onne $nges monnes gehygd Uton we hycgan # hw$r we% ham agen, ond *onne ge*encan # hu we *ider cumen, ond we *onne eac tilien, # *$t we to moten in *a ecan # eadignesse, *$r is lif gelong # in lufan dryhtnes, hyht in heofonum. # *$s sy *am halgan *onc, *$t he usic geweor*ade, # wuldres ealdor, ece dryhten, # in ealle tid Amen. Hw$t, me frod wita # on fyrndagu s$gde, snottor ar, # sundorwundra fela. Wordhord onwreah% # witgan larum beorn boca gleaw, # bodan $rcwide, *$t ic so=lice # si**an meahte ongitan bi *am gealdre # godes agen bearn, wilgest on wicum, # ond *one wacran swa some, scyldum gescyredne, # on gescead wita% . *$t m$g $ghwylc mon # ea*e ge*encan, se *e hine ne% l$te= # on *as l$nan tid amyrran his gemyndum # modes g$lsan ond on his d$grime # druncen% to rice, *onne monige beo= # m$*elhegendra%, wlonce wigsmi*as # winburgum in, sitta*$t symble, # so=gied wreca=, wordum wrixla=, # witan fundia* hwylc $scstede # inne in r$cede mid werum wunige, # *onne win hwete= beornes breostsefan. # Breahtem stige=, cirm on cor*re, # cwide scralleta* missenlice. # Swa beo* modsefan dalum ged$led, # sindon dryhtguman ungelice. # Sum on oferhygdo *rymme *ringe=%, # *rinte= him in innan ungemedemad mod; # sindan to monige *$t! Bi= *$t $f*onca # eal gefylled feondes fligepilum, # facensearwum; breoda= he ond b$lce=, # bo= his sylfes swi*or micle # *onne se sella mon, *ence= *$t his wise # welhwam *ince eal unforcu*. # Bi* *$s o*er swice, *onne he *$s facnes # fintan sceawa=. Wrence* he ond blence*, # worn ge*ence* hinderhoca(, # hygegar lete=, scurum sceote*. # He *a scylde ne wat f$h*e gefremede, # feo*% his betran eorl fore $fstum, # l$te= inwitflan brecan *one burgweal, # *e him bebead meotud *$t he *$t wigsteal # wergan sceolde%, site* symbelwlonc, # searwum l$te= wine gew$ged # word ut faran, *r$fte *ringan # *rymme gebyrmed, $f$stum on$led, # oferhygda ful, ni*um nearowrencum. Nu *u cunnan meaht, gif *u *yslicne # *egn gemittest wunian in wicum, # wite *e be *issum feawum for=spellum # *$t *$t bi* feondes bearn fl$sce gifongen, # hafa= fr$te lif, grundfusne g$st # gode orfeormne, wuldorcyninge. # *$t se witga song, gearowyrdig guma, # ond *$t gyd awr$c: Se *e hine sylfne # in *a sli*nan tid *urh oferhygda # up ahl$ne=, ahefe= heahmodne, # se sceal hean wesan $fter neosi*um # ni*er gebiged, wunian witum f$st, # wyrmum be*rungen. *$t w$s geara iu # in godes rice *$tte mid englum # oferhygd astag, widm$re gewin. # Wroht ahofan, heardne heresi*, # heofon widledan%, forsawan hyra sellan, # *a hi to swice *ohton ond *rymcyning # *eodenstoles ricne beryfan, # swa hit ryht ne w$s, ond *onne gesettan # on hyra sylfra dom wuldres wynlond. # *$t him wige forstod f$der frumsceafta; # wear= him seo feohte to grim =onne bi= *am o*rum # ungelice se *e her on eor*an # ea=mod leofa=, ond wi* gesibbra gehwone # simle healde= freode% on folce # ond his feond lufa=, *eah *e he him abylgnesse # oft gefremede willum in *isse worulde. # Se mot wuldres dream in haligra hyht # heonan astigan on engla eard. # Ne bi* *am o*rum swa, se *e on ofermedum # eargum d$dum leofa* in leahtrum, # ne beo= *a lean gelic mid wuldorcyning." # Wite *e be *issum, gif *u ea=modne # eorl gemete, *egn on *eode, # *am bi= simle g$st geg$derad # godes agen bearn wilsum in worlde, # gif me se witega ne leag. For*on we sculon a hycgende # h$lo r$des gemunan in mode # m$la gehwylcum *one selestan # sigora waldend Amen. Widsi= ma=olade, # wordhord onleac, se *e monna% m$st # m$g*a% ofer eor*an, folca geondferde; # oft he on% flette ge*ah mynelicne ma**um. # Him% from Myrgingum $*ele onwocon. # He mid Ealhhilde, f$lre freo*uwebban, # forman si*e Hre=cyninges # ham gesohte eastan of Ongle, # Eormanrices, wra*es w$rlogan. # Ongon *a worn sprecan: Fela ic monna gefr$gn # m$g*um wealdan. Sceal *eodna% gehwylc # *eawum lifgan, eorl $fter o*rum # e=le r$dan, se *e his *eodenstol # ge*eon wile *ara w$s Hwala% # hwile selast, ond Alexandreas # ealra ricost monna cynnes, # ond he m$st ge*ah *ara *e ic ofer foldan # gefr$gen h$bbe. $tla weold Hunum, # Eormanric Gotum, Becca Baningum, # Burgendum Gifica. Casere weold Creacum # ond C$lic% Finnum, Hagena Holmrygum% # ond Heoden% Glommum Witta weold Sw$fum, # Wada H$lsingum, Meaca Myrgingum, # Mearchealf Hundingum. *eodric weold Froncum, # *yle Rondingum, Breoca Brondingum, # Billing Wernum. Oswine weold Eowum # ond Ytum Gewulf, Fin Folcwalding # Fresna cynne. Sigehere lengest # S$denum weold, Hn$f Hocingum, # Helm Wulfingum, Wald Woingum, # Wod *yringum, S$fer=Sycgum, # Sweom Ongend*eow, Sceafthere Ymbrum, # Sceafa Longbeardum, Hun H$twerum # ond Holen Wrosnum Hringweald w$s haten # Herefarena cyning. Offa weold Ongle, # Alewih Denum; se w$s *ara manna # modgast ealra, no hw$*re he ofer Offan # eorlscype fremede, ac Offa geslog # $rest monna, cnihtwesende, # cynerica m$st N$nig efeneald him # eorlscype maran on orette. # Ane sweorde merce gem$rde # wi= Myrgingum bi Fifeldore; # heoldon for= si**an Engle ond Sw$fe, # swa hit Offa geslog Hro*wulf ond Hro=gar # heoldon lengest sibbe $tsomne # suhtorf$dran, si**an hy forwr$con # wicinga cynn ond Ingeldes # ord forbigdan, forheowan $t Heorote # Hea=obeardna *rym. Swa ic geondferde fela # fremdra londa geond ginne grund. # Godes ond yfles *$r ic cunnade # cnosle bid$led, freom$gum feor # folgade wide. For*on ic m$g singan # ond secgan spell, m$nan fore mengo # in meoduhealle hu me cynegode # cystum dohten. Ic w$s mid Hunum # ond mid Hre=gotum, mid Sweom ond mid Geatum # ond mid Su*denum. Mid Wenlum ic w$s ond mid W$rnum # ond mid wicingum. Mid Gef*um ic w$s ond mid Winedum # ond mid Gefflegum. Mid Englum ic w$s ond mid Sw$fum # ond mid $nenum. Mid Seaxum ic w$s ond Sycgum # ond mid Sweordwerum. Mid Hronum ic w$s ond mid Deanum # ond mid Hea*oreamum. Mid *yringum ic w$s # ond mid *rowendum, ond mid Burgendum, # *$r ic beag ge*ah%; me *$r Gu=here forgeaf # gl$dlicne ma**um songes to leane. # N$s *$t s$ne cyning! Mid Froncum ic w$s ond mid Frysum # ond mid Frumtingum. Mid Rugum ic w$s ond mid Glommum # ond mid Rumwalum. Swylce ic w$s on Eatule # mid $lfwine, se h$fde moncynnes, # mine gefr$ge, leohteste hond # lofes to wyrcenne, heortan unhneaweste # hringa gedales, beorhtra beaga, # bearn Eadwines. Mid Sercingum ic w$s # ond mid Seringum; mid Creacum ic w$s ond mid Finnum # ond mid Casere, se *e winburga # geweald ahte, wiolena% ond wilna, # ond Wala rices. Mid Scottum ic w$s ond mid Peohtum # ond mid Scridefinnum; mid Lidwicingum ic w$s ond mid Leonum # ond mid Longbeardum, mid h$=num ond mid h$le*um # ond mid Hundingum. Mid Israhelum ic w$s # ond mid Exsyringum, mid Ebreum ond mid Indeum # ond mid Egyptum. Mid Moidum ic w$s ond mid Persum # ond mid Myrgingum, ond Mofdingum # ond ongend Myrgingum, ond mid Amothingum. # Mid East*yringum ic w$s ond mid Eolum ond mid Istum # ond Idumingum. Ond ic w$s mid Eormanrice # ealle *rage, *$r me Gotena cyning # gode dohte; se me beag forgeaf, # burgwarena fruma, on *am siex hund w$s # sm$tes goldes, gescyred sceatta # scillingrime; *one ic Eadgilse # on $ht sealde, minum hleodryhtne, # *a ic to ham bicwom, leofum to leane, # *$s *e he me lond forgeaf, mines f$der e*el, # frea Myrginga. ond me *a Ealhhild # o*erne forgeaf, dryhtcwen dugu*e, # dohtor Eadwines. Hyre lof lengde # geond londa fela, *onne ic be songe # secgan sceolde hw$r ic under swegle% # selast wisse goldhrodene cwen # giefe bryttian. =onne% wit Scilling # sciran reorde for uncrum sigedryhtne # song ahofan, hlude bi hearpan # hleo*or swinsade, *onne monige men, # modum wlonce, wordum sprecan, # *a *e wel cu*an, *$t hi n$fre song # sellan ne hyrdon. =onan ic ealne geondhwearf # e*el Gotena, sohte ic a gesi*a% # *a selestan; *$t w$s innweorud # Earmanrices. He=can sohte ic ond Beadecan # ond Herelingas, Emercan sohte ic ond Fridlan # ond Eastgotan, frodne ond godne # f$der Unwenes. Seccan sohte ic ond Beccan, # Seafolan ond *eodric, Hea*oric ond Sifecan, # Hli*e ond Incgen*eow. Eadwine sohte ic ond Elsan, # $gelmund ond Hungar, ond *a wloncan gedryht # Wi*myrginga. Wulfhere sohte ic ond Wyrmhere; # ful oft *$r wig ne al$g, *onne Hr$da here # heardum sweordum ymb Wistlawudu # wergan sceoldon ealdne e*elstol # $tlan leodum. R$dhere sohte ic ond Rondhere, # Rumstan ond Gislhere, Wi*ergield ond Freo*eric, # Wudgan ond Haman; ne w$ran *$t gesi*a # *a s$mestan, *eah *e ic hy anihst # nemnan sceolde. Ful oft of *am heape # hwinende fleag giellende gar # on grome *eode; wr$ccan *$r weoldan # wundnan golde werum ond wifum, # Wudga ond Hama. Swa ic *$t symle onfond # on *$re feringe, *$t se bi* leofast # londbuendum se *e him god syle= # gumena rice to gehealdenne, # *enden he her leofa=." Swa scri*ende # gesceapum hweorfa= gleomen gumena # geond grunda fela, *earfe secga=, # *oncword spreca*, simle su= o**e nor= # sumne gemeta= gydda gleawne, # geofum unhneawne, se *e fore dugu*e wile # dom ar$ran, eorlscipe $fnan, # o**$t eal sc$ce=, leoht ond lif somod; # lof se gewyrce=, hafa= under heofonum # heahf$stne dom. Ful oft *$t gegonge=, # mid godes meahtum, *$tte wer ond wif # in woruld cenna= bearn mid gebyrdum # ond mid bleom gyrwa=, tenna* ond t$ta*, # o**$t seo tid cyme=, geg$= gearrimum, # *$t *a geongan leomu, liff$stan leo*u, # geloden weor*a=. Ferga= swa ond fe*a= # f$der ond modor, giefa= ond gierwa*. # God ana wat hw$t him weaxendum # winter bringa=! Sumum *$t gegonge= # on geogu=feore *$t se endest$f # earfe=m$cgum wealic weor*e=. # Sceal hine wulf etan, har h$=stapa; # hinsi* *onne modor bimurne=. # Ne bi= swylc monnes geweald! Sumne sceal hungor ahi*an, # sumne sceal hreoh fordrifan, sumne sceal gar agetan, # sumne gu= abreotan. Sum sceal leomena leas # lifes neotan, folmum $tfeohtan, # sum on fe=e lef, seonobennum seoc, # sar cwanian, murnan meotudgesceaft # mode gebysgad. Sum sceal on holte # of hean beame% fi*erleas feallan; # bi= on flihte se*eah, lace= on lyfte, # o**$t lengre ne bi= westem wudubeames. # *onne he on wyrtruman sige= sworcenfer=, # sawle bireafod, fealle* on foldan, # feor= bi* on si*e. Sum sceal on fe*e # on feorwegas nyde gongan # ond his nest beran, tredan uriglast # el*eodigra, frecne foldan; # ah he feormendra lyt lifgendra, # la= bi* $ghw$r fore his wonsceaftum # wineleas h$le. Sum sceal on geapum # galgan ridan, seomian $t swylte, # o**$t sawlhord, bancofa blodig, # abrocen weor*e=. *$r him hrefn nime* # heafodsyne, slite= salwigpad # sawelleasne; no*er he *y facne m$g # folmum biwergan, la*um lyftscea*an, # bi* his lif sc$cen, ond he feleleas, # feores orwena, blac on beame # bide= wyrde, bewegen w$lmiste. # Bi= him werig noma! Sumne% on b$le sceal # brond aswencan%, fretan frecne lif% # f$gne monnan; *$r him lifgedal # lungre weor=e=, read re*e gled; # reote= meowle, seo hyre bearn gesih= # brondas *eccan. Sumum meces ecg # on meodubence yrrum ealowosan # ealdor o**ringe=, were winsadum; # bi= $r his worda to hr$d. Sum sceal on beore # *urh byreles hond meodugal m$cga; # *onne he gemet ne con gemearcian his mu*e # mode sine, ac sceal ful earmlice # ealdre linnan, dreogan dryhtenbealo # dreamum biscyred, ond hine to sylfcwale # secgas nemna=, m$na= mid mu*e # meodugales gedrinc. Sum sceal on geogu*e # mid godes meahtum his earfo=si* # ealne forspildan, ond on yldo eft # eadig weor*an, wunian wyndagum # ond welan *icgan, ma*mas ond meoduful # m$gburge on, *$s *e $nig fira m$ge # for=% gehealdan. Swa missenlice # meahtig dryhten geond eor*an sceat # eallum d$le=, scyre* ond scrife= # ond gesceapo healde=, sumum eadwelan, # sumum earfe*a d$l, sumum geogo*e gl$d, # sumum gu*e bl$d, gewealdenne wigplegan, # sumum wyrp o**e scyte, torhtlicne tiir, # sumum t$fle cr$ft, bleobordes gebregd. # Sume boceras weor*a= wisf$ste. # Sumum wundorgiefe *urh goldsmi*e # gearwad weor*a=%; ful oft he gehyrde= # ond gehyrste= wel, brytencyninges beorn, # ond he him brad syle= lond to leane. # He hit on lust *ige=. Sum sceal on heape # h$le*um cweman, blissian $t beore # bencsittendum; *$r bi* drincendra # dream se micla. Sum sceal mid hearpan # $t his hlafordes fotum sittan, # feoh *icgan, ond a snellice # snere wr$stan, l$tan scralletan # sceacol%, se *e hleape=, n$gl neomegende%; # bi* him neod micel. Sum sceal wildne fugel # wloncne atemian, heafoc on honda, # o**$t seo heoroswealwe wynsum weor*e=; # de*he wyrplas on, fede* swa on feterum # fi*rum dealne, lepe* lyftswiftne # lytlum gieflum, o**$t se w$lisca # w$dum ond d$dum his $tgiefan # ea=mod weor*e= ond to hagostealdes # honda gel$red. Swa wr$tlice # weoroda nergend% geond middangeard # monna cr$ftas sceop ond scyrede # ond gesceapo ferede $ghwylcum on eor*an # eormencynnes. For*on him nu ealles *onc # $ghwa secge, *$s *e he fore his miltsum # monnum scrife=. Frige mec frodum wordum! # Ne l$t *inne fer= onh$lne, degol *$t *u deopost cunne! # Nelle ic *e min dyrne gesecgan, gif *u me *inne hygecr$ft hylest # ond *ine heortan ge*ohtas. Gleawe men sceolon gieddum wrixlan. # God sceal mon $rest hergan f$gre, f$der userne, # for*on *e he us $t frym*e geteode lif ond l$nne willan: # he usic wile *ara leana gemonian. Meotud sceal in wuldre, # mon sceal on eor*an geong ealdian. # God us ece bi*, ne wenda= hine wyrda # ne hine wiht drece*, adl ne yldo # $lmihtigne; ne gomela= he in g$ste, # ac he is gen swa he w$s, *eoden ge*yldig. # He us ge*onc syle=, missenlicu mod, # monge reorde. Feorhcynna fela # f$*me* wide eglond monig. # Eardas rume meotud ar$rde # for moncynne, $lmihtig god, # efenfela bega *eoda ond *eawa. # *ing sceal gehegan frod wi* frodne; # bi* hyra fer= gelic, hi a sace sema*, # sibbe gel$ra=, *a $r wons$lge # awegen habba=. R$d sceal mid snyttro, # ryht mid wisum, til sceal mid tilum. # Tu beo= gem$ccan; sceal wif ond wer # in woruld cennan bearn mid gebyrdum. # Beam sceal on eor=an leafum li*an, # leomu gnornian. Fus sceal feran, # f$ge sweltan ond dogra gehwam # ymb gedal sacan middangeardes. # Meotud ana wat hw$r se cwealm cyme*, # *e heonan of cy**e gewite*. Umbor yce=, # *a $radl nime=; *y weor*e= on foldan swa fela # fira cynnes, ne sy *$s magutimbres # gemet ofer eor*an, gif hi ne wanige # se *as woruld teode. Dol bi* se *e his dryhten nat, # to *$s oft cyme= dea= un*inged. Snotre men sawlum beorga=, # healda= hyra so= mid ryhte. Eadig bi= se *e in his e*le ge*ih=, # earm se him his frynd geswica=. Nefre sceal se him his nest aspringe=, # nyde% sceal *rage gebunden. Bli*e sceal bealoleas heorte. # Blind sceal his eagna *olian, oftigen bi* him torhtre gesih*e. # Ne magon hi% tunglu bewitian, swegltorht sunnan ne monan; # *$t him bi* sar in his mode, onge *onne he hit ana wat, # ne wene= *$t him *$s edhwyrft cyme. Waldend him *$t wite teode, # se him m$g wyrpe syllan, h$lo of heofodgimme, # gif he wat heortan cl$ne. Lef mon l$ces behofa=. # L$ran sceal mon geongne monnan, trymman ond tyhtan *$t he teala cunne, # o**$t hine mon atemedne h$bbe, sylle him wist ond w$do, # o**$t hine mon on gewitte al$de. Ne sceal hine mon cildgeongne forcwe*an, # $r he hine acy*an mote; *y sceal on *eode ge*eon, # *$t he wese *risthycgende. Styran sceal mon strongum mode. # Storm oft holm gebringe*, geofen in grimmum s$lum; # onginna= grome fundian fealwe on feorran to londe, # hw$*er he f$ste stonde. Weallas him wi*re healda=, # him bi* wind gem$ne. Swa bi* s$ smilte, # *onne hy wind ne wece=; # swa beo* *eoda ge*w$re, # *onne hy ge*ingad habba=, gesitta= him on gesundum *ingum, # ond *onne mid gesi*um healda* cene men gecynde rice. # Cyning bi* anwealdes georn; la= se *e londes mona=, # leof se *e mare beode=. *rym sceal mid wlenco, # *riste mid cenum, sceolun bu recene # beadwe fremman. Eorl sceal on eos boge, # eorod% sceal getrume ridan, f$ste fe*a stondan. # F$mne $t hyre bordan gerise=; widgongel wif word gespringe=, # oft hy mon wommum bilih=, h$le= hy hospe m$na=, # oft hyre hleor abreo*e=. Sceomiande man sceal in sceade hweorfan, # scir in leohte gerise=. Hond sceal heofod inwyrcan, # hord in streonum bidan, gifstol gegierwed stondan, # hwonne hine guman ged$len. Gifre bi* se *am golde onfeh=, # guma *$s on heahsetle geneah; lean sceal, gif we leogan nella=, # *am *e us *as lisse geteode. Forst sceal freosan, # fyr wudu meltan, eor*e growan, # is brycgian, w$ter helm wegan, # wundrum lucan eor*an ci*as. # An sceal inbindan forstes fetre # felameahtig god; winter sceal geweorpan, # weder eft cuman, sumor swegle hat, # sund unstille. Deop deada w$g # dyrne bi= lengest; holen sceal in$led, # yrfe ged$led deades monnes. # Dom bi* selast. Cyning sceal mid ceape # cwene gebicgan, bunum ond beagum; # bu sceolon $rest geofum god wesan. # Gu= sceal in eorle, wig geweaxan, # ond wif ge*eon leof% mid hyre leodum, # leohtmod wesan, rune healdan, # rumheort beon mearum ond ma*mum, # meodor$denne for gesi=m$gen # symle $ghw$r eodor $*elinga% # $rest gegretan, forman fulle # to frean hond ricene ger$can, # ond him r$d witan boldagendum # b$m $tsomne. Scip sceal gen$gled, # scyld gebunden, leoht linden bord, # leof wilcuma Frysan wife, # *onne flota stonde=; bi* his ceol cumen # ond hyre ceorl to ham, agen $tgeofa, # ond heo hine in la=a*, w$sce= his warig hr$gl # ond him syle* w$de niwe, li* him on londe # *$s his lufu b$de=. Wif sceal wi* wer w$re gehealdan, # oft hi mon wommum belih=% fela bi= f$sthydigra, # fela bi= fyrwetgeorna%, freo= hy fremde monna, # *onne se o*er feor gewite*. Lida bi* longe on si*e; # a mon sceal se*eah leofes wenan, gebidan *$s he geb$dan ne m$g. # Hwonne him eft gebyre weor=e, ham cyme=, gif he hal leofa=, # nefne him holm gestyre=, mere hafa= mundum # m$g=egsan wyn. Ceapeadig mon # cyningwic *onne leodon cype*, # *onne li*an cyme=; wuda ond w$tres nytta=, # *onne him bi* wic alyfed%, mete byge*, gif he maran *earf, # $r*on he to me*e weor*e. Seoc se bi* *e to seldan iete=; # *eah hine mon on sunnan l$de, ne m$g he be *y wedre wesan, # *eah hit sy wearm on sumera, ofercumen bi* he, $r he acwele, # gif he nat hwa hine cwicne fede. M$gen mon sceal mid mete fedan, # mor*or under eor*an befeolan, hinder under hrusan, # *e hit forhelan *ence=; ne bi* *$t gedefe dea*, # *onne hit gedyrned weor*e=. Hean sceal gehnigan, # hadl% gesigan, ryht rogian. # R$d bi* nyttost, yfel unnyttost, # *$t unl$d nime=. God bi= genge, # ond wi* god lenge. Hyge sceal gehealden, # hond gewealden, seo sceal in eagan, # snyttro in breostum, *$r bi= *$s monnes # modge*oncas. mu*a gehwylc mete *earf, # m$l sceolon tidum gongan. Gold gerise* # on guman sweorde, sellic sigesceorp, # sinc on cwene, god scop gumum, # garni* werum, wig towi*re # wicfreo*a healdan. Scyld sceal cempan, # sceaft reafere, sceal bryde beag, # bec leornere, husl halgum men, # h$*num synne. Woden worhte weos, # wuldor alwalda, rume roderas; # *$t is rice god, sylf so=cyning, # sawla nergend, se us eal forgeaf # *$t we on lifga*, ond eft $t *am ende # eallum wealde= monna cynne. # *$t is meotud sylfa. R$d sceal mon secgan, # rune writan, leo* gesingan, # lofes% gearnian, dom areccan, # d$ges onettan. Til mon tiles # ond tomes meares, cu*es ond gecostes # ond calcrondes; n$nig fira # to fela gestryne=. Wel mon sceal wine healdan # on wega gehwylcum; oft mon fere= feor bi tune, # *$r him wat freond unwiotodne. Wineleas, wons$lig mon # genime= him wulfas to geferan, felaf$cne deor. # Ful oft hine se gefera slite=; gryre sceal for greggum, # gr$f deadum men; hungre heofe=, # nales *$t heafe bewinde=, ne huru w$l wepe= # wulf se gr$ga, mor*orcwealm m$cga, # ac hit a mare wille. Wr$d sceal wunden, # wracu heardum men. Boga sceal str$le, # sceal bam gelic mon to gem$ccan. # Ma**um o*res weor=, gold mon sceal gifan. # M$g god syllan eadgum $hte # ond eft niman. Sele sceal stondan, # sylf ealdian. Licgende beam # l$sest growe=. Treo sceolon br$dan # ond treow weaxan, sio geond bilwitra # breost arise=. W$rleas mon ond wonhydig, # $trenmod ond ungetreow, # *$s ne gyme= god. # Fela sceop meotud *$s *e fyrn gewear=, # het si**an swa for= wesan. W$ra gehwylcum wislicu # word gerisa=, gleomen gied # ond guman snyttro. Swa monige beo* men ofer eor*an, # swa beo* modge*oncas; $lc him hafa= sundorsefan. # Longa= *onne *y l$s # *e him con leo*a worn, o**e mid hondum con # hearpan gretan; hafa* him his gliwes giefe, # *e him god sealde. Earm bi* se *e sceal ana lifgan, # wineleas wunian # hafa* him wyrd geteod; betre him w$re *$t he bro*or ahte, # begen hi anes monnes, eorles% eaforan w$ran, # gif hi sceoldan eofor onginnan o**e begen beran; # bi* *$t sli*hende deor. A scyle *a rincas # ger$dan l$dan ond him $tsomne swefan; # n$fre hy mon tom$lde%, # $r hy dea= tod$le. # Hy twegen sceolon t$fle ymbsittan, # *enden him hyra torn toglide, forgietan *ara geocran gesceafta%, # habban him gomen on borde; idle hond $metlan geneah t$fles monnes, # *onne teoselum weorpe=. Seldan in sidum ceole, # nefne he under segle yrne, werig scealc* wi* winde rowe*; # ful oft mon wearnum tih= eargne, *$t he elne forleose, # druga= his ar on borde. Lot sceal mid lyswe, # list mid gedefum; *y weor*e= se stan forstolen. # Oft hy wordum toweorpa=, # $r hy bacum tobreden; # geara is hw$r ar$d. # Wear= f$h*o fyra cynne, # si**an fur*um swealg eor=e Abeles blode. # N$s *$t and$ge ni=, of *am wrohtdropan # wide gesprungon, micel mon $ldum, # monegum *eodum bealoblonden ni*. # Slog his bro=or% sw$sne Cain, *one cwealm nerede; # cu* w$s wide si**an, *$t ece ni= $ldum scod, # swa a*olwarum. Drugon w$pna gewin # wide geond eor*an, ahogodan ond ahyrdon # heoro sli*endne. Gearo sceal gu=bord, # gar on sceafte, ecg on sweorde # ond ord spere, hyge heardum men. # Helm sceal cenum, ond a *$s heanan hyge # hord unginnost. Wilt *u, fus h$le, # fremdne monnan, wisne wo=boran # wordum gretan, fricgan felageongne # ymb for=gesceaft, biddan *e gesecge # sidra gesceafta cr$ftas cyndelice # cwichrerende, *a *e dogra% gehwam # *urh dom godes bringe wundra fela # wera cneorissum! Is *ara anra gehwam # orgeate tacen, *am *urh wisdom # woruld ealle con behabban on hre*re, # hycgende mon, *$t geara iu, # gliwes cr$fte, mid gieddingum # guman oft wrecan, rincas r$df$ste; # cu*on ryht sprecan, *$t a fricgende # fira cynnes ond secgende # searoruna gespon a gemyndge m$st # monna wiston. For*on scyle ascian, # se *e on elne leofa=, deophydig mon, # dygelra gesceafta, bewritan% in gewitte # wordhordes cr$ft, f$stnian fer=sefan, # *encan for= teala; ne sceal *$s a*reotan # *egn modigne, *$t he wislic # woruld fulgonge. Leorna *as lare. # Ic *e lungre sceal meotudes m$gensped # maran gesecgan, *onne *u hygecr$ftig # in hre*re m$ge mode gegripan. # Is sin% meaht forswi*. Nis *$t monnes gemet # moldhrerendra, *$t he m$ge in hre*re # his heah geweorc fur*or aspyrgan% # *onne him frea sylle to ongietanne # godes agen bibod; ac we sculon *oncian # *eodne m$rum awa to ealdre, # *$s *e us se eca cyning on g$ste wlite # forgiefan wille *$t we ea=e magon # upcund rice for= gestigan, # gif us on fer=e geneah ond we willa= healdan # heofoncyninges bibod. Gehyr nu *is herespel # ond *inne hyge gef$stna. Hw$t, on% frym*e gescop # f$der $lmihtig, heah hordes weard, # heofon ond eor=an, s$s sidne grund, # sweotule gesceafte, *a nu in *am *ream # *urh *eodnes hond hea* ond hebba* # *one halgan% bl$d. For*on eal swa teofanade, # se *e teala cu*e, $ghwylc wi* o*rum; # sceoldon eal beran sti*e stefnbyrd, # swa him se steora bibead missenlice gemetu # *urh *a miclan gecynd%. Swa hi to worulde # wlite for* bera= dryhtnes dugu*e # ond his d$da *rym, lixende lof # in *a longan tid, fremma* f$stlice # frean ece word in *am frumstole # *e him frea sette, hluttor heofones weard, # healda= georne mere gem$re; # meaht for= tih= heofoncondelle # ond holmas mid, la*a= ond l$de* # lifes agend in his anes f$*m # ealle gesceafta. Swa him wideferh # wuldor stonde*, ealra demena # *am gedefestan, *e us *is lif gescop, # ond *is leohte beorht cyme= morgna gehwam # ofer misthleo*u wadan ofer w$gas # wundrum gegierwed, ond mid $rd$ge # eastan snowe= wlitig ond wynsum # wera cneorissum; lifgendra gehwam # leoht for= biere= bronda beorhtost, # ond his brucan mot $ghwylc on eor*an, # *e him eagna gesih= sigora so=cyning # syllan wolde. Gewite= *onne mid *y wuldre # on westrodor for=m$re tungol # faran on heape, o**$t on $fenne # ut garsecges grundas p$*e=, # glom o*er cig=; niht $fter cyme=, # healde= nydbibod halgan dryhtnes. # Heofontorht swegl scir gescynde= # in gesceaft godes under foldan f$*m, # farende tungol. For*on n$nig fira # *$s frod leofa= *$t his m$ge $springe # *urh his $gne sped witan%, hu geond grund f$re= # goldtorht sunne in *$t wonne genip # under w$tra ge*ing, o**e hwa *$s% leohtes # londbuende brucan mote, # si**an heo ofer brim hweorfe=. For*on swa teofenede, # se *e teala cu*e, d$g wi* nihte, # deop wi= hean, lyft wi= lagustream, # lond wi* w$ge, flod wi= flode, # fisc wi= y*um. Ne wacia= *as geweorc, # ac he hi% wel healde=; stonda=% sti=lice # gestry*ed f$ste miclum meahtlocum # in *am m$gen*rymme mid *am sy ahefed # heofon ond eor*e. Beo= *onne eadge # *a *$r in wunia=, hyhtlic is *$t heor=werud%. # *$t is herga m$st, eadigra unrim, # engla *reatas. Hy geseo= symle # hyra sylfra cyning, eagum on wlita=, # habba= $ghw$s genoh. Nis him wihte won, # *am *e wuldres cyning geseo* in swegle; # him is symbel ond dream ece unhwylen # eadgum to frofre. For*on scyle mon gehycgan # *$t he meotude hyre; $ghwylc $lda bearna # forl$te idle lustas, l$ne lifes wynne, # fundige him to lissa blisse, forl$te heteni*a # gehwone sigan mid synna fyrnum, # fere him to *am sellan rice. Me lifes onlah # se *is leoht onwrah, ond *$t torhte geteoh, # tillice onwrah. Gl$d w$s ic gliwum, # glenged hiwum, blissa bleoum, # blostma hiwum. Secgas mec segon, # symbel ne alegon, feohgiefe% gefegon; # fr$twed w$gon% wicg% ofer wongum # wennan gongum, lisse mid longum # leoma gehongum%. *a w$s w$stmum aweaht, # world onspreht, under roderum areaht, # r$dm$gne ofer*eaht. Giestas gengdon, # gerscype mengdon, lisse lengdon, # lustum glengdon. Scrifen scrad glad # *urh gescad in brad, w$s on lagustreame lad, # *$r me leo*u ne biglad. H$fde ic heanne had, # ne w$s me in healle gad, *$t *$r rof weord rad. # Oft *$r rinc gebad, *$t he in sele s$ge # sincgew$ge, *egnum ge*yhte. # *enden w$s me% m$gen, horsce mec heredon, # hilde generedon, f$gre geredon, # feondon biweredon. Swa mec hyhtgiefu heold, # hygedryht befeold, sta*ol$htum steold%, # stepegongum weold swylce eor*e ol, # ahte ic ealdorstol, galdorwordum gol. # Gomen% sibbe ne ofoll, ac w$s gefest gear, # gellende sner, wuniendo w$r # wilbec besc$r. Scealcas w$ron scearpe, # scyl w$s hearpe, hlude hlynede, # hleo*or dynede, sweglrad swinsade, # swi*e ne minsade. Burgsele beofode, # beorht hlifade, ellen eacnade, # ead beacnade, freaum frodade, # fromum godade, mod m$gnade, # mine f$gnade, treow telgade, # tir welgade, bl$d blissade, # gold gearwade, # gim hwearfade, sinc searwade, # sib nearwade. From ic w$s in fr$twum, # freolic in geatwum; w$s min dream dryhtlic, # drohta= hyhtlic. Foldan ic freo*ode, # folcum ic leo*ode, lif w$s min longe, # leodum in gemonge, tirum getonge, # teala gehonge. Nu min hre*er is hreoh, # heofsi*um% sceoh, nydbysgum neah; # gewite= nihtes in fleah se $r in d$ge w$s dyre. # Scri*e= nu deop in feore% brondhord geblowen, # breostum in forgrowen, flyhtum toflowen. # Flah is geblowen miclum in gemynde; # modes gecynde grete= ungrynde # grorn efenpynde, bealofus byrne=, # bittre toyrne=. Werig winne=, # widsi= onginne=, sar ne sinni*, # sorgum cinni=, bl$d his blinni=, # blisse linni=%, listum linne=, # lustum ne tinne=. Dreamas swa her gedreosa=, # dryhtscype gehreosa=, lif her men forleosa=, # leahtras oft geceosa=; treow*rag is to trag, # seo untrume genag, steapum eatole mis*ah, # ond eal stund genag. Swa nu world wende*, # wyrde sende*, ond hetes hente=, # h$le*e scynde=. Wercyn% gewite=, # w$lgar slite=, flahmah flite*, # flan mon hwite=, borgsorg% bite=, # bald ald *wite*, wr$cf$c wri*a=, # wra* a= smite*, singryn% sida=, # searofearo% glide*, gromtorn gr$fe*, # gr$ft hafa=%, searohwit sola*, # sumurhat cola=, foldwela fea$le=, # feondscipe wealle=, eor=m$gen ealda*, # ellen cola=. Me *$t wyrd gew$f, # ond gewyrht% forgeaf, *$t ic grofe gr$f, # ond *$t grimme gr$f flean fl$sce ne m$g, # *onne flanhred d$g nydgrapum nime*, # *onne seo neaht% becyme= seo me e=les ofonn% # ond mec her eardes% onconn. *onne lichoma lige=, # lima wyrm frite*, ac him wenne gewige= # ond *a wist ge*yge=, o**$t beo* *a ban # an%, ond $t nyhstan nan # nefne se neda tan balawun her gehloten%. # Ne bi* se hlisa adroren. $r *$t eadig ge*ence=, # he hine *e oftor swence=, byrge= him *a bitran synne, # hoga* to *$re betran wynne, gemon mor*a lisse, # *$r% sindon miltsa blisse hyhtlice in heofona rice. # Uton nu halgum gelice scyldum biscyrede # scyndan generede, wommum biwerede, # wuldre generede, *$r moncyn mot # for meotude rot so=ne god geseon, # ond aa in sibbe gefean. Monge sindon # geond middangeard unrimu cynn, # *e we $*elu ne magon ryhte areccan # ne rim witan; *$s wide sind # geond world% innan fugla ond deora # foldhrerendra wornas widsceope, # swa w$ter bibuge= *isne beorhtan bosm, # brim grymetende, sealty*a geswing. # We bi sumum hyrdon wr$tlice gecynd # wildra secgan firum fream$rne # feorlondum on eard weardian, # e=les neotan $fter dunscrafum. # Is *$t deor pandher bi noman haten, # *$t *e ni**a bearn%, wisf$ste weras # on gewritum cy*a=% bi *am anstapan. # Se is $ghwam% freond, dugu=a estig, # butan dracan anum, *am he in ealle tid # ondwra= leofa* *urh yfla gehwylc # *e he ge$fnan m$g. =$t is wr$tlic deor, # wundrum scyne hiwa gehwylces; # swa h$le= secga=, g$sthalge guman, # *$tte Iosephes tunece w$re # telga gehwylces bleom bregdende, # *ara beorhtra gehwylc $ghw$s $nlicra # o*rum lixte dryhta bearnum, # swa *$s deores hiw, bl$c brigda gehw$s, # beorhtra ond scynra wundrum lixe=, # *$tte wr$tlicra $ghwylc o*rum, # $nlicra gien ond f$gerra # fr$twum blice=, symle sellicra. # He hafa= sundorgecynd, milde, gemetf$st. # He is mon*w$re, lufsum ond leoft$l, # nele la*es wiht $ngum% ge$fnan # butan *am attorscea*an, his fyrngeflitan, # *e ic $r fore s$gde. Symle fylle f$gen, # *onne foddor *ige=, $fter *am gereordum # r$ste sece= dygle stowe # under dunscrafum; =$r se *eodwiga% # *reonihta f$c swife= on swefote, # sl$pe gebiesgad%. *onne ellenrof # up astonde=, *rymme gewelgad%, # on *one *riddan d$g, sneome of sl$pe. # Sweghleo*or cyme=, wo*a wynsumast # *urh *$s wildres mu=. $fter *$re stefne # stenc ut cyme= of *am wongstede, # wynsqmra steam, swettra ond swi*ra # sw$cca gehwylcum, wyrta blostmum # ond wudubledum, eallum $*elicra # eor*an fr$twum%. *onne of ceastrum # ond cynestolum ond of burgsalum # beorn*reat monig fara= foldwegum # folca *ry*um, eoredcystum, # ofestum gefysde, dare=lacende; # deor efne swa some $fter *$re stefne # on *one stenc fara=. Swa is dryhten god, # dreama r$dend, eallum ea=mede # o*rum gesceaftum, dugu=a gehwylcre, # butan dracan anum, attres ordfruman. # *$t is se ealda feond, *one he ges$lde # in susla grund, ond gefetrade # fyrnum teagum, bi*eahte *reanydum, # ond *y *riddan d$ge of digle aras, # *$s *e he dea= fore us *reo niht *olade, # *eoden engla, sigora sellend. # *$t w$s swete stenc, wlitig ond wynsum # geond woruld ealle. Si**an to *am swicce # so=f$ste men on healfa gehwone # heagum *rungon geond ealne ymbhwyrft # eor*an sceata%. Swa se snottra gecw$= # sanctus Paulus: "Monigfealde sind # geond middangeard god ungny=e% # *e us to giefe d$le= ond to feorhnere # f$der $lmihtig, ond se anga hyht # ealra gesceafta, uppe ge ni*re." # *$t is $*ele stenc. Nu ic fitte gen # ymb fisca cynn wille wo=cr$fte # wordum cy*an *urh modgemynd # bi *am miclan hwale. Se bi= unwillum # oft gemeted, frecne ond fer=grim, # fare=lacendum, ni**a gehwylcum; # *am is noma cenned, fyrnstreama geflotan, # Fastitocalon. Is *$s hiw gelic # hreofum stane, swylce worie # bi w$des ofre, sondbeorgum ymbseald, # s$ryrica m$st, swa *$t wena* # w$gli*ende *$t hy on ealond sum # eagum wliten, ond *onne gehyda= # heahstefn scipu to *am unlonde # oncyrrapum, setla* s$mearas # sundes $t ende, ond *onne in *$t eglond # up gewita= collenfer*e. # ceolas stonda= bi sta*e f$ste, # streame biwunden. =onne gewicia= # werigfer=e, faro=lacende, # frecnes ne wena=, on *am ealonde # $led wecca=, heahfyr $la=; # h$le* beo* on wynnum, reonigmode, # r$ste geliste. *onne gefele= # facnes cr$ftig *$t him *a ferend on # f$ste wunia*, wic weardia= # wedres on luste, =onne semninga # on sealtne w$g mid *a no*e # ni*er gewite* garsecges g$st, # grund gesece=, ond *onne in dea=sele # drence bif$ste= scipu mid scealcum. # Swa bi= scinna *eaw, deofla wise, # *$t hi drohtende *urh dyrne meaht # dugu=e beswica=, ond on teosu tyhta* # tilra d$da, wema= on willan, # *$t hy wra*e secen, frofre to feondum, # o**$t hy f$ste =$r $t *am w$rlogan # wic geceosa=. *onne *$t gecnawe= # of cwicsusle flah feond gemah, # *$tte fira gehwylc h$le*a cynnes # on his hringe bi* f$ste gefeged, # he him feorgbona *urh sli*en searo # si**an weor*e=, wloncum ond heanum, # *e his willan her firenum fremma=, # mid *am he f$ringa, heolo*helme bi*eaht, # helle sece=, goda geasne, # grundleasne wylm under mistglome, # swa se micla hw$l, se *e bisence= # s$li*ende eorlas ond y=mearas. # He hafa= o*re gecynd, w$ter*isa wlonc, # wr$tlicran gien. *onne hine on holme # hungor bysga= ond *one agl$can # $tes lyste*, =onne se mereweard # mu= ontyne=, wide weleras; # cyme= wynsum stenc of his inno*e, # *$tte o*re *urh *one, s$fisca cynn, # beswicen weor=a*, swimma= sundhwate # *$r se sweta stenc ut gewite=%. # Hi *$r in fara= unware weorude, # o**$t se wida ceafl gefylled bi=; # *onne f$ringa ymbe *a herehu*e # hlemme= tog$dre grimme goman. # Swa bi* gumena gehwam, se *e oftost his # unw$rlice on *as l$nan tid # lif bisceawa=, l$te= hine beswican # *urh swetne stenc, leasne willan, # *$t he bi* leahtrum fah wi= wuldorcyning. # Him se awyrgda ongean $fter hinsi*e # helle ontyne=, *am *e leaslice # lices wynne ofer ferhtgereaht # fremedon on unr$d. *onne se f$cna # in *am f$stenne gebroht hafa=, # bealwes cr$ftig, $t *am edwylme # *a *e him on cleofia=, gyltum gehrodene, # ond $r georne his in hira lifdagum # larum hyrdon, *onne he *a grimman # goman bihlemme= $fter feorhcwale # f$ste tog$dre, helle hlinduru; # nagon hwyrft ne swice, utsi* $fre, # *a *$r in cuma=, *on ma *e *a fiscas # fara=lacende of *$s hw$les fenge # hweorfan motan. For*on is eallinga # ryhtna% dryhtne%, # ond a deoflum wi=sace wordum ond weorcum, # *$t we wuldorcyning geseon moton. # Uton a sibbe to him on *as hwilnan tid # h$lu secan, *$t we mid swa leofne # in lofe motan to widan feore # wuldres neotan. Hyrde ic secgan gen # bi sumum fugle wundorlicne # # f$ger%, *$t word *e gecw$= # wuldres ealdor: "In swa hwylce tiid # swa ge mid treowe to me on hyge hweorfa=, # ond ge hellfirena sweartra geswica=, # swa ic symle to eow mid siblufan # sona gecyrre *urh milde mod. # Ge beo= me si**an torhte tireadge # talade ond rimde, beorhte gebro*or # on bearna st$l." Uton we *y geornor # gode oliccan, firene feogan, # fri*es earnian, dugu=e to dryhtne, # *enden us d$g scine, *$t swa $*elne # eardwica cyst in wuldres wlite # wunian motan. #Finit[. Huru, =$s behofa* # h$le*a $ghwylc *$t he his sawle si= # sylfa bewitige, hu *$t bi= deoplic # *onne se dea= cyme=, asundra= *a sibbe, # *a *e $r somud w$ron, lic ond sawle%! # Long bi= si**an *$t se g$st nime= # $t gode sylfum swa wite swa wuldor, # swa him in worulde $r efne *$t eor=f$t # $r geworhte. Sceal se g$st cuman # geh*um hremig, symle ymb seofon niht # sawle findan *one lichoman # *e heo $r longe w$g, *reo hund wintra, # butan $r wyrce # ece dryhten, $lmihtig god, # ende worlde. Cleopa= *onne swa cearful # caldan reorde, sprice= grimlice # g$st to *am duste: "Hw$t, drug% *u dreorga, # to hwon dreahtest *u me, eor*an fylnes # eal forweornast, lames gelicnes! # Lyt *u ge*ohtes to won *inre sawle si= # si**an wurde, si**an heo of lichoman # l$ded w$re! Hw$t, wite *u me, werga! # Hw$t, *u huru wyrma gifl lyt ge*ohtes, # hu *is is long hider, ond *e *urh engel # ufan of roderum sawle onsende # *urh his sylfes hond, meotud $lmihtig, # of his m$gen*rymme, ond *e *a gebohte # blode *y halgan, ond *u me *y heardan # hungre gebunde ond geh$ftnadest # helle witum! Eardode% ic *e in innan. # No ic *e of meahte, fl$sce bifongen, # ond me firenlustas *ine ge*rungon. # *$t me *uhte ful oft *$t w$re *ritig # *usend wintra to *inum dea=d$ge. # Hw$t, ic uncres gedales bad earfo=lice. # Nis nu se ende to god! W$re *u *e wiste wlonc # ond wines s$d, *rymful *unedest, # ond ic of*yrsted w$s godes lichoman, # g$stes drinces. *$r *u *onne hogode # her on life, *enden ic *e in worulde # wunian sceolde, *$t *u w$re *urh fl$sc # ond *urh firenlustas stronge% gestyred # ond gesta*elad *urh mec, ond ic w$s g$st on *e # from gode sended, n$fre *u me swa heardra # helle wita ned% gearwode # *urh *inra neoda lust. Scealt *u nu hw$*re minra gescenta # scome *rowian on *am miclan d$ge, # *onne monna cynn se ancenda # ealle geg$dra=. Ne eart *u nu *on leofre # n$ngum lifgendra, menn to gem$ccan, # ne medder ne f$der, ne n$ngum gesibbra, # *onnese swearta hrefn, si**an ic ana of *e # ut si*ade *urh *$s sylfes hond # *e ic $r onsended w$s. Ne magon *e nu heonan adon # hyrste *a readan, ne gold ne sylfor # ne *inra goda nan, ac her sculon abidan # ban bireafod, besliten seonwum, # ond *e *in sawl sceal minum unwillan # oft gesecan, wemman mid wordum, # swa *u worhtest to me. Eart *u dumb ond deaf, # ne sindan *ine dreamas wiht. Sceal ic *e nihtes se*eah # nyde gesecan, synnum gesargad, # ond eft sona from =e hweorfan on honcred, # *onne halege menn gode lifgendum # lofsong do=, secan *a hamas # *e *u me $r scrife, ond *a arleasan # eardungstowe, ond *e sculon moldwyrmas # monige ceowan, seonowum beslitan # swearte wihte, gifre ond gr$dge. # Ne sindon *ine geah*e wiht, *a *u her on moldan # monnum eawdest. For*on *e w$re selle # swi*e micle *onne *e w$ran ealle # eor*an spede, (butan *u hy ged$lde # dryhtne sylfum), *$r *u wurde $t frumsceafte fugel # o**e fisc ol s$, o==e eor*an neat # $tes tiolode, feldgongende # feoh butan snyttro, ge on westenne # wildra deora *$t grimmeste, # *$r swa god wolde, ge *eah *u w$re wyrmcynna # *$t wyrreste, *onne *u $fre on moldan # mon gewurde, o**e $fre fulwihte # onfon sceolde. *onne *u for unc bu # ondwyrdan scealt on *am miclan d$ge, # *onne eallum monnum beo= wunde onwrigene, # *a *e in worulde $r firenfulle menn # fyrn geworhton, =onne wile dryhten sylf # d$da gehyran, $t ealra monna gehwam # mu*es reorde wunde wi*erlean. # Ac hw$t wilt *u *$r on domd$ge # dryhtne secgan? *onne ne bi= n$nig to *$s lytel li= # on lime geweaxen, *$t *u ne scyle for $ghwylc # anra onsundran ryht agieldan, # =onne re*e bi= dryhten $t dome. # Ac hw$t do wit unc, *onne he unc hafa= geedbyrded # o*re si*e? Sculon wit *onne $tsomne # si**an brucan swylcra yrm*a, # swa *u unc $r scrife." Firena* *us *$t fl$schord, # sceal *onne feran on weg, secan helle grund, # nales heofondreamas, d$dum gedrefed. # Lige= dust *$r hit w$s, ne m$g him ondsware # $nige secgan, ne *$r edringe # $nge gehatan g$ste geomrum, # geoce o**e frofre. Bi* *$t heafod tohliden, # honda tohleo*ode, geaflas toginene, # goman toslitene, seonwe beo= asogene, # sweora bicowen; rib reafia= # re*e wyrmas, drinca= hlo*um hra, # heolfres *urstge. Bi= seo tunge totogen # on tyn healfe hungrum to hro*or. # For*on heo ne m$g horsclice wordum wrixlan # wi= *one wergan g$st. Gifer hatte se wyrm, # *am *a geaflas beo= n$dle scearpran. # Se gene*e= to $rest ealra # on *am eor=scr$fe; he *a tungan totyh= # ond *a to*as *urhsmyh=, ond to $twelan # o*rum geryme=, ond *a eagan% *urhite= # ufon on *$t heafod wyrmum to wiste, # *onne bi* *$t werge lic acolad # *$t he longe $r werede mid w$dum. # Bi= *onne wyrmes giefl, $t on eor*an. # *$t m$g $ghwylcum men to gemyndum # modsnotterra. Welund him be wurman # wr$ces cunnade, anhydig eorl # earfo*a dreag, h$fde him to gesi**e # sorge ond longa*, wintercealde wr$ce; # wean oft onfond, si**an hine Ni=had on # nede legde, swoncre seonobende # on syllan monn. *$s ofereode, # *isses swa m$g! Beadohilde ne w$s # hyre bro*ra dea* on sefan swa sar # swa hyre sylfre *ing, *$t heo gearolice # ongieten h$fde *$t heo eacen w$s; # $fre ne meahte *riste ge*encan, # hu ymb *$t sceolde. *$s ofereode, # *isses swa m$g! We *$t M$=hilde # monge gefrugnon wurdon grundlease # Geates frige, *$t hi seo sorglufu # sl$p ealle binom. *$s ofereode, # *isses swa m$g! +eodric ahte # *ritig wintra M$ringa burg; # *$t w$s monegum cu*. *$s ofereode, # *isses swa m$g! We geascodan # Eormanrices wylfenne ge*oht; # ahte wide folc Gotena rices. # *$t w$s grim cyning. S$t secg monig # sorgum gebunden, wean on wenan, # wyscte geneahhe *$t *$s cynerices # ofercumen w$re. *$s ofereode, # *isses swa m$g! Site= sorgcearig, # s$lum bid$led, on sefan sweorce=, # sylfum *ince= *$t sy endeleas # earfo=a% d$l. M$g *onne ge*encan, # *$t geond *as woruld witig dryhten # wende* geneahhe, eorle monegum # are gesceawa=, wislicne bl$d, # sumum weana d$l. *$t ic bi me sylfum # secgan wille, *$t ic hwile w$s # Heodeninga scop, dryhtne dyre. # Me w$s Deor noma. Ahte ic fela wintra # folga= tilne, holdne hlaford, # o**$t Heorrenda nu, leo=cr$ftig monn # londryht ge*ah, *$t me eorla hleo # $r gesealde. *$s ofereode, # *isses swa m$g! Leodum is minum # swylce him mon lac gife; willa= hy hine a*ecgan, # gif he on *reat cyme=. Ungelic is us. # Wulf is on iege, # ic on o*erre. F$st is *$t eglond, # fenne biworpen. Sindon w$lreowe # weras *$r on ige; willa= hy hine a*ecgan, # gif he on *reat cyme=. Ungelice is us. # Wulfes ic mines widlastum # wenum dogode; *onne hit w$s renig weder # ond ic reotugu s$t, *onne mec se beaducafa # bogum bilegde, w$s me wyn to *on, # w$s me hw$*re eac la=. Wulf, min Wulf, # wena me *ine seoce gedydon, # *ine seldcymas, murnende mod, # nales meteliste. Gehyrest *u, Eadwacer? # Uncerne earne hwelp bire= wulf to wuda. # *$t mon ea*e toslite= # *$tte n$fre gesomnad w$s, uncer giedd geador. # Hwylc is h$le*a *$s horsc # ond *$s hygecr$ftig *$t *$t m$ge asecgan, # hwa mec on si= wr$ce, *onne ic astige strong, # stundum re*e, *rymful *unie, # *ragum wr$ce fere geond foldan, # folcsalo b$rne, r$ced reafige? # Recas stiga=, haswe ofer hrofum. # Hlin bi= on eor*an, w$lcwealm wera, # *onne ic wudu hrere, bearwas bledhwate, # beamas fylle, holme gehrefed, # heahum% meahtum wrecen% on wa*e, # wide sended; h$bbe me on hrycge # *$t $r hadas wreah foldbuendra, # fl$sc ond g$stas, somod on sunde. # Saga hwa mec *ecce, o**e hu ic hatte, # *e *a hl$st bere. Hwilum ic gewite, # swa ne wena* men, under y*a ge*r$c # eor*an secan, garsecges grund. # Gifen bi* gewreged, fam gewealcen; # hw$lmere hlimme=, # hlude grimme=, streamas sta*u beata=, # stundum weorpa* on stealc hleo*a # stane ond sonde, ware ond w$ge, # *onne ic winnende, holmm$gne bi*eaht, # hrusan styrge, side s$grundas. # Sundhelme ne m$g losian $r mec l$te # se *e min latteow bi= on si*a gehwam. # Saga, *oncol mon, hwa mec br$gde # of brimes f$*mum, *onne streamas eft # stille weor*a=, y*a ge*w$re, # *e mec $r wrugon. Hwilum mec min frea # f$ste genearwa=, sende= *onne # under salwonges% bearm *one% bradan, # ond on bid wrice=, *rafa= on *ystrum # *rymma sumne, h$ste% on enge, # *$r me heord site= hruse on hrycge. # Nah ic hwyrftweges of *am aglace%, # ac ic e*elstol h$le*a hrere%; # hornsalu wagia=, wera wicstede, # weallas beofia=, steape ofer stiwitum. # Stille *ynce= lyft ofer londe # ond lagu swige, o**$t ic of enge # up a*ringe, efne swa mec wisa* # se mec wr$de on $t frumsceafte # fur*um legde, bende ond clomme, # *$t ic onbugan ne mot of *$s gewealde # *e me wegas t$cne=. Hwilum ic sceal ufan # y*a wregan, streamas% styrgan # ond to sta*e *ywan% flintgr$gne flod. # Famig winne= w$g wi= wealle, # wonn arise= dun ofer dype; # hyre deorc on last, eare geblonden, # o*er fere=, *$t hy gemitta= # mearclonde neah hea hlincas. # *$r bi= hlud wudu, brimgiesta breahtm, # bida= stille stealc stanhleo*u # streamgewinnes, hopgehnastes, # *onne heah ge*ring on cleofu cryde*. # *$r bi= ceole wen sli*re s$cce, # gif hine s$ byre= on *a grimman tid, # g$sta fulne, *$t he scyle rice # birofen weor*an, feore bifohten # f$mig ridan y*a hrycgum. # *$r bi= egsa sum $ldum geywed, # *ara *e ic hyran sceal strong on sti=weg. # Hwa gestille= *$t? Hwilum ic *urhr$se, # *$t me on b$ce ride= won w$gfatu, # wide to*ringe lagustreama full, # hwilum l$te eft slupan tosomne. # Se bi= swega m$st, breahtma ofer burgum, # ond gebreca hludast, *onne scearp cyme= # sceo wi* o*rum, ecg wi= ecge; # earpan gesceafte fus ofer folcum # fyre sw$ta=, blacan lige, # ond gebrecu fera= deorc ofer dryhtum% # gedyne micle, fara= feohtende, # feallan l$ta= sweart sumsendu # seaw of bosme, w$tan of wombe. # Winnende fare= atol eored*reat, # egsa astige=, micel mod*rea # monna cynne, brogan on burgum, # *onne blace scotia= scri*ende scin # scearpum w$pnum. Dol him ne ondr$de= # =a dea=speru, swylte= hw$*re, # gif him so= meotud on geryhtu # *urh regn ufan of gestune l$te= # str$le fleogan, farende flan. # Fea *$t gedyga=, *ara *e ger$ce= # rynegiestes w$pen. Ic *$s orleges # or anstelle, *onne gewite # wolcengehnaste *urh ge*r$c *ringan # *rimme micle ofer byrnan bosm. # Bierste= hlude heah hlo=gecrod; # *onne hnige eft under lyfte helm # londe near, ond me on% hrycg hlade # *$t ic habban sceal, meahtum gemagnad% # mines frean. Swa ic *rymful *eow # *ragum winne, hwilum under eor*an, # hwilum y*a sceal hean% underhnigan, # hwilum holm ufan streamas styrge, # hwilum stige up, wolcnfare wrege, # wide fere swift ond swi*feorm. # Saga hw$t ic hatte, o**e hwa mec r$re, # *onne ic restan ne mot, o**e hwa mec st$=*e, # *onne ic stille beom. Ic sceal *ragbysig # *egne minum, hringum% h$fted, # hyran georne, min bed brecan, # breahtme cy*an *$t me halswri*an # hlaford sealde. Oft mec sl$pwerigne # secg o=*e meowle gretan eode; # ic him gromheortum winterceald oncwe*e. # Wearm lim gebundenne b$g # hwilum berste=; se *eah bi* on *once # *egne minum, medwisum men, # me *$t sylfe, *$r wiht wite, # ond wordum min on sped m$ge # spel gesecgan. Ic eom anhaga # iserne wund, bille gebennad, # beadoweorca s$d, ecgum werig. # Oft ic wig seo, frecne feohtan. # Frofre ne wene, *$t me% geoc cyme # gu=gewinnes, $r ic mid $ldum # eal forwur=e%, ac mec hnossia= # homera lafe, heardecg heoroscearp, # hondweorc% smi*a, bita= in burgum; # ic abidan sceal la*ran gemotes. # N$fre l$cecynn on folcstede # findan meahte, *ara *e mid wyrtum # wunde geh$lde, ac me ecga dolg # eacen weor=a= *urh dea=slege # dagum ond nihtum. Mec gesette so= # sigora waldend Crist to compe. # Oft ic cwice b$rne, unrimu cyn # eor*an getenge, n$te mid ni*e, # swa ic him no hrine, *onne mec min frea # feohtan hate*. Hwilum ic monigra # mod arete, hwilum ic frefre # *a ic $r winne on feorran swi*e; # hi *$s fela= *eah, swylce *$s o*res, # *onne ic eft hyra ofer deop gedreag # drohta= bete%. Hr$gl min swiga=, # *onne ic hrusan trede, o**e *a wic buge, # o**e wado drefe. Hwilum mec ahebba= # ofer h$le*a byht hyrste mine, # ond *eos hea lyft, ond mec *onne wide # wolcna strengu oferfolc byre=. # Fr$twe mine swoga= hlude # ond swinsia=, torhte singa=, # *onne ic getenge ne beom flode ond foldan, # ferende g$st. Ic *urh mu* sprece # mongum reordum, wrencum singe, # wrixle geneahhe heafodwo*e, # hlude cirme, healde mine wisan, # hleo*re ne mi*e, eald $fensceop, # eorlum bringe blisse in burgum, # *onne ic bugendre stefne styrme; # stille on wicum sitta=% nigende. # Saga hw$t ic hatte, *e% swa scirenige # sceawendwisan hlude onhyrge, # h$le*um bodige wilcumena fela # wo*e minre. Mec on *issum dagum # deadne ofgeafun% f$der ond modor; # ne w$s me feorh *a gen, ealdor in innan. # *a mec an% ongon, welhold mege, # wedum *eccan%, heold ond freo*ode, # hleosceorpe wrah swa% arlice # swa hire agen bearn, o**$t ic under sceate, # swa min gesceapu w$ron, ungesibbum wear= # eacen g$ste. Mec seo fri*e m$g # fedde si**an, o**$t ic aweox, # widdor meahte si*as asettan. # Heo h$fde sw$sra *y l$s suna ond dohtra, # *y heo swa dyde. Neb w$s min on nearwe, # ond ic neo*an w$tre, flode underflowen, # firgenstreamum swi*e besuncen, # ond on sunde awox ufan y*um *eaht, # anum getenge li*endum wuda # lice mine. H$fde feorh cwico, # *a ic of f$=mum cwom brimes ond beames # on blacum hr$gle%; sume w$ron hwite # hyrste mine, *a mec lifgende # lyft upp ahof, wind of w$ge, # si**an wide b$r ofer seolhba*o. # Saga hw$t ic hatte. Hr$gl is min hasofag, # hyrste beorhte, reade ond scire # on reafe minum%. Ic dysge dwelle # ond dole hwette unr$dsi*as, # o*rum styre nyttre fore. # Ic *$s nowiht wat *$t heo swa gem$dde, # mode bestolene, d$de gedwolene, # deora* mine won wisan gehwam. # Wa him *$s *eawes, si**an heah bringa=% # horda deorast, gif hi unr$des # $r ne geswica*. Fotum ic fere, # foldan slite, grene wongas, # *enden ic g$st bere. Gif me feorh losa=, # f$ste binde swearte Wealas, # hwilum sellan men. Hwilum ic deorum # drincan selle beorne% of bosme, # hwilum mec bryd triede= felawlonc fotum, # hwilum feorran broht wonfeax Wale # wege= ond *y=, dol druncmennen # deorcum nihtum, w$te= in w$tre, # wyrme= hwilum f$gre to fyre; # me on f$=me stica* hygegalan hond, # hwyrfe= geneahhe, swife= me geond sweartne. # Saga hw$t ic hatte, *e ic lifgende # lond reafige ond $fter dea*e # dryhtum *eowige. Ic seah turf tredan, # [X] w$ron ealra, [VI] gebro*or # ond hyra sweostor mid; h$fdon feorg cwico. # Fell hongedon sweotol ond gesyne # on seles w$ge anra gehwylces. # Ne w$s hyra $ngum *y wyrs, ne si=e% *y sarre%, # *eah hy swa sceoldon reafe birofene, # rodra weardes meahtum aweahte, # mu*um slitan haswe blede. # Hr$gl bi= geniwad *am *e $r for=cymene # fr$twe leton licgan on laste, # gewitan lond tredan. Ic w$s w$penwiga. # Nu mec wlonc *ece= geong hagostealdmon # golde ond sylfore, woum wirbogum. # Hwilum weras cyssa=, hwilum ic to hilde # hleo*re bonne wilgehle*an, # hwilum wycg byre* mec ofer mearce, # hwilum merehengest fere= ofer flodas # fr$twum beorhtne, hwilum m$g=a sum # minne gefylle= bosm beaghroden; # hwilum ic bordum sceal, heard, heafodleas, # behlywed% licgan, hwilum hongige # hyrstum fr$twed, wlitig on wage, # *$r weras drinca=, freolic fyrdsceorp. # Hwilum folcwigan on% wicge wega=, # *onne ic winde sceal sincfag swelgan # of sumes bosme; hwilum ic gereordum # rincas la=ige wlonce to wine; # hwilum wra*um% sceal stefne minre # forstolen hreddan, flyman feondscea*an. # Frige hw$t ic hatte. Hals is min hwit # ond heafod fealo, sidan swa some. # Swift ic eom on fe*e, beadow*pen bere. # Me on b$ce standa= her swylce swe on hleorum%. # Hlifia= tu earan ofer eagum. # Ordum ic steppe in grene% gr$s. # Me bi= gyrn witod, gif mec onh$le # an onfinde= w$lgrim wiga, # *$r ic wic buge, bold% mid bearnum, # ond ic bide *$r mid geogu=cnosle, # hwonne g$st cume to durum minum, # him bi* dea= witod. For*on ic sceal of e=le # eaforan mine forhtmod fergan, # fleame nergan, gif he me $fterweard # ealles weor*e=; hine bera= breost. # Ic his bidan% ne dear, re*es on geruman, # (nele *$t r$d teale), ac ic sceal fromlice # fe*emundum *urh steapne beorg # str$te wyrcan. Ea*e ic m$g freora # feorh genergan, gif ic m$gburge mot # mine gel$dan on degolne weg # *urh dune% *yrel sw$se ond gesibbe; # ic me si**an ne *earf w$lhwelpes wig # wiht onsittan. Gif se% ni=scea*a # nearwe stige me on swa*e sece*, # ne tos$le* him on *am gegnpa*e # gu*gemotes, si**an ic *urh hylles # hrof ger$ce, ond *urh hest hrino # hildepilum la=gewinnum, # *am *e ic longe fleah. Oft ic sceal wi* w$ge winnan # ond wi* winde feohtan, somod wi= *am s$cce, # *onne ic secan gewite eor*an y*um *eaht; # me bi* se e*el fremde. Ic beom strong *$s gewinnes, # gif ic stille weor*e; gif me *$s tos$le=, # hi beo= swi*ran *onne ic, ond mec slitende # sona flyma=, willa= o*fergan # *$t icfri*ian sceal. Ic him *$t forstonde, # gif min steort *ola= ond mec sti*ne wi* # stanas moton f$ste gehabban. # Frige hw$t ic hatte. Ic eom mundbora # minre heorde, eodorwirum f$st, # innan gefylled dryhtgestreona. # D$gtidum oft sp$te sperebrogan; # sped bi* *y mare fylle minre. # Frea% *$t bihealde=, hu me of hrife fleoga= # hyldepilas. Hwilum ic sweartum # swelgan onginne brunum beadow$pnum, # bitrum ordum, eglum attorsperum. # Is min inna= til, wombhord wlitig, # wloncum deore; men gemunan # *$t me *urh mu* fare=. Ic eom wunderlicu wiht; # ne m$g word sprecan, m$ldan for monnum, # *eah ic mu* h$bbe, wide wombe. # Ic w$s on ceole # ond mines cnosles ma. Ic on% si*e% seah %%S%% %%R%% %%O%% %%H%% hygewloncne, # heafodbeorhtne, swiftne% ofer s$lwong # swi*e *r$gan. H$fde him on hrycge # hilde*ry*e %%N%% %%O%% %%M%% # n$gledne rad %%R%% %%A%% %%G%% %%W%% %%E%%. # Widlast ferede rynestrong on rade # rofne %%C%% %%O%% %%F%% %%O%% %%A%%%%H%%. For w$s *y beorhtre, swylcra si*f$t. # Saga hw$t ic hatte. Ic eom wunderlicu wiht, # on gewin sceapen, frean minum leof, # f$gre gegyrwed. Byrne is min bleofag, # swylce beorht seoma=% wir ymb *one w$lgim # *e me waldend geaf, se me widgalum # wisa= hwilum sylfum to sace. # *onne ic sinc wege *urh hlutterne d$g, # hondweorc smi*a, gold ofer geardas. # Oft ic g$stberend cwelle compw$pnum. # Cyning mec gyrwe= since ond seolfre # ond mec on sele weor*a=; ne wyrne= wordlofes, # wisan m$ne= mine for mengo, # *$r hy meodu drinca=, healde= mec on hea*ore, # hwilum l$te= eft radwerigne # on gerum sceacan, orlegfromne. # Oft ic o*rum scod frecne $t his freonde; # fah eom ic wide, w$pnum awyrged. # Ic me wenan ne *earf *$t me bearn wr$ce # on bonan feore, gif me gromra hwylc # gu*e gen$ge=; ne weor*e= sio m$gburg # gemicledu eaforan minum # *e ic $fter woc, nym*e ic hlafordleas # hweorfan mote from *am healdende # *e me hringas geaf. Me bi= for= witod, # gif ic frean hyre, gu*e fremme, # swa ic gien dyde minum *eodne on *onc, # *$t ic *olian sceal bearngestreona. # Ic wi* bryde ne mot h$med habban, # ac me *$s hyhtplegan geno wyrne=, # se mec geara% on bende legde; # for*on ic brucan sceal on hagostealde # h$le*a gestreona. Oft ic wirum dol # wife abelge, wonie hyre willan; # heo me wom sprece=, floce= hyre folmum, # firena* mec wordum, ungod g$le=. # Ic ne gyme *$s compes% Neb is min ni*erweard; # neol ic fere ond be grunde gr$fe, # geonge swa me wisa= har holtes feond, # ond hlaford min woh f$re= # weard $t steorte, wriga* on wonge, # wege= mec ond *y=, sawe* on sw$= min. # Ic sny*ige for=, brungen of bearwe%, # bunden cr$fte, wegen on w$gne, # h$bbe wundra fela; me bi* gongendre # grene on healfe ond min sw$= sweotol # sweart on o*re. Me *urh hrycg wrecen # honga* under an or*oncpil, # o*er on heafde, f$st ond for=weard. # Fealle* on sidan *$t ic to*um tere, # gif me teala *ena* hindeweardre, # *$t bi* hlaford min. $tsomne cwom # [LX] monna to w$gst$*e # wicgum ridan; h$fdon [XI] # eoredm$cgas fridhengestas, # [IIII] sceamas. Ne meahton magorincas # ofer mere feolan, swa hi fundedon, # ac w$s flod to deop, atol y*a ge*r$c, # ofras hea, streamas stronge. # Ongunnon stigan *a on w$gn weras # ond hyra wicg somod hlodan under hrunge. # *a *a hors o=b$r eh ond eorlas, # $scum dealle, ofer w$tres byht # w$gn to lande, swa hine oxa ne teah # ne esna m$gen ne f$thengest, # ne on flode swom, ne be grunde wod # gestum under, ne lagu drefde, # ne on% lyfte fleag, ne under% b$c cyrde; # brohte hw$*re beornas ofer burnan # ond hyra bloncan mid from st$=e heaum, # *$t hy stopan up on o*erne, # ellenrofe, weras of w$ge, # ond hyra wicg gesund. Agof is min noma # eft onhwyrfed; ic eom wr$tlic wiht # on gewin sceapen. *onne ic onbuge, # ond me of bosme fare= $tren onga, # ic beom eallgearo *$t icme *$t feorhbealo # feor aswape. Si**an me se waldend, # se me *$t wite gescop, leo*o forl$te=, # ic beo lengre *onne $r, o**$t ic sp$te, # spilde geblonden, ealfelo attor # *$t ic $r geap. Ne togonge= *$s # gumena hwylcum, $nigum ea*e # *$t ic *$r ymb sprice, gif hine hrine= # *$t me of hrife fleoge=, *$t *one mandrinc # m$gne geceapa*, fullwered% f$ste # feore sine. Nelle ic unbunden # $nigum hyran nym*e searos$led. # Saga hw$t ic hatte. Ic eom wunderlicu wiht, # wr$sne mine stefne, hwilum beorce swa hund, # hwilum bl$te swa gat, hwilum gr$de swa gos, # hwilum gielle swa hafoc, hwilum ic onhyrge # *one haswan earn, gu=fugles hleo*or, # hwilum glidan reorde mu*e gem$ne, # hwilum m$wes song, *$r ic glado sitte. # %%G%% mec nemna=, swylce %%A%% ond %%R%% # %%O%% fulleste=, %%H%% ond %%I%%. # Nu ic haten eom swa *a siex stafas # sweotule becna*. Ic eom wunderlicu wiht, # wifum on hyhte, neahbuendum nyt; # n$ngum sce**e burgsittendra, # nym*e bonan anum. Sta*ol min is steapheah, # stonde ic on bedde, neo*an ruh nathw$r. # Ne*e= hwilum ful cyrtenu # ceorles dohtor, modwlonc meowle, # *$t heo on mec gripe=, r$se= mec on reodne, # reafa= min heafod, fege= mec on f$sten. # Fele* sona mines gemotes, # seo% *e mec nearwa=, wif wundenlocc. # W$t bi= *$t eage. Mec feonda sum # feore besny*ede, woruldstrenga binom, # w$tte si**an, dyfde on w$tre, # dyde eft *onan, sette onsunnan, # *$r ic swi*e beleas herum *am *e ic h$fde. # Heard mec si**an sna= seaxses ecg%, # sindrum begrunden; fingras feoldan, # ond mec fugles wyn geond speddropum # spyrede geneahhe, ofer brunne brerd, # beamtelge swealg, streames d$le, # stop eft on mec, si*ade sweartlast. # Mec si**an wrah h$le= hleobordum, # hyde% be*enede, gierede mec mid golde; # for*on me gliwedon wr$tlic weorc smi*a, # wire bifongen. Nu *a gereno # ond se reada telg ond *a wuldorgesteald # wide m$re dryhtfolca helm, # nales dol wite. Gif min bearn wera # brucan willa=, hy beo= *y gesundran # ond *y sigef$stran, heortum *y hw$tran # ond *y hygebli*ran, fer*e *y frodran, # habba* freonda *y ma, sw$sra ond gesibbra, # so*ra ond godra, tilra ond getreowra, # *a hyra tyr ond ead estum yca= # ond hy arstafum lissum bilecga= # ond hi lufan f$*mum f$ste clyppa=. # Frige hw$t ic hatte, ni*um to nytte. # Nama min is m$re, h$le*um gifre # ond halig sylf. Ic eom weor= werum, # wide funden, brungen of bearwum # ond of burghleo*um, of denum ond of dunum. # D$ges mec w$gun fe*re on lifte, # feredon mid liste under hrofes hleo. # H$le= mec si**an ba*edan in bydene. # Nu ic eom bindere ond swingere, # sona weorpe% esne% to eor*an, # hwilum ealdne ceorl. Sona *$t onfinde=, # se *e mec feh= ongean, ond wi= m$gen*isan # minre gen$ste=, *$t he hrycge sceal # hrusan secan, gif he unr$des # $r ne geswice=, strengo bistolen, # strong on spr$ce, m$gene binumen; # nah his modes geweald, fota ne folma. # Frige hw$t ic hatte, =e on eor*an swa # esnas binde, dole $fter dyntum # be d$ges leohte. Bi* foldan d$l # f$gre gegierwed mid *y heardestan # ond mid *y scearpestan ond mid *y grymmestan # gumena gestreona, corfen, sworfen, # cyrred, *yrred, bunden, wunden, # bl$ced, w$ced, fr$twed, geatwed, # feorran l$ded to durum dryhta. # Dream bi= in innan cwicra wihta, # clenge=, lenge=, *ara *e $r lifgende # longe hwile wilna bruce= # ond no wi= sprice=, ond *onne $fter dea*e # deman onginne=, meldan mislice. # Micel is to hycganne wisf$stum menn, # hw$t seo wiht sy. Ic wiht geseah # wundorlice hornum% bitweonum% # hu*e l$dan, lyftf$t leohtlic, # listum gegierwed, hu*e to *am ham # of *am heresi*e; walde hyre on *$re byrig # bur atimbran%, searwum asettan, # gif hit swa meahte. =a cwom wundorlicu wiht # ofer wealles hrof, seo is eallum cu= # eor=buendum, ahredde *a *a hu*e # ond to ham bedraf% wreccan ofer willan, # gewat hyre west *onan f$h*um feran, # for= onette%. Dust stonc to heofonum, # deaw feol on eor*an, niht for= gewat. # N$nig si**an wera gewiste # *$re wihte si=. Ic eom legbysig, # lace mid winde, bewunden mid wuldre, # wedre gesomnad, fus for=weges, # fyre gebysgad, bearu blowende, # byrnende gled. Ful oft mec gesi*as # senda= $fter hondum, *$t mec weras ond wif # wlonce cyssa=. *onne ic mec onh$bbe, # ond hi onhniga*% to me monige mid miltse, # *$r ic monnum sceal ycan upcyme # eadignesse. Is *es middangeard # missenlicum wisum gewlitegad, # wr$ttum gefr$twad. Ic seah sellic *ing # singan on r$cede; wiht w$s nower% # werum on gemonge, sio h$fde w$stum # wundorlicran. Ni*erweard% # w$s neb hyre, fet ond folme # fugele gelice; no hw$*re fleogan m$g # ne fela gongan, hw$*re fe*egeorn # fremman onginne=, gecoren cr$ftum, # cyrre= geneahhe oft ond gelome # eorlum on gemonge, site= $t symble, # s$les bide*, hwonne $r heo cr$ft hyre # cy*an mote werum on wonge. # Ne heo *$r wiht *ige= *$s *e him $t blisse # beornas habba=%. Deor domes georn, # hio dumb wuna=; hw$*re hyre is on fote # f$ger hleo*or, wynlicu wo=giefu. # Wr$tlic me *ince=, hu seo wiht m$ge # wordum lacan *urh fot neo*an, # fr$twed hyrstum. Hafa= hyre on halse, # *onne hio hord wara=, b$r, beagum deall, # bro*or sine, m$g mid m$gne. # Micel is to hycgenne wisum wo=boran, # hw$t sio% wiht sie. Is *es middangeard # missenlicum wisum gewlitegad, # wr$ttum gefr$twad. Si*um sellic # ic seah searo hweorfan, grindan wi= greote, # giellende faran. N$fde sellicu wiht # syne ne folme, exle ne earmas; # sceal on anum fet searoceap swifan, # swi*e feran, faran ofer feldas. # H$fde fela% ribba; mu= w$s on middan. # Moncynne nyt, fere=% foddurwelan, # folcscipe dreoge=, wist in wige=, # ond werum gielde= gaful geara gehwam # *$s *e guman bruca=, rice ond heane. # Rece, gif *u cunne, wis worda gleaw, # hw$t sio wiht sie. Wiht cwom $fter wene # wr$tlicu li*an, cymlic from ceole # cleopode to londe, hlinsade hlude; # hleahtor% w$s gryrelic, egesful on earde, # ecge w$ron scearpe. W$s hio hetegrim, # hilde to s$ne, biter beadoweorca; # bordweallas grof, heardhi*ende. # Heterune bond, s$gde searocr$ftig # ymb hyre sylfre gesceaft: "Is min modor # m$g=a% cynnes *$s deorestan, # *$t is dohtor min eacen up liden, # swa *$t is $ldum cu*, firum on folce, # *$t seo on foldan sceal on ealra londa gehwam # lissum stondan." Ic wiht geseah # in wera burgum, seo *$t feoh fede=. # Hafa= fela to*a; nebb bi* hyre $t nytte, # ni*erweard gonge=, hi*e= holdlice # ond to ham tyh=, w$*e= geond weallas, # wyrte sece=; aa heo *a finde=, # *a *e f$st ne bi*; l$te= hio *a wlitigan, # wyrtum f$ste, stille stondan # on sta*olwonge, beorhte blican, # blowan ond growan. Mec se w$ta wong, # wundrum freorig, of his inna*e # $rist cende. Ne wat ic mec beworhtne # wulle flysum, h$rum *urh heahcr$ft, # hyge*oncum min. Wundene me ne beo= wefle, # ne ic wearp hafu, ne *urh *reata ge*r$cu # *r$d mene hlimme=, ne $t me hrutende # hrisil scri*e=, ne mec ohwonan # sceal am% cnyssan. Wyrmas mec ne aw$fan # wyrda cr$ftum, *a *e geolo godwebb # geatwum fr$twa=. Wile mec mon hw$*re se*eah # wide ofer eor*an hatan for h$le*um # hyhtlic gew$de. Saga so=cwidum, # searo*oncum gleaw, wordum wisf$st, # hw$t *is gew$de% sy. Ic wiht geseah # on wege feran, seo w$s wr$tlice # wundrum gegierwed. H$fde feowere # fet under wombe ond ehtuwe # monn h w M wiif m x l kf wf hors qxxs # ufon on hrycge; h$fde tu fi*ru # ond twelf eagan ond siex heafdu. # Saga hw$t hio w$re. For flodwegas; # ne w$s *$t na fugul ana, ac *$r w$s $ghwylces # anra gelicnes horses ond monnes, # hundes ond fugles, ond eac wifes wlite. # *u wast, gif *u const, to gesecganne, # *$t we so= witan, hu *$re wihte # wise gonge. Ic *a wihte geseah; # womb w$s on hindan *ri*um a*runten. # *egn folgade, m$genrofa man, # ond micel h$fde gefered *$t% hit felde, # fleah *urh his eage. Ne swylte= he symle, # *onne syllan sceal inna= *am o*rum, # ac him eft cyme= bot in bosme, # bl$d bi* ar$red; he sunu wyrce=, # bi= him sylfa f$der. Ic *a wiht geseah # w$pnedcynnes, geogu=myr*e% gr$dig; # him on gafol forlet fer=fri*ende # feower wellan scire sceotan, # on gesceap *eotan. Mon ma*elade, # se *e me ges$gde: "Seo wiht, gif hio gedyge=, # duna brice=; gif he tobirste=, # binde= cwice." Hw$t! We Gardena # in geardagum, *eodcyninga, # *rym gefrunon, hu =a $*elingas # ellen fremedon. Oft Scyld Scefing # scea*ena% *reatum, monegum m$g*um, # meodosetla ofteah, egsode eorlas. # Sy==an $rest wear=% feasceaft funden, # he *$s frofre gebad, weox under wolcnum, # weor=myndum *ah, o=*$t him $ghwylc # *ara ymbsittendra ofer hronrade # hyran scolde, gomban gyldan. # *$t w$s god cyning! =$m eafera w$s # $fter cenned, geong in geardum, # *one god sende folce to frofre; # fyren=earfe ongeat *e hie $r drugon # aldorlease% lange hwile. # Him *$s liffrea, wuldres wealdend, # woroldare forgeaf; Beowulf w$s breme # (bl$d wide sprang%), Scyldes eafera # Scedelandum in. Swa sceal geong% guma% # gode gewyrcean, fromum feohgiftum # on f$der bearme%, *$t hine on ylde # eft gewunigen wilgesi*as, # *onne wig cume, leode gel$sten; # lofd$dum sceal in m$g*a gehw$re # man ge*eon. Him =a Scyld gewat # to gesc$phwile felahror feran # on frean w$re. Hi hyne *a $tb$ron # to brimes faro=e, sw$se gesi*as, # swa he selfa b$d, *enden wordum weold # wine Scyldinga; leof landfruma # lange ahte. *$r $t hy=e stod # hringedstefna, isig ond utfus, # $*elinges f$r. Aledon *a # leofne *eoden, beaga bryttan, # on bearm scipes, m$rne be m$ste. # *$r w$s madma fela of feorwegum, # fr$twa, gel$ded; ne hyrde ic cymlicor # ceol gegyrwan hildew$pnum # ond hea=ow$dum, billum ond byrnum; # him on bearme l$g madma m$nigo, # *a him mid scoldon on flodes $ht # feor gewitan. Nal$s hi hine l$ssan # lacum teodan, *eodgestreonum, # *on *a dydon *e hine $t frumsceafte # for= onsendon $nne ofer y=e # umborwesende. *a gyt hie him asetton # segen geldenne% heah ofer heafod, # leton holm beran%, geafon on garsecg; # him w$s geomor sefa, murnende mod. # Men ne cunnon secgan to so=e, # seler$dende%, h$le= under heofenum, # hwa *$m hl$ste onfeng. =a w$s on burgum # Beowulf Scyldinga, leof leodcyning, # longe *rage folcum gefr$ge # (f$der ellor hwearf, aldor of earde), # o**$t him eft onwoc heah Healfdene; # heold *enden lifde, gamol ond gu=reouw, # gl$de Scyldingas. =$m feower bearn # for= gerimed in worold wocun, # weoroda r$swan%, Heorogar ond Hro=gar # ond Halga til; hyrde ic *$t # w$s% Onelan cwen, Hea=oscilfingas # healsgebedda. *a w$s Hro=gare # heresped gyfen, wiges weor=mynd, # *$t him his winemagas georne hyrdon, # o== *$t seo geogo= geweox, magodriht micel. # Him on mod bearn *$t healreced # hatan wolde, medo$rn% micel, # men gewyrcean *onne% yldo bearn # $fre gefrunon, ond *$r on innan # eall ged$lan geongum ond ealdum, # swylc him god sealde, buton folcscare # ond feorum gumena. =a ic wide gefr$gn # weorc gebannan manigre m$g*e # geond *isne middangeard, folcstede fr$twan. # Him on fyrste gelomp, $dre mid yldum, # *$t hit wear= ealgearo, heal$rna m$st; # scop him Heort naman se *e his wordes geweald # wide h$fde. He beot ne aleh, # beagas d$lde, sinc $t symle. # Sele hlifade, heah ond horngeap, # hea=owylma bad, la=an liges; # ne w$s hit lenge *a gen *$t se ecghete% # a*umsweorum%, $fter w$lni=e # w$cnan scolde. =a se elleng$st # earfo=lice *rage ge*olode, # se *e in *ystrum bad, *$t he dogora gehwam # dream gehyrde hludne in healle; # *$r w$s hearpan sweg, swutol sang scopes. # S$gde se *e cu*e frumsceaft fira # feorran reccan, cw$= *$t se $lmihtiga # eor=an worhte%, wlitebeorhtne wang, # swa w$ter bebuge=, gesette sigehre*ig # sunnan ond monan leoman to leohte # landbuendum ond gefr$twade # foldan sceatas leomum ond leafum, # lif eac gesceop cynna gehwylcum # *ara =e cwice hwyrfa*. Swa =a drihtguman # dreamum lifdon eadiglice, # o==$t an ongan fyrene fremman% # feond on helle. W$s se grimma g$st # Grendel haten, m$re mearcstapa, # se *e moras heold, fen ond f$sten; # fifelcynnes eard wons$li wer # weardode hwile, si*=an him scyppend # forscrifen h$fde in Caines cynne. # *one cwealm gewr$c ece drihten, # *$s *e he Abel slog; ne gefeah he *$re f$h=e, # ac he hine feor forwr$c, metod for *y mane, # mancynne fram. *anon untydras # ealle onwocon, eotenas ond ylfe # ond orcneas, swylce gigantas%, # *a wi= gode wunnon lange *rage; # he him =$s lean forgeald. Gewat =a neosian, # sy*=an niht becom, hean huses, # hu hit Hringdene $fter beor*ege # gebun h$fdon. Fand *a =$r inne # $*elinga gedriht swefan $fter symble; # sorge nu cu=on, wonsceaft wera. # Wiht unh$lo, grim ond gr$dig, # gearo sona w$s, reoc ond re*e, # ond on r$ste genam *ritig *egna, # *anon eft gewat hu=e hremig # to ham faran, mid *$re w$lfylle # wica neosan. =a w$s on uhtan # mid $rd$ge Grendles gu=cr$ft # gumum undyrne; *a w$s $fter wiste # wop up ahafen, micel morgensweg. # M$re *eoden, $*eling $rgod, # unbli=e s$t, *olode =ry=swy=, # *egnsorge dreah, sy=*an hie *$s la=an # last sceawedon, wergan gastes; # w$s *$t gewin to strang, la= ond longsum. # N$s hit lengra fyrst, ac ymb ane niht # eft gefremede mor=beala mare # ond nomearn fore, f$h=e ond fyrene; # w$s to f$st on *am. *a w$s ea=fynde # *e him elles hw$r gerumlicor # r$ste sohte%, bed $fter burum, # =a him gebeacnod w$s, ges$gd so=lice # sweotolan tacne heal=egnes hete; # heold hyne sy=*an fyr ond f$stor # se *$m feonde $twand. Swa rixode # ond wi= rihte wan, ana wi= eallum, # o=*$t idel stod husa selest. # W$s seo hwil micel; XII wintra tid # torn ge*olode wine Scyldinga%, # weana gehwelcne, sidra sorga. # For=am secgum% wear=, ylda bearnum, # undyrne cu=, gyddum geomore, # *$tte Grendel wan hwile wi= Hro*gar, # heteni=as w$g, fyrene ond f$h=e # fela missera, singale s$ce, # sibbe ne wolde wi= manna hwone # m$genes Deniga, feorhbealo feorran, # fea *ingian, ne *$r n$nig witena # wenan *orfte beorhtre bote # to banan% folmum, ac% se% $gl$ca # ehtende w$s, deorc dea*scua, # dugu*e ond geogo*e, seomade ond syrede, # sinnihte heold mistige moras; men ne cunnon hwyder helrunan # hwyrftum scri*a=. Swa fela fyrena # feond mancynnes, atol angengea, # oft gefremede, heardra hyn=a. # Heorot eardode, sincfage sel # sweartum nihtum; no he *one gifstol # gretan moste, ma*=um for metode, # ne his myne wisse. *$t w$s wr$c micel # wine Scyldinga, modes brec=a. # Monig oft ges$t rice to rune; # r$d eahtedon hw$t swi=ferh=um # selest w$re wi= f$rgryrum # to gefremmanne. Hwilum hie geheton # $t h$rgtrafum% wigweor*unga, # wordum b$don *$t him gastbona # geoce gefremede wi= *eod*reaum. # Swylc w$s *eaw hyra, h$*enra hyht; # helle gemundon in modsefan, # metod hie ne cu*on, d$da demend, # ne wiston hie drihten god, ne hie huru heofena helm # herian ne cu*on, wuldres waldend. # Wa bi= *$m =e sceal *urh sli=ne ni= # sawle bescufan in fyres f$*m, # frofre ne wenan, wihte gewendan; # wel bi= *$m *e mot $fter dea=d$ge # drihten secean ond to f$der f$*mum # freo=o wilnian. Swa =a m$lceare # maga Healfdenes singala sea=, # ne mihte snotor h$le= wean onwendan; # w$s *$t gewin to swy=, la* ond longsum, # *e on =a leode becom, nydwracu ni*grim, # nihtbealwa m$st. *$t fram ham gefr$gn # Higelaces *egn, god mid Geatum, # Grendles d$da; se w$s moncynnes # m$genes strengest on *$m d$ge # *ysses lifes, $*ele ond eacen. # Het him y=lidan godne gegyrwan, # cw$=, hu gu=cyning ofer swanrade # secean wolde, m$rne *eoden, # *a him w$s manna *earf. =one si=f$t him # snotere ceorlas lythwon logon, # *eah he him leof w$re; hwetton higerofne%, # h$l sceawedon. H$fde se goda # Geata leoda cempan gecorone # *ara *e he cenoste findan mihte; # XVna sum sundwudu sohte; # secg wisade, lagucr$ftig mon, # landgemyrcu. Fyrst for= gewat. # Flota w$s on y=um, bat under beorge. # Beornas gearwe on stefn stigon; # streamas wundon, sund wi= sande; # secgas b$ron on bearm nacan # beorhte fr$twe, gu=searo geatolic; # guman ut scufon, weras on wilsi=, # wudu bundenne. Gewat *a ofer w$gholm, # winde gefysed, flota famiheals # fugle gelicost, o=*$t ymb antid # o*res dogores wundenstefna # gewaden h$fde *$t =a li=ende # land gesawon, brimclifu blican, # beorgas steape, side s$n$ssas; # *a w$s sund liden, eoletes $t ende. # *anon up hra=e Wedera leode # on wang stigon, s$wudu s$ldon # (syrcan hyrsedon, gu=gew$do), # gode *ancedon *$s *e him y*lade # ea=e wurdon. *a of wealle geseah # weard Scildinga, se *e holmclifu # healdan scolde, beran ofer bolcan # beorhte randas, fyrdsearu fuslicu; # hine fyrwyt br$c modgehygdum, # hw$t *a men w$ron. Gewat him *a to waro=e # wicge ridan *egn Hro=gares, # *rymmum cwehte m$genwudu mundum, # me*elwordum fr$gn: "Hw$t syndon ge # searoh$bbendra, byrnum werede, # *e *us brontne ceol ofer lagustr$te # l$dan cwomon, hider ofer holmas? # le% w$s endes$ta, # $gwearde heold, *e on land Dena # la=ra n$nig mid scipherge # sce=*an ne meahte. No her cu=licor # cuman ongunnon lindh$bbende; # ne ge leafnesword gu=fremmendra # gearwe ne wisson, maga gemedu. # N$fre ic maran geseah eorla ofer eor*an # =onne is eower sum, secg on searwum; # nis *$t seldguma, w$pnum geweor=ad, # n$fne% him his wlite leoge, $nlic ansyn. # Nu ic eower sceal frumcyn witan, # $r ge fyr heonan, leassceaweras, # on land Dena fur*ur feran. # Nu ge feorbuend, mereli=ende, # minne% gehyra= anfealdne ge*oht: # Ofost is selest to gecy=anne # hwanan eowre cyme syndon." Him se yldesta # ondswarode, werodes wisa, # wordhord onleac: "We synt gumcynnes # Geata leode ond Higelaces # heor=geneatas. W$s min f$der # folcum gecy*ed, $*ele ordfruma, # Ecg*eow haten. Gebad wintra worn, # $r he on weg hwurfe, gamol of geardum; # hine gearwe geman witena welhwylc # wide geond eor*an. We *urh holdne hige # hlaford *inne, sunu Healfdenes, # secean cwomon, leodgebyrgean; # wes *u us larena god. Habba= we to *$m m$ran # micel $rende, Deniga frean, # ne sceal *$r dyrne sum wesan, *$s ic wene. # *u wast (gif hit is swa we so*lice # secgan hyrdon) *$t mid Scyldingum # scea=ona% ic nat hwylc, deogol d$dhata, # deorcum nihtum eawe= *urh egsan # uncu=ne ni=, hyn=u ond hrafyl. # Ic *$s Hro=gar m$g *urh rumne sefan # r$d gel$ran, hu he frod ond god # feond oferswy=e*, gyf him edwendan # $fre scolde bealuwa bisigu, # bot eft cuman, ond *a cearwylmas # colran wur=a*; o==e a sy*=an # earfo=*rage, *reanyd *ola=, # *enden *$r wuna= on heahstede # husa selest." Weard ma*elode, # =$r on wicge s$t, ombeht unforht: "$ghw$*res sceal scearp scyldwiga # gescad witan, worda ond worca, # se *e wel *ence=. Ic *$t gehyre, # *$t *is is hold weorod frean Scyldinga. # Gewita* for= beran w$pen ond gew$du; # ic eow wisige. Swylce ic magu*egnas # mine hate wi= feonda gehwone # flotan eowerne, niwtyrwydne # nacan on sande arum healdan, # o*=$t eft byre= ofer lagustreamas # leofne mannan wudu wundenhals # to Wedermearce, godfremmendra # swylcum gife*e bi= *$t *one hilder$s # hal gedige=." Gewiton him *a feran. # Flota stille bad, seomode on sale% # sidf$*med scip, on ancre f$st. # Eoforlic scionon ofer hleorberan # gehroden golde, fah ond fyrheard; # ferhwearde heold gu*mod grimmon%. # Guman onetton, sigon $tsomne, # o**$t hy s$l% timbred, geatolic ond goldfah, # ongyton mihton; *$t w$s forem$rost # foldbuendum receda under roderum, # on *$m se rica bad; lixte se leoma # ofer landa fela. Him *a hildedeor # hof% modigra torht get$hte, # *$t hie him to mihton gegnum gangan; # gu=beorna sum wicg gewende, # word $fter cw$=: "M$l is me to feran; # f$der alwalda mid arstafum # eowic gehealde si=a gesunde. # Ic to s$ wille wi= wra= werod # wearde healdan." Str$t w$s stanfah, # stig wisode gumum $tg$dere. # Gu=byrne scan heard hondlocen, # hringiren scir song in searwum, # *a hie to sele fur=um in hyra gryregeatwum # gangan cwomon. Setton s$me*e # side scyldas, rondas regnhearde, # wi= *$s recedes weal, bugon *a to bence. # Byrnan hringdon, gu=searo gumena; # garas stodon, s$manna searo, # samod $tg$dere, $scholt ufan gr$g; # w$s se iren*reat w$pnum gewur*ad. # *a =$r wlonc h$le= oretmecgas # $fter $*elum fr$gn: "Hwanon ferigea= ge # f$tte scyldas, gr$ge syrcan # ond grimhelmas, heresceafta heap? # Ic eom Hro=gares ar ond ombiht. # Ne seah ic el*eodige *us manige men # modiglicran. Wen ic *$t ge for wlenco, # nalles for wr$csi=um, ac for hige*rymmum% # Hro=gar sohton." Him *a ellenrof # andswarode, wlanc Wedera leod, # word $fter spr$c, heard under helme: # "We synt Higelaces beodgeneatas; # Beowulf is min nama. Wille ic asecgan # sunu Healfdenes, m$rum *eodne, # min $rende, aldre *inum, # gif he us geunnan wile *$t we hine swa godne # gretan moton." Wulfgar ma*elode # (*$t w$s Wendla leod; w$s his modsefa # manegum gecy=ed, wig ond wisdom): # "Ic *$s wine Deniga, frean Scildinga, # frinan wille, beaga bryttan, # swa *u bena eart, *eoden m$rne, # ymb *inne si=, ond *e *a ondsware # $dre gecy=an =e me se goda # agifan *ence=." Hwearf *a hr$dlice # *$r Hro=gar s$t eald ond anhar% # mid his eorla gedriht; eode ellenrof, # *$t he for eaxlum gestod Deniga frean; # cu*e he dugu=e *eaw. Wulfgar ma=elode # to his% winedrihtne: "Her syndon geferede, # feorran cumene ofer geofenes begang # Geata leode; *one yldestan # oretmecgas Beowulf nemna=. # Hy benan synt *$t hie, *eoden min, # wi= *e moton wordum wrixlan. # No =u him wearne geteoh =inra gegncwida, # gl$dman Hro=gar. Hy on wiggetawum # wyr=e *incea= eorla ge$htlan; # huru se aldor deah, se *$m hea=orincum # hider wisade." Hro=gar ma*elode, # helm Scyldinga: "Ic hine cu=e # cnihtwesende. W$s his ealdf$der # Ecg*eo haten, =$m to ham forgeaf # Hre*el Geata angan dohtor; # is his eafora% nu heard her cumen, # sohte holdne wine. =onne s$gdon *$t # s$li*ende, *a =e gifsceattas # Geata fyredon *yder to *ance, # *$t he XXXtiges manna m$gencr$ft # on his mundgripe hea*orof h$bbe. # Hine halig god for arstafum # us onsende, to Westdenum, # *$s ic wen h$bbe, wi= Grendles gryre. # Ic *$m% godan sceal for his mod*r$ce # madmas beodan. Beo =u on ofeste, # hat in gan seon sibbegedriht # samod $tg$dere; gesaga him eac wordum # *$t hie sint wilcuman Deniga leodum." word% inne abead: "Eow het secgan # sigedrihten min, aldor Eastdena, # *$t he eower $*elu can, ond ge him syndon # ofer s$wylmas heardhicgende # hider wilcuman. Nu ge moton gangan # in eowrum gu=geatawum under heregriman # Hro=gar geseon; l$ta= hildebord # her onbidan, wudu, w$lsceaftas, # worda ge*inges." Aras *a se rica, # ymb hine rinc manig, *ry=lic *egna heap; # sume *$r bidon, hea=oreaf heoldon, # swa him se hearda bebead. Snyredon $tsomne, # *a secg wisode, under Heorotes hrof heard% under helme, # *$t he on heo=e gestod. Beowulf ma=elode # (on him byrne scan, searonet% seowed # smi*es or*ancum): "W$s *u, Hro=gar%, hal! # Ic eom Higelaces m$g ond mago=egn; # h$bbe ic m$r=a fela ongunnen on geogo*e. # Me wear= Grendles *ing on minre e*eltyrf # undyrne cu=; secga= s$li=end # *$t *$s sele stande, reced selesta, # rinca gehwylcum idel ond unnyt, # si==an $fenleoht under heofenes hador # beholen weor*e=. *a me *$t gel$rdon # leode mine *a selestan, # snotere ceorlas, *eoden Hro=gar, # *$t ic *e sohte, for*an hie m$genes cr$ft # minne% cu*on, selfe ofersawon, # =a ic of searwum cwom, fah from feondum. # *$r ic fife geband, y=de eotena cyn # ond on y=um slog niceras nihtes, # nearo*earfe dreah, wr$c Wedera% ni= # (wean ahsodon), forgrand gramum, # ond nu wi= Grendel sceal, wi= *am agl$can, # ana gehegan =ing wi= *yrse. # Ic *e nu =a, brego Beorhtdena, # biddan wille, eodor Scyldinga, # anre bene, *$t =u me ne forwyrne, # wigendra hleo, freowine folca, # nu ic *us feorran com, *$t ic mote ana # ond% minra eorla gedryht, *es hearda heap, # Heorot f$lsian. H$bbe ic eac geahsod # *$t se $gl$ca for his wonhydum # w$pna ne recce=. Ic *$t *onne forhicge # (swa me Higelac sie, min mondrihten, # modes bli=e), *$t ic sweord bere # o*=e sidne scyld, geolorand to gu*e, # ac ic mid grape sceal fon wi= feonde # ond ymb feorh sacan, la= wi= la*um; # =$r gelyfan sceal dryhtnes dome # se *e hine dea= nime=. Wen ic *$t he wille, # gif he wealdan mot, in *$m gu=sele # Geotena leode etan unforhte, # swa he oft dyde, m$gen Hre=manna. # Na *u minne *earft hafalan hydan, # ac he me habban wile dreore% fahne, # gif mec dea= nime=. Byre= blodig w$l, # byrgean *ence=, ete= angenga # unmurnlice, mearca= morhopu; # no =u ymb mines ne *earft lices feorme # leng sorgian. Onsend Higelace, # gif mec hild nime, beaduscruda betst, # *$t mine breost were=, hr$gla selest; # *$t is Hr$dlan laf, Welandes geweorc. # G$= a wyrd swa hio scel." Hro=gar ma*elode, # helm Scyldinga: "For% gewyrhtum% *u, # wine min Beowulf, ond for arstafum # usic sohtest. Gesloh *in f$der # f$h=e m$ste; wear* he Hea*olafe # to handbonan mid Wilfingum; # =a hine Wedera% cyn for herebrogan # habban ne mihte. *anon he gesohte # Su=dena folc ofer y=a gewealc, # Arscyldinga. =a ic fur*um weold # folce Deniga% ond on geogo=e heold # ginne% rice, hordburh h$le*a; # =a w$s Heregar dead, min yldra m$g # unlifigende, bearn Healfdenes; # se w$s betera =onne ic. Si==an *a f$h=e # feo *ingode; sende ic Wylfingum # ofer w$teres hrycg ealde madmas; # he me a*as swor. Sorh is me to secganne # on sefan minum gumena $ngum # hw$t me Grendel hafa= hyn=o on Heorote # mid his hete*ancum, f$rni=a gefremed. # Is min fletwerod, wigheap gewanod; # hie wyrd forsweop on Grendles gryre. # God ea*e m$g *one dolscea=an # d$da getw$fan. Ful oft gebeotedon # beore druncne ofer ealow$ge # oretmecgas *$t hie in beorsele # bidan woldon Grendles gu*e # mid gryrum ecga. =onne w$s *eos medoheal # on morgentid, drihtsele dreorfah, # *onne d$g lixte, eal benc*elu # blode bestymed, heall heorudreore%; # ahte ic holdra *y l$s, deorre dugu=e, # *e *a dea= fornam. Site nu to symle # ond ons$l meoto, sigehre= secgum, # swa *in sefa hwette." *a w$s Geatm$cgum # geador $tsomne on beorsele # benc gerymed; *$r swi=ferh*e # sittan eodon, *ry=um dealle. # *egn nytte beheold, se *e on handa b$r # hroden ealow$ge, scencte scir wered. # Scop hwilum sang hador on Heorote. # *$r w$s h$le=a dream, dugu= unlytel # Dena ond Wedera. Unfer=% ma*elode, # Ecglafes bearn, *e $t fotum s$t # frean Scyldinga, onband beadurune # (w$s him Beowulfes si=, modges merefaran, # micel $f*unca, for*on *e he ne u*e # *$t $nig o=er man% $fre m$r=a *on ma # middangeardes gehedde under heofenum # *onne he sylfa): "Eart *u se Beowulf, # se *e wi= Brecan wunne, on sidne s$ # ymb sund flite, =$r git for wlence # wada cunnedon ond for dolgilpe # on deop w$ter aldrum ne*don? # Ne inc $nig mon, ne leof ne la=, # belean mihte sorhfullne si=, # *a git on sund reon. *$r git eagorstream # earmum *ehton, m$ton merestr$ta, # mundum brugdon, glidon ofer garsecg; # geofon y*um weol, wintrys wylmum%. # Git on w$teres $ht seofon niht swuncon; # he *e $t sunde oferflat, h$fde mare m$gen. # *a hine on morgentid on Hea*or$mas% # holm up $tb$r; =onon he gesohte # sw$sne %%e*el%%, leof his leodum, # lond Brondinga, freo=oburh f$gere, # *$r he folc ahte burh ond beagas. # Beot eal wi= *e sunu Beanstanes # so=e% gel$ste. =onne wene ic to *e # wyrsan ge*ingea, =eah *u hea=or$sa # gehw$r dohte, grimre gu=e, # gif *u Grendles dearst nihtlongne fyrst # nean bidan." Beowulf ma*elode, # bearn Ecg*eowes: "Hw$t! *u worn fela, # wine min Unfer=%, beore druncen # ymb Brecan spr$ce, s$gdest from his si=e. # So= ic talige, *$t ic merestrengo # maran ahte, earfe*o on y*um, # =onne $nig o*er man. Wit *$t gecw$don # cnihtwesende ond gebeotedon # (w$ron begen *a git on geogo=feore) # *$t wit on garsecg ut aldrum ne=don, # ond *$t ge$fndon swa. H$fdon swurd nacod, # *a wit on sund reon, heard on handa; # wit unc wi= hronfixas werian *ohton. # No he wiht fram me flody*um feor # fleotan meahte, hra*or on holme; # no ic fram him wolde. =a wit $tsomne # on s$ w$ron fif nihta fyrst, # o**$t unc flod todraf, wado weallende, # wedera cealdost, nipende niht, # ond nor*anwind hea=ogrim ondhwearf; # hreo w$ron y*a. W$s merefixa # mod onhrered; *$r me wi= la=um # licsyrce min, heard, hondlocen, # helpe gefremede, beadohr$gl broden # on breostum l$g golde gegyrwed. # Me to grunde teah fah feondsca=a, # f$ste h$fde grim on grape; # hw$*re me gyfe*e wear= *$t ic agl$can # orde ger$hte, hildebille; # hea*or$s fornam mihtig meredeor # *urh mine hand. Swa mec gelome # la=geteonan *reatedon *earle. # Ic him *enode deoran sweorde, # swa hit gedefe w$s. N$s hie =$re fylle # gefean h$fdon, manford$dlan, # *$t hie me *egon, symbel ymbs$ton # s$grunde neah; ac on mergenne # mecum wunde be y=lafe # uppe l$gon, sweordum% aswefede, # *$t sy=*an na ymb brontne ford # brimli=ende lade ne letton. # Leoht eastan com, beorht beacen godes; # brimu swa*redon, *$t ic s$n$ssas # geseon mihte, windige weallas. # Wyrd oft nere= unf$gne eorl, # *onne his ellen deah. Hw$*ere me ges$lde # *$t ic mid sweorde ofsloh niceras nigene. # No ic on niht gefr$gn under heofones hwealf # heardran feohtan, ne on egstreamum # earmran mannon; hwa*ere ic fara feng # feore gedigde, si*es werig. # =a mec s$ o*b$r, flod $fter faro=e # on Finna land, wadu% weallendu. # No ic wiht fram *e swylcra searoni=a # secgan hyrde, billa brogan. # Breca n$fre git $t hea=olace, # ne gehw$*er incer, swa deorlice # d$d gefremede fagum sweordum # (no ic *$s fela% gylpe), *eah =u *inum bro=rum # to banan wurde, heafodm$gum; # *$s *u in helle scealt werh=o dreogan, # *eah *in wit% duge%. Secge ic *e to so=e, # sunu Ecglafes%, *$t n$fre Grendel% swa fela # gryra gefremede, atol $gl$ca, # ealdre *inum, hyn=o on Heorote, # gif *in hige w$re, sefa swa searogrim, # swa *u self talast. Ac he hafa= onfunden # *$t he *a f$h=e ne *earf, atole ecg*r$ce # eower leode swi=e onsittan, # Sigescyldinga; nyme= nydbade, # n$negum ara= leode Deniga, # ac he lust wige=, swefe= ond sende*, # secce ne wene* to Gardenum. # Ac ic him Geata sceal eafo= ond ellen # ungeara nu, gu*e gebeodan. # G$* eft se *e mot to medo modig, # si**an morgenleoht ofer ylda bearn # o*res dogores, sunne sweglwered # su*an scine=." *a w$s on salum # sinces brytta, gamolfeax ond gu=rof; # geoce gelyfde brego Beorhtdena, # gehyrde on Beowulfe folces hyrde # f$str$dne ge*oht. =$r w$s h$le*a hleahtor%, # hlyn swynsode, word w$ron wynsume. # Eode Wealh*eow for=, cwen Hro=gares, # cynna gemyndig, grette goldhroden # guman on healle, ond *a freolic wif # ful gesealde $rest Eastdena # e*elwearde, b$d hine bli=ne # $t *$re beor*ege, leodum leofne. # He on lust ge*eah symbel ond seleful, # sigerof kyning. Ymbeode *a # ides Helminga dugu*e ond geogo*e # d$l $ghwylcne, sincfato sealde, # o**$t s$l alamp *$t hio Beowulfe, # beaghroden cwen mode ge*ungen, # medoful $tb$r; grette Geata leod, # gode *ancode wisf$st wordum # *$s =e hire se willa gelamp *$t heo on $nigne # eorl gelyfde fyrena frofre. # He *$t ful ge*eah, w$lreow wiga, # $t Wealh*eon, ond *a gyddode # gu*e gefysed; Beowulf ma*elode, # bearn Ecg*eowes: "Ic *$t hogode, # *a ic on holm gestah, s$bat ges$t # mid minre secga gedriht, *$t ic anunga # eowra leoda willan geworhte # o*=e on w$l crunge, feondgrapum f$st. # Ic gefremman sceal eorlic ellen, # o*=e ended$g on *isse meoduhealle # minne gebidan." =am wife *a word # wel licodon, gilpcwide Geates; # eode goldhroden freolicu folccwen # to hire frean% sittan. *a w$s eft swa $r # inne on healle *ry=word sprecen, # =eod on s$lum, sigefolca sweg, # o**$t semninga sunu Healfdenes # secean wolde $fenr$ste; # wiste *$m ahl$can to *$m heahsele # hilde ge*inged, si==an hie sunnan leoht # geseon ne% meahton, o=*e nipende # niht ofer ealle, scaduhelma gesceapu # scri=an cwoman, wan under wolcnum. # Werod eall aras. Gegrette% *a # guma o*erne, Hro=gar Beowulf, # ond him h$l abead, win$rnes geweald, # ond *$t word acw$=: "N$fre ic $negum men # $r alyfde, si*=an ic hond ond rond # hebban mihte, =ry*$rn Dena # buton *e nu =a. Hafa nu ond geheald # husa selest, gemyne m$r*o, # m$genellen cy=, waca wi= wra*um. # Ne bi= *e wilna gad, gif *u *$t ellenweorc # aldre gedigest." =a him Hro*gar gewat # mid his h$le*a gedryht, eodur Scyldinga, # ut of healle; wolde wigfruma # Wealh*eo secan, cwen to gebeddan. # H$fde kyningwuldor Grendle togeanes, # swa guman gefrungon, seleweard aseted; # sundornytte beheold ymb aldor Dena, # eotonweard abead. Huru Geata leod # georne truwode modgan m$gnes, # metodes hyldo. =a he him of dyde # isernbyrnan, helm of hafelan, # sealde his hyrsted sweord, irena cyst, # ombiht*egne, ond gehealdan het # hildegeatwe. Gespr$c *a se goda # gylpworda sum, Beowulf Geata, # $r he on bed stige: "No ic me an herew$smun # hnagran talige, gu*geweorca, # *onne Grendel hine; for*an ic hine sweorde # swebban nelle, aldre beneotan, # *eah ic eal m$ge. Nat he *ara goda # *$t he me ongean slea, rand geheawe, # *eah =e he rof sie ni*geweorca; # ac wit on niht sculon secge ofersittan, # gif he% gesecean dear wig ofer w$pen, # ond si*=an witig god on swa hw$*ere hond, # halig dryhten, m$r=o deme, # swa him gemet *ince." Hylde hine *a hea*odeor, # hleorbolster onfeng eorles andwlitan, # ond hine ymb monig snellic s$rinc # selereste gebeah. N$nig heora *ohte # *$t he *anon scolde eft eardlufan # $fre gesecean, folc o*=e freoburh, # *$r he afeded w$s; ac hie h$fdon gefrunen # *$t hie $r to fela micles in *$m winsele # w$ldea= fornam, Denigea leode. # Ac him dryhten forgeaf wigspeda gewiofu, # Wedera leodum, frofor ond fultum%, # *$t% hie% feond heora =urh anes cr$ft # ealle ofercomon, selfes mihtum. # So= is gecy*ed *$t mihtig god # manna cynnes weold wideferh=%. # Com on wanre niht scri=an sceadugenga. # Sceotend sw$fon, *a *$t hornreced # healdan scoldon, ealle buton anum. # *$t w$s yldum cu* *$t hie ne moste, # *a metod nolde, se scynsca*a% # under sceadu bregdan; ac he w$ccende # wra*um on andan bad bolgenmod # beadwa ge*inges. =a com of more # under misthleo*um Grendel gongan, # godes yrre b$r; mynte se mansca=a # manna cynnes sumne besyrwan% # in sele *am Wod under wolcnum% # to *$s *e he winreced, goldsele gumena, # gearwost wisse, f$ttum fahne. # Ne w$s *$t forma si= *$t he Hro*gares # ham gesohte; n$fre he on aldordagum # $r ne% si*=an heardran h$le, # heal=egnas fand. Com *a to recede # rinc si=ian, dreamum bed$led. # Duru sona onarn%, fyrbendum f$st, # sy*=an he hire folmum $thran%; onbr$d *a bealohydig, # =a he% gebolgen% w$s, recedes mu*an. # Ra*e $fter *on on fagne flor # feond treddode, eode yrremod; # him of eagum stod ligge gelicost # leoht unf$ger. Geseah he in recede # rinca manige, swefan sibbegedriht # samod $tg$dere, magorinca heap. # *a his mod ahlog; mynte *$t he ged$lde, # $r*on d$g cwome, atol agl$ca, # anra gehwylces lif wi= lice, # *a him alumpen w$s wistfylle wen. # Ne w$s *$t% wyrd *a gen *$t he ma moste # manna cynnes =icgean ofer *a niht. # *ry=swy= beheold m$g Higelaces, # hu se mansca=a under f$rgripum # gefaran wolde. Ne *$t se agl$ca # yldan *ohte, ac he gefeng hra=e # forman si=e sl$pendne rinc, # slat unwearnum, bat banlocan, # blod edrum dranc, synsn$dum swealh; # sona h$fde unlyfigendes # eal gefeormod, fet ond folma. # For= near $tstop, nam *a mid handa # hige*ihtigne rinc on r$ste, # r$hte ongean feond mid folme; # he onfeng hra*e inwit*ancum # ond wi= earm ges$t. Sona *$t onfunde # fyrena hyrde *$t he ne mette # middangeardes, eor*an sceata%, # on elran men mundgripe maran. # He on mode wear= forht on ferh=e; # no *y $r fram meahte. Hyge w$s him hinfus, # wolde on heolster fleon, secan deofla gedr$g; # ne w$s his drohto= *$r swylce he on ealderdagum # $r gemette. Gemunde *a se goda, # m$g Higelaces, $fenspr$ce, # uplang astod ond him f$ste wi=feng; # fingras burston. Eoten w$s utweard; # eorl fur*ur stop. Mynte se m$ra, # *$r% he meahte swa, widre gewindan # ond on weg *anon fleon on fenhopu; # wiste his% fingra geweald on grames grapum. # *$t% w$s geocor si= *$t se hearmsca*a # to Heorute ateah. Dryhtsele dynede; # Denum eallum wear=, ceasterbuendum, # cenra gehwylcum, eorlum ealuscerwen. # Yrre w$ron begen, re*e renweardas. # Reced hlynsode. *a w$s wundor micel # *$t se winsele wi=h$fde hea*odeorum, # *$t he on hrusan ne feol, f$ger foldbold; # ac he *$s f$ste w$s innan ond utan # irenbendum searo*oncum besmi*od. # *$r fram sylle abeag medubenc monig, # mine gefr$ge, golde geregnad, # *$r *a graman wunnon. *$s ne wendon $r # witan Scyldinga *$t hit a mid gemete # manna $nig, betlic% ond banfag, # tobrecan meahte, listum tolucan, # nym*e liges f$*m swulge on swa*ule. # Sweg up astag niwe geneahhe; # Nor=denum stod atelic egesa, # anra gehwylcum *ara *e of wealle # wop gehyrdon, gryreleo= galan # godes ondsacan, sigeleasne sang, # sar wanigean helle h$fton. # Heold hine f$ste se *e manna w$s # m$gene strengest on *$m d$ge # *ysses lifes. Nolde eorla hleo # $nige *inga *one cwealmcuman # cwicne forl$tan, ne his lifdagas # leoda $nigum% nytte tealde. # *$r genehost br$gd eorl Beowulfes # ealde lafe, wolde freadrihtnes # feorh ealgian, m$res *eodnes, # =$r hie meahton swa. Hie *$t ne wiston, # *a hie gewin drugon, heardhicgende # hildemecgas, ond on healfa gehwone # heawan *ohton, sawle secan, # *one synsca=an $nig ofer eor*an # irenna cyst, gu=billa nan, # gretan nolde, ac he sigew$pnum # forsworen h$fde, ecga gehwylcre. # Scolde his aldorgedal on =$m d$ge # *ysses lifes earmlic wur=an, # ond se ellorgast on feonda geweald # feor si=ian. =a *$t onfunde # se *e fela $ror modes myr=e # manna cynne, fyrene gefremede # (he w$s% fag wi= god), *$t him se lichoma # l$stan nolde%, ac hine se modega # m$g Hygelaces h$fde be honda; # w$s gehw$*er o=rum lifigende la=. # Licsar gebad atol $gl$ca; # him on eaxle wear= syndolh sweotol, # seonowe onsprungon, burston banlocan. # Beowulfe wear= gu=hre= gyfe*e; # scolde Grendel *onan feorhseoc fleon # under fenhleo=u, secean wynleas wic; # wiste *e geornor *$t his aldres w$s # ende gegongen, dogera d$grim. # Denum eallum wear= $fter *am w$lr$se # willa gelumpen. H$fde *a gef$lsod # se *e $r feorran com, snotor ond swy=ferh=, # sele Hro=gares, genered wi= ni=e; # nihtweorce gefeh, ellenm$r*um%. # H$fde Eastdenum Geatmecga leod # gilp gel$sted, swylce oncy*=e # ealle gebette, inwidsorge, # *e hie $r drugon ond for *reanydum # *olian scoldon, torn unlytel. # *$t w$s tacen sweotol, sy*=an hildedeor # hond alegde, earm ond eaxle # (*$r w$s eal geador Grendles grape) # under geapne hrof%. =a w$s on morgen # mine gefr$ge ymb *a gifhealle # gu=rinc monig; ferdon folctogan # feorran ond nean geond widwegas # wundor sceawian, la*es lastas. # No his lifgedal sarlic *uhte # secga $negum *ara *e tirleases # trode sceawode, hu he werigmod # on weg *anon, ni=a ofercumen, # on nicera mere f$ge ond geflymed # feorhlastas b$r. =$r w$s on blode # brim weallende, atol y=a geswing # eal gemenged haton heolfre, # heorodreore weol. Dea=f$ge deog, # si==an dreama leas in fenfreo=o # feorh alegde, h$*ene% sawle; # *$r him hel onfeng. *anon eft gewiton # ealdgesi=as, swylce geong manig # of gomenwa*e fram mere modge # mearum ridan, beornas on blancum. # =$r w$s Beowulfes m$r=o m$ned; # monig oft gecw$= *$tte su= ne nor= # be s$m tweonum ofer eormengrund # o*er n$nig under swegles begong # selra n$re rondh$bbendra, # rices wyr=ra. Ne hie huru winedrihten # wiht ne logon, gl$dne Hro=gar, # ac *$t w$s god cyning. Hwilum hea*orofe # hleapan leton, on geflit faran # fealwe mearas =$r him foldwegas # f$gere *uhton, cystum cu=e%. # Hwilum cyninges *egn, guma gilphl$den, # gidda gemyndig, se =e ealfela # ealdgesegena worn gemunde, # word o*er fand so=e gebunden; # secg eft ongan si= Beowulfes # snyttrum styrian ond on sped wrecan # spel gerade, wordum wrixlan. # Welhwylc gecw$= *$t he fram Sigemundes% # secgan hyrde ellend$dum, # uncu*es fela, W$lsinges gewin, # wide si=as, *ara *e gumena bearn # gearwe ne wiston, f$h=e ond fyrena, # buton Fitela mid hine, *onne he swulces hw$t # secgan wolde, eam his nefan, # swa hie a w$ron $t ni=a gehwam # nydgesteallan; h$fdon ealfela # eotena cynnes sweordum ges$ged. # Sigemunde gesprong $fter dea=d$ge # dom unlytel, sy*=an wiges heard # wyrm acwealde, hordes hyrde. # He under harne stan, $*elinges bearn, # ana gene=de frecne d$de, # ne w$s him Fitela mid. hw$*re him ges$lde # =$t *$t swurd *urhwod wr$tlicne wyrm, # *$t hit on wealle $tstod, dryhtlic iren; # draca mor=re swealt. H$fde agl$ca # elne gegongen *$t he beahhordes # brucan moste selfes dome; # s$bat gehleod, b$r on bearm scipes # beorhte fr$twa, W$lses eafera. # Wyrm hat gemealt. Se w$s wreccena # wide m$rost ofer wer*eode, # wigendra hleo, ellend$dum # (he *$s $r on=ah), si==an Heremodes # hild swe=rode, eafo=% ond ellen. # He mid Eotenum wear= on feonda geweald # for= forlacen, snude forsended. # Hine sorhwylmas lemede to lange; # he his leodum wear=, eallum $*ellingum # to aldorceare; swylce oft bemearn # $rran m$lum swi=ferh*es si= # snotor ceorl monig, se *e him bealwa to # bote gelyfde, *$t *$t =eodnes bearn # ge*eon scolde, f$der$*elum onfon, # folc gehealdan, hord ond hleoburh, # h$le*a rice, %%e*el%% Scyldinga. # He *$r eallum wear=, m$g Higelaces, # manna cynne, freondum gef$gra; # hine fyren onwod. Hwilum flitende # fealwe str$te mearum m$ton. # =a w$s morgenleoht scofen ond scynded. # Eode scealc monig swi=hicgende # to sele *am hean searowundor seon; # swylce self cyning of brydbure, # beahhorda weard, tryddode tirf$st # getrume micle, cystum gecy*ed, # ond his cwen mid him medostigge m$t # m$g*a hose. hro=gar ma*elode # (he to healle geong, stod on stapole, # geseah steapne hrof, golde fahne, # ond Grendles hond): "=isse ansyne # alwealdan *anc lungre gelimpe! # Fela ic la*es gebad, grynna $t Grendle; # a m$g god wyrcan wunder $fter wundre, # wuldres hyrde. =$t w$s ungeara # *$t ic $nigra me weana ne wende # to widan feore bote gebidan, # *onne blode fah husa selest # heorodreorig stod, wea widscofen # witena gehwylcum% =ara *e ne wendon # *$t hie wideferh= leoda landgeweorc # la*um beweredon scuccum ond scinnum. # Nu scealc hafa= *urh drihtnes miht # d$d gefremede =e we ealle # $r% ne meahton snyttrum besyrwan. # Hw$t, *$t secgan m$g efne swa hwylc m$g*a # swa =one magan cende $fter gumcynnum, # gyf heo gyt lyfa=, *$t hyre ealdmetod # este w$re bearngebyrdo. # Nu ic, Beowulf, *ec, secg betsta, # me% for sunu wylle freogan on ferh*e; # heald for= tela niwe sibbe. # Ne bi= *e n$nigra% gad worolde wilna, # *e ic geweald h$bbe. Ful oft ic for l$ssan # lean teohhode, hordweor*unge # hnahran rince, s$mran $t s$cce. # *u *e self hafast d$dum gefremed # *$t *in dom% lyfa= awa to aldre. # Alwalda *ec gode forgylde, # swa he nu gyt dyde!" Beowulf ma*elode, # bearn Ec*eowes: "We *$t ellenweorc # estum miclum, feohtan fremedon, # frecne gene=don eafo= uncu*es. # U*e ic swi*or *$t =u hine selfne # geseon moste, feond on fr$tewum # fylwerigne. Ic hine% hr$dlice # heardan clammum on w$lbedde # wri*an *ohte, *$t he for mundgripe% # minum scolde licgean lifbysig, # butan his lic swice. Ic hine ne mihte, # *a metod nolde, ganges getw$man, # no ic him *$s georne $tfealh, feorhgeni=lan; # w$s to foremihtig feond on fe*e. # Hw$*ere he his folme forlet to lifwra*e # last weardian, earm ond eaxle. # No *$r $nige swa *eah feasceaft guma # frofre gebohte; no *y leng leofa=% # la=geteona, synnum geswenced, # ac hyne sar hafa= mid% nydgripe% # nearwe befongen, balwon bendum. # =$r abidan sceal maga mane fah # miclan domes, hu him scir metod # scrifan wille." =a w$s swigra secg, # sunu Eclafes, on gylpspr$ce # gu=geweorca, si*=an $*elingas # eorles cr$fte ofer heanne hrof # hand sceawedon, feondes fingras. # Foran $ghwylc w$s, sti=ra% n$gla gehwylc, # style gelicost, h$*enes handsporu # hilderinces%, egl, unheoru. # $ghwylc gecw$= *$t him heardra nan # hrinan wolde iren $rgod, # *$t =$s ahl$can blodge beadufolme # onberan wolde. =a w$s haten hre*e # Heort innanweard folmum gefr$twod. # Fela *$ra w$s, wera ond wifa, # *e *$t winreced, gestsele gyredon. # Goldfag scinon web $fter wagum, # wundorsiona fela secga gehwylcum # *ara *e on swylc stara=. W$s *$t beorhte bold # tobrocen swi=e, eal inneweard # irenbendum f$st, heorras tohlidene. # Hrof ana gen$s, ealles ansund, # *e se agl$ca, fyrend$dum fag, # on fleam gewand, aldres orwena. # No *$t y=e by= to befleonne, # fremme se *e wille, ac gesecan% sceal # sawlberendra, nyde genydde, # ni*=a bearna, grundbuendra # gearwe stowe, *$r his lichoma # legerbedde f$st swefe* $fter symle. # *a w$s s$l ond m$l *$t to healle gang # Healfdenes sunu; wolde self cyning # symbel *icgan. Ne gefr$gen ic *a m$g*e # maran weorode ymb hyra sincgyfan # sel geb$ran. Bugon *a to bence # bl$dagande, fylle gef$gon; # f$gere ge*$gon medoful manig # magas *ara swi=hicgende% # on sele *am hean, Hro=gar ond Hro*ulf. # Heorot innan w$s freondum afylled; # nalles facenstafas *eodscyldingas # *enden fremedon. Forgeaf *a Beowulfe # bearn% Healfdenes segen gyldenne # sigores to leane; hroden hildecumbor, # helm ond byrnan, m$re ma=*umsweord # manige gesawon beforan beorn beran. # Beowulf ge*ah ful on flette; # no he *$re feohgyfte for sceotendum% # scamigan =orfte. Ne gefr$gn ic freondlicor # feower madmas golde gegyrede # gummanna fela in ealobence # o=rum gesellan. Ymb *$s helmes hrof # heafodbeorge wirum bewunden # walu% utan heold, *$t him fela laf # frecne ne meahton scurheard sce*=an, # *onne scyldfreca ongean gramum # gangan scolde. Heht =a eorla hleo # eahta mearas f$tedhleore # on flet teon, in% under eoderas. # *ara anum stod sadol searwum fah, # since gewur*ad; *$t w$s hildesetl # heahcyninges, =onne sweorda gelac # sunu Healfdenes efnan wolde. # N$fre on ore l$g widcu*es wig, # =onne walu feollon. Ond =a Beowulfe # bega gehw$*res eodor Ingwina # onweald geteah, wicga ond w$pna, # het hine wel brucan. Swa manlice # m$re *eoden, hordweard h$le*a, # hea*or$sas geald mearum ond madmum, # swa hy n$fre man lyh=, se *esecgan wile # so= $fter rihte. =a gyt $ghwylcum # eorla drihten *ara *e mid Beowulfe # brimlade% teah on *$re medubence # ma*=um gesealde, yrfelafe, # ond *one $nne heht golde forgyldan, # *one =e Grendel $r mane acwealde, # swa he hyra ma wolde, nefne him witig god # wyrd forstode ond =$s mannes mod. # Metod eallum weold gumena cynnes, # swa he nu git de=. For*an bi= andgit # $ghw$r selest, ferh=es fore*anc. # Fela sceal gebidan leofes ond la*es # se *e longe her on =yssum windagum # worolde bruce=. *$r w$s sang ond sweg # samod $tg$dere fore Healfdenes # hildewisan, gomenwudu greted, # gif oft wrecen, =onne healgamen # Hro*gares scop $fter medobence # m$nan scolde be% Finnes eaferum, # =a hie se f$r begeat, h$le= Healfdena, # Hn$f Scyldinga, in Fresw$le # feallan scolde. Ne huru Hildeburh # herian *orfte Eotena treowe; # unsynnum wear= beloren leofum # $t *am lindplegan%, bearnum ond bro=rum; # hie on gebyrd hruron, gare wunde. # *$t w$s geomuru ides! Nalles holinga # Hoces dohtor meotodsceaft bemearn, # sy*=an% morgen com, =a heo under swegle # geseon meahte mor*orbealo maga, # *$r heo $r m$ste heold worolde wynne. # Wig ealle fornam Finnes *egnas # nemne feaum anum, *$t he ne mehte # on *$m me=elstede wig Hengeste # wiht gefeohtan, ne *a wealafe # wige for*ringan *eodnes =egna%; # ac hig him ge*ingo budon, *$t hie him o=er flet # eal gerymdon, healle ond heahsetl, # *$t hie healfre geweald wi= Eotena bearn # agan moston, ond $t feohgyftum # Folcwaldan sunu dogra gehwylce # Dene weor*ode, Hengestes heap # hringum wenede efne swa swi=e # sincgestreonum f$ttan goldes, # swa he Fresena cyn on beorsele # byldan wolde. =a hie getruwedon # on twa healfa f$ste frio=uw$re. # Fin Hengeste elne, unflitme # a=um benemde *$t he *a wealafe # weotena dome arum heolde, # *$t =$r $nig mon wordum ne worcum # w$re ne br$ce, ne *urh inwitsearo # $fre gem$nden =eah hie hira beaggyfan # banan folgedon =eodenlease, # *a him swa ge*earfod w$s; gyf *onne Frysna hwylc # frecnan% spr$ce =$s mor*orhetes # myndgiend w$re, *onne hit sweordes ecg # se=an% scolde. Ad% w$s ge$fned # ond icge gold ah$fen of horde. # Herescyldinga betst beadorinca # w$s on b$l gearu. $t *$m ade w$s # e*gesyne swatfah syrce, # swyn ealgylden, eofer irenheard, # $*eling manig wundum awyrded; # sume on w$le crungon. Het =a Hildeburh # $t Hn$fes ade hire selfre sunu # sweolo=e bef$stan, banfatu b$rnan # ond on b$l don eame% on eaxle. # Ides gnornode, geomrode giddum. # Gu=rinc astah. Wand to wolcnum # w$lfyra m$st, hlynode for hlawe; # hafelan multon, bengeato burston, # =onne blod $tspranc, la=bite lices. # Lig ealle forswealg, g$sta gifrost, # *ara =e *$r gu= fornam bega folces; # w$s hira bl$d scacen. Gewiton him =a wigend # wica neosian, freondum befeallen, # Frysland geseon, hamas ond heaburh. # Hengest =a gyt w$lfagne winter # wunode mid Finne eal% unhlitme. # Eard gemunde, *eah *e he ne% meahte # on mere drifan hringedstefnan; # holm storme weol, won wi= winde, # winter y*e beleac isgebinde, # o*=$t o*er com gear in geardas, # swa nu gyt de=, *a =e syngales # sele bewitia=%, wuldortorhtan weder. # =a w$s winter scacen, f$ger foldan bearm. # Fundode wrecca, gist of geardum; # he to gyrnwr$ce swi=or *ohte # *onne to s$lade, gif he torngemot # *urhteon mihte *$t he Eotena bearn # inne gemunde. Swa he ne forwyrnde # woroldr$denne, *onne him Hunlafing # hildeleoman, billa selest, # on bearm dyde, *$s w$ron mid Eotenum # ecge cu=e. Swylce ferh=frecan # Fin eft begeat sweordbealo sli=en # $t his selfes ham, si*=an grimne gripe # Gu=laf ond Oslaf $fter s$si=e, # sorge, m$ndon, $twiton weana d$l; # ne meahte w$fre mod forhabban in hre*re. # =a w$s heal roden% feonda feorum, # swilce Fin sl$gen, cyning on cor*re, # ond seo cwen numen. Sceotend Scyldinga # to scypon feredon eal ingesteald # eor=cyninges, swylce hie $t Finnes ham # findan meahton sigla, searogimma. # Hie on s$lade drihtlice wif # to Denum feredon, l$ddon to leodum. # Leo= w$s asungen, gleomannes gyd. # Gamen eft astah, beorhtode bencsweg; # byrelas sealdon win of wunderfatum. # *a cwom Wealh*eo for= gan under gyldnum beage, # *$r *a godan twegen s$ton suhtergef$deran; # *a gyt w$s hiera sib $tg$dere, $ghwylc o=rum trywe. # Swylce *$r Unfer* *yle $t fotum s$t frean Scyldinga; # gehwylc hiora his ferh*e treowde, *$t he h$fde mod micel, # *eah *e he his magum n$re arf$st $t ecga gelacum. # Spr$c =a ides Scyldinga: "Onfoh *issum fulle, # freodrihten min, sinces brytta! # *u on s$lum wes, goldwine gumena, # ond to Geatum spr$c mildum wordum, # swa sceal man don. Beo wi= Geatas gl$d, # geofena gemyndig, nean ond feorran # *u nu hafast. Me man s$gde # *$t *u =e for sunu wolde hererinc% habban. # Heorot is gef$lsod, beahsele beorhta; # bruc *enden *u mote manigra medo, # ond *inum magum l$f folc ond rice, # *onne =u for= scyle metodsceaft seon. # Ic minne can gl$dne Hro*ulf, # *$t he *a geogo=e wile arum healdan, # gyf *u $r *onne% he, wine Scildinga, # worold ofl$test; wene ic *$t he mid gode # gyldan wille uncran eaferan, # gif he *$t eal gemon, hw$t wit to willan # ond to wor=myndum umborwesendum $r # arna gefremedon." Hwearf *a bi bence # *$r hyre byre w$ron, Hre=ric ond Hro=mund, # ond h$le*a bearn, giogo= $tg$dere; # *$r se goda s$t, Beowulf Geata, # be *$m gebro=rum tw$m. Him w$s ful boren # ond freondla*u wordum bew$gned, # ond wunden gold estum geeawed, # earmreade twa, hr$gl ond hringas, # healsbeaga m$st *ara *e ic on foldan # gefr$gen h$bbe. N$nigne ic under swegle # selran hyrde hordma==um h$le*a, # sy*=an Hama $tw$gto *$re% byrhtan byrig # Brosinga mene, sigle ond sincf$t; # searoni=as fleah% Eormenrices, # geceas ecne r$d. *one hring h$fde # Higelac Geata, nefa Swertinges, # nyhstan si=e, si=*an he under segne # sinc ealgode, w$lreaf werede; # hyne wyrd fornam, sy*=an he forwlenco # wean ahsode, f$h=e to Frysum. # He *a fr$twe w$g, eorclanstanas # ofer y=a ful, rice *eoden; # he under rande gecranc. Gehwearf *a in Francna f$*m # feorh cyninges, breostgew$du # ond se beah somod; wyrsan wigfrecan # w$l reafedon% $fter gu=sceare, # Geata leode, hreawic heoldon. # Heal swege onfeng. Wealh=eo ma*elode, # heo fore *$m werede spr$c: "Bruc =isses beages, # Beowulf leofa, hyse, mid h$le, # ond *isses hr$gles neot, *eodgestreona%, # ond ge*eoh tela, cen *ec mid cr$fte # ond *yssum cnyhtum wes lara li=e; # ic *e *$s lean geman. Hafast% *u gefered # *$t =e feor ond neah ealne wideferh* # weras ehtiga=, efne swa side # swa s$ bebuge=%, windgeard, weallas. # Wes *enden *u lifige, $*eling, eadig. # Ic *e an tela sincgestreona. # Beo *u suna minum d$dum gedefe, # dreamhealdende. Her is $ghwylc eorl # o*rum getrywe, modes milde, # mandrihtne hold%; *egnas syndon ge*w$re, # *eod ealgearo druncne dryhtguman # do= swa ic bidde." Eode *a to setle. # *$r w$s symbla cyst; druncon win weras. # Wyrd ne cu*on, geosceaft grimme%, # swa hit agangen wear= eorla manegum, # sy*=an $fen cwom ond him Hro*gar gewat # to hofe sinum, rice to r$ste. # Reced weardode unrim eorla, # swa hie oft $r dydon. Benc*elu beredon; # hit geondbr$ded wear= beddum ond bolstrum. # Beorscealca sum fus ond f$ge # fletr$ste gebeag. Setton him to heafdon # hilderandas, bordwudu beorhtan; # *$r on bence w$s ofer $*elinge # y*gesene hea*osteapa helm, # hringed byrne, *recwudu *rymlic. # W$s *eaw% hyra *$t hie oft w$ron # an wig gearwe, ge $t ham ge on herge, # ge gehw$*er *ara, efne swylce m$la # swylce hira mandryhtne *earf ges$lde; # w$sseo *eod tilu. Sigon *a to sl$pe. # Sum sare angeald $fenr$ste, # swa him ful oft gelamp, si*=an goldsele # Grendel warode, unriht $fnde, # o**$t ende becwom, swylt $fter synnum. # *$t gesyne wear*, widcu* werum, # *$tte wrecend *a gyt lifde $fter la*um, # lange *rage, $fter gu=ceare # Grendles modor, ides, agl$cwif, # yrm*e gemunde, se *e w$teregesan # wunian scolde, cealde Streamas, # si*=an Cain% wear= to ecgbanan # angan bre*er, f$derenm$ge; he *a fag gewat, mor*re gemearcod, # mandream fleon, westen warode. # *anon woc% fela geosceaftgasta; # w$s *$ra Grendel sum, heorowearh hetelic, # se $t Heorote fand w$ccendne wer # wiges bidan. *$r him agl$ca # $tgr$pe wear=; hw$*re he gemunde # m$genes strenge, gimf$ste gife # =e him god sealde, ond him to anwaldan # are gelyfde, frofre ond fultum; # =y he *one feond ofercwom, gehn$gde helle gast. # *a he hean gewat, dreame bed$led, # dea*wic seon, mancynnes feond, # ond his modor *a gyt, gifre ond galgmod, # gegan wolde sorhfulne si=, # sunu dea=% wrecan. Com *a to Heorote, # =$r Hringdene geond *$t s$ld sw$fun. # *a =$r sona wear= edhwyrft eorlum, # si*=an inne fealh Grendles modor. # W$s se gryre l$ssa efne swa micle # swa bi= m$g*a cr$ft, wiggryre wifes, # be w$pnedmen, *onne% heoru bunden, # hamere ge*uren, sweord swate fah # swin ofer helme ecgum dyhttig% # andweard scire=. *a w$s on healle # heardecg togen sweord ofer setlum, # sidrand manig hafen handa f$st; # helm ne gemunde, byrnan side, # *a hine se broga angeat. Heo w$s on ofste, # wolde ut *anon, feore beorgan, # *a heo onfunden w$s. Hra=e heo $*elinga # anne h$fde f$ste befangen, # *a heo to fenne gang. Se w$s Hro*gare # h$le*a leofost on gesi=es had # be s$m tweonum, rice randwiga, # *one =e heo on r$ste abreat, bl$df$stne beorn. # N$s Beowulf =$r, ac w$s o*er in # $r geteohhod $fter ma*=umgife # m$rum Geate. Hream wear= in Heorote; # heo under heolfre genam cu*e folme; # cearu w$s geniwod, geworden in wicun. # Ne w$s *$t gewrixle til, *$t hie on ba healfa # bicgan scoldon freonda feorum. # *a w$s frod cyning, har hilderinc, # on hreon mode, sy=*an he aldor*egn # unlyfigendne%, *one deorestan # deadne wisse. Hra*e% w$s to bure # Beowulf fetod, sigoreadig secg. # Samod $rd$ge eode eorla sum, # $*ele cempa self mid gesi=um # *$r se snotera bad, hw$*er% him alwalda # $fre wille $fter weaspelle # wyrpe gefremman. Gang =a $fter flore # fyrdwyr=e man mid his handscale # (healwudu dynede), *$t he *one wisan # wordum n$gde% frean ingwina, # Fr$gn gif him w$re $fter neodla=um% # niht get$se. Hro=gar ma*elode, # helm Scyldinga: "Ne frin *u $fter s$lum! # Sorh is geniwod Denigea leodum. # Dead is $schere, Yrmenlafes # yldra bro*or, min runwita # ond min r$dbora, eaxlgestealla, # =onne we on orlege hafelan weredon, # *onne hniton fe*an, eoferas cynsedan. # Swylc% scolde eorl wesan, $*eling% $rgod, # swylc $schere w$s! Wear= him on Heorote # to handbanan w$lg$st w$fre; # ic ne wat hw$der% atol $se wlanc # eftsi=as teah, fylle gef$gnod%. # Heo *a f$h=e wr$c *e *u gystran niht # Grendel cwealdest *urh h$stne had # heardum clammum, for*an he to lange # leode mine wanode ond wyrde. # He $t wige gecrang ealdres scyldig, # ond nu o*er cwom mihtig mansca=a, # wolde hyre m$g wrecan, ge feor hafa= # f$h=e gest$led (*$s *e *incean m$g # *egne monegum, se *e $fter sincgyfan # on sefan greote*), hre*erbealo hearde; # nu seo hand lige=, se *e eow welhwylcra% # wilna dohte. Ic *$t londbuend, # leode mine, seler$dende, # secgan hyrde *$t hie gesawon # swylce twegen micle mearcstapan # moras healdan, ellorg$stas. # =$ra o=er w$s, *$s *e hie gewislicost # gewitan meahton, idese onlicn$s; # o=er earmsceapen on weres w$stmum # wr$clastas tr$d, n$fne he w$s mara # *onne $nig man o=er; *one on geardagum # Grendel nemdon% foldbuende. # No hie f$der cunnon, hw$*er him $nig w$s # $r acenned dyrnra gasta. # Hie dygel lond warigea=, wulfhleo*u, # windige% n$ssas, frecne fengelad, # =$r fyrgenstream under n$ssa genipu # ni*er gewite=, flod under foldan. # Nis *$t feor heonon milgemearces # *$t se mere stande=%; ofer *$m hongia= # hrinde bearwas, wudu wyrtum f$st # w$ter oferhelma=. *$r m$g nihta gehw$m # ni=wundor seon, fyr on flode. # No *$s frod leofa= gumena bearna, # *$t *one grund wite; =eah *e h$=stapa # hundum geswenced, heorot hornum trum, # holtwudu sece, feorran geflymed, # $r he feorh sele=, aldor on ofre, # $r he in wille hafelan hydan%. # Nis *$t heoru stow! *onon y=geblond # up astige= won to wolcnum, # *onne wind styre*, la= gewidru, # o=*$t lyft drysma*, roderas reota=. # Nu is se r$d gelang eft $t *e anum. # Eard git ne const, frecne stowe, # =$r *u findan miht felasinnigne secg; # secgif *u dyrre. Ic *e *a f$h=e # feo leanige, ealdgestreonum, # swa ic $r dyde, wundnum% golde, # gyf *u on weg cymest." Beowulf ma*elode, # bearn Ecg*eowes%: "Ne sorga, snotor guma; # selre bi= $ghw$m *$t he his freond wrece, # *onne he fela murne. Ure $ghwylc% sceal # ende gebidan worolde lifes; # wyrce se *e mote domes $r dea*e; # *$t bi= drihtguman unlifgendum # $fter selest. Aris, rices weard, # uton ra*e% feran Grendles magan # gang sceawigan. Ic hit *e gehate, # no he on helm losa*, ne on foldan f$*m, # ne on fyrgenholt, ne on gyfenes grund, # ga *$r he wille. =ys dogor *u # ge*yld hafa weana gehwylces, # swa ic *e wene to." Ahleop =a se gomela, # gode *ancode, mihtigan drihtne, # *$s se man gespr$c%. *a w$s Hro=gare # hors geb$ted, wicg wundenfeax. # Wisa fengel geatolic% gende; # gumfe*a stop lindh$bbendra. # Lastas w$ron $fter waldswa*um # wide gesyne, gang ofer grundas, # *$r% heo% gegnum for ofer myrcan mor, # mago*egna b$r *one selestan # sawolleasne *ara *e mid Hro=gare # ham eahtode. Ofereode *a # $*elinga bearn steap stanhli=o, # stige nearwe, enge anpa=as, # uncu= gelad, neowle n$ssas, # nicorhusa fela. He feara sum # beforan gengde wisra monna # wong sceawian, o**$t he f$ringa # fyrgenbeamas ofer harne stan # hleonian funde, wynleasne wudu; # w$ter under stod dreorig ond gedrefed. # Denum eallum w$s, winum Scyldinga, # weorce on mode to ge*olianne, # =egne monegum, oncy= eorla gehw$m, # sy=*an $scheres on *am holmclife # hafelan metton. Flod blode weol # (folc to s$gon), hatan heolfre. # Horn stundum song fuslic fyrdleo=%. # Fe*a eal ges$t. Gesawon =a $fter w$tere # wyrmcynnes fela, sellice s$dracan, # sund cunnian, swylce on n$shleo=um # nicras licgean, =a on undernm$l # oft bewitiga= sorhfulne si= # on seglrade, wyrmas ond wildeor; # hie on weg hruron, bitere ond gebolgne, # bearhtm ongeaton, gu=horn galan. # Sumne Geata leod of flanbogan # feores getw$fde, y=gewinnes, # *$t him on aldre stod herestr$l hearda; # he on holme w$s sundes *e s$nra, # =e hyne swylt fornam. Hr$*e wear= on y=um # mid eoferspreotum heorohocyhtum # hearde genearwod, ni=a gen$ged, # ond on n$s togen, wundorlic w$gbora; # weras sceawedon gryrelicne gist. # Gyrede hine Beowulf eorlgew$dum, # nalles for ealdre mearn. Scolde herebyrne # hondum gebroden, sid ond searofah, # sund cunnian, seo =e bancofan # beorgan cu*e, *$t him hildegrap # hre*re ne mihte, eorres inwitfeng, # aldre gesce*=an; ac se hwita helm # hafelan werede, se *e meregrundas # mengan scolde, secan sundgebland # since geweor=ad%, befongen freawrasnum, # swa hine fyrndagum worhte w$pna smi=, # wundrum teode, besette swinlicum, # *$t hine sy=*an no brond ne beadomecas # bitan ne meahton. N$s *$t *onne m$tost # m$genfultuma *$t him on =earfe lah # =yle Hro=gares; w$s *$m h$ftmece # Hrunting nama. *$t w$s an foran # ealdgestreona; ecg w$s iren, # atertanum fah, ahyrded hea*oswate; # n$fre hit $t hilde ne swac manna $ngum # *ara *e hit mid mundum bewand, se =e gryresi=as # gegan dorste, folcstede fara; # n$s *$t forma si= *$t hit ellenweorc # $fnan scolde. Huru ne gemunde # mago Ecglafes, eafo*es cr$ftig, # *$t he $r gespr$c wine druncen, # *a he *$s w$pnes onlah selran sweordfrecan. # Selfa ne dorste under y=a gewin # aldre gene*an, drihtscype dreogan; # *$r he dome forleas, ellenm$r=um%. # Ne w$s *$m o=rum swa, sy=*an he hine to gu=e # gegyred h$fde. Beowulf ma=elode, # bearn Ecg*eowes: "Ge*enc nu, se m$ra # maga Healfdenes, snottra fengel, # nu ic eom si=es fus, goldwine gumena, # hw$t wit geo spr$con, gif ic $t *earfe # *inre scolde aldre linnan, # *$t =u me a w$re for=gewitenum # on f$der st$le. Wes *u mundbora # minum mago*egnum, hondgesellum, # gif mec hild nime; swylce *u =a madmas # *e *u me sealdest, Hro=gar leofa, # Higelace onsend. M$g *onne on *$m golde ongitan # Geata dryhten, geseon sunu Hr$dles, # *onne he on *$t sinc stara=, *$t ic gumcystum # godne funde beaga bryttan, # breac *onne moste. Ond *u Unfer=% l$t # ealde lafe, wr$tlic w$gsweord, # widcu=ne man heardecg habban; # ic me mid Hruntinge dom gewyrce, # o*=e mec dea= nime=." $fter *$m wordum # Wedergeata leod efste mid elne, # nalas ondsware bidan wolde; # brimwylm onfeng hilderince%. # =a w$s hwil d$ges $r he *one grundwong # ongytan mehte. Sona *$t onfunde # se =e floda begong heorogifre beheold # hund missera, grim ond gr$dig, # *$t *$r gumena sum $lwihta eard # ufan cunnode. Grap *a togeanes, # gu=rinc gefeng atolan clommum. # No *y $r in gescod halan lice; # hring utan ymbbearh, *$t heo *one fyrdhom # =urhfon ne mihte, locene leo=osyrcan% # la*an fingrum. B$r *a seo brimwylf%, # *a heo to botme com, hringa *engel # to hofe sinum, swa he ne mihte, # no he *$s% modig w$s, w$pna gewealdan, # ac hine wundra *$s fela swencte% on sunde, # s$deor monig hildetuxum # heresyrcan br$c, ehton agl$can. # =a se eorl ongeat *$t he in% ni=sele # nathwylcum w$s, *$r him n$nig w$ter # wihte ne sce*ede, ne him for hrofsele # hrinan ne mehte f$rgripe flodes; # fyrleoht geseah, blacne leoman, # beorhte scinan%. Ongeat *a se goda # grundwyrgenne, merewif mihtig; # m$genr$s forgeaf hildebille, # hond% sweng% ne ofteah, *$t hire on hafelan # hringm$l agol gr$dig gu=leo=. # =a% se gist onfand *$t se beadoleoma # bitan nolde, aldre sce*=an, # ac seo ecg geswac =eodne% $t *earfe; # =olode $r fela hondgemota, # helm oft gesc$r, f$ges fyrdhr$gl; # =a w$s forma si= deorum madme, # *$t his dom al$g. Eft w$s anr$d, # nalas elnes l$t, m$r=a gemyndig # m$g Hylaces. Wearp =a wundenm$l # wr$ttum gebunden yrre oretta, # *$t hit on eor=an l$g, sti= ond stylecg; # strenge getruwode, mundgripe m$genes. # Swa sceal man don, *onne he $t gu=e # gegan *ence= longsumne lof, # na ymb his lif ceara=. Gefeng *a be eaxle # (nalas for f$h=e mearn) Gu=geata leod # Grendles modor; br$gd *a beadwe heard, # *a he gebolgen w$s, feorhgeni=lan, # *$t heo on flet gebeah. Heo him eft hra*e # andlean% forgeald grimman grapum # ond him togeanes feng; oferwearp% *a werigmod # wigena strengest, fe*ecempa, # *$t he on fylle wear=. Ofs$t *a *one selegyst # ond hyre seax% geteah, brad ond% brunecg, # wolde hire bearn wrecan, angan eaferan. # Him on eaxle l$g breostnet broden; # *$t gebearh feore, wi= ord ond wi= ecge # ingang forstod. H$fde =a forsi=od # sunu Ecg*eowes under gynne grund, # Geata cempa, nemne him hea=obyrne # helpe gefremede, herenet hearde, # ond halig god geweold wigsigor; # witig drihten, rodera r$dend, # hit on ryht gesced y=elice, # sy*=an he eft astod. Geseah =a on searwum # sigeeadig bil, eald sweord eotenisc, # ecgum *yhtig, wigena weor=mynd; # *$t w$s% w$pna cyst, buton hit w$s mare # =onne $nig mon o=er to beadulace # $tberan meahte, god ond geatolic, # giganta geweorc. He gefeng *a fetelhilt, # freca Scyldinga hreoh ond heorogrim # hringm$l gebr$gd, aldres orwena, # yrringa sloh, *$t hire wi= halse # heard grapode, banhringas br$c. # Bil eal =urhwod f$gne fl$schoman; # heo on flet gecrong. Sweord w$s swatig, # secg weorce gefeh. Lixte se leoma, # leoht inne stod, efne swa of hefene # hadre scine= rodores candel. # He $fter recede wlat; hwearf *a be wealle, # w$pen hafenade heard be hiltum # Higelaces =egn, yrre ond anr$d. # N$s seo ecg fracod hilderince, # ac he hra*e wolde Grendle forgyldan # gu=r$sa fela =ara *e he geworhte # to Westdenum oftor micle # =onne on $nne si=, *onne he Hro=gares # heor=geneatas sloh on sweofote, # sl$pende fr$t folces Denigea # fyftyne men ond o=er swylc # ut offerede, la=licu lac. # He him *$s lean forgeald, re*e cempa, # to =$s *e he on r$ste geseah gu=werigne # Grendel licgan aldorleasne, # swa him $r gescod hild $t Heorote. # Hra wide sprong, sy*=an he $fter dea=e # drepe *rowade, heorosweng heardne,ond # hine *a heafde becearf. Sona *$t gesawon # snottre ceorlas, *a =e mid Hro=gare # on holm wliton%, *$t w$s y=geblond # eal gemenged, brim blode fah. # Blondenfeaxe, gomele ymb godne, # ongeador spr$con *$t hig *$s $=elinges # eft ne wendon *$t he sigehre=ig # secean come m$rne *eoden; # *a =$s monige gewear= *$t hine seo brimwylf # abroten% h$fde. =a com non d$ges. # N$s ofgeafon hwate Scyldingas; # gewat him ham *onon goldwine gumena. # Gistas setan% modes seoce # ond on mere staredon, wiston ond ne wendon # *$t hie heora winedrihten selfne gesawon. # *a *$t sweord ongan $fter hea*oswate # hildegicelum, wigbil wanian. # *$t w$s wundra sum, *$t hit eal gemealt # ise gelicost, =onne forstes bend # f$der onl$te=, onwinde= w$lrapas, # se geweald hafa= s$la ond m$la; # *$t is so= metod. Ne nom he in *$m wicum, # Wedergeata leod, ma=m$hta ma, # *eh he *$r monige geseah, buton *one hafelan # ond *a hilt somod since fage. # Sweord $r gemealt, forbarn brodenm$l; # w$s *$t blod to *$s hat, $ttren ellorg$st # se *$r inne% swealt. Sona w$s on sunde # se *e $r $t s$cce begad wighryre wra=ra, # w$ter up *urhdeaf. W$ron y=gebland # eal gef$lsod, eacne eardas, # *a se ellorgast oflet lifdagas # ond *as l$nan gesceaft. Com *a to lande # lidmanna helm swi=mod swymman; # s$lace gefeah, m$genbyr*enne # *ara *e he him mid h$fde. Eodon him *a togeanes, # gode *ancodon, =ry=lic *egna heap, # *eodnes gefegon, *$s *e hi hyne gesundne # geseon moston. =a w$s of *$m hroran # helm ond byrne lungre alysed. # Lagu drusade, w$ter under wolcnum, # w$ldreore fag. Ferdon for= *onon # fe*elastum ferh*um f$gne, # foldweg m$ton, cu*e str$te. # Cyningbalde men from *$m holmclife # hafelan b$ron earfo=lice # heora $ghw$*rum, felamodigra; # feower scoldon on *$m w$lstenge # weorcum geferian to *$m goldsele # Grendles heafod, o*=$t semninga # to sele comon frome fyrdhwate # feowertyne Geata gongan; # gumdryhten mid modig on gemonge # meodowongas tr$d. =a com in gan # ealdor =egna, d$dcene mon # dome gewur*ad, h$le hildedeor, # Hro=gar gretan. *a w$s be feaxe # on flet boren Grendles heafod, # *$r guman druncon, egeslic for eorlum # ond *$re idese mid, wliteseon wr$tlic; # weras on sawon. Beowulf ma*elode, # bearn Ecg*eowes: "Hw$t! we *e *as s$lac, # sunu Healfdenes, leod Scyldinga, # lustum brohton tires to tacne, # *e *u her to locast. Ic *$t unsofte # ealdre gedigde wigge under w$tere, # weorc gene*de earfo=lice; # $trihte w$s gu= getw$fed, # nym=e mec god scylde. Ne meahte ic $t hilde # mid Hruntinge wiht gewyrcan, # *eah *$t w$pen duge; ac me geu=e # ylda waldend *$t ic on wage geseah # wlitig hangian eald sweord eacen # (oftost wisode winigea leasum), # *$t ic =y w$pne gebr$d. Ofsloh =a $t *$re s$cce, # *a me s$l ageald, huses hyrdas. # *a *$t hildebil forbarn brogdenm$l, # swa *$t blod gesprang, hatost hea*oswata. # Ic *$t hilt *anan feondum $tferede, # fyrend$da wr$c, dea=cwealm Denigea, # swa hit gedefe w$s. Ic hit *e *onne gehate, # *$t *u on Heorote most sorhleas swefan # mid *inra secga gedryht ond *egna gehwylc # *inra leoda, dugu=e ond iogo*e, # *$t *u him ondr$dan ne *earft, *eoden Scyldinga, # on *a healfe, aldorbealu eorlum, # swa *u $r dydest." =a w$s gylden hilt # gamelum rince, harum hildfruman, # on hand gyfen, enta $rgeweorc; # hit on $ht gehwearf $fter deofla hryre # Denigea frean, wundorsmi*a geweorc, # ond *a *as worold ofgeaf gromheort guma, # godes ondsaca, mor=res scyldig, # ond his modor eac, on geweald gehwearf # woroldcyninga =$m selestan # be s$m tweonum =ara *e on Scedenigge # sceattas d$lde. Hro=gar ma=elode, # hylt sceawode, ealde lafe, # on =$m w$s or writen fyrngewinnes, # sy=*an flod ofsloh, gifen geotende, # giganta cyn (frecne geferdon); # *$t w$s fremde *eod ecean dryhtne; # him *$s endelean *urh w$teres wylm # waldend sealde. Swa w$s on =$m scennum # sciran goldes *urh runstafas # rihte gemearcod, geseted ond ges$d # hwam *$t sweord geworht, irena cyst, # $rest w$re, wreo*enhilt ond wyrmfah. # =a se wisa spr$c sunu Healfdenes # (swigedon ealle): "*$t, la, m$g secgan # se *e so= ond riht freme= on folce, # feor eal gemon, eald %%e=el%% weard, # *$t =es eorl w$re geboren betera! # Bl$d is ar$red geond widwegas, # wine min Beowulf%, =in ofer *eoda gehwylce. # Eal *u hit ge*yldum healdest, m$gen mid modes snyttrum. # Ic *e sceal mine gel$stan freode, swa wit fur=um spr$con. # =u scealt to frofre weor*an eal langtwidig # leodum *inum, h$le=um to helpe. # Ne wear= Heremod swa eaforum Ecgwelan, # Arscyldingum; ne geweox he him to willan, # ac to w$lfealle ond to dea=cwalum # Deniga leodum; breat bolgenmod # beodgeneatas, eaxlgesteallan, # o**$t he ana hwearf, m$re *eoden, # mondreamum from. =eah *e hine mihtig god # m$genes wynnum, eafe*um stepte, # ofer ealle men for= gefremede, # hw$*ere him on ferh*e greow breosthord blodreow. # Nallas beagas geaf Denum $fter dome; # dreamleas gebad *$t he *$s gewinnes # weorc *rowade, leodbealo longsum. # =u *e l$r be *on, gumcyste ongit; # ic *is gid be *e awr$c wintrum frod. # Wundor is to secganne hu mihtig god # manna cynne *urh sidne sefan # snyttru brytta=, eard ond eorlscipe; # he ah ealra geweald. Hwilum he on lufan # l$te= hworfan monnes modge*onc # m$ran cynnes, sele= him on e*le # eor*an wynne to healdanne, # hleoburh wera, gede= him swa gewealdene # worolde d$las, side rice, # *$t he his selfa ne m$g for% his unsnyttrum # ende ge*encean. Wuna=% he on wiste; # no hine wiht dwele= adl% ne yldo, # ne him inwitsorh on sefan sweorce=, # ne gesacu ohw$r ecghete eowe=, # ac him eal worold wende= on willan # (he *$t wyrse ne con), o=*$t him on innan # oferhygda d$l weaxe= ond wrida=. # *onne se weard swefe=, sawele hyrde; # bi= se sl$p to f$st, bisgum gebunden, # bona swi=e neah, se *e of flanbogan # fyrenum sceote=. *onne bi= on hre*re # under helm drepen biteran str$le # (him bebeorgan ne con), wom wundorbebodum # wergan gastes; *ince= him to lytel # *$t he lange heold, gytsa= gromhydig, # nallas on gylp sele= f$dde beagas, # ond he *a for=gesceaft forgyte= ond forgyme=, # *$s *e him $r god sealde, wuldres waldend, # weor=mynda d$l. Hit on endest$f # eft gelimpe= *$t se lichoma # l$ne% gedreose=, f$ge gefealle=; # feh= o*er to, se *e unmurnlice # madmas d$le*, eorles $rgestreon, # egesan ne gyme=. Bebeorh *e =one bealoni=, # Beowulf leofa, secg betsta, # ond *e *$t selre geceos, ece r$das; # oferhyda ne gym, m$re cempa. # Nu is *ines m$gnes bl$d ane hwile. # Eft sona bi= *$t *ec adl o==e ecg # eafo*es getw$fe=, o==e fyres feng, # o==e flodes wylm, o==e gripe meces, # o==e gares fliht, o==e atol yldo; # o==e eagena bearhtm forsite= ond forsworce=; # semninga bi= *$t =ec, dryhtguma, # dea= oferswy=e=. Swa ic Hringdena # hund missera weold under wolcnum # ond hig wigge beleac% manigum m$g*a # geond *ysne middangeard%, $scum ond ecgum, # *$t ic me $nigne under swegles begong # gesacan ne tealde. Hw$t, me *$s on e*le # edwenden% cwom, gyrn $fter gomene, # seo*=an Grendel wear=, ealdgewinna, # ingenga min; ic *$re socne # singales w$g modceare micle. # *$s sig metode *anc, ecean dryhtne, # *$s =e ic on aldre gebad *$t ic on *one hafelan # heorodreorigne ofer ealdgewin # eagum starige! Ga nu to setle, # symbelwynne dreoh wigge weor*ad; # unc sceal worn fela ma*ma gem$nra, # si*=an morgen bi=." Geat w$s gl$dmod, # geong sona to setles neosan, # swa se snottra heht. *a w$s eft swa $r # ellenrofum fletsittendum # f$gere gereorded niowan stefne. # Nihthelm geswearc deorc ofer dryhtgumum. # Dugu= eal aras. Wolde blondenfeax # beddes neosan, gamela Scylding. # Geat unigmetes wel, rofne randwigan, # restan lyste; sona him sele*egn # si=es wergum, feorrancundum, # for= wisade, se for andrysnum # ealle betweotede% *egnes *earfe, # swylce *y dogore hea*oli=ende # habban scoldon. Reste hine *a rumheort; # reced hliuade geap ond goldfah; # g$st inne sw$f o**$t hrefn blaca # heofones wynne bli=heort bodode. # =a% com% beorht scacan sca*an% onetton, w$ron $*elingas # eft to leodum fuse to farenne%; # wolde feor *anon cuma collenferh=% # ceoles neosan. Heht *a se hearda # Hrunting beran sunu Ecglafes, # heht his sweord niman, leoflic iren; # s$gde him *$s leanes *anc, cw$=, he *one gu=wine # godne tealde, wigcr$ftigne, # nales wordum log meces ecge; # *$t w$s modig secg. Ond *a si=frome, # searwum gearwe wigend w$ron; # eode weor= Denum $*eling to yppan, # *$r se o*er w$s, h$le hildedeor # Hro=gar grette. Beowulf ma*elode, # bearn Ecg*eowes: "Nu we s$li=end # secgan wylla=, feorran cumene, # *$t we fundia* Higelac secan. # W$ron her tela willum bewenede; # *u us wel dohtest. Gif ic *onne on eor*an # owihte m$g *inre modlufan # maran tilian, gumena dryhten, # =onne ic gyt dyde, gu=geweorca, # ic beo gearo sona. Gif ic *$t gefricge # ofer floda begang, *$t *ec ymbsittend # egesan *ywa=, swa *ec hetende # hwilum dydon, ic =e *usenda # *egna bringe, h$le*a to helpe. # Ic on Higelac% wat, Geata dryhten, # *eah =e he geong sy, folces hyrde, # *$t he mec fremman wile wordum% ond worcum, # *$t ic *e wel herige ond *e to geoce # garholt bere, m$genes fultum, # *$r =e bi= manna *earf. Gif him *onne Hre*ric% # to hofum Geata ge*inge=%, *eodnes bearn, # he m$g *$r fela freonda findan; # feorcy*=e beo= selran gesohte # *$m *e him selfa deah." Hro=gar ma*elode # him on ondsware: "*e *a wordcwydas # wigtig drihten on sefan sende; # ne hyrde ic snotorlicor on swa geongum feore # guman *ingian. *u eart m$genes strang # ond on mode frod, wis wordcwida. # Wen ic talige, gif *$t gegange=, # *$t =e gar nyme=, hild heorugrimme, # Hre*les eaferan, adl o*=e iren # ealdor =inne, folces hyrde, # ond *u *in feorh hafast, *$t *e S$geatas # selran n$bben to geceosenne # cyning $nigne, hordweard h$le*a, # gyf% *u healdan wylt maga rice. # Me *in modsefa% lica= leng swa wel, # leofa Beowulf%. Hafast *u gefered # *$t *am folcum sceal, Geata leodum # ond Gardenum, sib gem$ne%, # ond sacu restan, inwitni*as, # *e hie $r drugon, wesan, *enden ic wealde # widan rices, ma*mas gem$ne, # manig% o*erne godum gegretan # ofer ganotes b$=; sceal hringnaca # ofer heafu% bringan lac ond luftacen. # Ic *a leode wat ge wi= feond ge wi= freond # f$ste geworhte, $ghw$s unt$le # ealde wisan." =a git him eorla hleo # inne gesealde, mago Healfdenes, # ma*mas XII; het hine% mid *$m lacum # leode sw$se secean on gesyntum, # snude eft cuman. Gecyste *a # cyning $*elum god, *eoden Scyldinga, # =egn betstan ond be healse genam; # hruron him tearas, blondenfeaxum. # Him w$s bega wen, ealdum infrodum, # o*res swi=or, *$t hie% seo==an% no% # geseon moston, modige on me*le. # W$s% him se man to *on leof *$t he *one breostwylm # forberan ne mehte, ac him on hre*re # hygebendum f$st $fter deorum men # dyrne langa= beorn wi= blode. # Him Beowulf *anan, gu=rinc goldwlanc, # gr$smoldan tr$d since hremig; # s$genga bad agendfrean%, # se *e% on ancre rad. *a w$s on gange # gifu Hro=gares oft ge$hted; # *$t w$s an cyning, $ghw$s orleahtre, # o**$t hine yldo benam m$genes wynnum, # se *e oft manegum scod. Cwom *a to flode # felamodigra, h$gstealdra heap%, # hringnet b$ron, locene leo=osyrcan. # Landweard onfand eftsi= eorla, # swa he $r dyde; no he mid hearme # of hli=es nosan g$stas% grette, # ac him togeanes rad, cw$=% *$t wilcuman # Wedera leodum sca*an% scirhame # to scipe foron. *a w$s on sande # s$geap naca hladen herew$dum, # hringedstefna, mearum ond ma=mum; # m$st hlifade ofer Hro=gares # hordgestreonum. He *$m batwearde # bunden golde swurd gesealde, # *$t he sy=*an w$s on meodubence # ma*me% *y weor*ra%, yrfelafe # Gewat him on naca% drefan deop w$ter, # Dena land ofgeaf. *a w$s be m$ste # merehr$gla sum, segl sale f$st; # sundwudu *unede. No *$r wegflotan # wind ofer y=um si=es getw$fde; # s$genga for, fleat famigheals # for= ofer y=e, bundenstefna # ofer brimstreamas, *$t hie Geata clifu # ongitan meahton, cu*e n$ssas. # Ceol up ge*rang lyftgeswenced, # on lande stod. Hra*e w$s $t holme # hy=weard geara se *e $r lange tid # leofra manna fus $t faro=e # feor wlatode; s$lde to sande # sidf$*me scip, oncerbendum% f$st, # *y l$s hym y*a =rym wudu wynsuman # forwrecan meahte. Het *a up beran # $*elinga gestreon, fr$twe ond f$tgold; # n$s him feor *anon to gesecanne # sinces bryttan, Higelac Hre*ling, # *$r $t ham wuna= selfa mid gesi=um # s$wealle neah. Bold w$s betlic, # bregorof cyning, heah% in% healle, # Hygd swi=e geong, wis, wel*ungen, # *eah =e wintra lyt under burhlocan # gebiden h$bbe, H$re*es dohtor; # n$s hio hnah swa *eah, ne to gnea= gifa # Geata leodum, ma*mgestreona. # Mod *ry=o w$g, fremu folces cwen, # firen ondrysne. N$nig *$t dorste # deor gene*an sw$sra gesi=a, # nefne sinfrea, *$t hire an d$ges # eagum starede, ac him w$lbende # weotode tealde handgewri*ene; # hra*e seo*=an w$s $fter mundgripe # mece ge*inged, *$t hit sceadenm$l # scyran moste, cwealmbealu cy=an. # Ne bi= swylc cwenlic *eaw idese to efnanne, # *eah =e hio $nlicu sy, *$tte freo=uwebbe # feores ons$ce $fter ligetorne # leofne mannan. Huru *$t onhohsnode% # Hemminges% m$g; ealodrincende # o=er s$dan, *$t hio leodbealewa # l$s gefremede, inwitni=a, # sy==an% $rest wear= gyfen goldhroden # geongum cempan, $=elum diore, # sy==an hio Offan flet ofer fealone flod # be f$der lare si=e gesohte. # =$r hio sy==an well in gumstole, # gode, m$re, lifgesceafta # lifigende breac, hiold heahlufan # wi= h$le*a brego, ealles moncynnes # mine gefr$ge *one% selestan # bi s$m tweonum, eormencynnes. # For=am Offa w$s geofum ond gu=um, # garcene man, wide% geweor=od%, # wisdome heold e=el sinne; # *onon Eomer% woc h$le=um to helpe, # Hemminges% m$g, nefa Garmundes, # ni=a cr$ftig. Gewat him =a se hearda # mid his hondscole sylf $fter sande # s$wong tredan, wide waro=as. # Woruldcandel scan, sigel su=an fus. # Hi si= drugon, elne geeodon, # to =$s =e eorla hleo, bonan Ongen*eoes # burgum in innan, geongne gu=cyning # godne gefrunon hringas d$lan. # Higelace w$s si= Beowulfes # snude gecy=ed, *$t =$r on wor=ig # wigendra hleo, lindgestealla, # lifigende cwom, hea=olaces hal # to hofe gongan. Hra=e w$s gerymed, # swa se rica bebead, fe=egestum # flet innanweard. Ges$t *a wi= sylfne # se =a s$cce gen$s, m$g wi= m$ge, # sy==an% mandryhten *urh hleo=orcwyde # holdne gegrette, meaglum wordum. # Meoduscencum hwearf geond *$t healreced # H$re=es dohtor, lufode =a leode, # li=w$ge b$r h$le=um% to handa. # Higelac ongan sinne geseldan # in sele *am hean f$gre fricgcean # hyne fyrwet br$c, hwylce S$geata # si=as w$ron: Hu lomp eow on lade, # leofa Biowulf, *a =u f$ringa # feorr gehogodest s$cce secean # ofer sealt w$ter, hilde to Hiorote? # Ac =u Hro=gare widcu=ne% wean # wihte gebettest, m$rum =eodne? # Ic =$s modceare sorhwylmum sea=, # si=e ne truwode leofes mannes; # ic =e lange b$d *$t =u *one w$lg$st # wihte ne grette, lete Su=dene # sylfe geweor=an gu=e wi= Grendel. # Gode ic *anc secge *$s =e ic =e gesundne # geseon moste. Biowulf ma=elode, # bearn Ecg=ioes: *$t is undyrne, # dryhten Higelac%, micel% gemeting, # monegum fira, hwylc% orleghwil% # uncer Grendles wear= on =am% wange, # *$r he worna fela Sigescyldingum% # sorge gefremede, yrm=e% to aldre. # Ic =$t eall gewr$c, swa begylpan% ne *earf # Grendeles maga $nig% ofer eor=an # uhthlem *one, se =e% lengest leofa= # la=an cynnes, facne% bifongen. # Ic =$r fur=um cwom to =am hringsele # Hro=gar gretan; sona me se m$ra # mago Healfdenes, sy==an he modsefan # minne cu=e, wi= his sylfes sunu # setl get$hte. Weorod w$s on wynne; # ne seah ic widan feorh under heofones hwealf # healsittendra medudream maran. # Hwilum m$ru cwen, fri=usibb folca, # flet eall geondhwearf, b$dde byre geonge; # oft hio beahwri=an secge sealde%, # $r hie to setle geong. Hwilum for dugu=e% # dohtor Hro=gares eorlum on% ende # ealuw$ge b$r; *a ic Freaware # fletsittende% nemnan hyrde, # *$r hio n$gled% sinc h$le=um sealde. # Sio gehaten is%, geong, goldhroden, # gladum suna Frodan; hafa=% *$s geworden # wine Scyldinga, rices hyrde # ond *$t r$d tala=, *$t he mid =y wife # w$lf$h=a d$l, s$cca gesette. # Oft seldan hw$r $fter leodhryre # lytle hwile bongar buge=, # *eah seo bryd duge. M$g *$s *onne of*yncan # =eodne% Hea=obeardna ond *egna gehwam # *ara leoda, *onne he mid f$mnan # on flett g$= dryhtbearn Dena, # dugu=a biwenede. on him gladia= # gomelra lafe, heard ond hringm$l # Hea=abeardna% gestreon *enden hie =am w$pnum # wealdan moston, o==$t hie forl$ddan # to =am lindplegan sw$se gesi=as # ond hyra sylfra feorh. *onne cwi= $t beore # se =e beah gesyh=%, eald $scwiga, # se =e eall geman%, garcwealm gumena # him bi= grim sefa%, onginne= geomormod # geongum cempan *urh hre=ra gehygd # higes cunnian, wigbealu weccean, # ond *$t word acwy* Meaht =u, min wine, # mece gecnawan *one *in f$der # to gefeohte b$r under heregriman # hindeman si=e, dyre iren, # *$r hyne Dene slogon, weoldon w$lstowe, # sy==an% Wi=ergyld l$g, $fter h$le*a hryre, # hwate Scyldungas? Nu her *ara banena # byre nathwylces fr$twum hremig # on flet g$=, mor=res gylpe=, # ond *one ma=*um byre=, *one *e =u mid rihte # r$dan sceoldest. Mana= swa ond myndga= # m$la gehwylce sarum wordum, # o==$t s$l cyme= *aet se faemnan *egn # fore f$der d$dum $fter billes bite # blodfag swefe=, ealdres scyldig; # him se o=er *onan losa= lifigende%, # con him land geare. *onne bio=% abrocene% # on ba healfe a=sweord eorla; # sy==an% Ingelde wealla= w$lni=as, # ond him wiflufan $fter cearw$lmum # colran weor=a=. *y ic Hea=obeardna% # hyldo ne telge, dryhtsibbe d$l # Denum unf$cne, freondscipe f$stne. # Ic sceal for= sprecan gen ymbe Grendel, # *$t =u geare cunne, sinces brytta, # to hwan sy==an wear= hondr$s h$le=a. # Sy==an heofones gim glad ofer grundas, # g$st yrre cwom, eatol, $fengrom, # user neosan, =$r we gesunde # s$l weardodon. *$r w$s Hondscio # hild% ons$ge, feorhbealu f$gum; # he fyrmest l$g, gyrded cempa; # him Grendel wear=, m$rum magu*egne% # to mu=bonan, leofes mannes # lic eall forswealg. No =y $r ut =a gen # idelhende bona blodigto=, # bealewa gemyndig, of =am goldsele # gongan wolde, ac he m$gnes rof # min costode, grapode gearofolm. # Glof hangode sid ond syllic, # searobendum f$st; sio% w$s or=oncum # eall gegyrwed deofles cr$ftum # ond dracan fellum. He mec *$r on innan # unsynnigne, dior d$dfruma, # gedon wolde manigra sumne # hyt ne mihte swa, sy==an ic on yrre # uppriht astod. To lang ys to reccenne # hu ic% =am% leodscea=an yfla gehwylces # ondlean forgeald; *$r ic, *eoden min, # *ine leode weor=ode weorcum. # He on weg losade, lytle hwile # lifwynna breac%; hw$*re him sio swi=re # swa=e weardade hand on Hiorte, # ond he hean =onan modes geomor # meregrund gefeoll. Me *one w$lr$s # wine Scildunga f$ttan golde # fela leanode, manegum ma=mum # sy==an mergen com ond we to symble # geseten h$fdon. *$r w$s gidd ond gleo. # Gomela Scilding, felafricgende, # feorran rehte%; hwilum hildedeor # hearpan wynne, gomenwudu grette, # hwilum gyd awr$c so= ond sarlic, # hwilum syllic spell rehte $fter rihte # rumheort cyning. Hwilum eft ongan, # eldo gebunden, gomel gu=wiga # giogu=e% cwi=an, hildestrengo; # hre=er inne% weoll, *onne he wintrum frod # worn gemund Swa we *$r inne # ondlangne d$g% niode naman, # o==$t niht becwom o=er to yldum. # *a w$s eft hra=e gearo gyrnwr$ce # Grendeles modor, si=ode sorhfull; # sunu dea= fornam, wighete Wedra. # Wif unhyre hyre bearn gewr$c, # beorn acwealde ellenlice; # *$r w$s $schere, frodan fyrnwitan, # feorh u=genge. No=er hy hine ne moston, # sy==an mergen cwom, dea=werigne, # Denia leode, bronde forb$rnan, # ne on b$l% hladan leofne mannan; # hio *$t lic $tb$r feondes f$=mum% # under% firgenstream. *$t w$s Hro=gare% # hreowa tornost *ara *e leodfruman # lange begeate. *a se =eoden mec # =ine life healsode hreohmod, # *$t ic on holma ge*ring eorlscipe efnde, # ealdre gene=de, m$r=o fremede; # he me mede gehet. Ic =a =$s w$lmes, # *e is wide cu=, grimne% gryrelicne # grundhyrde fond; *$r unc hwile w$s # hand gem$ne, holm heolfre weoll, # ond ic heafde becearf in =am gu=sele% # Grendeles modor eacnum ecgum, # unsofte *onan feorh o=ferede. # N$s ic f$ge *a gyt, ac me eorla hleo # eft gesealde ma=ma menigeo, # maga Healfdenes. Swa se =eodkyning # *eawum lyfde. Nealles ic =am leanum # forloren h$fde, m$gnes mede, # ac he me ma=mas% geaf, sunu Healfdenes, # on minne% sylfes dom; =a ic =e, beorncyning, # bringan wylle, estum geywan. # Gen is eall $t =e lissa gelong; # ic lyt hafo heafodmaga # nefne, Hygelac, =ec. Het =a in beran # eaforheafodsegn, hea=osteapne helm, # hare byrnan, gu=sweordge atolic, # gyd $fter wr$c: Me =is hildesceorp # Hro=gar sealde, snotra fengel, # sume worde het *$t ic his $rest =e # est ges$gde. cw$= *$t hyt h$fde # Hiorogar cyning, leod Scyldunga # lange hwile; no =y $r suna sinum # syllan wolde, hwatum Heorowearde, # *eah he him hold w$re, breostgew$du. # Bruc ealles well. Hyrde ic *$t *am fr$twum # feower mearas lungre, gelice, # last weardode, $ppelfealuwe; # he him est geteah meara ond ma=ma. # Swa sceal m$g don, nealles inwitnet # o=rum% bregdon dyrnum cr$fte, # dea= renian% hondgesteallan. # Hygelace w$s, ni=a% heardum, # nefa swy=e hold, ond gehw$=er% o=rum # hro*ra gemyndig. Hyrde ic *$t he =one healsbeah # Hygde gesealde, wr$tlicne wundurma==um, # =one *e him Wealh=eo geaf, =eodnes% dohtor, # *rio wicg somod swancor ond sadolbeorht; # hyre sy==an w$s $fter% beah=ege # breost% geweor=od. Swa bealdode% # bearn Ecg=eowes, guma gu=um cu=, # godum d$dum, dreah $fter dome, # nealles druncne slog heor=geneatas; # n$s him hreoh sefa, ac he mancynnes # m$ste cr$fte ginf$stan gife, # *e him god sealde, heold hildedeor. # Hean w$s lange, swa hyne Geata bearn # godne ne tealdon, ne hyne on medobence # micles wyr=ne drihten% Wedera # gedon wolde; swy=e wendon% # *$t he sleac w$re, $=eling unfrom. # Edwenden cwom tireadigum menn # torna gehwylces. Het =a eorla hleo # in gefetian, hea=orof cyning, # Hre=les lafe golde gegyrede; # n$s mid% Geatum =a sincma=*um selra # on% sweordes had; *$t he on Biowulfes # bearm alegde ond him gesealde # seofan *usendo, bold ond bregostol. # Him w$s bam% samod on =am leodscipe # lond% gecynde, eard, e=elriht, # o=rum swi=or side rice # *am =$r selra w$s. Eft% *$t geiode # ufaran dogrum hildehl$mmum, # sy==an Hygelac l$g ond Heardrede% # hildemeceas under bordhreo=an # to bonan wurdon, =a hyne gesohtan # on sige*eode hearde hildefrecan, # Hea=oscilfingas, ni=a gen$gdan # nefan Hererices, sy==an Beowulfe # brade rice on hand gehwearf. # he geheold tela fiftig wintra% # w$s =a frod cyning, eald e*elweard%, # o==$t an% ongan deorcum nihtum # draca ricsian%, se =e on heanum hofe # hord beweotode, stanbeorh steapne%; # stig under l$g, eldum uncu=. # *$r on innan giong ni=a nathwylc, # se =e% neh% gefeng h$=num horde, # hond, since% fahne. # He *$t sy==an, *eah% =e% he% sl$pende # besyred% wurde% *eofes cr$fte; # *$t sie =iod onfand%, bufolc% beorna # *$t he gebolgen% w$s. Nealles mid gewealdum% # wyrmhord abr$c% sylfes willum, # se =e him sare gesceod, ac for *reanedlan # *eow% nathwylces h$le=a bearna # heteswengeas fleah%, $rnes% *earfa, # ond =$r inne fealh%, secg synbysig, # sona onfunde *$t *$r% =am gyste # gryrebroga% stod; hw$=re earm% sceapen% # OOOOO OOOOO # sceapen OOOOO # *a% hyne se f$r begeat. Sincf$t%; # *$r w$s swylcra fela in =am eor=huse% # $rgestreona, swa hy on geardagum # gumena nathwylc, eormenlafe # $*elan cynnes, *anchycgende # *$r gehydde, deore ma=mas. # Ealle hie dea= fornam $rran m$lum, # ond se% an =a gen leoda dugu=e, # se =$r lengest hwearf, weard% winegeomor, # wende% *$s ylcan, *$t he lytel f$c # longgestreona brucan moste. # Beorh eallgearo wunode on wonge # w$tery=um% neah, niwe be n$sse, # nearocr$ftum f$st. *$r on innan% b$r # eorlgestreona hringa hyrde # hordwyr=ne% d$l, f$ttan goldes, # fea% worda cw$=: Heald *u nu,hruse, # nu h$le= ne moston%, eorla $hte. # Hw$t, hyt $r on =e gode begeaton. # Gu=dea= fornam, feorhbealo% frecne, # fyra% gehwylcne leoda minra, # *ara% =e *is lif% ofgeaf, gesawon seledream. # Ic% nah hwa sweord wege o==e feormie% # f$ted w$ge, dryncf$t deore; # dugu=% ellor sceoc%. Sceal se hearda helm # hyrsted% golde f$tum befeallen; # feormynd swefa=, *a =e beadogriman # bywan sceoldon, geswylce seo herepad, # sio $t hilde gebad oferborda gebr$c # bite irena, brosna= $fter beorne. # Ne m$g byrnan hring $fter wigfruman% # wide feran, h$le=um be healfe. # N$s hearpan wyn, gomen gleobeames, # ne god hafoc geond s$l swinge=, # ne se swifta mearh burhstede beate=. # Bealocwealm hafa= fela feorhcynna # for=% onsended. Swa giomormod # gioh=o m$nde an $fter eallum, # unbli=e hwearf% d$ges ond nihtes, # o==$t dea=es wylm hran $t heortan. # Hordwynne fond eald uhtscea=a # opene standan, se =e byrnende% # biorgas sece=, nacod ni=draca, # nihtes fleoge= fyre befangen; # hyne foldbuend swi=e% ondr$da=%. # He gesecean sceall hord% on% hrusan%, # *$r he h$=en gold wara= wintrum% frod, # ne by= him wihte =y sel. Swa se =eodscea=a # *reo hund wintra heold on hrusan # hord$rna sum, eacencr$ftig, # o==$t hyne an abealch mon on mode; # mandryhtne b$r f$ted w$ge, # frio=ow$re b$d hlaford sinne. # =a w$s hord rasod, onboren beaga hord, # bene geti=ad feasceaftum men. # Frea sceawode fira fyrngeweorc # forman si=e. *a se wyrm onwoc, # wroht w$s geniwad; stonc =a $fter stane, # stearcheort onfand feondes fotlast; # he to for= gestop dyrnan cr$fte # dracan heafde neah. Swa m$g unf$ge # ea=e gedigan wean ond wr$csi=, # se =e waldendes hyldo gehealde*. # Hordweard sohte georne $fter grunde, # wolde guman findan, *one *e him on sweofote # sare geteode, hat ond hreohmod # hl$w% oft ymbehwearf ealne utanweardne%, # ne =$r $nig mon on *$re% westenne; # hw$=re wiges% gefeh, beaduwe% weorces, # hwilum on beorh $thwearf, sincf$t sohte. # He *$t sona onfand% =$t h$fde gumena sum # goldes gefandod, heahgestreona. # Hordweard onbad earfo=lice # o==$t $fen cwom; w$s =a gebolgen # beorges hyrde wolde se% la=a% # lige forgyldan drincf$t dyre. # *a w$s d$g sceacen wyrme on willan; # no on wealle l$g, bidan wolde, # ac mid b$le for, fyre gefysed. # W$s se fruma egeslic leodum on lande, # swa hyt lungre wear= on hyra sincgifan # sare geendod. =a se g$st ongan # gledum spiwan, beorht hogu b$rnan; # byrneleoma stod eldum on andan. # No =$r% aht cwices la= lyftfloga # l$fan wolde. W$s *$s wyrmes wig # wide gesyne, nearofages ni= # nean ond feorran, hu se gu=scea=a # Geata leode hatode ond hynde; hord eft gesceat, dryhtsele dyrnne, # $r d$ges hwile. H$fde landwara # lige befangen, b$le ond bronde, # beorges getruwode, wiges ond wealles; # him seo wen geleah. *a w$s Biowulfe # broga gecy=ed snude to so=e, # *$t his sylfes ham%, bolda selest, # brynewylmum mealt, gifstol Geata. # *$t =am godan w$s hreow on hre=re, # hygesorga m$st; wende se wisa # *$t he wealdende ofer ealde riht, # ecean dryhtne, bitre gebulge. # Breost innan weoll *eostrum ge*oncum, # swa him ge*ywe ne w$s. H$fde ligdraca # leoda f$sten, ealond utan, # eor=weard =one gledum forgrunden; # him =$s gu=kyning, Wedera *ioden, # wr$ce leornode. Heht him *a gewyrcean # wigendra helo eallirenne, # eorla dryhten, wigbord wr$tlic; # wisse he gearwe *$t him holtwudu # helpan% ne meahte, lind wi= lige. # Sceolde l$ndaga% $*eling $rgod # ende gebidan, worulde lifes, # ond se wyrm somod, *eah =e hordwelan # heolde lange. Oferhogode =a # hringa fengel *$t he *one widflogan # weorode gesohte, sidan herge; # no he him *a% s$cce ondred, ne him *$s wyrmes wig # for wiht dyde, eafo= ond ellen, # for=on he $r fela nearo ne=ende # ni=a gedigde, hildehlemma, # sy==an he Hro=gares, sigoreadig secg, # sele f$lsode ond $t gu=e forgrap # Grendeles m$gum la=an cynnes. # No *$t l$sest w$s hondgemota%, # *$r mon Hygelac sloh, sy==an Geata cyning # gu=e r$sum, freawine folca # Freslondum on, Hre=les eafora # hiorodryncum swealt, bille gebeaten. # *onan Biowulf com sylfes cr$fte, # sundnytte dreah; h$fde him on earme # ana%XXXL hildegeatwa, # *a he to holme beag%. Nealles Hetware # hremge *orfton% fe=ewiges, # *e him foran ongean linde b$ron; # lyt eft becwom fram *am hildfrecan% # hames niosan. Oferswam =a siole=a bigong # sunu Ecg=eowes, earm anhaga, # eft to leodum; *$r him Hygd gebead # hord ond rice beagas ond bregostol, # bearne ne truwode *$t he wi= $lfylcum # e*elstolas healdan cu=e, # =a w$s Hygelac dead. No =y $r feasceafte # findan meahton $t =am $=elinge # $nige =inga, *$t he Heardrede # hlaford w$re o==e *one cynedom # ciosan wolde; hw$=re he him on folce # freondlarum heold, estum mid are, # o==$t he yldra wear=, Wedergeatum weold. # Hyne wr$cm$cgas ofer s$ sohtan, # suna Ohteres; h$fdon hy forhealden # helm Scylfinga, *one selestan # s$cyninga *ara =e in Swiorice # sinc brytnade, m$rne *eoden. # Him *$t to mearce wear=; he *$r% for% feorme # feorhwunde hleat sweordes swengum, # sunu Hygelaces, ond him% eft gewat # Ongen=ioes bearn hames niosan, # sy==an Heardred l$g, let =one bregostol # Biowulf healdan, Geatum wealdan. # *$t w$s god cyning. Se =$s leodhryres # lean gemunde uferan dogrum. # Eadgilse wear= feasceaftum freond, # folce gestepte ofer s$ side # sunu Ohteres, wigum ond w$pnum; # he gewr$c sy==an cealdum cearsi=um, # cyning ealdre bineat. Swa he ni=a gehwane # genesen h$fde, sli=ra geslyhta%, # sunu Ecg=iowes, ellenweorca, # o= =one anne d$g *e he wi= *am wyrme # gewegan sceolde. Gewat *a twelfa sum # torne gebolgen dryhten Geata # dracan sceawian. H$fde *a gefrunen # hwanan sio f$h= aras, bealoni= biorna; # him to bearme cwom ma=*umf$t m$re # *urh =$s meldan hond. Se w$s on =am =reate # *reotteo=a secg, se =$s orleges # or onstealde, h$ft hygegiomor, # sceolde hean =onon wong wisian. # He ofer willan giong to =$s =e he eor=sele # anne wisse, hl$w under hrusan # holmwylme neh, y=gewinne; # se w$s innan full wr$tta ond wira. # Weard unhiore, gearo gu=freca, # goldma=mas heold, eald under eor=an. # n$s *$t y=e ceap to gegangenne # gumena $nigum. Ges$t =a on n$sse # ni=heard cyning, *enden h$lo abead # heor=geneatum, goldwine Geata. # Him w$s geomor sefa, w$fre ond w$lfus, # wyrd ungemete neah, se =one gomelan # gretan sceolde, secean sawle hord, # sundur ged$lan lif wi= lice, # no *on lange w$s feorh $*elinges # fl$sce bewunden. Biowulf ma*elade, # bearn Ecg=eowes: Fela ic on giogo=e # gu=r$sa gen$s, orleghwila; # ic *$t eall gemon. Ic w$s syfanwintre, # *a mec sinca% baldor%, freawine folca, # $t minum f$der%genam; heold mec ond h$fde # Hre=el cyning, geaf me sinc ond symbel, # sibbe gemunde. N$s ic him to life # la=ra owihte, beorn in% burgum, # *onne his bearna hwylc Herebeald ond H$=cyn # o==e Hygelac min. W$s *am yldestan # ungedefelice m$ges d$dum # mor*orbed stred, sy==an hyne h$=cyn # of hornbogan, his freawine, # flane geswencte, miste mercelses # ond his m$g ofscet, bro=or o=erne # blodigan gare. *$t w$s feohleas gefeoht, # fyrenum gesyngad, hre=re hygeme=e; # sceolde hw$=re swa *eah $=eling unwrecen # ealdres linnan. Swa bi= geomorlic # gomelum ceorle to gebidanne, # *$t his byre ride giong on galgan, # *onne he gyd wrece, sarigne sang, # *onne his sunu hanga= hrefne to hro=re, # ond he him helpe% ne m$g, eald ond infrod, # $nige gefremman. Symble bi= gemyndgad # morna gehwylce eaforan ellorsi=; # o=res ne gyme= to gebidanne # burgum in innan yrfeweardas, # *onne se an hafa= *urh dea=es nyd # d$da gefondad. Gesyh= sorhcearig # on his suna bure winsele westne, # windge reste reote berofene. # Ridend swefa=, h$le= in ho=man; # nis *$r hearpan sweg, gomen in geardum, # swylce =$r iu w$ron. Gewite= *onne on sealman, # sorhleo= g$le= an $fter anum; # *uhte him eall to rum, wongas ond wicstede. # Swa Wedra helm $fter Herebealde # heortan sorge weallende% w$g. # Wihte ne meahte on =am feorhbonan # f$gh=e gebetan; no =y $r he *one hea=orinc # hatian ne meahte la=um d$dum, # *eah him leof ne waes He =a mid *$re sorhge, # *e him swa% sar belamp, gumdream ofgeaf, # godes leoht geceas, eaferum l$fde, # swa de= eadig mon, lond ond leodbyrig, # *a he of life gewat. *a w$s synn ond sacu # Sweona ond Geata ofer wid% w$ter, # wroht gem$ne, hereni= hearda, # sy==an Hre=el swealt, o==e him Ongen=eowes # eaferan w$ran frome, fyrdhwate, # freode ne woldon ofer heafo healdan, # ac ymb Hreosnabeorh eatolne inwitscear # oft gefremedon%. *$t m$gwine # mine gewr$can, f$h=e ond fyrene, # swa hyt gefr$ge w$s, *eah =e o=er his # ealdre gebohte, heardan ceape: # H$=cynne wear=, Geata dryhtne, # gu= ons$ge. *a ic on morgne gefr$gn # m$g o=erne billes ecgum # on bonan st$lan, *$r Ongen*eow # Eofores niosa=. Gu=helm toglad, # gomela Scylfing hreas hildeblac%; # hond gemunde f$h=o genoge, # feorhsweng ne ofteah. Ic him *a ma=mas, # *e he me sealde, geald $t gu=e, # swa me gife=e w$s, leohtan sweorde; # he me lond forgeaf, eard, e=elwyn. # N$s him $nig *earf *$t he to Gif=um # o==e to Gardenum o==e in Swiorice # secean *urfe wyrsan% wigfrecan, # weor=e gecy*an. Symle ic him on fe=an # beforan wolde, ana on orde, # ond swa to aldre sceall s$cce fremman, # *enden *is sweord *ola=, *$t mec $r ond si= # oft gel$ste. Sy==an ic for duge=um # D$ghrefne wear= to handbonan, # Huga cempan; nalles he =a fr$twe # Frescyninge%, breostweor=unge, # bringan moste, ac in compe% gecrong # cumbles hyrde, $*eling on elne; # ne w$s ecg bona, ac him hildegrap # heortan wylmas, banhus gebr$c. # Nu sceall billes ecg, hond ond heard sweord, # ymb hord wigan. Beowulf ma=elode, # beotwordum spr$c niehstan si=e: # Ic gene=de fela gu=a on geogo=e; # gyt ic wylle, frod folces weard, # f$h=e secan, m$r=u% fremman, # gif mec se manscea=a of eor=sele # ut gesece=. Gegrette =a # gumena gehwylcne, hwate helmberend, # hindeman si=e, sw$se gesi=as: # Nolde ic sweord beran, w$pen to wyrme, # gif ic wiste hu wi= =am agl$cean # elles% meahte gylpe wi=gripan, # swa ic gio wi=% Grendle dyde. Ac ic =$r hea=ufyres # hates wene, ore=es% ond attres%; # for=on ic me on haf bord ond byrnan. # Nelle ic beorges weard forfleon% fotes trem, # ac unc fur=ur% sceal weor=an $t wealle, # swa unc wyrd geteo=, metod manna gehw$s. # Ic eom on mode from *$t ic wi= *one gu=flogan # gylp ofersitte. Gebide ge on beorge # byrnum werede, secgas on searwum, # hw$=er sel m$ge $fter w$lr$se # wunde gedygan uncer twega. # Nis *$t eower si= ne gemet mannes, # nefne% min anes, *$t% he wi= agl$cean # eofo=o d$le, eorlscype efne. # Ic mid elne sceall gold gegangan, # o==e gu= nime=, feorhbealu frecne, # frean eowerne. Aras =a bi ronde # rof oretta, heard under helme, # hiorosercean b$r under stancleofu, # strengo getruwode anes mannes. # Ne bi= swylc earges si=. Geseah =a be wealle # se =e% worna fela, gumcystum god, # gu=a gedigde, hildehlemma, # *onne hnitan fe=an, stondan% stanbogan, # stream ut *onan brecan of beorge. # W$s *$re burnan w$lm hea=ofyrum hat; # ne meahte horde neah unbyrnende # $nige hwile deop gedygan # for dracan lege. Let =a of breostum, # =a he gebolgen w$s, Wedergeata leod # word ut faran, stearcheort styrmde; # stefn in becom hea=otorht hlynnan # under harne stan. Hete w$s onhrered, # hordweard oncniow mannes reorde; # n$s =$r mara fyrst freode to friclan. # From $rest cwom oru= agl$cean # ut of stane, hat hildeswat. # Hruse dynede. Biorn under beorge # bordrand onswaf wi= =am gryregieste, # Geata dryhten; =a w$s hringbogan # heorte gefysed s$cce to seceanne. # Sweord $r gebr$d god gu=cyning, # gomele lafe, ecgum unslaw%; # $ghw$=rum w$s bealohycgendra # broga fram o=rum. Sti=mod gestod # wi=% steapne rond winia bealdor, # =a se wyrm gebeah snude tosomne; # he on searwum bad. Gewat =a byrnende # gebogen scri=an, to gescipe scyndan. # Scyld wel gebearg life ond lice # l$ssan hwile m$rum *eodne # *onne his myne sohte, =$r he *y fyrste, # forman dogore wealdan moste # swa him wyrd ne gescraf re= $t hilde. # Hond up abr$d Geata dryhten, # gryrefahne sloh incgelafe, # *$t sio ecg gewac brun on bane, # bat unswi=or *onnehis =iodcyning # *earfe h$fde, bysigum geb$ded. # *a w$s beorges weard $fter hea=uswenge # on hreoum mode, wearp w$lfyre; # widesprungon hildeleoman. # Hre=sigora ne gealp goldwine Geata; # gu=bill geswac, nacod $t ni=e, # swa hyt no sceolde, iren $rgod. # Ne w$s *$t e=e si=, *$t se m$ra # maga Ecg=eowes grundwong *one # ofgyfan wolde; sceolde ofer% willan # wic eardian elles hwergen, # swa sceal $ghwylc mon al$tan l$ndagas. # N$s =a long to =on *$t =a agl$cean hy # eft gemetton. Hyrte hyne hordweard # hre=er $=me weoll niwan stefne; # nearo =rowode, fyre befongen, # se =e $r folce weold. Nealles him on heape # handgesteallan%, $=elinga bearn, # ymbe gestodon hildecystum, # ac hy on holt bugon, ealdre burgan. # Hiora in anum weoll sefa wi= sorgum; # sibb $fre ne m$g wiht onwendan # *am =e wel *ence=. Wiglaf w$s haten # Weoxstanes sunu, leoflic lindwiga, # leod Scylfinga, m$g $lfheres; # geseah his mondryhten under heregriman # hat *rowian. Gemunde =a =a are # *e he him $r forgeaf, wicstede weligne # W$gmundinga, folcrihta gehwylc, # swa his f$der ahte. Ne mihte =a forhabban; # hond rond gefeng, geolwe linde, # gomel swyrd geteah, *$t w$s mid eldum # Eanmundes laf, suna Ohteres%. *am $t s$cce wear=, wr$ccan% wineleasum, # Weohstan% bana meces ecgum, # ond his magum $tb$r brunfagne helm, # hringde byrnan, eald sweord etonisc; # *$t him Onela forgeaf, his g$delinges # gu=gew$du, fyrdsearo fuslic, # no ymbe =a f$h=e spr$c, *eah =e he his bro=or bearn # abredwade. He fr$twe geheold # fela missera, bill ond byrnan, # o==$t his byre mihte eorlscipe efnan # swa his $rf$der; geaf him =a mid Geatum # gu=gew$da, $ghw$s unrim, # *a he of ealdre gewat, frod on for=weg. # *a w$s forma si= geongan cempan, # *$t he gu=e r$s mid his freodryhtne # fremman sceolde. Ne gemealt him se modsefa, # ne his m$ges% laf gewac $t wige; # *$t% se wyrm onfand, sy==an hie tog$dre # gegan h$fdon. Wiglaf ma=elode, # wordrihta fela s$gde gesi=um # him w$s sefa geomor: Ic =$t m$l% geman, # *$r we medu *egun, *onne we% geheton # ussum hlaforde in biorsele, # =e us =as beagas geaf, *$t we him =a gu=getawa # gyldan woldon gif him *yslicu # *earf gelumpe, helmas ond heard sweord. # =e he usic on herge geceas to =yssum si=fate # sylfes willum, onmunde usic m$r=a, # ond me *as ma=mas geaf, *e he usic garwigend # gode tealde, hwate helmberend, # *eah =e hlaford us *is ellenweorc # ana a=ohte to gefremmanne, # folces hyrde, for=am he manna m$st # m$r=a gefremede, d$da dollicra. # Nu is se d$g cumen *$t ure mandryhten # m$genes behofa=, godra gu=rinca; # wutun gongan to, helpan hildfruman, # *enden hyt sy, gledegesa grim. # God wat on mec *$t me ic micle leofre # *$t minne lichaman mid minne goldgyfan # gled f$=mie. Ne *ynce= me gerysne # *$t we rondas beren eft to earde, # nemne we $ror m$gen fane gefyllan, # feorh ealgian Wedra =eodnes. # Ic wat geare% *$t n$ron ealdgewyrht, # *$t he ana scyle Geata% dugu=e # gnorn *rowian, gesigan $t s$cce; # urum sceal sweord ond helm, byrne ond beaduscrud%, # bam gem$ne. Wod *a *urh *one w$lrec, # wigheafolan b$r frean on fultum, # fea worda cw$=%: Leofa Biowulf, # l$st eall tela, swa =u on geogu=feore # geara gecw$de *$t =u ne al$te # be =e lifigendum dom gedreosan. # Scealt nu d$dum rof, $=eling anhydig, # ealle m$gene feorh ealgian; # ic =e full$stu. $fter =am wordum # wyrm yrre cwom, atol inwitg$st, # o=re si=e fyrwylmum fah # fionda niosian%, la=ra manna; # ligy=um forborn. bord wi= rond, # byrne ne meahte geongum garwigan # geoce gefremman, ac se maga geonga # under% his m$ges scyld elne geeode, # *a his agen w$s% gledum forgrunden. # *a gen gu=cyning m$r=a% gemunde, # m$genstrengo sloh hildebille, # *$t hyt on heafolan stod ni*e genyded; # n$gling forb$rst, geswac $t s$cce # sweord Biowulfes, gomol ond gr$gm$l. # Him *$t gife=e ne w$s *$t him irenna # ecge mihton helpan $t hilde; # w$s sio hond to strong, se =e meca gehwane, # mine gefr$ge, swenge ofersohte, # *onne he to s$cce b$r w$pen wundrum% heard; # n$s him wihte =e sel. *a w$s *eodscea=a # *riddan si=e, frecne fyrdraca, # f$h=a gemyndig, r$sde on =one rofan, # *a him rum ageald, hat ond hea=ogrim, # heals ealne ymbefeng biteran banum; # he geblodegod wear= sawuldriore, # swat y=um weoll. =a ic $t *earfe gefr$gn% # *eodcyninges andlongne eorl # ellen cy=an, cr$ft ond cen=u, # swa him gecynde w$s. Ne hedde he *$s heafolan, # ac sio hand gebarn modiges mannes, # *$r he his m$ges% healp, *$t he *one ni=g$st # nio=or hwene sloh, secg on searwum, # *$t =$t sweord gedeaf, fah ond f$ted, # *$t =$t fyr ongon swe=rian sy==an. # *a gen sylf cyning geweold his gewitte, # w$llseaxe gebr$d biter ond beaduscearp, # *$t he on byrnan w$g; forwrat Wedra helm # wyrm on middan. Feond gefyldan # ferh ellen wr$c, ond hi hyne *a begen # abroten h$fdon, sib$=elingas. # Swylc sceolde secg wesan, *egn $t =earfe. # *$t =am *eodne w$s si=ast% sigehwila # sylfes d$dum, worlde geweorces. # =a sio wund ongon, *e him se eor=draca% # $r geworhte, swelan ond swellan; # he *$t sona onfand, *$t him on breostum # bealoni=e% weoll attor on innan. # =a se $=eling giong *$t he bi wealle # wishycgende ges$t on sesse; # seah on enta geweorc, hu =a stanbogan # stapulum f$ste ece eor=reced # innan healde. Hyne *a mid handa # heorodreorigne, *eoden m$rne, # *egn ungemete till winedryhten% his # w$tere gelafede, hilde s$dne, # ond his helm% onspeon. Biowulf ma*elode # he ofer benne spr$c, wunde w$lbleate; # wisse he gearwe *$t he d$ghwila # gedrogen h$fde, eor=an wynne%; # =a w$s eall sceacen dogorgerimes, # dea= ungemete neah: Nu ic suna minum # syllan wolde gu=gew$du, # *$r me gife=e swa $nig yrfeweard # $fter wurde lice gelenge. # Ic =as leode heold fiftig wintra; # n$s se folccyning, ymbesittendra # $nig =ara, *e mec gu=winum # gretan dorste, egesan =eon. # Ic on earde bad m$lgesceafta, # heold min tela, ne sohte searoni=as, # ne me swor fela a=a on unriht. # Ic =$s ealles m$g feorhbennum seoc # gefean habban; for=am me witan ne =earf # waldend fira mor=orbealo maga, # *onne min sceace= lif of lice. # Nu =u lungre geong hord sceawian # under harne stan, Wiglaf leofa, # nu se wyrm lige=, swefe= sare wund, # since bereafod. Bio nu on ofoste, # *$t ic $rwelan, gold$ht ongite, # gearo sceawige swegle searogimmas, # *$t ic =y seft m$ge $fter ma==umwelan # min al$tan lif ond leodscipe, # *one ic longe heold. =a ic snude gefr$gn # sunu Wihstanes $fter wordcwydum # wundum dryhtne hyran hea=osiocum, # hringnet beran, brogdne beadusercean # under% beorges hrof. Geseah =a sigehre=ig, # *a he bi sesse geong, mago*egn modig # ma==umsigla fealo, gold glitinian # grunde getenge, wundur on wealle, # ond *$s wyrmes denn, ealdes uhtflogan, # orcas stondan, fyrnmanna fatu # feormendlease, hyrstum behrorene; # *$r w$s helm monig eald ond omig, # earmbeaga fela searwum ges$led. # Sinc ea=e m$g, gold on grunde%, # gumcynnes gehwone oferhigian, # hyde se =e wylle. Swylce he siomian geseah # segn eallgylden heah ofer horde, # hondwundra m$st, gelocen leo=ocr$ftum; # of =am leoma% stod, *$t he *one grundwong # ongitan meahte, wr$te% giondwlitan. # N$s =$s wyrmes *$r onsyn $nig, # ac hyne ecg fornam. =a ic on hl$we gefr$gn # hord reafian, eald enta geweorc, # anne mannan, him on bearm hladon% # bunan ond discas sylfes dome; # segn eac genom, beacna beorhtost. # Bill $r gescod ecg w$s iren # ealdhlafordes *am =ara ma=ma # mundbora w$s longe hwile, # ligegesan w$g hatne for horde, # hioroweallende middelnihtum, # o=*$t he mor=re swealt. Ar w$s on ofoste, # eftsi=es georn, fr$twum gefyr=red; # hyne fyrwet br$c, hw$=er collenfer= # cwicne gemette in =am wongstede # Wedra *eoden ellensiocne, # *$r he hine $r forlet. He =a mid *am ma=mum # m$rne *ioden, dryhten sinne, # driorigne fand ealdres $t ende; # he hine eft ongon w$teres weorpan, # o=*$t wordes ord breosthord *urhbr$c. # OOOOO gomel% on gioh=e% # gold sceawode: Ic =ara fr$twa # frean ealles =anc, wuldurcyninge, # wordum secge, ecum dryhtne, # *e ic her on starie, *$s =e ic moste # minum leodum $r swyltd$ge # swylc gestrynan. Nu ic on ma=ma hord # mine% bebohte frode feorhlege, # fremma= gena leoda *earfe; # ne m$g ic her leng wesan. Hata= hea=om$re # hl$w gewyrcean beorhtne $fter b$le # $t brimes nosan; se scel to gemyndum # minum leodum heah hlifian # on Hronesn$sse, *$t hit s$li=end # sy==an hatan Biowulfes biorh, # =a =e brentingas ofer floda genipu # feorran drifa=. Dyde him of healse # hring gyldenne *ioden *risthydig, # *egne gesealde, geongum garwigan, # goldfahne helm, beah ond byrnan, # het hyne brucan well: *u eart endelaf # usses cynnes, W$gmundinga. # Ealle wyrd forsweop% mine magas # to metodsceafte, eorlas on elne; # ic him $fter sceal *$t w$s *am gomelan # ging$ste word breostgehygdum, # $r he b$l cure, hate hea=owylmas; # him of hre=re% gewat sawol secean # so=f$stra dom. =a w$s gegongen # guman% unfrodum earfo=lice, # *$t he on eor=an geseah *one leofestan # lifes $t ende bleate geb$ran. # Bona swylce l$g, egeslic eor=draca # ealdre bereafod, bealwe geb$ded. # Beahhordum leng wyrm wohbogen # wealdan ne moste, ac hine% irenna # ecga fornamon, hearde, hea=oscearde # homera lafe, *$t se widfloga # wundum stille hreas on hrusan # hord$rne neah. Nalles $fter lyfte # lacende hwearf middelnihtum, # ma=m$hta wlonc ansyn ywde, # ac he eor=an gefeoll for =$s hildfruman # hondgeweorce. Huru *$t on lande # lyt manna =ah, m$genagendra, # mine gefr$ge, *eah =e he d$da gehw$s # dyrstig w$re, *$t he wi= attorscea=an # ore=e ger$sde, o==e hringsele # hondum styrede, gif he w$ccende # weard onfunde buon on beorge. # Biowulfe wear= dryhtma=ma d$l # dea=e forgolden; h$fde $ghw$=er% # ende gefered l$nan lifes. # N$s =a lang to =on *$t =a hildlatan # holt ofgefan, tydre treowlogan # tyne $stomne. =a ne dorston $r # dare=um lacan on hyra mandryhtnes # miclan *earfe, ac hy scamiende # scyldas b$ran, gu=gew$du, # *$r se gomela l$g, wlitan on Wilaf. # He gewergad s$t, fe=ecempa, # frean eaxlum neah, wehte hyne w$tre; # him wiht ne speow%. Ne meahte he on eor=an, # =eah he u=e wel, on =am frumgare # feorh gehealdan, ne =$s wealdendes # wiht oncirran; wolde dom godes # d$dum r$dan gumena gehwylcum, # swa he nu gen de=. *a w$s $t =am geongan% # grim ondswaru% e=begete # *am =e $r his elne forleas. Wiglaf ma=elode, # Weohstanes sunu, sec, sarigfer= # seah on unleofe: *$t, la, m$g secgan # se =e wyle so= specan *$t se mondryhten # se eow =a ma=mas geaf, eoredgeatwe, # *e ge *$r on standa=, *onne he on ealubence # oft gesealde healsittendum # helm ond byrnan, *eoden his *egnum, # swylce he *rydlicost ower feor o==e neah # findan meahte, *$t he genunga # ge=gew$du wra=e forwurpe, # =a hyne wig beget. Nealles folccyning # fyrdgesteallum gylpan *orfte; # hw$=re him god u=e, sigora waldend, # *$t he hyne sylfne gewr$c ana mid ecge, # *a him w$s elnes *earf. Ic him lifwra=e # lytle meahte $tgifan $t gu=e, # ond ongan swa *eah ofer min gemet # m$ges helpan; symle w$s *y s$mra, # *onne ic sweorde drep ferh=geni=lan, # fyr unswi=or weoll of gewitte. # Wergendra% to lyt *rong ymbe *eoden, # *a hyne sio *rag becwom. Nu% sceal sinc*ego # ond swyrdgifu, eall e=elwyn # eowrum cynne, lufen alicgean; # londrihtes mot *$re m$gburge # monna $ghwylc idel hweorfan, # sy==an $=elingas feorran gefricgean # fleam eowerne, domleasan d$d. # Dea= bi= sella eorla gehwylcum # *onne edwitlif. Heht =a *$t hea=oweorc # to hagan biodan up ofer ecgclif, # *$r *$t eorlweorod morgenlongne d$g # modgiomor s$t, bordh$bbende, # bega on wenum, endedogores # ond eftcymes leofes monnes. # Lyt swigode niwra spella # se =e n$s gerad, ac he so=lice # s$gde ofer ealle: Nu is wilgeofa # Wedra leoda, dryhten Geata, # dea=bedde f$st, wuna= w$lreste # wyrmes d$dum. Him on efn lige= # ealdorgewinna sexbennum% seoc; # sweorde ne meahte on =am agl$cean # $nige *inga wunde gewyrcean. # Wiglaf site= ofer Biowulfe, # byre Wihstanes, eorl ofer o=rum # unlifigendum, healde= higem$=um # heafodwearde leofes ond la=es. # Nu ys leodum wen orleghwile, # sy==an underne% Froncum ond Frysum # fyll cyninges wide weor=e=. # W$s sio wroht scepen heard wi= Hugas, # sy==an Higelac cwom faran flotherge # on Fresna land, *$r hyne Hetware # hilde gen$gdon%, elne geeodon # mid oferm$gene, *$t se byrnwiga # bugan sceolde, feoll on fe=an, # nalles fr$twe geaf ealdor dugo=e. # Us w$s a sy==an Merewioingas # milts ungyfe=e. Ne ic to% Sweo=eode # sibbe o==e treowe wihte ne wene, # ac w$s wide cu= *$tte Ongen=io # ealdre besny=ede H$*cen Hre*ling # wi= Hrefnawudu, *a for onmedlan # $rest gesohton Geata leode # Gu=scilfingas. Sona him se froda # f$der Ohtheres, eald ond egesfull, # ondslyht% ageaf, abreot brimwisan, # bryd ahredde%, gomela iomeowlan% # golde berofene, Onelan modor # ond Ohtheres, ond =a folgode # feorhgeni=lan, O==$t hi o=eodon # earfo=lice in Hrefnesholt # hlafordlease. Bes$t =a sinherge # sweorda lafe, wundum werge, # wean oft gehet earmre teohhe # ondlonge niht, cw$=, he on mergenne # meces ecgum getan wolde, # sum on galgtreowum% fuglum% to gamene. # Frofor eft gelamp sarigmodum # somod $rd$ge, sy==an hie Hygelaces # horn ond byman, gealdor ongeaton, # *a se goda com leoda dugo=e # on last faran. W$s sio swatswa=u # Sweona% ond Geata, w$lr$s weora # wide gesyne, hu =a folc mid him # f$h=e towehton. Gewat him =a se goda # mid his g$delingum, frod, felageomor, # f$sten secean, eorl Ongen*io, # ufor oncirde; h$fde Higelaces # hilde gefrunen, wlonces wigcr$ft, # wi=res ne truwode, *$t he s$mannum # onsacan mihte, hea=oli=endum # hord forstandan, bearn ond bryde; # beah eft *onan eald under eor=weall. # *a w$s $ht boden Sweona leodum, # segn Higelaces% freo=owong *one # for=% ofereodon, sy==an Hre=lingas # to hagan *rungon. *$r wear= Ongen=iow # ecgum sweorda%, blondenfexa, # on bid wrecen, *$t se *eodcyning # =afian sceolde Eafores anne dom. Hyne yrringa Wulf Wonreding # w$pne ger$hte, *$t him for swenge # swat $drum sprong for= under fexe. # N$s he forht swa =eh, gomela Scilfing, # ac forgeald hra=e wyrsan wrixle # w$lhlem *one, sy==an =eodcyning # *yder oncirde. Ne meahte se snella # sunu Wonredes ealdum ceorle # ondslyht% giofan, ac he him on heafde # helm $r gescer, *$t he blode fah # bugan sceolde, feoll on foldan; # n$s he f$ge *a git, ac he hyne gewyrpte, # *eah =e him wund hrine. Let se hearda # Higelaces *egn bradne% mece, # *a his bro=or l$g, ealdsweord eotonisc, # entiscne helm brecan ofer bordweal; # =a gebeah cyning, folces hyrde, # w$s in feorh dropen. =a w$ron monige # *e his m$g wri=on, ricone ar$rdon, # =a him gerymed wear= *$t hie w$lstowe # wealdan moston. *enden reafode # rinc o=erne, nam on Ongen=io # irenbyrnan, heard swyrd hilted # ond his helm somod, hares hyrste # Higelace b$r. He% =am% fr$twum feng # ond him f$gre gehet leana mid% leodum, # ond gel$ste%swa. geald *one gu=r$s # Geata dryhten, Hre=les eafora, # *a he to ham becom, Iofore ond Wulfe # mid oferma=mum, sealde hiora gehw$=rum # hund *usenda landes ond locenra beaga # ne =orfte him =a lean o=witan mon on middangearde, # sy==an% hie =a m$r=a geslogon, ond =a Iofore forgeaf # angan dohtor, hamweor=unge, # hyldo to wedde. *$t ys sio f$h=o # ond se feondscipe, w$lni= wera, # =$s =e ic wen% hafo, *e us secea= to # Sweona leoda, sy==an hie gefricgea= # frean userne ealdorleasne, # *one =e $r geheold wi= hettendum # hord ond rice $fter h$le=a hryre, # hwate Scildingas, folcred fremede # o==e fur=ur gen eorlscipe efnde. # Nu% is ofost betost *$t we *eodcyning # *$r sceawian ond *one gebringan, # *e us beagas geaf, on adf$re. # Ne scel anes hw$t meltan mid *am modigan, # ac *$r is ma=ma hord, gold unrime # grimme geceapod%, ond nu $t si=estan # sylfes feore beagas gebohte%. # *a sceall brond fretan, $led *eccean, # nalles eorl wegan ma==um to gemyndum, # ne m$g= scyne habban on healse # hringweor=unge, ac sceal geomormod, # golde bereafod, oft nalles $ne # elland tredan, nu se herewisa # hleahtor alegde, gamen ond gleodream. # For=on sceall gar wesan monig, morgenceald, # mundum bewunden, h$fen on handa, # nalles hearpan sweg wigend weccean, # ac se wonna hrefn fus ofer f$gum # fela reordian, earne secgan # hu him $t $te speow, *enden he wi= wulf # w$l reafode. Swa se secg hwata # secggende w$s la=ra spella; # he ne leag fela wyrda ne worda. # Weorod eall aras; eodon unbli=e # under Earnan$s, wollenteare # wundur% sceawian. Fundon =a on sande # sawulleasne hlimbed healdan # *one *e him hringas geaf $rran m$lum; # *a w$s ended$g godum gegongen, # *$t se gu=cyning, Wedra *eoden # wundordea=e swealt. $r hi *$r gesegan # syllicran wiht, wyrm on wonge # wi=err$htes *$r la=ne% licgean; # w$s se legdraca grimlic, gryrefah%, # gledum besw$led. Se w$s fiftiges # fotgemearces lang on legere, # lyftwynne heold nihtes hwilum, # ny=er eft gewat dennes niosian; # w$s =a dea=e f$st, h$fde eor=scrafa # ende genyttod. Him big stodan # bunan ond orcas, discas lagon # ond dyre swyrd, omige, *urhetone, # swa hie wi= eor=an f$=m *usend wintra # *$r eardodon. *onne w$s *$t yrfe, # eacencr$ftig, iumonna gold # galdre bewunden, *$t =am hringsele # hrinan ne moste gumena $nig, # nefne god sylfa, sigora so=cyning, # sealde *am =e he wolde he is manna gehyld # hord openian, efne swa hwylcum manna # swa him gemet =uhte. *a w$s gesyne # *$t se si= ne =ah *am =e unrihte # inne gehydde wr$te% under wealle. # Weard $r ofsloh feara sumne; # *a sio f$h= gewear= gewrecen wra=lice. # Wundur hwar *onne eorl ellenrof # ende gefere lifgesceafta, # *onne leng ne m$g mon mid his magum% # meduseld buan. Swa w$s Biowulfe, # *a he biorges weard sohte, searoni=as; # seolfa ne cu=e *urh hw$t his worulde gedal # weor=an sceolde. Swa hit o= domes d$g # diope benemdon *eodnas m$re, # *a =$t *$r dydon, *$t se secg w$re # synnum scildig, hergum gehea=erod, # hellbendum f$st, wommum gewitnad, # se =one wong strude%, n$s he goldhw$te # gearwor h$fde agendes est # $r gesceawod. Wiglaf ma=elode, # Wihstanes sunu: Oft sceall eorl monig # anes willan wr$c adreogan%, # swa us geworden is. Ne meahton we gel$ran # leofne *eoden, rices hyrde, # r$d $nigne, *$t he ne grette # goldweard *one, lete hyne licgean # *$r he longe w$s, wicum wunian # o= woruldende; heold on heahgesceap. # Hord ys gesceawod, grimme gegongen; # W$s *$t gife=e to swi= *e =one *eodcyning% # *yder ontyhte. Ic w$s *$r inne # ond *$t eall geondseh, recedes geatwa, # *a me gerymed w$s, nealles sw$slice # si= alyfed inn under eor=weall # Ic on ofoste gefeng micle mid mundum # m$genbyr=enne hordgestreona, # hider ut$tb$r cyninge minum. # Cwico w$s *a gena, wis ond gewittig; # worn eall gespr$c gomol on geh=o # ond eowic gretan het, b$d *$t ge geworhton # $fter wines d$dum in b$lstede # beorh*one hean, micelne ond m$rne, # swa he manna w$s wigend weor=fullost # wide geond eor=an, *enden he burhwelan # brucan moste. Uton nu efstan # o=re si=e%, seon ond secean # searogimma% ge*r$c, wundur under wealle; # ic eow wisige, *$t ge genoge # neon sceawia= beagas ond brad gold. # Sie sio b$r gearo, $dre ge$fned, # *onne we ut cymen, ond *onne geferian # frean userne, leofne mannan, # *$r he longe sceal on =$s waldendes # w$re ge*olian. Het =a gebeodan # byre Wihstanes, h$le hildedior, # h$le=a monegum boldagendra, # *$t hie b$lwudu feorran feredon, # folcagende, godum togenes: # Nu sceal gled fretan, weaxan wonna leg # wigena strengel, *one =e oft gebad # isernscure, *onne str$la storm # strengum geb$ded scoc ofer scildweall, # sceft nytte heold, fe=ergearwum% fus # flane fulleode. Huru se snotra # sunu Wihstanes acigde of cor=re # cyninges% *egnas syfone%tosomne%, # *a selestan, eode eahta sum # under inwithrof hilderinca%; # sum on handa b$r $ledleoman, # se =e on orde geong. N$s =a on hlytme # hwa *$t hord strude, sy==an orwearde # $nigne d$l secgas gesegon # on sele wunian, l$ne licgan; # lyt $nig mearn *$t hi ofostlice% # ut geferedon dyre ma=mas. # Dracan ec scufun, wyrm ofer weallclif, # leton weg niman, flod f$=mian # fr$twa hyrde. *a w$s wunden gold # on w$n hladen, $ghw$s unrim, # $*eling% boren, har hilderinc # to Hronesn$sse. Him =a gegiredan # Geata leode ad on eor=an # unwaclicne, helmum% behongen, # hildebordum, beorhtum byrnum, # swa he bena w$s; alegdon =a tomiddes # m$rne *eoden h$le= hiofende, # hlaford% leofne. Ongunnon *a on beorge # b$lfyra m$st wigend weccan; # wudurec% astah, sweart ofer swio=ole%, # swogende leg wope bewunden # windblond gel$g, o=*$t he =a banhus # gebrocen h$fde%, hat on hre=re. # Higum unrote modceare m$ndon, # mondryhtnes cwealm%; swylce giomorgyd # Geatisc% meowle bundenheorde% song% sorgcearig # swi=e% geneahhe *$t hio hyre heofungdagas% # hearde ondrede%, w$lfylla worn%, # werudes egesan, hyn=o ond h$ftnyd%. # Heofon rece sweag%. Geworhton *a # Wedra leode hleo on hoe, # se w$s heah ond brad, w$gli=endum # wide gesyne, ond betimbredon% # on tyn dagum beadurofes becn, # bronda lafe wealle beworhton, # swa hyt weor=licost foresnotre men # findan mihton. Hi on beorg dydon # beg ond siglu, eall swylce hyrsta, # swylce on horde $r ni=hedige men # genumen h$fdon, forleton eorla gestreon # eor=an healdan, gold on greote, # *$r hit nu gen lifa= eldum swa unnyt # swa hit% $ror% w$s. *a ymbe hl$w riodan # hildediore, $*elinga bearn, # ealra twelfe%, woldon ceare% cwi=an # ond kyning m$nan, wordgyd wrecan # ond ymb wer% sprecan; eahtodan eorlscipe # ond his ellenweorc dugu=um demdon, # swa hit gedefe% bi=% *$t mon his winedryhten # wordum herge, ferh=um freoge%, # *onne he for= scile of lichaman # l$ded% weor=an. Swa begnornodon # Geata leode hlafordes% hryre%, # heor=geneatas, cw$don *$t he w$re # wyruldcyninga manna% mildust # ond mon=w$rust%, leodum li=ost # ond lofgeor # tweode gifena in =ys ginnan grunde%. # Heo =ar =a gearwe funde mundbyrd $t =am m$ran *eodne, # *a heo ahte m$ste *earfe, hyldo *$s hehstan deman, # *$t he hie wi= *$s hehstan brogan gefri=ode, frym=a waldend. # Hyre =$s f$der on roderum torhtmod ti=e gefremede, # *e heo ahte trumne geleafan a to =am $lmihtigan. # Gefr$gen ic =a Holofernus winhatan wyrcean georne # ond eallum wundrum *rymlic girwan up sw$sendo. # To =am het se gumena baldor ealle =a yldestan =egnas; # hie =$t ofstum miclum r$fndon, rondwiggende, # comon to =am rican *eodne feran, folces r$swan. # *$t w$s *y feor=an dogore *$s =e Iudith hyne, # gleaw on ge=once, ides $lfscinu, # $rest gesohte. Hie =a to =am symle # sittan eodon, wlance to wingedrince, # ealle his weagesi=as, bealde byrnwiggende. # *$r w$ron bollan steape boren $fter bencum gelome, # swylce eac bunan ond orcas fulle fletsittendum; # hie *$t f$ge *egon, rofe rondwiggende, # *eah =$s serica ne wende, egesful eorla dryhten. # =a wear= Holofernus, goldwine gumena, # on gytesalum, hloh ond hlydde, # hlynede ond dynede, *$t mihten fira bearn # feorran gehyran hu se sti=moda # styrmde ond gylede, modig ond medugal, # manode geneahhe bencsittende # *$t hi geb$rdon wel. Swa se inwidda # ofer ealne d$g dryhtguman sine # drencte mid wine, swi=mod sinces brytta, # o=*$t hie on swiman lagon, oferdrencte his dugu=e ealle, # swylce hie w$ron dea=e geslegene, agotene goda gehwylces. # Swa het se gumena aldor fylgan fletsittendum, # o=*$t fira bearnum neal$hte%niht seo *ystre. # Het =a ni=a geblonden *a eadigan m$g= # ofstum fetigan to his bedreste # beagum gehl$ste, hringum gehrodene. # Hie hra=e fremedon, anbyhtscealcas, # swa him heora ealdor bebead, byrnwigena brego, # bearhtme stopon to =am gysterne, # *$r hie Iudith=e fundon ferh=gleawe, # ond =a fromlice lindwiggende # l$dan ongunnon *a torhtan m$g= # to tr$fe *am hean, *$r se rica hyne # reste on symbel nihtes inne, # nergende la=, Holofernus. # *$r w$s eallgylden fleohnet f$ger # ymbe *$s folctogan bed ahongen, # *$t se bealofulla mihte wlitan *urh, # wigena baldor, on $ghwylcne # *e =$r inne com h$le=a bearna, # ond on hyne n$nig monna cynnes, # nym=e se modiga hw$ne ni=e rofra # him *e near hete rinca to rune gegangan. # Hie =a on reste gebrohton snude% =a snoteran idese; # eodon =a stercedferh=e%, h$le= heora hearran cy=an # *$t w$s seo halige meowle gebroht on his burgetelde. # *a wear= se brema on mode bli=e, burga ealdor, # *ohte =a beorhtan idese mid widle ond mid womme besmitan. # Ne wolde *$t wuldres dema ge=afian, *rymmes hyrde, # ac he him *$s =inges gestyrde, dryhten, duge=a waldend. # Gewat =a se deofulcunda, galferh= gumena =reate # bealofull% his beddes neosan, # *$r he sceolde his bl$d forleosan $dre binnan anre nihte; # h$fde =a his ende gebidenne on eor=an unsw$slicne, # swylcne he $r $fter worhte, *earlmod =eoden gumena, # *enden he on =ysse worulde wunode under wolcna hrofe. # Gefeol =a wine swa druncen se rica on his reste middan, # swa he nyste r$da nanne on gewitlocan. # Wiggend stopon ut of =am inne # ofstum miclum, weras winsade, # *e =one w$rlogan, la=ne leodhatan, # l$ddon to bedde nehstan si=e. # *a w$s nergendes *eowen *rymful, # *earle gemyndig hu heo *one atolan # ea=ost mihte ealdre ben$man # $r se unsyfra, womfull, onwoce. # Genam =a wundenlocc scyppendes m$g= # scearpne mece, scurum heardne, # ond of scea=e abr$d swi=ran folme; # ongan =a swegles weard be naman nemnan, # nergend ealra woruldbuendra, # ond *$t word acw$=: "Ic =e, frym=a god # ond frofre g$st, bearn alwaldan, # biddan wylle miltse *inre # me *earfendre, =rynesse =rym. # *earle ys me nu =a heorte onh$ted # ond hige geomor, swy=e mid sorgum gedrefed. # Forgif me, swegles ealdor, sigor ond so=ne geleafan, # *$t ic mid *ys sweorde mote geheawan *ysne mor=res bryttan; # geunne me minra gesynta, *earlmod *eoden gumena. # Nahte ic *inre n$fre miltse *on maran *earfe. # Gewrec nu, mihtig dryhten, torhtmod tires brytta, # *$t me ys *us torne on mode, hate on hre=re minum." # Hi =a se hehsta dema $dre mid elne onbryrde, # swa he de= anra gehwylcne herbuendra # *e hyne him to helpe sece= mid r$de ond mid rihte geleafan. # *a wear= hyre rume on mode, haligre hyht geniwod; # genam =a *one h$=enan mannan f$ste be feaxe sinum, # teah hyne folmum wi= hyre weard bysmerlice, # ond *one bealofullan listum alede, # la=ne mannan, swa heo =$s unl$dan # ea=ost mihte wel gewealdan. # Sloh =a wundenlocc *one feondscea=an # fagum mece, hete*oncolne, # *$t heo healfne forcearf *one sweoran him, # *$t he on swiman l$g, druncen ond dolhwund. # N$s =a dead *a gyt, ealles orsawle; # sloh =a eornoste ides ellenrof # o=re% si=e *one h$=enan hund, # *$t him *$t heafod wand for= on =a flore. # L$g se fula leap gesne be$ftan, # g$st ellor hwearf under neowelne n$s # ond =$r geny=erad w$s, susle ges$led # sy==an $fre, wyrmum bewunden, # witum gebunden, hearde geh$fted # in hellebryne efter hinsi=e. # Ne =earf he hopian no, *ystrum for=ylmed, # *$t he =onan mote of =am wyrmsele, # ac =$r wunian sceal awa to aldre # butan ende for= in =am heolstran ham, # hyhtwynna leas. H$fde =a gefohten # forem$rne bl$d Iudith $t gu=e, # swa hyre god u=e, swegles ealdor, # *e hyre sigores onleah. *a seo snotere m$g= # snude gebrohte *$s herew$=an # heafod swa blodig on =am f$telse # *e hyre foregenga, blachleor ides, # hyra begea nest, =eawum ge=ungen, # *yder on l$dde, ond hit *a% swa heolfrig # hyre on hond ageaf, hige=oncolre%, # ham to berenne, Iudith gingran% sinre. # Eodon =a gegnum *anonne *a idesa ba # ellen*riste, o=*$t hie becomon, # collenferh=e, eadhre=ige m$g=, # ut of =am herige, *$t hie sweotollice # geseon mihten *$re wlitegan byrig # weallas blican, Bethuliam. # Hie =a beahhrodene fe=elaste # for= onettan, o= hie gl$dmode # gegan h$fdon to =am wealgate. # Wiggend s$ton, weras w$ccende # wearde heoldon% in =am f$stenne, # swa =am folce $r geomormodum # Iudith% bebead, searo=oncol m$g=, # *a heo on si= gewat, ides ellenrof. # W$s =a eft cumen leof to leodum, # ond =a lungre het gleawhydig wif # gumena sumne of =$re ginnan byrig # hyre togeanes gan, ond hi ofostlice # in forl$ton % *urh =$s wealles geat, # ond *$t word acw$= to =am sigefolce: # "Ic eow secgan m$g *oncwyr=e *ing, # *$t ge ne *yrfen leng murnan on mode. # Eow ys metod bli=e, cyninga wuldor; # *$t gecy=ed wear= geond woruld wide, # *$t eow ys wuldorbl$d torhtlic toweard # ond tir gife=e *ara l$==a # *e ge lange drugon." *a wurdon bli=e # burhsittende, sy==an hi gehyrdon # hu seo halige spr$c ofer heanne weall. # Here w$s on lustum. Wi= *$s f$stengeates # folc onette, weras wif somod, # wornum ond heapum, =reatum ond =rymmum # *rungon ond urnon ongean =a *eodnes% m$g= # *usendm$lum, ealde ge geonge. # $ghwylcum wear= men on =$re medobyrig # mod areted, sy==an hie ongeaton # *$t w$s Iudith cumen eft to e=le, # ond =a ofostlice hie mid ea=medum # in forleton. *a seo gleawe het, # golde gefr$tewod, hyre =inenne # *ancolmode *$s herew$=an # heafod onwri=an ond hyt to beh=e # blodig $tywan *am burhleodum, # hu hyre $t beaduwe gespeow. Spr$c =a seo $=ele # to% eallum% *am% folce: "Her ge magon sweotole% # sigerofe% h$le=, leoda r$swan, # on =$s la=estan h$=enes hea=orinces # heafod starian%, Holofernus # unlyfigendes, *e us monna m$st # mor=ra gefremede, sarra sorga, # ond *$t swy=or gyt ycan wolde, # ac him ne u=e god lengran lifes, # *$t he mid l$==um us eglan moste; # ic him ealdor o=*rong *urh godes fultum. # Nu ic gumena gehw$ne *yssa burgleoda # biddan wylle, randwiggendra, # *$t ge recene eow fysan to gefeohte. # Sy==an fyrm=a god, arf$st cyning, # eastan sende leohtne leoman, # bera= linde for=, bord for breostum # ond byrnhomas, scire helmas # in scea=ena gemong, fyllan folctogan # fagum sweordum, f$ge frumgaras. # Fynd syndon eowere gedemed to dea=e, # ond ge dom agon, tir $t tohtan, # swa eow gatacnod hafa= mihtig dryhten # *urh mine hand%." *a wear= snelra werod # snude gegearewod, cenra to campe. # Stopon cynerofe secgas ond gesi=as, # b$ron sige*ufas%, foron to gefeohte # for= on gerihte, h$le= under helmum, # of =$re haligan byrig on =$t d$gred sylf. # Dynedan scildas, hlude hlummon. # *$s se hlanca gefeah wulf in walde, # ond se wanna hrefn, w$lgifre fugel. # Wistan% begen *$t him =a *eodguman # *ohton tilian fylle on f$gum; # ac him fleah on last earn $tes georn, # urigfe=era, salowigpada # sang hildeleo=, hyrnednebba. # Stopon hea=orincas, beornas to beadowe, # bordum be=eahte, hwealfum lindum, # *a =e hwile $r el=eodigra # edwit *oledon, h$=enra hosp. # Him *$t hearde wear= $t =am $scplegan # eallum forgolden, Assyrium, # sy==an Ebreas under gu=fanum # gegan h$ under gu=fanum # gegan h$fdon to =am fyrdwicum. # Hie =a fromlice leton for= fleogan # flana scuras, hilden$dran%, # of hornbogan, str$las stedehearde%; # styrmdon hlude grame gu=frecan%, # garas sendon in heardra gemang. # H$le= w$ron yrre, landbuende, # la=um cynne, stopon styrnmode, # stercedferh=e, wrehton unsofte # ealdgeni=lan medowerige; # mundum brugdon scealcas of scea=um # scirm$led swyrd, ecgum gecoste, # slogon eornoste Assiria # oretm$cgas, ni=hycgende, # nanne ne sparedon *$s herefolces, # heanne ne ricne%, cwicera manna # *e hie ofercuman mihton. Swa =a mago*egnas # on =a morgentid ehton el=eoda # ealle *rage, o=*$t ongeaton # =a =e grame w$ron, =$s herefolces # heafodweardas, *$t him swyrdgeswing # swi=lic eowdon weras Ebrisce. # Hie wordum *$t *am yldestan # ealdor*egnum cy=an eodon, # wrehton cumbolwigan ond him forhtlice # f$rspel bodedon, medowerigum # morgencollan, atolne ecgplegan. # *a ic $dre gefr$gn slegef$ge h$le= # sl$pe tobredon ond wi= *$s bealofullan # burgeteldes werigferh=e% # hwearfum *ringan, Holofernus%. # Hogedon aninga hyra hlaforde # hilde% bodian, $r=on =e him se egesa # on ufan s$te, m$gen Ebrea. # Mynton ealle *$t se beorna brego # ond seo beorhte m$g= in =am wlitegan tr$fe # w$ron $tsomne, Iudith seo $=ele # ond se galmoda, egesfull ond afor. # N$s =eah eorla nan *e =one wiggend # aweccan dorste o==e gecunnian # hu =one cumbolwigan wi= =a halgan m$g= # h$fde geworden, metodes meowlan. # M$gen neal$hte, folc Ebrea, # fuhton *earle heardum heoruw$pnum, # h$fte guldon hyra fyrngeflitu, # fagum swyrdum, ealde $f=oncan; # Assyria wear= on =am d$geweorce # dom geswi=rod, b$lc forbiged. # Beornas stodon ymbe hyra *eodnes tr$f # *earle gebylde, sweorcendferh=e. # Hi =a somod ealle ongunnon cohhetan, # cirman hlude ond gristbitian, # gode orfeorme, mid to=on torn *oligende. # *a w$s hyra tires $t ende, eades% ond ellend$da. # Hogedon *a eorlas aweccan% hyra% winedryhten; # him wiht ne speow. *a wear=% si= ond late # sum to =am arod *ara beadorinca, # *$t% he in *$t burgeteld ni=heard ne=de, # swa hyne nyd fordraf. Funde =a on bedde # blacne licgan% his goldgifan # g$stes gesne, lifes belidenne. # He *a lungre gefeoll freorig to foldan, # ongan his feax teran, hreoh on mode, # ond his hr$gl somod, ond *$t word acw$= # to =am wiggendum *e =$r unrote # ute w$ron: "Her ys geswutelod # ure sylfra forwyrd, toweard getacnod # *$t *$re tide ys mid ni=um neah ge=rungen, # *e we% sculon nyde% losian, somod $t s$cce forweor=an. # Her li= sweorde geheawen, beheafdod healdend ure." # Hi =a hreowigmode wurpon hyra w$pen of dune, # gewitan him werigferh=e on fleam sceacan. # Him mon feaht on last, m$geneacen folc%, # o= se m$sta d$l *$s heriges l$g # hilde ges$ged on =am sigewonge, # sweordum geheawen, wulfum to willan # ond eac w$lgifrum fuglum to frofre. # Flugon =a =e lyfdon%, la=ra lindwerod%. # Him on laste for sweot Ebrea # sigore geweor=od, dome% gedyrsod; # him feng dryhten god f$gre on fultum%, # frea $lmihtig. Hi =a fromlice # fagum swyrdum, h$le= higerofe, # herpa= worhton *urh la=ra gemong, # linde heowon, scildburh sc$ron%. # Sceotend w$ron gu=e gegremede, # guman Ebrisce; *egnas on =a tid # *earle gelyste gargewinnes. # *$r on greot gefeoll se hyhsta d$l # heafodgerimes Assiria # ealdordugu=e, la=an cynnes. # Lythwon becom cwicera to cy==e. # Cirdon cynerofe, wiggend on wi=ertrod, # w$lscel on innan, reocende hr$w. # Rum w$s to nimanne londbuendum # on =am la=estan, hyra ealdfeondum # unlyfigendum heolfrig herereaf, # hyrsta scyne, bord ond bradswyrd, # brune helmas, dyre madmas. # H$fdon domlice on =am folcstede # fynd oferwunnen e=elweardas, # ealdhettende swyrdum aswefede. # Hie on swa=e reston, *a =e him to life # la=ost w$ron cwicera% cynna. # *a seo cneoris eall, m$g=a% m$rost%, # anes mon=es fyrst, wlanc, wundenlocc, # wagon% ond l$ddon to =$re beorhtan byrig, # Bethuliam%, helmas ond hupseax, # hare byrnan, gu=sceorp gumena # golde gefr$tewod, m$rra madma # *onne mon $nig ascegan m$ge # searo*oncelra%; eal *$t =a =eodguman # *rymme geeodon, cene under cumblum # on% compwige *urh Iudithe # gleawe lare, m$g= modigre. # Hi to mede hyre of =am si=fate # sylfre brohton, eorlas $scrofe, # Holofernes sweord ond swatigne helm, # swylce eac side byrnan gerenode readum golde, # ond eal *$t se rinca baldor swi=mod sinces ahte # o==e sundoryrfes, beaga ond beorhtra ma=ma, # hi *$t *$re beorhtan idese ageafon gearo*oncolre. # Ealles =$s Iudith s$gde wuldor weroda dryhtne, # *e hyre weor=mynde geaf, m$r=e on moldan rice, # swylce eac mede on heofonum, sigorlean in swegles wuldre, # *$s *e heo ahte so=ne geleafan to =am $lmihtigan; # huru $t *am ende ne tweode *$s leanes *e heo lange gyrnde. # =$s sy =am leofan drihtne wuldor to widan aldre, # *e gesceop wind ond lyfte, roderas ond rume grundas, # swylce eac re=e streamas ond swegles dreamas, # =urh his sylfes miltse. fore $nigre # egesan n$fde, ne him fultum *$r # f$stne gelyfde; ac he on his welan spede # wr$ste getruwode, and on idel gylp # ealra geornost. Ic *onne swa elebeam # up weaxende on godes huse # ece gewene, and on milde mod # mines drihtnes, and me *$t to worulde # wat to helpe. Ic *e andette # awa to feore on *$re worulde # =e *u geworhtest her; for*an *u eart se gooda, # gleaw on gesyh=e, *e *inne held curan, # *ara haligra. On his heortan cw$= # unhydig sum, ungleawlice, # *$tte god n$re; heo onsceoniendlice # syndon gewordene% and heora willan # wra=e besmitene. N$s *a goddoend # se *e god wiste, ne an fur=um # ealra w$re. *a of heofenum beseah # halig drihten ofer manna bearn, # hw$=er his mihta =a andgyt $nig # ealra h$fde, o==e god wolde # georne secan. Ealle heo on ane # idelnesse symle besegan; # *a w$s so=% nan% mann *e god wolde # georne wyrcan; ne an fur*um # ealra w$re. Ac ge *$s ealle ne magon # andgyt habban *e unrihtes # elne wyrcea= and min folc freta= # swa f$lne hlaf, ne hio god wylla= # georne ciegan; *$r hio forhtiga=, # frecnes egesan $niges ne *urfon. # For*am manna ban # mihtig drihten liste% tosceade=, # *a him licia=; beo= *a gehyrwede% # *e forhycggea= god. Hwylc Israela # ece h$lu syle= of Sione # nym=e sylfa god, *onne he his folc # f$gere alyse= of h$ftnyde, # halig drihten? *onne Iacob by= # on gl$dum s$lum and Israelas # ealle bli=e. On *inum *am haligan naman, # gedo me halne, god; alys me fram la=um # *urh *in leofe m$gen. God, min gebed # gearuwe gehyre, and earum onfoh # min agen word. For*am me fremde oft # facne gestodon, sohtan mine sawle # swi=e strange, and na heom god setton # gleawne on gesyh=e. Efne me *onne god # gleawe fultume=, is andfengea # ece drihten sawle minre; # he me swican ne wile. Afyr me f$cne yfel # feonda minra, and hi so=f$st toweorp # sy==an wide. Ic =e lustum # lace cweme, and naman *inne # niode% swylce geara andette, # for=on ic hine goodne wat. For*on *u me alysdest, # lifes ealdor, of earfo=um # eallum symble, ealle mine fynd # eagum ofersawe. Gehyr min gebed, # halig drihten, ne forseoh $fre # sariges bene; beheald me holdlice # and gehyr me eac. Grimme ic eom begangen; # for=on ic gnornige and me forhtige # feondes stefne and fyrenfulra # f$cne ni=as. For=am me on sah # unrihtes feala; wurdon me *a on yrre # yfele and hefige. Ys me on hre=re heah # heorte gedrefed and me fealle= on # fyrhtu dea=es. Egsa me and fyrhtu # ealne forcwomon, and me be*eahton # *eostru ni=grim. Ic *a on mode cw$=, # hwa me sealde to fleogenne # fi=eru swa culfran, and ic *onne ricene # reste sy==an. Efne ic feor gewite, # fleame d$le, and on westene # wunode lange, bide *$s beornes # *e me bete% eft modes% mindom # and m$genes hreoh. Hat nu tod$lan, # drihten usser, heora ge=eode # geond *as woruld wide; for=onic *$r on unriht # oft locade, and wi=ercwyda # wearn gehyrde; drugon *$t on burgum # d$ges and nihtes. *unie% him gewinnes wearn # ofer wealles hrof and heom on midle wese # man and inwit and unso=f$stnys # ealle wealde. N$fre on his weor*ige # wea aspringe, mearce mansceat%, # man inwides; for*on gif me min feond # f$cne wyrge=, ic *$t abere # bli=e mode. *eah *e *a ealle # =e me a feodon, wordum wyrigen # and wearn sprecan, ic me wi= heora hete # hyde sneome. *u eart se man # *e me w$re on anmede, # and $ghw$s cu= latteow lustum; # and wyt gelome eac $ton swetne mete # samed $tg$dere, and on godes huse # gangan swylce mid ge*eahtunge # *ine and mine. Hi ofer cume # un*inged dea=, astigon heo on helle # heonan lifigende. For=am on heora gasthusum # is gramlic inwit, and on hiora midle # man inwitst$f. Ic so=lice # to sylfum drihtne cleopode on cor=re, # and me cu=lice gehyrde # h$lend drihten. Ic on $fenne, # eac on mergenne and on midne d$g, # m$gene s$cge and bodie, # *$t *u bli=e me mine stefne # sti=e gehyre. A =u symle # sawle mine lustum alyse, # la=um wi=ferige, for=on me manige ymb # m$gene syrewa=. *$t gehyre= god # and hi gehyne= eac, *e $r worulde w$s # and nu wuna= ece. Nis him onwendednes # on woruldlife, ne him godes fyrhtu # georne ondr$da=. Heo besmita= # swylce his sylfes *a gewitnesse, # *$r hi woh fremedon; for=on hi synt on yrre # ut ad$lde, ne hi sylfe wel # geseon $fre, for=on hit w$s his heortan # gehygde neah. Hi word hira # wel gesmyredon ele anlicast; # eft gewurdon on gescotfeohta # scearpe garas. Sete on drihten # *in so= gehygd; he *e butan fraco=um # fede= sy==an. Ne syle= he so=f$stum # sy==an to feore *$t him y*ende mod # innan hre=re; =u arlease # ealle gel$dest on so=e forwyrd # sea=es deopes. Se% blodhreowa% wer # bealuinwites f$cne gefylled # ne% f$ger lif on middum feore # gemete= ahw$r; ic me on minne drihten # deorne getreowige. Miltsa me drihten, # for=on me man trede=, and me ealne d$g # mid unrihte fynd onfeohta= # *urh facensearu. And me f$cne treda= # feondas mine, do= *$t ealne d$g # fram $rmergene. For=on monige synd # =e to me feohta=; wene ic me wra=e to =e, # wuldres drihten. Ic wealdend god # wordum herige, and on god swylce # georne gelyfe, *$t minre spr$ce # sped folgie $ghw$s ealne d$g; # eac ic swylce on god drihten # gearewe gewene; nis me ege mannes # for ahw$=er. Hw$t, me ealne d$g # mine agen word sylfne socon, # swy*e oncu=on, and wi=er me # w$ran georne on% yfel heora ge=eaht # ealle onwende. On eardia=, # *a =e swa *encea= *$t heo gehyden # h$lun mine, swa min sawl bad # *$t =u swylce heo for nahw$=er # nowiht h$le; on yrre *u folc # eall ge=reatast. Ic nu leofum gode # lif min secge, sette on =inre gesyh=e # sarige tearas, swa ic =e on gehate # h$fde geneahhige. *onne on hinderling # hweorfa= mine feondas f$cne, # =onne ic me freo=u to =e wordum wilnige; # ic wat and can, *$t *u min god # gleawe w$re. Ic on god min word # georne herige, and on god swylce # georne gelyfe, and ic ealne d$g # ecne drihten wordum weor=ige; # ne me wiht an site= egesan awiht # $niges mannes. On me synd, mihtig god, # *$t ic *e min gehat on herenesse # hyldo gylde; for*on =u mine sawle # of swyltdea=es la*um wi=l$ddest, # dydest lof stunde, aweredest mine eagan # wra=um tearum and mine fet # f$le beweredest, *$t ic gearewe # gode licode on lifigendra # leohte eallum. Miltsa min, god, # and me milde weor=, for*on min sawel on *e # swy=e getrywe=, and ic on f$gerum scuan # fi=era =inra gewicie, # o=*$t gewite for= and unriht me # eall beglide. Heonan ic cleopige # to heahgode and to wealdendgode, # =e me wel dyde. He *a of heofenum # hider onsende *e me alysde, # la*um wi=ferede, sealde on edwit # *e me $r tr$dan. Sende mihtig god # his milde gehigd and his so=f$st mod # samod $tg$dere, and mine sawle # sona alysde of leon hwelpum # re=e gemanan; w$s ic sl$pende # sare gedrefed. Synd me manna bearn # mihtigum to=um w$penstr$las, # *a me wundedon; w$ron hyra tungan getale # teonan gehwylcre and to yfele gehwam # ungemet scearpe. Ahefe *e ofer heofenas, # halig drihten; is wuldur =in # wide and side ofer =as eor*an # ealle m$re. Fotum heo minum # f$cne grine grame gearwodon, # and geornlice mine sawle # swy=e onbigdon. Hi deopne sea= # dulfon widne, *$r ic eagum # on locade, and hi on =one ylcan # eft gefeollan. Gearo is min heorte # *$t ic gode cweme; gearo is min heorte # *$t ic gode swylce sealmas singe, # so=word sprece. Aris, wuldur min, # wynpsalterium, and ic on $rmergene # eac arise and min hearpe # herige drihten. Ic *e on folcum # frine drihten ecne andete, # eac geond *eode sealmas singe # swi=e geneahhige. For=on *in mildeheortnes # is mycel wi= heofenas, is =in so=f$stnes # swylce wi= wolcnum. Ahafen *u eart ofer heofenas, # halig drihten; is ofer ealle # eor=an swylce% *ines wuldres wlite # wide and side. Gif ge so= sprecan # symble wyllen, dema= manna bearn # domum rihtum. Eft ge on heortan # hogedon inwit, worhton wra=e; # for*an =$s wite eft on eowre handa # hefige geeode. Ge firenfulle # fremde wurdon, sy==an hi on worlde # w$ron acende and heo on life # lygeword sp$con . Yrre heom becume # anlic n$dran, =a aspide # ylde nemna=; seo hi deafe de=, # dytte= hyre earan, *$t heo nele gehyran # heahgaldor sum *$t snotre men # singa=wi= attrum. God heora to=as # grame gesc$ne=, *a hi on mu=e # mycle habba=; tolyse= leona m$gen # lungre drihten. Ac hi forweor=an # w$tere gelicost, *onne hit yrnende # eor=e forswelge=; swa his bogan bende=, # o=*$t bitere eft adl on sete=, # swa his geearnuncg by=. Swa weax melte=, # gif hit by= wearmum neah fyre gef$stnad, # swa heo fealla= on *$t; hi sunnan ne geseo= # sy==an $fre. $r=on eowre treowu # telgum blowe, w$stmum weaxe, # $r him wol becime=, *$t heo beo= on yrre # ealle forswelgene. So=f$st blissa=, # *onne he si= ongan, hu *a arleasan # ealle forweor=a=, and his handa =weh= # on h$*enra and *$ra fyrenfulra # f$cnum blode. And *onne man cwe*e= # on his modsefan: "*is is w$stm # wises and goodes, *e his so=f$st weorc # symble l$ste;" hi on eor=an god # ealle gedeme=. Ahrede me, halig god, # hefiges ni=es feonda minra, # =e me feohta= to; alys me fram la=um # *e me lungre on risan willa=, # nym=e *u me r$d geofe. Genere me fram ni*e # nahtfremmendra *e her unrihtes # ealle wyrcea=, and me wi= blodhreowes weres # bealuwe geh$le. *i nu mine sawle # swi*e bysige feondas mine # f$cne of*ryhtun, and me strange eac # stundum ongunnon; ne me unrihtes on # awiht wistan, ne ic firene eac # fremde drihtne. Gif ic on unriht bearn, # ic *$s eft geswac; on minne geanryne, # aris =u, drihten, nu, and =u sylfa gesyhst, # *$t ic swa dyde; *u eart m$gena god, # mihtig drihten, and Israela god # $ghw$r $t *earfe. Beheald holdlice, # hu *u hra=e wylle geneosian # ni=a bearna ealra =eoda # $ghw$r landes; ne *u hwe=ere on mode # milde weor=est eallum =e unriht # elne wyrcea=. Hi $t $fene eft # in gecyrra=, *onne hy heardne # hungor *olia=, swa hundas ymbga= # hwommas ceastre. Efne hi habba= on mu=e # milde spr$ce, is him on welerum # wra= sweord and scearp. *onne gehyre= hwylc, # hw$t hyra hyge sece=? And =u hi, drihten, dest # deope to bysmre; nafast *u for awiht # ealle *eoda. Ic mine streng=e on =e # strange gehealde, for=on *u me god eart # geara andfencgea, and mildheortnes # mines drihtnes me f$gere becom, # *$r me w$s freondes *earf. Min se goda god, $tyw me # *in agen good for minum feondum, # *e me feale syndun; ne do hy to deadan, # *y l$s hi dollice *inre $ geban # anforl$ton. Ac *u hi wide todrif # *urh *ines wordes m$gen, and hi wra=e toweorp, # wealdend min drihten. Ys hyra mu=es scyld # manworda feala, =a hi mid welerum # wra=e aspr$can; w$run hi on oferhygde # ealle gescende, *a hi on lige # lange feredon; for=on hi on ende # yrre forgripe= and hi sy**an ne beo= # samod $tg$dere. Sy==an hi wisslice witon, # *$tte wealde= god ofer middangeard # manna cynnes and ealra eac # eor=an gem$ru. Hi on $fenne # eft gecyrra= and heardne eac # hungor =olia=, swa hundas ymbga= # hwommas ceastre. Efne hi to $te # ut gewita=, *$r hi towrecene # wide hweorfa=; gif hi fulle ne beo=, # fela gnornia=. Ic *onne =ine streng*u # stundum singe and =in milde mod # morgena gehwylce. For=on *u min andfengea # $ghw$r% w$re and ic helpe $t =e # h$fde symble, *onne me costunge # cnysedon geneahhige; *u eart fultum min, # ic =e fela singe. For=on *u me, god, eart # geara andfengea and mildheortnes, # mihtig drihten. *u us todrife, # drihten user, and us towurpe # geond wer*eoda, yrre us wurde # and eft milde. Eor=an% =u onhrerdest, # ealle gedrefdest; h$l hyre wunde, # nu heo ahrered% is. Feala% =u $tywdest # folce =inum heardra wisan # and hi hra*e $fter mid wynsume # wine drenctest. *u becnuncge # beorhte sealdest *am *e ege =inne # elne healda=, *$t hi him gebeorgen # bogan and str$le and w$ron alysede # leofe *ine. Do% me% *in seo swy=re hand # symle halne; gehyr me, halig god. # Hw$t, =u holdlice on =inre halignesse # her aspr$ce: "And ic blissie, # ba ged$le Sicimam et Conuallem, # =a samod w$ron on% Metiboris # mihtum spedige. Min is Galaad, # gleaw Mannases and Effrem ys # $=ele streng*u heafdes mines # her on foldan. Cyninc ys me # Iuda cu=; is me Moab # mines hyhtes hwer, and ic a=enige eac # on Idumea, min gescy sende, # and me sy==an gedo Allophilas # ealle gewylde." Hwylc gel$de= me # leofran on ceastre weallum beworhte? # Hwa wyle swylce me in Idumea # eac gel$dan? Ac ne eart *u se sylfa god, # =e us swa drife? Ne ga =u us on m$gene, # mihtig drihten. Syle us nu on earfo=um # $=elne fultum, for=on h$lu by= # her on eor=an manna gehwylces # m$gene idel. Us sceal m$genes gemet # mihtig drihten so=f$st syllan, # and he sona m$g ure fynd gedon # fraco*e to nahte. Gehyr, halig god, # hra*e mine bene, beheald mine gebed # holde mode. Nu ic of eor=an # utgem$rum cleopige to *e, # nu me caru beate= heard $t heortan, # help min nu *a; ahefe me holdlice # on halne stan. *u me gel$ddest # mid lufan hyhte, w$re me se stranga tor # sti= wi= feondum. Ic eardige # awa to feore on =inum selegesceote; # *$r me softe by=, *$r ic beo f$gere be*eaht # fi=erum =inum. For=on =u gehyrdest, # halig drihten, hu min gebed to =e # beorhte eode; yrfe *u sealdest # anra gehwylcum, se *e naman =inne # *urh neod forhta=. D$g by= ofer d$ge, # *$r by= gedefe cynincg; beo= his winter eac # wynnum iced, o= *one d$g *e he% # on drihtnes sceal on ansyne # andweard gangan, and *$r to worlde # wunian ece. Hwylc sece= *$t # *e so=f$st by=? Swa ic naman =inum # neode singe, *$t ic min gehat # her agylde of d$ge on d$g, # swa hit gedefe wese. Ic mine sawle # symble wylle full gleawlice # gode under*eodan; $t him is h$lu min # her eall gelancg. Hw$t, he is god min # and gearu h$lend; is he fultum min, # ic ne forhtige wiht. =onne ge mid mane # men ongunnon, ealle ge =a to deadan # d$dun sona, swa ge awurpon # wah of stofne. Swa ge mine are # ealle *ohton wra=e toweorpan, # wide urnon *urstige mu=e; # *$ne bletsadan and =one wyrgedan # wra=e mid heortan. Hw$=ere ic me so=e # sawle mine to gode h$fde # georne ge=eoded; he minre ge=ylde # *ingum wealde=. Hw$t, he is god min # and gleaw h$lend% and fultum is; # ne m$g ic hine ahw$r befleon. On gode stande= # min gearu h$lu% and wuldor min # and wyn mycel; me is halig hyht # on hine swylce. Hycge him halig folc # h$lu to drihtne; do= eowre heortan hige # hale and cl$ne, for=on eow god stande= # georne on fultum. Hw$=ere ge, manna bearn, # manes unlyt wyrcea= on w$gum # and woh do=, and eow beswica= # sylfe oftast, *$r ge idel gylp # on *am ilcan% fremma=. Nella= ge gewenan # welan unrihte o**e to reaflace # r$da *encean. *eah *e eow wealan to # wearnum% flowen, nyllan ge eow on heortan *a # hige sta=elian; $ne ic god spr$can # gearuwe gehyrde and *$t treowe ongeat # tidum gemeldad. Miht is drihtnes # ofer middangeard and him *$s to worlde # wuldor stande and mildheortness, # *$t he manna gehwam $fter his agenum # earnungum% deme=, efne swa he wyrce= # on worldlife. God min, god min, # ic *e gearuwe to $t leohte gehwam # lustum wacie. Min sawl on =e # swy=e *yrste= and min fl$sc on =e # f$ste getreowe=. On westene # and on wege swylce and on w$terflodum # wene ic swi=e, *$t ic =e on halgum # her $tywe, *$t ic *in wuldur and m$gen # wis sceawige. Ys *in milde mod # micele betere *onne *is l$ne lif # *e we lifia= on; weleras =e mine # wynnum heria=. Swa ic =e on minum life # lustum bletsige and ic on naman *inum # neode swylce mine handa *wea # halgum gelome. Ys sawl min # swetes gefylled, swa seo f$tte gelynd, # f$geres smeoruwes; weleras mine # wynnum swylce *inne naman nu =a # neode heria=. Swa ic *in gemynd # on modsefan on minre reste # rihte begange, and on $rmergen on =e # eac gewene, for=on *u me on fultum # f$ste gestode. Ic beo f$gere be*eaht # fi=erum *inum and hiht on =on # h$bbe georne, for=on min sawl on =e # so=e getreowe*; me =in seo swi=re onfencg # symble $t =earfe. For=on hi on idel # ealle sy==an sohton synlice # sawle mine, and geond eor=scr$fu # eodon geneahhe; nu hi w$ran geseald # under sweordes hand, syndon fracu=e nu # foxes d$las. Kynincg sceal on drihtne # cl$ne blisse hluttre habban, # and hine heria= eac ealle *a =e on hine # a=as sweria=; for*on synt gemyrde # mu=as ealle *a unriht spreca= # ahw$r landes. Gehyr min gebed, # halig drihten, nu me costunge # cnyssa= geneahhe, and wi= egesan # yfeles feondes mine sawle gescyld # symle $t *earfe. *u me oft aweredest # wyrigra gemotes and fram *$re menegeo # *e man woldon and unrihte # $ghw$r fremman. *a heora tungan teo= # teonan gehwylce sweorde efenscearpe # and heora swi=ne bogan, and unscyldige mid *y # scotian *encea=. Hi hine samnuncga # scearpum strelum on scotia=, # egsan ne habba=, ac hi mid wra=um # wordum trymma= and sare spreca=: # Hwa gesyh= usic? Swa hi smeaga= oft # swi=ost unriht and on *am ilcan # eft forweor=a=, *$r hi mamria= # man and unriht. Gange= man manig # modig on heortan, o=*$t hine ahefe= # h$lend drihten. Syndon hyra wita # scytelum cilda $ghw$s onlicost; # ne him awiht *on ma heora tungan nu # teonan on sitta=. Ealle synd gedrefede # *e hi on sio=; sceal him manna gehwylc # man ondr$dan and weorc godes # wide m$rsian and his weorc ongitan # mid wisdome. Se so=f$sta # symble on drihten blissa= baldlice, # bote gewene=, and hine heria= eac # heortan cl$ne. *e gedafena=, # drihten user, *$t *e man on Sion # swy=e herige and on Hierusalem # gylde and gehate. Gehyr min gebed, # halig drihten, for =e sceal $lc fl$sc # for= si=ian. Synfulra word # swy*e ofer usic fr$cne foran; # *u gefultuma urum misd$dum, # mihta wealdend. He weor=e= eadig, # se *e hine ece god cystum geceose= # and hine cl$ne hafa=, and on his earduncgstowum # earda= sy==an. Ealle we =in hus # ecum godum f$gere fylla=; # f$ste is *in templ ece and wr$clic # awa to feore. Gehyr us, h$lend god, # *u eart hyht ealra *e on =ysse eor=an # utan syndon o**e feor on s$ # foldum wunia=. *inre mihte sculon # muntas hyran, swylce *u gedrefest # deope w$las *$t by= orm$tum # y*a hlude and hi unea=e m$g # $nig ar$fnan. *eoda him ondr$da= # *inne egesan, *e eard nyma= # utan landes; for *inum wundrum # forhte weor=a=. $rmorgenes gancg # wi= $fentid ealle *a deman # drihten healde=; eor=an =u gefyllest # eceum w$stmum, *$t heo welig weor*e= # wera cneorissum. Beo= godes streamas # gode w$tere f$ste gefylde, # *anan feorhnere finda= foldbuend, # swa him f$gere oft gegearewadest, # god lifigende. W$ter yrnende # w$stme tyddra=; m$nige on moldan # manna cynnes% on cneorisse # cende weor=a=, and blissia=, # blowa= and growa= *urh dropunge # deawes and renes. *onne *u geares hring # mid gyfe bletsast and *ine fremsumnesse wylt # folcum d$lan, *onne beo= *ine feldas # fylde mid w$stmum. *onne on w$stmum # weor=a= m$sted, and mid wynngrafe # weaxa= geswiru. Hi beo= gegyrede # godre wulle, eowdesceapum; # cuma= eadilic w$stm on wangas # weor=lic on hw$tum; *onne hi cynlice to =e # cleopia= sona, and *e *onne lustum # lofe *ancia=. Ealle eor=buend # ecne drihten wordum wislicum # wide herian, and his naman secgea= # neode mid sealmum and him wuldres lof # wide sylla=. And gode secgea=, # hu his *a goodan weorc syndon wundorlice # wide geond eor=an, and eac on menigeo # m$genes *ines *ine feondas *e # f$cne leoga=. Geweor=ie # wuldres ealdor eall =eos eor*e, # ecne drihten; and *e singe eac, # secge geneahhie, *$t *in nama is # ofer eall ni=a bearn se hehsta # h$le*a cynnes. Cuma= nu and geseo=, # hu cyme weorc drihten worhte; # synt his domas eac swi*e egeslice # ofer eall ylda bearn. He m$g onwendan # w$tera =ry=e, *$t *as deopan s$ # drige weor=a=, and *a strangan m$g # streamas swylce gefeterian, # *$t *u mid fote miht on treddian # eor=an gelice. His m$gen wealde= # ofer eall manna cyn on ecnesse # awa to feore, and he ofer ealle *eode # eagum wlite=; *a hine on yrre # $ghw$r gebringa=, ne beo= *a on him sylfum # sy==an ahafene. Bletsigen *eoda # bli=e mode ealle eor=buend # ecne drihten and mid stefne lof # strang asecgean. He mine sawle # sette to life, ne% l$te=% mine fet # la=e hreran. Ure costade god # cl$ne fyre so=e dome, # swa man seolfor de=, *onne man hit aseo=e= # swy=e mid fyre. *u us on grame swylce # gryne gel$ddest, and us bealuwa fela # on b$ce stande=; settest us m$nige eac # men ofer heafod. We *uruh fyr fara= # and *uruh floda *rym, and =u us on colnesse # cl$ne gel$ddest. Ic on *in hus # halig gange and *$r tidum *e # tifer onsecge; *$r ic min gehat # mid hyge gylde, *$t mine weleras $r # wise ged$ldan. *as ic mid mu=e aspr$c # mine $t *earfe, *$r me costunge # cynssedan geneahhe, *$t ic =e on tifrum # teala forgulde ealle *a gehat, # *e ic $fre her mid minum welerum # wis tod$lde. Gehyra= me # and her cuma=; ic eow mid so*e # secgean wylle, gif ge godes egesan # georne habba=, hu mycel he dyde # minre sawle. *uruh his mihte ic # mu=e cleopige o**e% mine tungan # tidum blissade. Gif ic me unrihtes oncneow # awiht on heortan, ne wite me *$t, # wealdend% drihten. For=on me gehyrde # h$lend drihten, and minre stefne beheold # strange% bene. Drihten si gebletsad, # *e he ne dyde $fre nym=e he mine bene # bealde gehyrde, ne his milde mod # me dyde fremde. Miltsa us, mihtig drihten, # and us on mode eac gebletsa nu; # beorhte leohte *inne andwlitan, # and us on mode weor= *uruh *ine mycelnesse # milde and bli=e. And we *$s on eor=an # andgyt habba=, ure wegas wide # geond *as wer=eode on *inre h$lo # healdan motan. Folc *e andette; # *u eart f$le god, and *e andetten # ealle *eoda. H$bbe *$s gefean # folca $ghwylc and blissien # bealde *eoda, *$s *e *u hi on rihtum # r$dum demest and eor=buende # ealle healdest. Folc *e andetten # f$lne drihten and *e andetten # ealle *eoda. Ge him eor=e syle= # $*ele w$stme; gebletsige us # bli=e drihten and user god # eac bletsige; h$bbe his egesan eall # eor*an gem$ru. Arise god, # ricene weor=e his feonda gehwylc # f$ste toworpen; fleo= his ansyne, # *a *e hine feodan $r. Rece% hi gelicast # ricene geteoria=; swa fram fyre weax # flowe= and mylte=, swa *a fyrenfullan # frecne forweor=a=; habba= so=f$ste # symbel ece. Hi ansyne # ecean drihtnes habba= beorhtlice # blisse and sibbe. Singa= so=um gode # sealmas geneahhige, and his naman swylce # neode heria=; do= si=f$t *$s # seftne and rihtne, *e he sylfa astah # ofer sunnan up, *am is to naman # nemned drihten. Wesa= ge on his gesyh*e # symble bli=e, and on his ansyne wesan # ealle gedrefde, *a *e wydewum syn # wra=e $t dome o**e steopcildum wesen # strange f$deras. Drihten is on his stowe # dema halig, se *e eardian de= # anes modes and on hiora huse # healde= blisse. Se *e on his m$genes # mihte gel$de= *$t he *a geh$ftan # h$le= sniome, and *a to yrre beo= # ealle gecigde and eardia= # on eor=scr$fum. *onne god gange= # for his *$t gleawe folc, o==e% geond westena # wide fera=, *anon eor=e by= # eall onhrered. For ansyne # ecean drihtnes heofenas droppeta=; # hrusan forhtia= for Israela godes # egesan *rymme. Wilsumne regn # wolcen brincge=, and *onne ascade= god # sundoryrfe; eall *u *a gefremest # *urh *ine f$ste miht. *ine wihte on *am # wynnum lifia=; *u *in swete good # sealdest *earfum. God gife= gleaw word # godspellendum, syle= him modes m$gen # se *e is mihtig kynincg and wlites wealdend; # oft weor=lic reaf on huse men # her ged$la=. Gif ge sl$pa= # samod on clero, fi=eru beo* culfran # f$geres seolfres and hire b$c scine= # beorhtan golde. *onne hi se heofonlica kynincg # her toscade=, sy**an hi on Selmon # snawe weor=a=. Gebeorh godes # bringe= to genihte w$stme weor=lice # and wel *icce. For*on ge onfo= # f$gerum beorge, *$r ge to genihte # genioma= w$stme; se is wealdendgode # wel liciendlic, on *am wi= ende # earda= drihten. W$run godes cr$ta # gegearwedra tyn *usendo # geteled rime, m$nigfeald *usend # modblissiendra. Drihten is on *am # d$dum spedig; on heanesse astah, # h$ftned l$dde, *a on h$ftnede # hwile micele lange lifdon, # and w$s% lacgeofa ofer middangeard # manna bearnum. Ne magon *$r eard niman # ungeleafe menn; wese of d$ge on d$g # drihten user, se goda god, # georne gebletsad. Sylle us gesundne # si=f$t drihten; ure h$lend god # helpe usser and us $t dea=e eac # drihten gehealde. Hw$=ere wealdend god # wi=hycgendra heafdas feonda # her gesc$ne=, and he tofylle= # feaxes scadan *ara% *e her on scyldum # sw$rum eodon. Of Basan, cw$= # bealde drihten, ic me on s$ deopre # sniome onwende, o**$t *in fot weor=e # f$ste on blode. Hundes tungan # habba= feondas, from *am *ine gangas # w$ron gesewene; w$run godes mines # gangas rihte, so=es kynincges # symble on halgum. *yder ealdormen # ofstum coman, and gegaderade # gleowe sungon on *$ra manna # midle geongra on tympanis # togenum strengum, and on ciricean # Crist, drihten god bealde bletsige # bearn Israela. *$r Bennianmines synt # bearn on geogo=e and ealdormenn # eac of Iudan, *e latteow w$s # for= *ara leoda, and ealdras eac # of Zabulone and Neptalim # niode% swylce. Bebeod *inum m$gene; # *u eart mihtig god; and *in weorc on us # mid wisdome getryme on *inum temple # tidum gehalgod; *$t ys on Hierusalem, # *yder =e gyfe l$da= of feorwegum # foldan kynincgas. On wuda *u wildeor # wordum *reatast and fearra gemot # under folcum; ne beo= ut fram *e # $fre atynde, *a *e seolfres beo= # since gecoste. Toweorp *u *a =eoda. Do me halne, god, # for*on hreoh w$ter to minum feore inn # flowe= and gange=; eom ic on lame oflegd, # hafa= lytle sped. Com ic on s$s hricg, # *$r me sealt w$ter hreoh and hopig # holme besencte. *$r ic werigmod # wann and cleopode, *$t me grame syndan # goman hase; by= me $t *am earon # eagon wi=gangen; hw$=ere ic on god minne # gearewe gewene. Hiora is mycle ma # *onne ic me h$bbe on heafde nu # h$ra feaxes, *e me earwunga # ealle feoge Ofer me syndon # *a *e me ehton, f$stum folmum # for= gestrangad feondas mine, # and ic for= agef unrihtlice # *a *e ic ne reafude $r. *u wast, wuldres god, # *$t ic eom unwis hyges, ne w$ren *e bemi=ene # mine scylde. Ne sceolon $t me # $nige habban sceame sceandlice # *e *ines si=es her ful bealdlice # bida=%, drihten. *u eart m$gena god; # ne sceal $t me $nige unare # ahw$r findan, *e =e Israela god # ahw$r secea=. For*on ic edwit for *e # oft ar$fnade and me hleorsceame # hearde becwoman, and ic fram*e wear= # f$derenbro=rum, w$s unm$ge gyst # modorcildum. For*on me *ines huses # heard ellenwod $t orm$te # and me eac fela *inra edwita # on gefeollon. *onne ic minum feore # f$sten gesette, eall hi me *$t on edwit # eft oncyrdan. Gif ic mine gew$da # on witehr$gl cyme cyrde, # cw$dan hi sy**an, *$t ic him w$fersyn # w$re eallum. Me wi=erwearde # w$ron ealle, *a him s$ton # sundor on portum; spr$con me wra=e, # *a *e win druncon. Ic *onne min gebed # to *e, mihtig drihten, tidum sende # teala liciendlic, and *u me *onne on m$nigeo # miltsa *inra gehyre me hlutre # h$lu *ine. Alys me of lame, # *e l$s ic weor*e lange f$st, and me feondum afyrr, # frea $lmihtig; ado me of deape # deorces w$teres, *e l$s me besencen # sealte flodas. Ne me huru forswelge # s$grundes deop ne me se sea= # supe mid mu=e. Gehyr, drihten, me, # for*on gedefe is *in milde mod # mannum fremsum, and for m$nigeo # miltsa *inra geseoh on me # swylce, drihten. Ne acyr *u $fre fram *inum cnihte # *in cl$ne gesyh=, for*an me feondas to # feohta= geneahhe; gehyr me hr$dlice # and me help freme. Beheald mine sawle # and hi hr$dlice alys and wi=fere # la*um feondum. # arscame; for *inre ansyne # ealle syndon *e feondas me # f$cne wurdon. Min heorte gebad # hearmedwit feala and yrm=u m$nig # eac ar$fnede; n$fde eorla *$s # $nig sorge; frefrend ic sohte, # findan ic ne mihte. Hi minne mete # mengdan wi= geallan and *a gedrugadne # drenctan mid ecede. Wese heora beod fore him # wended on grine and on edlean yfel # and on $wisce. Syn hiora eagan # eac adimmad, *$t hi geseon ne magon # sy**an awiht; weor=e heora b$c swylce # abeged eac. Ageot ofer hi # *in *$t grame yrre, and $bylignes eac # yrres *ines hi forgripe # gramhicgende. Wese wic heora # weste and idel; ne on heora e=ele ne sy # *inc oneardiendes. For*on hi ealra # ehtan ongunnon, =e *u him earfo=u # $nig geafe, and me wean ecton% # minra wunda sar. Asete him *a unriht to # *e hi geearnedan, and mid unrihte # $r geworhton, and hi on *in so=f$st weorc # sy**an ne gangan. Syn hi adilgad # of gedefra eac *$ra lifigendra # leofra bocum; ne wesen hi mid so=f$stum # sy**an awritene. Ic me sylfa eam # sarig *earfa, and me andwlita onfeng # ecean drihtnes, se me holdlice # h$lde sona. Nu ic naman drihtnes # neode herige and hine mid lofsange # l$de swylce. Ic *am leofan gode # licie swy*or *onne $=ele cealf, # *eah *e him upp aga horn on heafde # o==e hearde cleo. Geseo= *$t and gefeo=, # sarie *earfan, secea= drihten # and eower sawl leofa=. For*am *a *earfendan # *riste drihten gehyre= holdlice; # nyle he geh$fte eac on heora neode # na forhycgan. Herige hine swylce # heofen and eor=e, side s$flodas # and *a him syndon on. For*on Sione god # symble h$le=; beo= m$nige byrig # mid Iudeum eft getimbrade, # *$r hi eard nima=. *$r hi yrfestol # eft gesitta= and hiora e*el begyta= # esnas drihtenes, and his naman # neode lufia=, *$r eadia= # awa to feore. Wes, drihten god, # deore fultum; beheald, drihten, me, # and me hra=e sy**an gefultuma # $t feorh*earfe. *onne beo= gescende # and scame dreoga=, *a *e mine fynd # f$cne w$ron and mine sawle # sohton mid ni=e. Hi on hinderlincg # hweorfa= and cyrra=; ealle hiora scamien, # *e me yfel hogedon. And heora $fstu eac # ealle sceamien, *e me word cw$don: # "Weg la, weg la!" Habban *a mid wynne # weor=e blisse, *a *e secean # symble drihten, and symble cwe=en: # "Sy *in miht, drihten!" and *ine% h$lu # holde lufigean. Ic eom w$dla # and world*earfa; gefultuma me, god, # frea $lmihtig. *u me fultum eart # f$ste, drihten, eart alysend min; # ne lata *u awiht. Ic on *e, god drihten, # gearuwe gewene; ne weor=e ic on ealdre # $fre gescended; *u me sniome alys # *uruh *ine*a swi*eran miht. Ahyld me *in eare to # holde mode, and me lustum alys # and me lungre weor= on god drihten # georne *eccend and on trume stowe, # *$t% *u me teala h$le. For*on *u me, god, w$re # geara trymmend, freo=a fultumiend; # alys me feondum nu, and me of folmum afere # firenwyrcendra, *e *ine $ # efnan nella=; syndon unrihtes # ealle wyrcende. For*on *u me eart f$le ge*yld # f$ste, drihten w$re me on geogu=e hyht # gleaw$t frym=e. Ic of modur hrife # mundbyrd on *e *riste h$fde; # *u eart *eccend min; on *e ic singge nu # symble and geneahhie. Ic eom swa forebeacen # folce manegum, and *u me eart fultum strang # f$ste $t *earfe. Sy min mu= and min mod # m$gene gefylled, *$t ic *in lof m$ge # lustum singan and wuldur *in # wide m$rsian and *e ealne d$g # $ghw$r herian. Ne aweorp *u me, # wuldres ealdor, *onne me ylde tid # on gesige; *onne me m$gen and mod # mylte on hre=re, ne forl$t *u me, # lifiende god. Oft me feala cw$don # feondas yfele, and s$tendan # sawle minre and on anre ge*eaht # eodan tog$dere. Cwe*a= cu=lice: # "Wuton cunnian, hw$nne hine god l$te # swa swa gymeleasne; *onne we hine forgripen # and his geara ehtan; sy**an he ne h$bbe # helpend $nne." Ne ofgif *u me huru, # god $lmihtig; beseoh *u me, so= god, # symble on fultum. Beo= gedrette, # eac gescende, *a mine sawle $r # swy*ust t$ldun; by= *am scand and sceamu # *e me syrwedan yfel. Ic me symble on god # swi=ost getreowige, ofer eall *in lof # lengest hihte. Min mu= s$ge= # *ine m$genspede and *in so=f$st weorc # swy*ust m$re=, s$ge= *e ealne d$g # ece h$lu. For*on ic ne ongeat # grame ceapunga, ac ic on *ine *a myclan # mihte gange. Ic *ine so=f$stnesse geman # symble, drihten; *u me ara, god, # $rest l$rdest of geogu=hade; # nu ic eom gomel wintrum. A ic wundor *in # weor*lic s$gde, and ic *$t wi= oryldu # awa fremme; ne forl$t *u me, # lifigende god. O==$t ic *ines earmes # eall asecge sti*e strenc=e # *isse cneorisse, eallum *am teohhe, # *e nu toweard ys. *ines mihtes *rym, # and *$t m$re so=, *$t =u on heofenum, god, # heah geworhtest wundur wr$clicu; # nis *e, wuldres cyning, $nig $fre gelic, # ece drihten. Oft *u me $tywdest # earfo=es feala on costunge # cu=ra manna, and me yfela feala # oft oncnyssedest; *onne *u yrre *in # eft oncyrdest and me of neowelnesse eft # neo=an alysdest *ysse eor=an, # *e we on buia=. =$r *u *in so=f$st weorc # sniome tobr$ddest, *onne *u gehwyrfdest # and hulpe min, and me getrymedest # *$t ic teala mihte; for*on ic *e andette, # ece drihten, and *e on sealmfatum # singe be hearpan, Israela god, # ece and halig. Mine weleras gefeo=, # wynnum lofia=, *onne ic *e singe, # sigora wealdend, and min sawl eac # *a *u sylf lysdest. Swylce min tunge # tidum m$rde *in so=f$st weorc; # scende w$ron ealle *e me yfel to # $r gesohton. Syle dom *inne, # drihten, kyninge; suna cynincges syle, # *$t he so= healde. Dem *u *in folc # deore mid so=e, heald *ine *earfan # holde mid dome. Onfon beorgas eac # beorhtre sibbe on *inum folce # f$gere blisse and geswyru eac # so*um d$dum. On his so=f$stnesse # swylce deme= on folce # fyrhte *earfan, swylce he *earfena bearn # *riste h$le=. He *a hermcwe=end # hyne= and byge=, se mid sunnan wuna= # swylce mid monan, *urh ealra worulda woruld # wuna= him ece. He *onne astige=, # swa se stranga ren fealle= on flys her, # and swa f$ger dropa *e on *as eor=an # upon dreopa=. On his agenum dagum # ypped weor=e* syb so=f$stnes # swi=e genihtsum, o**$t by= ahafen # hluttor mona. He *onne wealde= # wera cneorissum be s$ tweonum, # sidum ricum, and fram streamracum # styre= him eallum o* *ysse eor=an # utgem$ru. Hine% Sigelwaras # secea= ealle and his feondas # foldan liccigea=. Cuma= of Tharsis # tires eadige and of ealandum # utan kynincgas; *a him eardgyfu # $=ele bringa= of Arabia, # eac of Saba; ealle him leoda # lacum cwema=. Hine weor=ia= # worulde kyningas *a on eor=wege # ealle syndan; ealle *eoda hine # weor=ia= georne. For*on he alyse= # lungre *earfan, *$t him se welega ne m$g # wiht onsittan, and *$ne w$dlan, # *e on worulde n$f= ahw$r elles # $nigne fultum. He helpe= *earfan, # swylce eac w$dlan, and he *earfigendra # sawla geh$le=. He of mansceatte # and of mane eac sniome hiora sawle # softe alysde%; ys his nama for him # neode gebyrhted. He lyfa= leodum, # him by= lungre seald; of Arabia gold # eorlas l$da=; hine weor*ia= # wera cneoressa and hine ealne d$g # eac bletsia=. *onne $=ele getrym # eor=an wearda=, bi= se beorht ahafen # ofer beorgas up%; ofer Libanum # licgea= his y*a, and on burgum beo* # blostmum f$gere swa on eor=an heg # ute on lande. *onne by= his nama # ofer eall% ni=a bearn and to widan feore # weor=e= gebletsod; $r sunnan his nama # so=f$st stande=, by= his setl $r # swylce *onne mona. And him by= eor*an cynn # eall gebletsad; ealle hine *eoda # *riste heria=. Wese Israhela # ece drihten and hiora sylfra god # symble gebletsad, se *e wundor mycel # wyrce= ana; si his mihta nama # mode gebletsad on ecnesse # awa to worlde. And *eos eor=e si # eall gefylled, *urh his wuldres miht. # Wese swa, wese swa! Hu god is% ece god # mid Israhelum, *am *e mid heortan # hycgea= rihte; me fornean syndon # losode nu =a ealle on foldan # fota gangas. For*on ic f$stlice # fyrenwyrcende oft elnade; # noldun earme mid him sibbe secean, # sohton fyrene. For*on hira dea=es by= # deorc endest$f, ne heora wites bi= # wislic trymnes. Ne synd hi on miclum # manna gewinnum, and hi mid manna ne beo= # m$gene beswungene%. For*on hi oferhygd nam # ungemete swy*e, *urh *$t hira unriht wear= # eall untyned. *anon for= becom # f$cne unriht, swa swa hit of gelynde # lungre cwome, and hi on heortan # hogedon and *ohton, hu hi fyrmest # facen and unriht on hean huse # hra=ost acw$don. Hw$t, hi on heofon setton # hyge hyra mu*es, and hira tungan # tugon ofer eor=an. For*on min folc hider # f$gere hweorfe=, *$r hi fulle dagas # finda= sona. And *onne cw$don: # "Hu weor=e= *is cu= gode o**e *eos gewitness # weor=e* on heagum?" *i nu fyrenfulle # foldan $hta and *ysse worulde welan # wynnum namon. *a ic on mode cw$= # minum sona, *eah *e ic on me% ingcan # $nne% ne% wiste, hu ic mine heortan # heolde mid so=e, and minne handa *woh, # *$r ic hete nyste, and ic w$s ealne d$g # eac geswungen, w$s me leawfinger # be leohtne d$g. Gif ic sylf cw$de # and s$cge eac, swa *e bearn weor=a= # geboren sy**an, *a ylcan ic # $r foreteode. Ic *$s wende, # *$t ic mid wisdome full gleawlice # ongitan mihte, hu *is gewinn # wolde gangan, o**$t ic on his hus # halig gange and ic *a nehstan ongite # neode sy**an. Hw$=ere *u him for inwite # yfel bef$le, awurpe hi wra=e, # *a hi wendan% $r, *$t hi w$ron alysde, # la=um wi=ferede. Nu syndon hi gewordene # wra=e tolysde, and semninga # sneome forwurdon for unrihte # *e hi $r dydon, swa fram sl$pe hwylc # sw$rum arise. And hi on byrig drihtnes # bealde habba= hiora ansyne, # and *u hi ea=e miht to nawihte # forniman sneome. Ys minre heortan hige # hluttor and cl$ne, w$run mine $dra # ealle tolysde, and ic to nawihte eom # nyde gebiged, swa ic *$t be owihte # $r ne wiste. Ic eom anlic mid *e # anum neate and ic symble mid *e # sy**an hw$=ere. *u mine swy*ran hand # sylfa gename, and me mid *inon willan # well gel$ddest, and me *a mid wuldres # welan gename. Hw$t m$g me wi=erhabban # on heofonrice? Hw$t wolde ic fram *e # wyrcean ofer eor*an? Me is heorte and fl$sc # hearde geteorad; ys me heortan gehygd # hyldu drihtnes and ece d$l # awa to worulde. For*an *a forweor*a=, # *e hira wynne to *e habban noldan, # ne heora hyge settan; huru *u forleosest # *a forhealda= *e. Min is $tfele # mihtigum drihtne; good is swylce, # *$t ic on god drihten minne hiht sette, # healde f$ste. And ic eall *in lof # eft asecge Sione dohtrum # on hire sylfre durum. For hwan *u us, ece god, # $fre woldest $t ende fram *e # ahw$r drifan? Is *in yrre strang # and egesa mycel ofer *in agen # eowde sceapa. Gemun *in mannweorod, # *$t *u, mihtig god, $t fruman $rest # f$gere geworhtest. *u *ines yrfes # $*ele gyrde sylfa alysdest # and Sione byrig, on *am ilcan *u # eard gename; hefe *u *ine handa # and hyn hiora oferhygd; feala wyrgnessa # wra=e feondas *inum *am halgum # hefige brohtan; gylpa= gramhydige, # *a *in geo ehtan and on *inra wica # wunia= midle. Settan hiora tacen, # so*e ne ongeaton, swa hi on wege # wyrcean sceoldon wundorbeacen, # swa hi on wudu dydan. Hi mid $xum duru # elne curfan, and mid twyecgum # teoledan georne *$t hi mid adesan # ealle towurpan. *a hi *$t *in f$gere hus # fyre forb$rndan and on eor=stede # eac gewemdan%, *$t *inum naman gewear* # niode cenned. Cw$dan on heortan: # "Wutan cuman ealle and ure magas mid us; # wutun *yder gemot% habban and symbeldagas # swylce drihtnes on eor=wege # ealle towurpan. Ne we sweotul tacen # us geseo= $nig, ne we on $nige wisan # witegan habba=, *$t us andgytes ma # $fre secgen." Wilt *u hu lange, # wealdend drihten, edwit *olian # yfelum feondum and naman *inne # nu bysmria= *a wi*erweardan # wra*e wi= ende? For hwan awendest *u # wuldres ansyne $fre fram us, # eac *a swy=ran hand of *inum sceate # sylfa wi= ende? Usser god kynincg, # geara *u worhtest, $r woruld w$re, # wise h$lu on *isse eor*an # efenmidre. *u on *ines m$genes # mihte spedum s$ gesettest, # swylce gebr$ce *$t dracan heafod # deope w$tere. *u *$s myclan dracan # mihtum forcome and his *$t hearde # heafod gesc$ndest, sealdest Siglhearwum # sy==an to mose. *u sylfa eac # toslite wyllas and hlynnende # hlude streamas on $thane # ealle adrigdest%. *u d$g settest # and deorce niht, swylce *u gesettest # sunnan and monan; ealle *u geworhtest # eor=an gem$ru, sumor *u and lencten # swylce geworhtest. Wes *u gemyndig # manna bearna, *$ra gesceafta% # *e *u gesceope =e; fynd $twita= # f$cne drihtne, unwis folc ne wat # *inne wyr=ne naman. Ne syle% *u unscyldigra # sawla deorum *e *e andetta= # earme *earfan; *ara *u on ealdre ne forgit, # ece drihten. Geseoh *u nu sylfa, god, # so= is gecy=ed, nu% *in gewitnes ys # wel gefylled, hu deorce beo= # dagas on eor=an *am *e unrihtes # $ghw$r% wyrcea=. Ne by= se eadmoda # $fre gecyrred, *eah *e w$dla # and *earfa he wyle naman *inne # neode herian. Aris, drihten god, # dem *ine nu ealde intingan; # eac wes gemyndig, hu *e unwise # edwita fela *urh ealne d$g # oft aspr$con. Ne forgit huru # godra manna so=ra stefna, # *a *e secea= *e; fyll *a oferhydigan, # =a =e feogea= *e, and eft to *e # ealle stiga=. We *e andetta=, # ecne drihten, and *e andetta= # ealle *eoda and naman *inne # neode ciegen. Ic *in wundur eall # wr$clic s$cge, swa ic f$stlicast% m$g # befon wordum, and eac so= # symble deme. Eor=e is gemolten # and hire eardend mid; ic *onne hire swyre # symble getrymme. Ic to yflum cw$= # oft nal$s seldan: "Nelle ge unriht # $nig fremman and agyltan, *$t hi # ne gulpan *$s. Ne ahebba= ge to hea # eowre hyge*ancas, ne ge wi= gode $fre # gramword sprecan." For*on eastan ne cyme= # gumena $nig, ne of westwegum # wera cneorissa, ne of *issum westum # widum morum; for*on him is dema # drihten sylfa. Sumne he gehyne=, # sumne ahefe= sniome; for*on se wines steap # on waldendes handa f$gere gefylled is; # *$s onfeh= *e he ann. *onne he of *ysum on *$t # *onne oncerre=, nyle he *a d$rstan him # don unbryce; for*am% sculon ealle # drincan synfulle, *a on *ysse foldan # fyrene wyrcea=; ic *onne worulde gefean # wynnum healde, and Iacobes gode # georne singe. Ealra fyrenfulra # fyhtehornas ic bealdlice # gebrece sniome; swy*e beo= ahafene # *a% so=f$stan. God w$s geara cu= # mid Iudeum, and his $*ele nama # mid Israelum. Is on sibbe his stow # so*e behealden, and he on Sione # swylce earda=. *$r he hornbogan # hearde gebende=, and sweord and sceld # $t gescotfeohta. *u wr$clice # wundrum onlyhtest fram *am eceum hider # $=elum beorgum; ealle synt yrre, # *a *e unwise heora heortan hige # healda= mid dysige; hi sl$p hiora # sw$fun% unmurne; ne *$r wiht fundan, # *a *e welan sohtan, *$s *e hi on handum # h$fdan godes. For *inre *rea # *riste ongunnon, Iacobes god, # georne slepan, *a *e on horsum # hwilon w$ron; is *in egesa mycel; # hwylc m$g $fre *e, gif *u yrre byst, # ahw$r wi=standan? *onne *u of heofenum dom # hider on eor*an mid gescote sendest, # *onne hio swy*e beofa=; =onne to dome # drihten arise=, *$t he on eor=an do # ealle hale *e he mildheorte # mete= and finde=. For*on =e mannes ge*oht # m$gen andette=, and *onne *a lafe # lustum *ence, *$t ic *e symbeld$g% # sette and gyrwe. Gehata= nu drihtne, # and him hra=e gylda= eowrum *am godan # gode georne; ealle *e on ymbhwyrfte # ahw$r syndan, him gyfe bringen # gode and cl$ne. To *am egsan sceal # $ghwylc habban, *e wera gastum # wealde= and healde=; eor=cynincgum # se ege stande=. Ic mid stefne ongann # styrman to drihtne, and he me gehyrde # and beheold sona. Ic on earfo=d$ge # ecne drihten sohte mid handum # swy*e geneahhe, and ic on niht for him # neode eode; n$s ic on *am si=e # beswicen awiht. And ic swi=e wi=soc # sawle minre f$lre frofre; # *a ic f$ste god gemyndgade%, # *$r ic h$fde m$stne hiht. Swy=e ic begangen w$s # and min sylfes gast w$s hwonlice # ormod worden, w$ron eagan mine # eac mid w$cceum werded swy*e; # ne spr$c ic worda feala. *a ic ealde dagas # eft ge*ohte, h$fde me ece gear # ealle on mode. Ic *a mid heortan ongann # hycggean nihtes; w$s min gast on me # georne gebysgad. *a ic sylfa cw$=: # "Ic to so=e wat, nele *is ece god # $fre toweorpan ne us witnian # for his weld$dum, o==e wi* ende # $fre to worulde his milde mod # mannum afyrran on woruldlife # wera cneorissum. Ne by= $fre god # ungemyndig, *$t he miltsige # manna cynne, o**e on yrre # $fre wille his milde mod # mannum dyrnan." And ic selfa cw$=: # "Nu ic sona ongann *as% geunwendnes # wenan $rest *ara hean handa # haligan drihtnes, weorca wr$clicra # worda gemyndig, *$t he $t fruman wundor # f$ger geworhte." *a ic metegian ongan # m$nigra weorca, hu ic me on eallum *am # ea=ust geheolde; on eallum *inum weorcum # ic w$s smeagende, swylce ic on *inum gehylde # sylf begangen. Ys weruda god # on wege halgum; hwylc ic mihtig god # butan ure se m$ra god? *u eart ana god, # *e $ghwylc miht wundor gewyrcean # on woruldlife. Eft *u *ine mihte # m$nige cy=dest folcum on foldan; # *u wi=feredes% eac Israhela bearn # of $gyptum. Hw$t, *e, wuldres god, # w$ter sceawedon and *e gesawon # sealte y*a; forhte wurdan # flodas gedrefde, w$s sweg micel # sealtera w$tera. Sealdon weor=lice # wolcnas% stefne *urh *ine str$le # strange foran; w$s *unurradstefn # strang on hweole. *onne% ligette # lixan cwoman, eall ymbhwyrft # eor=an onhrerdan. W$run wegas *ine # on widne s$ and *ine stige # ofer strang w$ter; ne bi= *$r e*e *in spor # on to findanne. Folc *in =u feredest # swa f$le sceap *urh Moyses # mihtige handa and Aarones # ealle gesunde. Geheald *u, min folc, # mine f$ste $; ahylda= eowre earan, # *$t ge holdlice mines mu=es word # mihte gehyran. Ic on anlicnessum # $rest ontyne mines sylfes mu=, # secggean onginne, *a on worldricum # w$ron $t frym=e. Ealle *a we oncneowan, # cu= ongeaton, and ure f$deras us # $ror s$gdon. Noldan hi *a swi=e # heora synna dyrnan, ac ylda gehwylc # o=rum cy=de. S$gdon lof symble # leofum drihtne and his *a myclan miht, # m$nigu wundur, *a he geworhte # wera cneorissum. He aweahte # gewitnesse on Iacobe # goode and strange, and Israhelum # $ gesette. *a he f$ste bebead # f$derum ussum, *$t hi heora bearnum # budun and s$gdun, and cinn o=rum # cy=den and m$rden. Gif% bearn w$re # geboren *am f$der, him sceolde se yldra # eall ges$cgan. *$t hi gleawne hiht # to gode h$fdan, and his weor=licu # weorc gemundon, and godes bebodu # georne heoldan. Ne wesen hi on facne # f$derum gelice; *$t w$s earfo=cynn # yrre and re=e; n$fdon heora heortan # hige gesta=elod; nis to wenanne, # *$tte wolde god hiora gasta mid him # gyman awiht. Effremes bearn # $rest ongunnan of bogan str$le # bitere sendan, *$s hi on wiges d$ge # wendon $fter. Ne heoldan hi # halgan drihtnes gewitnesse, # ne his weorca $ awiht wislice # woldan begangan. Ealra godd$da # hi forgiten h$fdon, and *ara wundra, # *e he worhte $r, *ara heora yldran # on locadan. He on $gypta # agenum lande him worhte fore # wundur m$re and on Campotanea # eac mid so=e. He s$ toslat, # sealte y*a gef$stnade, # and hi foran *urh. Him wisode # wolcen unlytel daga $ghwylce, # swa hit drihten het, and him ealle niht # o=er beacen fyres leoma # folcnede heold. He on westene # wide $dran him of stane let, # strange burnan. Of *am w$ter cwoman # weorude to helpe, swy*e wynlice # w$tera *ry=e. *a hi hira firene # fur*ur ehtan, and hine on yrre # eft gebrohtan, heora heafodweard # holdne on lande. Hi *a on heortan # hogedon to ni=e, and geornlice # godes costadan, b$dan hiora feorum # foddur geafe, and gramlice # be gode spr$can: "Ac we *$s ne% wena=, # *$t us witig god m$ge bringan to # beod gegearwod on *isum westene # widum and sidum. *eah *e he of stane # streamas lete w$ter on willan # wynnum flowan. Ne we hw$=ere wena=, # *$t he wihte m$ge mid hlafe *is folc # her afedan." Sy**an *$t gehyrde # halig drihten, he ylde *a gyt # and eft gespr$c; w$s gegleded fyr # on Iacobe and his yrre barn # on Israhelas. For*on *e hi ne woldon # wordum drihtnes lustum gelyfan, # lare forhogedon. Het he *a widan duru # wolcen ontynan hea of heofenum # and hider rignan manna% to mose # manna cynne, sealde him heofenes hlaf # hider on foldan, and engla hlaf # $ton mancynn, and hw$tenne # h$fdon to genihte. And awehte *a # windas of heofenum, Auster $rest # and *a Affricum. Him *a eac feoll ufan # fl$sc to genihte; swa sand s$s # o==e *iss swearte dust coman gefi=rade% # fugelas swylce. And on middan *a wic # manige feollan and ymb hiora selegescotu # swi=e geneahhe. Swi=e $tan # and sade wurdan, and hiora lusta # lifdan hwile; n$ron hi bescyrede # sceattes willan. *a gyt hi on mu=e # heora mete h$fdon, *a him on becwom # yrre drihtnes and heora m$nige # mane swultan, $=ele Israhela # eac forwurdan. In eallum hi *issum # ihtan synne, and noldan his wundrum # wel gelyfan. Hi heora dagena tid # d$dun% idle and heora geara gancg # eac unnytte. *onne he% hi sare sloh, # *onne hi sohton hine, and $r leohte to him # lustum cwoman. Sy==an hi ongeaton, # *$t w$s god heora f$le fultum, # freond $t *earfe; w$s hea god # heora alysend. Hi hine lufedan # lease mu=e, ne *$s on heortan # hogedan awiht. N$s him on hre=re # heorte cl$ne, ne hi on gewitnesse # wisne h$fdon, on hiora fyrh*e # f$stne geleafan. He *onne is mildheort # and man=w$re hiora fyrend$dum, # nolde hi to flymum gedon. He *a manige fram him # mangewyrhtan yrre awende, # eall ne wolde *urh hatne hyge # h$le=um cy*an. And he gemunde # *$t hi w$ran moldan and fl$sc gast gangende, # n$s se geancyr% eft. Hi hine on westenne # wordum and d$dum on yrre mod # eft gebrohtan, aweahtan hine on eor=an # oft butan w$tere. Oft hi grimlice # godes costodan and Israhela god # eac abulgan. Na gemynd h$fdan, # hu his seo mycle hand on gewind$ge # werede and ferede. He $gypti # egesan ge*ywde mid feala tacna # and forebeacna in Campotaneos; # *$t w$s cu= werum. *$r he w$terstreamas # wende to blode; ne meahte w$ter% drincan # wihta $nig. Sette him heard wite, # hundes fleogan, and hi $tan eac # yfle tostan; h$fdan hi eallunga # ut aworpen. Sealde erucan, # yfelan wyrme, let hiora wyrta # w$stme forslitan, and hiora gram gewinn # h$fdan g$rshoppan. Heora wingeardas # wra*e h$gle nede fornamon; # n$nig moste heora hrorra hrim # $pla gedigean. Sealde heora neat eac # swylce h$glum, and heora $hta # ealle fyre. He $bylig=e% on hi # bitter and yrre, sarlic sende # o= sawlhord and *$t wi= yfele # englas sende. He him weg worhte # wra=an yrres, ne he heora sawlum dea= # swi=e ne sparude and heora neat # ni=cwealm forswealh. He *a on *am folce # frumbearna gehwylc on $giptum # eall acwealde and frumw$stme # folce Chames. *a he his folc genam # swa f$le sceap, l$dde geliccast # leofe eowde *urh westenas # wegas uncu=e. And he hi on hihte # holdre l$dde; n$s him on fyrhtu # feondes egsa, ac ealle *a # y*a fornamon. He hi *a gel$dde # on leofre byrig and haligre, # =a his hand begeat. And he manige for him # m$re *eode awearp of wicum, # sealde him weste land, *$t hi mid tane # getugan rihte. *a Israelas # $hte ges$tan hrores folces, # *a hi heanne god gebysmredan, # noldon his bebodu f$ste healdan. Hi awendan aweg, # nal$s wel dydan, swa heora f$deras # beforan heoldan, and on wi=ermede # wendan and cyrdan. Swa hi his yrre # oft aweahtan, *onne hi oferhydig # up ahofan, and him wohgodu # worhtan and grofun. *a *$t gehyrde # halig drihten, he hi forhogode, # and hra=e sy**an Israhela cynn # egsan ge=yde%. And he *a swa gelome wi=soc # snytruhuse, w$s his agen hus, # *$r he eard genam $r mid mannum, # mihtig h$fde. He hi *a on h$ftnyd # hean gesealde and heora f$ger folc # on feondes hand. Sealde *a his sw$s folc # sweorde under ecge, and his yrfe eac # eall forhogode. Heora geogu=e eac # grimme lige fyr f$=made; # f$mnan ne w$ran geonge begrette, # *eah =e hi grame swultan W$ran sacerdas heora # sweordum abrotene; ne *$t heora widwan # wepan mostan. *a wear= aweaht # wealdend drihten, swa he sl$pende # softe reste o==e swa weor= man # wine druncen. He *a his feondas sloh # and him $tf$ste eac ece edwit # awa to feore. And he georne wi=soc # Iosepes huse, ne *on $r geceas # Effremes cynn, ac hegeceas Iudan him # gesw$s frumcynn on Sione byrig, # *$r him w$s symble leof. He *a anhornan% # ealra gelicast his halige hus # her on eor=an getimbrade; # het =$t teala sy==an on worldrice # wunian ece. And him =a Dauid geceas, # deorne esne, and genam hine $t eowde # ute be sceapum, fostur feormade; # he him onfencg hra=e. He *onne fede= # folc Iacobes and Israhela # yrfelafe. And he hi *onne butan facne # fede= sy**an, and his folmum sy**an # hi% for=% l$de=. Comon on =in yrfe, # ece drihten, fremde *eode, # *a *in f$le hus, ealh% haligne # yfele gewemdan. Settan Hierusalem # samod anlicast swa in% $ppelbearu # ane cytan; swylce hi setton # swylt *inum esnum, sealdon fl$sc heora # fuglum to mose, haligra lic # hundum and deorum. Hi *ara bearna blod # on byrig leton swa man gute w$ter # ymb Hierusalem; blodige lagan, # nahtan byrgendas. We synd gewordene # wera cneorissum eallum edwitst$f # ymbsittendum, *e us ahw$r neah # nu =a syndon. Hu wilt *u, wuldres god, # wra= yrre *in on ende fram us # $fre oncyrran? Is nu onb$rned # biter *in yrre on =inum folce # fyre hatre. Ageot yrre *in # on *$t rice and on cneowmagas # *e ne cunnan =e, ne naman *inne # neode cigea=. For*on hi Iacob # geara $tan, and his wicstede # westan gelome. Ne gemune *u to oft, # mihta wealdend, ealdra unrihta # *e we oft fremedon, ac we hra=e begytan # hyldo =ine, for*on we =earfende # *earle syndon. Gefultuma us, # frea $lmihtig, and alys us, # lifigende god; weor= urum synnum # sefte and milde for naman *inum # neode and aare. *y l$s $fre cwe=an # o=re *eoda%, h$=ene herigeas, # "Hw$r com eower halig god?" and us *$t on eagum # oftust worpen, *$r manna wese # m$st $tg$dere. Wrec agen blod # esna *inra, *$t w$s sarlice agoten, # *$r *u gesawe to; geonge for =e # gnornendra care *ara *e on feterum # f$ste w$ran. $fter =ines earmes # $=elum m$gene gegang *a dea=a bearn # *e hi dema= nu. Gyld nu gramhydigum, # swa hi geearnedan, on sceat hiora # seofonfealde wrace, for*on hi edwit on *e # ealle h$fdon. We *in folc w$run # and f$le sceap eowdes *ines; # we =e andetta=, and *e to worulde # wuldur s$cgea= and *e on worulda woruld # wordum heria=. *u *e Israela # $=elum cynne reccest and r$dest, # =u nu recene beheald, *u =e Ioseph swa sceap # gramum wi=l$ddest. =u =e sylfa nu # sittest ofer cherubin, $teow fore Effraim # eac Mannasse and Beniamin, # nu we bidda= *e. Awece *ine mihte # and mid wuldre cum, and us hale do # her on eor=an. Gehweorf us, m$gena god, # and us mildne $teow *inne andwlitan; # ealle we beo= hale. Eala =u, m$gena god, # m$re drihten, hu lange yrsast *u # on *ines esnes gebed? Tyhst% us and fedest # teara hlafe, and us drincan gifest # deorcum tearum manna gehwylcum # on gemet rihtes. *u us asettest # on sarcwide urum neahmannum; # nu we cunnion, hu us mid frace=um # fynd bysmria=. Gehweorf us, m$gena god, # and us mildne $teow *inne andwlitan; # ealle we beo= hale. *u of $gyptum # ut al$ddest wr$stne wingeard, # wurpe *eode and *one ylcan =$r # eft asettest. *u him weg beforan # worhtest rihtne, and his wyrtruman # wr$stne settest, *anon eor=e wear= # eall gefylled. His se brada scua # beorgas *eahte, and his tanas astigun # godes cedderbeam. Ealle *a telgan # =e him of hlida=, *u $t s$streamas # sealte gebr$ddest, and hi to% flodas # for= aweaxa=. Forhwan *u towurpe # weallf$sten his? Wealde= his winbyrig # eall *$t on wege f$r=. Hine utan of wuda # eoferas wrota=, and wilde deor # westa= and fretta=. Gehweorf nu, m$gena god, # milde and spedig *ine ansyne # ufan of heofenum; gewite and beseoh # wingeard *isne, *$t he mid rihte # r$de gange, *$ne =in seo swi=re # sette $t frym=e, and ofer mannes sunu, # *e *u his mihte $r under =e getrymedest, # tires wealdend. Fyr onb$rne=, # folm *urhdelfe=; fram ansyne # egsan =ines ealle *a on ealdre # yfele forweor=a=. Si *in seo swi=re hand # ofer so=ne wer and ofer mannes sunu; # *u his mihta =e geagnadest, # ealle getrymedest, weoruda drihten; # ne gewita= we fram =e. Ac *u us wel cwica, # wealdend mihtig; we naman *inne # neode cigea=. Gehweorf us, m$gena. Gif *u, Israhel, a wylt # elne gehyran. Gif *u, Israhel, # me anum gehyrst, ne by= god on *e # niwe gemeted, ne *u fremedne god # sylfa gebiddest. Ic eom *in god, # =e geara *e of $gypta # eor*an al$dde. Ontyn *inne mu= # and ic hine teala fylle; nele min folc mine stefne # $fre gehyran, ne me Israhel behealdan # holde mode. Ac hi lifian het # lustum heortena swa him leofust w$s, # leoda *eodum, $fter hiora willum # wynnum miclum. *$r min agen folc, # Israhela cynn, me mid gehygde # hyran cu=an, o**e on wegas mine # woldan gangan, *onne ic hiora fynd # fylde and hynde, and *$t mycle m$gen # minra handa heora ehtendas # ealle fornam. Him fynd godes # f$cne leoga=; by= hiora yfele tid # awa to feore. He hi fedde # mid f$tre lynde, hw$te and hunige, # *$t him halig god sealde of stane, # o**$t hi s$de w$ron. God mihtig stod # godum on gemange, and he hi on midle # m$gene tosceade=. Hu lange deme ge # domas unrihte, and ge onfo= ansyna # synnwyrcendra? Dema= steopcildum # domas so=e and eadmedum # eac *$t sylfe, w$dlum and =earfum # wel so=f$stum. Ge% of firenfulra # f$cnum handum *earfan and w$dlan # *riste alysa=. Ne ongeatan hi # ne geara wistan, ac hi on =ystrum # *rage eodan; ealle abeofedan # eor=an sta*elas. Ic $rest cw$=: # "Ge synd uppe godu, ealle uphea, # and $=ele bearn. Ge *onne swelta= # samod mid mannum, swa ealdormann # an gefealle=." Aris drihten, nu! # Dem eor=ware, for*an *u eart erfeweard # ealra =eoda. Hwylc is *e gelic, # ece drihten? Ne swiga =u, # ne *e sylfne bewere. For*on *ine feond # f$cne forwurdan, *a =e f$ste $r # feodan, drihten, and heora heafod wi= *e # hofan swi=e. Hi on =inum folce him # facengeswipere syredan and feredan, # and to swice hogedon, and ehtunga # ealle h$fdon, hu hi *ine halgan # her yfeladan. Cw$dan cu=lice: # "Wutun cuman ealle and hi towyrpan # geond wer*eoda, *$t ne sy gemyndig # manna $nig, hu Israhela naman # $nig nemne." For*on hi an ge*eaht # ealle ymbs$tan, and gewitnesse wi= *e # wise gesettan. Selegesceotu% synd # ons$gd in Idumea and Ism$helita%, # eac synt Moabes, Ammon and Ammalech, # Agareni, swylce% Gebal # and grame manige fremde *eoda mid eardiendum # folce on Tyrum. Cwom samod mid =am # swylce Assur; ealle on wegum # $ghw$r syndon on leodstefnum # Lo=es bearnum. Do him nu swa =u dydest # dagum Madiane and Sisare, # swylce Iabin; ealle *a namon # $ndor wylle and Cisone # cl$ne hlimme; wurdan% *a earme # eor*an to meohxe. Sete heora ealdormenn # swa =u Oreb dydest, Zeb and Zebee # and Salmanaa, and heora ealdrum # eallum swylce; ealle *a on an # $r gecw$don, *$t hi halignesse godes # her gesettan. Sete hi nu, min god, # samod anlice swa se w$gnes hweol # o**e windes healm, and swa f$rincga # fyr wudu byrne=, o==e swa lig frete= # lungre morh$=. Swa *u hi on yrre # ehtest and drefest, *$t hi on hrernesse # hra*e forweor=a=. Gedo *$t hiora ansyn # awa sceamige, *onne hi naman *inne # neode secea=. Ealle beo= georette, # eac gescende, and on weoruldlife # weor*a= gedrefde, *onne hi naman *inne # neode secea=. *u ana eart # ofer ealle heah eor=buende, # ece drihten. Synd me wic *ine # weor=e and leofe, m$gena drihten; # a ic on mode *$s willum h$fde, # *et ic him wunude onn. Heorte min and fl$sc # hyhta= georne on *one lifigendan # leofan drihten; him eac spedlice # spearuwa hus begyte=, and tidlice # turtle nistla=, *$r hio afede= # fugelas geonge. W$run wigbedu *in, # weoruda drihten; *u eart drihten min # and deore cynincg. Eadige weor=a=, # *a *e eardia= on *inum husum, # halig drihten, and *e on worulda woruld, # wealdend, heria=. *$t by= eadig wer, # se *e him o=erne fultum ne sece= # nym*e f$lne god, and *$t on heortan hige # healde= f$ste, gesete= him *$t sylfe # on =isse sargan dene, *$r hi teara # teonan cnyssa=% on *am sylfan stede # *e *u him settest her. Brohte him bletsunge # se =e him beorhte $ so=e sette; # sy**an eodan of m$gene on m$gen; # *$r w$s miht gesawen on Sionbeorge # so=es drihtnes. Gehyr min gebed, # halig drihten, *u eart m$re god, # mildum earum, and Iacobes # god se m$ra. Beseoh drihten nu, # scyldend usser; oncnaw onsyne # cristes *ines. Betere is% micle # to gebidanne anne d$g mid *e # *onne o=era on *eodstefnum # *usend m$la. Ic me *$s wyrce # and wel ceose, *$t ic hean gange # on hus godes, *onne ic on fyrenfulra # folce eardige. For*on god lufa= # geornast ealles, *$t man si mildheort # mode so=f$st, *onne him god gyfe= # gyfe and wuldur. Nele god $fre # gode bed$lan, *a =e heortan gehygd # healda= cl$ne; *$t bi= eadig mann, # se *e him ecean godes to mundbyrde # miht gestreone=. *u bletsadest, # bli=e drihten, foldan f$le, # and afyrdest eac of Iacobe # *a graman h$ftned. Unriht *u forlete # eallum *inum folce, and heora fyrene # f$ste h$le. Eall *u *in yrre # e=re gedydest, na =u ure gyltas # egsan gewr$ce. Gehweorf us hra=e, # h$lend drihten, and *in yrre fram us # eac oncyrre, *$t =u us ne weor=e # wra= on mode. Ne wrec *u *in% yrre # wra=e mode of cynne on cynn # and on cneorisse; gecyr us georne to =e, # Crist $lmihtig, and =in folc on =e # gefeo swi=e. $teow us milde mod, # mihtig drihten, and us *ine h$le syle # her to genihte. Sy**an ic gehyre, # hw$t me halig god on minum modsefan # m$lan wille; sybbe he his folces # sece= geornast, and swi=ust to *am # *e hine secea=. Hw$=ere he is mid so=e # forswi=e neah *am% *e egsan his # elne healda=, h$le= mid hyldo, # and him her syle= ure eor=an # $=ele wuldor. Him ganga= ongean # gleawe cr$ftas, mildheortnesse mod # and mihte so=, and hine sybbe lufu # swylce clyppe=. Up of eor=an cwom # $*elast so=a, beseah so=f$stnes # samod of heofenum. Syle= us fremsum god # f$gere drihten, *onne us eor=e syle= # $=ele w$stmas. Hine% so=f$stnes # symble foregange= and on weg sette= # wise gangas. Ahyld me *in eare, # halig drihten; for=on ic eom w$dla, # *u me wel gehyr, and ic sylfa eom # sorhfull *earfa. Geheald mine sawle, # for=on ic halig eom; h$l *inne scealc, # for*on ic =e hihte to. Miltsa me drihten, # *onne ic m$gene to =e *urh ealne d$g # elne cleopade; do *ines scealces # sawle bli=e, for=on ic hi to =e # hebbe genehhige. For=on *u eart wynsum, # wealdend drihten; is *in milde mod # mycel and genihtsum eallum *am *e *e # elne cigea=. *u mid earum onfoh, # ece drihten, min agen gebed, # and eac beheald, hu ic stefne to =e # stundum cleopige. *onne me on d$ge # deorc earfo=e carelice cnyssedan, # *onne ic cleopode to =e; for*on *u me gehyrdest # holde mode. Nis *e goda $nig # on gumrice ahw$r efne gelic, # ece drihten, ne =e weorc magon # wyrcean anlic. Ealle *u geworhtest # wera cneorissa, *a *e weor=ia=, # wuldres aldor, and naman drihtnes # neode cigea=. For=an =u eart se mycla # mihtiga drihten, *e wundor miht # wyrcean ana. Gel$d, drihten, me # on *inne leofne weg, and ic on *inum so=e # sy**an gancge. Heorte min ahlyhhe=, # *onne ic =inne halgan naman forhtige me on ferh=e, # for= andette mid ealre heortan hyge, # *$t *u eart, halig god, nemned drihten, # and we naman *inne on ecnesse # a weor=ien. Ys *in mildheortnes mycel # ofer me, drihten, and *u mine sawle # swylce alysdest of helwarena # hinder*eostrum. God min se leofa, # gramhydige me mid unrihte # oft onginna=, and gesamnincge # swi=mihtigra sohton mine sawle # swy*e geneahhe; ne do= him for awiht # egsan drihtnes. Hw$t, *u eart, min drihten god, # d$dum mildheort, *enden ge=yldig, # *earle so=f$st. Beseoh nu on me, # and me sy**an weor= milde on mode, # mihtig drihten; geteoh% hrore meaht # hysse *inum; do *inre *eowan sunu, # drihten, halne. Do gedefe mid me, # drihten, tacen, and *$t god ongitan, # *a me georne $r f$ste feodan, # habban for= sceame. For*on *u me w$re fultum # f$ste, drihten, and me frefredest, # frea $lmihtig. Healda=% his sta=elas # halige beorgas; lufude Sione duru # symble drihten ofer Iacobes wic # goode ealle. W$run wuldurlice wi= *e # wel acwe=ene, *$t *u si cymast # ceastra drihtnes; eac ic gemyndige # *a m$ran Raab and Babilonis # begea gehw$=eres. Efne fremde cynn # foran of Tyrum, folc Sigelwara # naman *$r f$stne eard. Modor Sion # "man" cw$= $rest, and hire m$re gewear= # mann on innan, and he hi*a hehstan # her sta=elade. Drihten *$t on gewritum # dema s$gde *am *e frumsprecend # folces w$ron, eallum swylce, # *e hire on w$ron Swa ure ealra bliss # eardh$bbendra on anum *e # ece stande=. *u eart me, drihten god, # dyre h$lend; ic on d$ge to =e # dygle cleopode, and on niht fore *e # neode swylce. Gange min ingebed # on *in gleawe gesih=; ahyld eare *in # and gehyr min gebed. For=on is sawl min # sares and yfeles f$ste gefylled; # is min feorh swylce to helldore # hylded geneahhe. Wena= *$s sume, # *$t ic on wra=ne sea= mid fyrenwyrhtum # feallan sceolde; ic eom men% gelic # m$re geworden, *e mid deadum% bi= # betweox dea=e freo. Swa gewundade # wra=e sl$pe syn *onne geworpene% # on widne hl$w, *$r hiora gymynde # men ne w$nan, swa hi syn fram *inre handa # heane adrifene. Hi me asetton # on sea= hinder, *$r w$s deorc *eostru # and dea*es scua. *$r me w$s yrre *in # on acy*ed, and *u me oferhige on # ealle gel$ddest. Feor =u me dydest # freondas cu*e; settan me symble, # *$r me unsw$sost w$s; eam ic sw$re geseald, # *$r ic ut swican ne m$g. Eagan me syndon # unhale nu geworden for w$dle; # ic me to wuldres gode *uruh ealne d$g # elne clypige and mine handa to *e # hebbe and =enige. Ne huru wundur # wyrcea= deade, o**e hi listum # l$ceas weccean and hi andettan *e # ealle sy**an. Ne on =eostrum ne m$g # *ances gehygdum $nig wislicu # wundur oncnawan, o==e *in so=f$stnes # si on *am lande *e ofergytnes # on eardige. Cwist *u, oncnawa= hi # wundru =ine on =am dimmum # deorcan =ystrum, o==e =ine rihtwisnesse # recene gemete= on ofergyttolnesse # manna $nig? Ic me to% =e, # ece drihten, mid modgehygde # m$gene clypade, and min gebed # morgena gehwylce fore sylfne *e # so=f$st becume. Forhwan =u min gebed # $fre woldest, so= god, wi=sacan, # o==e *inre gesih=e me on *issum ealdre # $fre wyrnan? W$dla ic eom on gewinne, # worhte swa on geogu=e; ahafen ic w$s and gehyned, # hw$=ere n$s gescended. Oft me *ines yrres # egsa ge=eowde, and me broga *in # bitere gedrefde. Hi me ealne d$g # utan ymbsealdan, swa w$terflodas # w$ron $tsomne. *u me afyrdest # frynd *a nehstan and mine cu=e eac # cwicu geyrmdest. Mildheortnesse *ine, # mihtig drihten, ic on ecnesse # awa singe; fram cynne on cynn # and on cneorisse ic *ine so=f$stnesse # secge geneahhe on minum mu*e # manna cynne. For*on *a =u cw$de # cu=e worde, *$t on ecnesse # awa w$re *in milde mod # micel getimbrad heah on heofenum # h$le=a bearnum and *in so=festnes # symble gearwad%. Ic minum gecorenum # cu=e gesette, hu min gewitnes # wolde gangan; ic Dauide # dyrum esne on a=sware # $r benemde, *$t ic his cynne # and cneowmagum on ecnesse # a geworhte ful sefte seld, # *$t hi s$ton on. Heofenas andetta=, # halig drihten, hu wundor *in # wr$clic stande=, and *a halgan eac # hergea= on cyricean *ine so=f$stnesse, # secgea=% geneahhige. Nis under wolcnum, # weoroda drihten, $nig anlic, # ne =e $nig by= betweox godes bearnum # gyt gelicra. *u bist gewuldrad god, # *$r bi= wisra ge=eaht and haligra # heah gemetincg, micel and egeslic # ofer eall manna bearn, =a =e on ymbhwyrfte # ahw$r syndon. *u eart m$gena god, # mihtig drihten; nis *e ealra gelic # ahw$r on spedum, is *in so=f$stnes # symble $ghw$r. *u wide s$s # wealdest mihtum; *u his y*um miht # ana gesteoran, =onne hi on w$ge # wind onhrere=. *u miht oferhydige # ea=e mid wunde heane gehn$gean; # hafast =u heah m$gen *ines earmes sped # wi= ealle fynd. Heofonas *u wealdest, # hrusan swylce; eor=an ymbehwyrft # eall *u gesettest. *u nor=d$l and s$ # niode% gesceope, Tabor et Hermon # on naman =inum; hi mid strencg=e eac # upp ahebba= *inne swi*ran earm # swylce, drihten. Wesan hea mihte # handa *inre ahafen ofer h$le=as; # halig seo swy=re is, *ines setles dom # so= gegearwod. Mildheortnes and so=f$stnes # m$gene forganga= *inne andwlitan; # *$t bi= eadig folc *e can naman =inne # neode herigean. *a on =inum leohte # lifigea= and ganga= *e him ansyn *in # $r onlihte, and on naman *inum # neode swylce beo= ealne d$g # eac on blisse and *ine so=f$stnesse # symble $ghw$r%. For*on *u heora m$genes eart # m$rost wuldor, and we *inum weld$dum # wurdan ahafene. Us an nime= # ece drihten and Israhela cyning # eac se halga. *onne =u ofer ealle # undearnunga *ine bearn sprecest # and bealde cwyst: "Ic me on *yssum folce # fultum sette ofermihtigne%, # *one ic me $r geceas. Ic me deorne scealc # Dauid gemette and hine halige ele% # handum smyrede. Heo him fultume= # and min f$le earm, and hine mid mycle # m$gene geswy=e=. Ne m$g him $nig facen # feond $teglan, ne unrihtes bearn # $nig sce==an. Of his ansyne # ealle ic aceorfe, *a =e him feondas # f$cne syndon, and his ehtendas # ealle geflyme. Hine so=f$stnes min # samod $tg$dere and mildheortnes min # m$gene healde=, and on naman minum # neode swylce his horn bi=% ahafen, # heane on mihtum. And ic his swi=ran hand # settan *ence, *$t he s$streamum # sy**an wealde. He me him to f$lum # f$der gecygde: 'W$s me andfencge, god, # ecere h$lu.' And ic *onne frumbearn # for= asette ofer eor=cyningas # ealra heahstne. Ic% him to widan feore # wille gehealdan min milde mod # and him miht syllan, mine gewitnesse # weor=e and getreowe. Ic to widan feore # wyrce sy==an *in heahsetl # hror and weor=lic swa heofones dagas # her mid mannum. Gif mine bearn nella= # mine bebodu efnan ne mine domas # d$dum healdan. Gif hi mine rihtwisnessa # fraco=e gewemma= and hi mine bebodu # bli=e ne healda=. *onne ic heora unriht gewrece # egsan gyrde and hiora synne # swinglum forgylde. Ne ic him mildheortnesse # mine wille f$gere afyrran, # ac him for= swa *eah mine so=f$stnesse # syllan *ence. Ic $ne swor # a= on halgum, *$t ic Dauide # d$da ne leoge, *$t on ecnesse # his agen cynn wuna= on wicum; # bi= him weor=lic setl on minre gesih=e # sunnan anlic and swa mona # meahte on heofenum, *e ic ece gewita # $hw$r getreowe." *u *onne% wi=soce # so*um criste and hine forhogodest, # hwile yldest and awendest fram him # gewitnesse% esnes *ines; # ealle gewemdest his halignesse # her on eor=an. Ealle *u his weallas # wide tod$ldest, towurpe f$sten his # for folcegsan. Hine *a towurpon # wegferende, and he on edwit wear= # ymbsittendum. Handa *u ahofe # heah ehtendra, gebrohtest his feondas # f$cne on blisse. Fultum *u him afyrdest # fagan sweordes, nafa= $t gefeohte # f$lne helpend. *u hine of cl$nnesse # cl$ne alysdest, setl his gesettest # sorglic on eor=an. *u his dagena tid # deorce gescyrtest and mid sarlicre # sceame onmettest. Wilt *u hu lange, # wealdend drihten, yrre *in acy=an # swa on$led fyr? Gemune, m$re god, # hw$t si min lytle sped; ne huru =u manna bearn # on middangeard to idelnesse # $fre geworhtest. Hwylc is manna, # *$t feores neote, and hw$*ere on ende # dea= ne gesceawige; o==e hwylc manna is, # *$t his agene fram helle locum # sawle generige? Hw$r is seo ealde nu, # ece drihten, micel mildheortness, # *e *u mancynne and Dauide # deope a=e *urh *ines sylfes # so= benemdest? Gemune *inra esna # edwitspr$ce, *a him fracu=lice # fremde *eode utan $tywa=, # o=re m$g=e. Cwe*a= him *$t edwit, # ece drihten, feondas *ine, # f$ste $twita= and *$t *inum criste # becwe*a= swi=e. A sy gebletsad # ece drihten to widan feore # Wese swa, wese swa! *u eart fri=stol us # f$ste, drihten, of cynne on cynne # and on cneorisse. $r=on munta gesceaft # ofer middangeard o==e ymbhwyrft # eor=an w$re o**e world w$re, # *u eart, wuldres god. Ne ahwyrf *u fram m$nn # heah eadmedu; and *u cu=lice # cw$de sylfa: "Ic manna bearnum% # mod onwende." For *inum eagum, # ece drihten, *usend wintra bi= # *on anlicast, swa geostran d$g # gegan w$re; And swa hi on niht hyrdnesse # neode beganga=, ne heora winterrim # for wiht ne do=. Morgen gewite= # swa gemolsnad wyrt; o=re morgene # eft geblowe= and geefne= swa, # o**$t $fen cyme=, *onne forwisna=, # weor=e= to duste. For*on we on *inum yrre # ealle forwurdon, w$ron on *inum hathige # hearde gedrefde. *u ure unriht # eall asettest, *$r *u sylfa to eagum locadest, and ure worulde *u # eac gesta=elodest on alihtincge # andwlitan *ines. For*am =e ure dagas # ealle geteorudun, and we on *inum yrre synt # swi=e gew$hte. W$ran anlicast # ure winter geongewifran, # *onne hio geornast bi=, *$t heo af$re # fleogan on nette; beo= ure geardagas # gnornscendende, *eah *e heora hundred seo # samod $tg$dere. Gif on mihtigum # mannum geweor=e=, *$t hi hundehtatig # ylda gebiden, ealle *e *$r ofer beo= # $fre getealde wintra on worulde, # *a beo= gewinn and sar. Us man=w$rnes becwom # micel ofer ealle and we on *am gefean # forhte gewurdan. Hwa =$s so= me% cann # s$cgean $nig, hu *ines yrres # egsa stande= and seo micle miht? # Nis *$t mann $nig *e *a ariman # rihte cunne. Do us *a *ine swi=ran hand, # drihten, cu=e, *am *e on snytrum syn # swy=e getyde, and *a heora heortan # healda= cl$ne. Gehweorf us hw$thwiga%, # halig drihten; wes *inum scealcum # wel ea=bede. We synd gefyllede # f$gere on mergenne *inre mildheortnesse; # *$s we on mode nu habba= ealle dagas # $*ele blisse. We gefeo= swylce # for *on f$gerum dagum, on *am *u us to eadmedum # ealle gebrohtest, and for =am gearum *e we on% gesawon # yfela feala. Beseoh on *ine scealcas # sw$sum eagum and on *in agen weorc, # ece drihten, and heora bearn gerece # bli=e mode. Wese us beorhtnes ofer # bli=an drihtnes, ures *$s godan godes # georne ofer ealle; gerece ure handgeweorc # heah ofer usic. Me earda= $t # $*ele fultum *$s hehstan # heofonrices weard, *e me $t wuna= # awa to feore. Ic to drihtne cw$=: # "*u me dyre eart f$le fultum; # h$bbe ic freond on him, min se goda god, # and ic on =e geare hycge." For=on he me alysde # of la=um grine, huntum unholdum, # hearmum worde. He me mid his gesculdrum # sceade be*eahte; for*on ic under fi=rum # f$le hihte. Hw$t, me so=f$stnes min # scylde wi= feondum, ne =u *e nihtegsan # nede ondr$dest. Ne forhtast *u =e on d$ge # flan on lyfte, *$t *e *urhgangan # garas on =eostrum, o==e on midne d$g # m$re deoful. Fealle= *e on *a wynstran # wergra *usend, and eac geteledra # tyn *usendo on *ine *a swi=ran # and *e ne scea=e= $nig. Hw$=ere *u =$s eagan # eall sceawadest, gesege fyrenfulra # frecne wite. *u me eart se hehsta hyht, # halig drihten; *u me fri=stol on =e # f$stne settest. Ne m$g *e $nig yfel # egle weor=an, ne heard sweopu # huse *inum on neaweste # nahw$r sce**an. For*on he his englum bebead, # *$t hi mid earmum *e on heora handum # heoldan georne, *$t *u wilwega # wealdan mostest. And *e on folmum # feredan swylce, *e l$s *u fr$cne on stan # fote spurne. *u ofer aspide miht # ea=e gangan, and bealde nu # basiliscan tredan, and leon and dracan # liste gebygean. For=on he hyhte to me, # ic hine hra=e lyse, niode% hine scylde, # nu he cu=e naman minne. He cigde me, # and ic hine cu=lice hold gehyrde, # and hine hra=e sy**an of earfo*um # ut alysde. Ic hine generige # and his naman swylce gewuldrige # geond% ealle wer=eoda, and him lifdagas # lange sylle, swylce him mine h$lu # holde $tywe. God is, *$t man drihtne # geara andette and neodlice # his naman asinge, *one heahestan # h$le=a cynnes. And *onne on morgene # m$gene s$cge, hu he milde wear= # manna cynne, and his so=e # s$cge nihtes. Hw$t, ic on tyn strengum # getogen h$fde, hu ic *e on psalterio # singan mihte o==e *e mid hearpan # hlyste cweman, for=on *u me on *inum weorcum # wisum lufadest; hihte ic to *inra handa # halgum d$dum. Hu micle synt *ine m$genweorc, # mihtig drihten; w$run *ine ge=ancas # *earle deope. Wonhydig% wer # *$s wiht ne cann, ne *$s andgit hafa= # $nig dysigra. *onne for= cuma= # fyrenfulra =reat, heap synnigra # hige onlic; ealle *$r $tywa=, # *a =e unrihtes on weoruldlife # worhtan geornast, *$t hi forwordene # weor=en sy**an on worulda woruld # and to widan feore. *u on ecnesse # awa, drihten, heahesta% bist, # heofonrices weard. *i nu =ine feond # f$cne, drihten, on eor=wege # ealle forweor*a=%, and weor=a= towrecene # wide ealle, *a *e unrihtes # $ror worhtan. *onne anhorna # ealra gelicost, min horn weor=e= # ahafen swi=e and mine yldo beo= # $ghw$r% genihtsum. And eage *in # eac sceawode, hw$r fynd mine # f$cne w$ran, and mine wergend # wra=e gehyrde efne *in agen # eare swylce. Se so=f$sta # samed anlicast beorht on bl$dum # blowe= swa palma, and swa Libanes beorh # lide= and growe=. Setta= nu georne # on godes huse, *$t ge on his wicum # wel geblowan. Nu gyt syndan manige # manna swylce, *e hiom yldo gebidan # $r to genihte, and *a mid ge*ylde # *enden s$gdan. Cw$don, *$t w$re so=f$st # sylfa drihten and hine unrihtes # awyht ne heolde. Drihten hine begyrede # gode streng=e, and hine *a mid micle # m$gene gebyrde. Drihten rixa=, # dema usser, and hine mid weor=lice # wlite gegyrede And *a ymbhwyrft # eor*an getrymede, swa folde stod # f$ste sy**an. Gearu is *in setl, # and *u, ece god, $r worulde fruman, # wunast butan ende. Hofan heora stefne # streamas, drihten, hofan and hlynsadan # hludan reorde fram w$terstefnum # widra manigra. Wr$clice syndon # w$gea gangas, *onne s$streamas # swi=ust flowa=; swa is wundorlic # wealdend usser halig drihten # on heanessum. *in gewitnes is # weorcum geleafsum, and mid so=e is # swi=e getreowed. Huse *inum # halig gedafena=, drihten usser, # and dagas lange. *u eart wracena god, # and *u miht wrecan swylce, ana gefreogan # $ghwylcne mann. Ahefe *e on ellen, # eor*an dema, gyld oferhydigum, # swa hi $r grame worhton. Hu lange fyrenwyrhtan # foldan wealda= o**e manwyrhtan # mor=re gylpa=? Hi oftust spreca=, # unnyt s$cgea= and woh meldia=, # wyrcea= unriht. Folc hi *in, drihten, # f$cne gehyndan, and yrfe *in # eall forcoman. $l=eodige men, # earme wydewan, steopcilda feala # stundum acwealdon. S$gdan and cw$dan, # *$t ne gesawe drihten $fre, # dyde swa he wolde, ne *$t Iacobes god # ongitan cu=e. Onfinda= *$t and ongeota=% # *e on folce nu unwiseste # ealra syndon; dysige hw$thwygu # deope *$t oncnawan. Se =e $rest ealdum # earan worhte, hu se oferhleo=ur # $fre wurde? And him eagena gesyh= # eallum sealde and he scearpe ne m$ge # gesceawian? And se *e ege healde= # eallum *eodum, and his *rea ne si # *$r for awiht, se *e men l$re= # micelne wisdom? God ealle cann # guman ge=ancas eor=buendra, # for=on hi idle synt. *$t bi= eadig mann, # *e *u hine, ece god, on *inre so=re $ # sylfa getyhtest and hine *eodscipe # =inne l$rest and him yfele dagas # ealle gebeorgest, o=*$t bi= frecne sea= # *am fyrenfullan deop adolfen # deorc and =ystre. N$fre wi=drife= # drihten ure his agen folc, # ne his yrfe *on ma on ealdre wile # $fre forl$tan. Hwylc *onne gena # gehwyrfed by=, *$t he on unriht # eft ne cyrre; o==e hwylc nyme= me, # *$t ic man fleo and mid rihtheortum # r$des *ence? Hwylc arise= mid me, # *$t ic riht fremme and wi= awyrgedum # winne and stande, *e unrihtes # ealle wyrcea=? Nym=e me drihten, # dema usser, gefultumede # f$gere $t *earfe, wenincga min sawl # sohte helle. Gif ic *$s s$gde, # *$t min sylfes fot ful sarlice # asliden w$re%, *a me mildheortnes # mihtigan drihtnes gefultumede, # *$t ic feorh ahte. $fter *$re menigeo # minra sara *e me $r on ferh=e # f$ste gestodan, *a me *ine frofre # f$gere, drihten, gesibbedan # sawle mine. Ne $tfylige= *e ahw$r # facen ne unriht; =u gef$stnast # facen sares; hi so=f$ste # sneome geh$fta= and heora sawle # ofslean *encea=, blod so=f$stra # bitere ageotan. For=on me is geworden # wealdend drihten to fri=stole # f$st and gesta=elad; is me fultum his # f$st on drihtne. *onne him gylde= # god $lmihtig ealle *a unriht # =e hi geearnedan, and on heora facne # f$ste todrife= drihten eallmihtig, # dema so=f$st. Cuma= nu tog$dere, # wutun cweman gode, wynnum drihten # wealdend herigean, urum h$lende # hyldo gebeodan. Wutun his ansyne # $rest secean, *$t we andettan # ure fyrene and we sealmas him # singan mid wynne. For=on is se micla god # mihtig drihten and se micla cynincg # ofer eall manna godu. For=on ne wi=drife= # drihten usser his agen folc # $fre $t *earfe; he *as heahbeorgas # healde= swylce. Eac he s$s wealde= # and he sette *one; worhte his folme eac # foldan drige. Cuma= him fore # and cneow bigea= on ansyne # ures drihtnes, and him wepan fore # =e us worhte $r. For=on he is drihten god, # dema usser; w$run we his f$le folc # and his f$gere sceap, *a he% on his edisce # $r afedde. Gif ge to d$ge # drihtnes stefne holde gehyran, # n$fre ge heortan ge*anc deorce forhyrden # drihtnes willan. Swa on grimnesse # fyrn geara dydan on *am wra=an d$ge # and on westenne, *$r min =urh facen # f$deras eowre *isse cneorisse # cunnedan georne, *$r hi cunnedan, # cu= ongeaton and min sylfes weorc # gesawon mid eagum. Nu ic feowertig # folce *yssum wintra rimes # wunade neah, aa and symble cw$= # and eac swa oncneow, *$t hi on heortan # hyge dysegedan. Hi wegas mine # wihte ne oncneowan, *$t ic $r on yrre # a=e benemde, gif hi on mine reste # ricene eodon. Singa= nu drihtne # sangas neowe; singe *eos eor=e eall # eceum drihtne. Singa= nu drihtne, # and his so=ne naman bealde bletsia=; # beornas s$cgea= fram d$ge to d$ge # drihtnes h$lu. Secgea= his wuldor # geond sige*eode, and on eallum folcum # his f$gere% wundor. He is se mycla god; # for*on hine m$n sculon elne herian; # he is egeslic god ofer ealle godu # eor=buendra. Syndon ealle h$*enu godu # hildedeoful; heofonas *$nne worhte # halig drihten. Ys on *inre gesih=e # so= andetnes, f$ger halignes # f$ste gebletsad and weor=lic wlite # wuldres *ines. Bringa= nu drihtne # bu $tsomne wlite and are, # wuldor =ridde, and *$t of hiora e=ele don # ealle *eode, *$t hi naman drihtenes # neode herigean. Genima= eow arlice lac # and in ganga= on his wictunas; # weor=ia= drihten on his *$re halgan # healle geneahhige. For his ansyne sceal # eor=e beofian; secga= nu on cynnum # and on cneorissum, *$t from treowe becwom # tirf$st rice drihten ure; # dome he sy**an eor=an ymbhwyrft # ealle gesette. He ferhtlic riht # folcum deme= and on his yrre # ealle *eode. Heofenas blissia=, # hrusan swylce gefeo= f$stlice, # and floda *rym; sealte s$streamas # s$l=e habba=. Habba= feldas eac # f$gere blisse and ealle *a *e on him # eard weardia=; w$run wudubearuwas # on wyndagum for andwlitan # ecean drihtnes, for*on he cwom # on cyne=rymme, *$t he *as eor=an # ealle demde. *onne he ymbhwyrft # eor=an folca so=e and rihte # sy**an deme=. Rixa= nu mid rihte # rice drihten; is eor=e nu # eac on blisse, and *$s f$gerne # gefean habba= ealanda m$nig # uton gars$cge. # stundum onginna= f$gnian mid folmum # on gefean $lcne; beorgas blissia=, # beacen oncnawa=, for ansyne # ecean drihtnes; for*on he eadig com # eor*an to demanne. He ymbhwyrft # eor*an deme= so=e and rihte, # and his syndrig folc on rihtnesse # r$de gebringe=. Rixa= drihten, # and he re=e folc healde= on yrre # ungemete swi=e; sitte= ofer cherubin, # se *e sona m$g ana eor=ware # ealle onstyrian. Drihten is on Sion, # dema se m$sta, heah and m$re # ofer eall h$le=a folc. We andeta= *inum # *am ecean naman, *$t he mid mannum is # mycel and egeslic, halig on helpe # h$le*a bearnum, aare cyninges dom # $ghw$r% lufade. *u gegearwadest # geara $rest, *$t *u recene, god, # rihte beeodest; *u on Iacobe # gode domas $t fruman worlde # f$gere settest. Ahebba= haligne # heofena drihten, usserne god # ellencr$fte%, and his fota sceamul # for= weor*ia=; for*on he halig is # h$le=a bearnum. Moyses et Aaron% # m$re gebro=or, so=e sacerdas, # Samuhel =ridda, *a gode his naman # neode cigdan. Hi cymlice # cigdon drihten, and he hi gehyrde # holde mode, spr$c him wordum to # *urh wolcnes swyr. Hi *a gewitnesse # wel geheoldon and his bebodu # beorhte efnedan, *a he him sealde # and sylfa bebead. *u gehyrdest hig, # halig drihten, and him, meahtig god, # milde wurde, and heora $f*ancan # ealle gewr$ce. Hebba= urne god, # h$lend drihten, and hine on halgum # her weor=ia= m$rum beorge; # for=on his meahte synt and halig is # heofonrices weard. Nu ge mycle gefean # mihtigum drihtne eall *eos eor=e # elne hyre, and blisse gode # bealde *eowie. Ganga= on ansyne # ealle bli=e; wita= wislice # *$t he is wealdend god; he us geworhte # and we his syndon. We his folc syndan # and his f$le sceap, =a he on his edisce # ealle afedde; ga= nu on his doru, # god andetta=, and hine weor=ia= # on wictunum mid lofsangum # lustum myclum. Heria= naman drihtnes, # for*on he is ni=um sw$s; is *in milde mod # ofer manna bearn. Mildheortnesse and dom # mihtigan drihtnes singe and secge, # and so= ongyte on unwemmum wege, # hw$nne *u me wylle to. Ic% mid unbealuwe # ealre heortan *urh =in hus middan # halig eode. Ne sette ic me fore eagum # yfele wisan; ealle ic feode # facnes wyrcend, n$s me wyngesi=% # wi=erweard heorte. Ic awyrgde fram me # wende and cyrde; nolde ic hiora andgit # $nig habban, *e t$lnessa # teonan geneahhige wi= heora *am nehstan # ni= ahofan; *ara ic ehte # ealra mid ni=e. Oferhydegum eagum, # uns$dre heortan, nolde ic mid *$m men # minne mete =icgean. Ofer geleaffulle% # eor=bugende eagan mine # georne sceawedun, hw$r ic tirf$ste # treowe funde, *a me symble mid # s$ton and eodon; he me holdlice # her =egnade. Ne earda= on midle # mines huses, *e oferhygd # up ahebbe o**e unriht cwe*an # elne wille. Ic on morgenne ofslea # manes wyrhtan ealle *e unriht # elne worhtan and fyrena fela # gefremed habba=; ealle ic *a of drihtnes # drife ceastre. =u min gebed, # m$re% drihten, gehyr, heofenes weard, # and gehylde min to =e becume, # *eoda reccend. Na *u andwlitan # $fre *inne awend fram me, # wuldres ealdor; gif ic geswenced sy, # *u sw$s to me *in eare onhyld # and me ofestlice gehyr, heofenes weard, # helpys benan. For=on dagas mine # gedroren syndan smece gelice, # and forspyrcende synd mine mearhcofan, # *$s *e me *ince=, swylce hi on cocerpannan # cocas gehyrstan. Ic eom hege gelic, # *am *e hra=e weorna=, =onne hit by= amawyn # mannes folmum; is min heorte eac # hearde geswenced, for=on ic $r forgeat, # *$t ic etan sceolde minne swetne hlaf; # for=on me is sw$re stefn hefig gnorniende # heortan getenge, $tfeolen eac min ban # fl$sce% minum. Ic geworden eom # pellicane gelic, se on westene wuna=; # wat ic eac swi=e geare, *$t ic genemned eam # nihthrefne gelic, *e on scr$fe earda=, # and ic spearuwan swa some gelice gewear=, # anlicum fugele. Hw$t, me ealne d$g # edwitspr$ce% on mine feondas # f$ste brohtan, and =a me heredan; # hi me hra*e $fter full swy*e eft # swerigean ongunnon. For=on ic anlic $tt # $scean hlafe, and ic minne drinc # mengde wi= tearum. For andwlitan # yrres *ines; feor *u me ahofe # and gehn$ctest eft. Dagas mine gedruran # swa se deorca scua, and ic hege gelic, # swa hit hra=e weorna=. *u on ecnysse wunast # awa, drihten; wuna= *in gemynd, # *enden woruld stande=. Aris nu, mihtig god, # miltsa Sione; nu is hire helpe # heahs$l cumen. For*on *$s *ancunga # *ine% scealcas ambyhtm$cgas # ealle h$fdan, for=on *e *u sti=lice # stanum and eor=an eallum $tg$dere # $r miltsadest. For*on neodlice # on naman =inum ealle eor=buend # egsan habba=, and *in wuldor ongita= # wise cyningas%. Eft timbrade # ece drihten and gesette Sion # *urh his sylfes miht, =$r w$s gesyne # his seo so=e sped. Oft he *earfendra bene # =ance gehyrde, and he ne forhogode # heora hold gebed. =a wislice # awriten standa= and on cneoressum # cy=ed syndan, *$t he folc gesceop; # f$gere drihten hera= holdlice # hrore ge*ance. For=on he f$stlice # for= locade of his *am hean # halgan setle; drihten geseah of heofenum # her on eor=an. He *a gehyrde # heahgnornunge *$ra =e gebundene% # bitere w$ron, and =a bealdlice # bearn alysde *ara =e ofslegene # sli*e w$ran. *onne by= on Sione s$gd # so= nama drihtnes, and his lof swylce, # leoda bearnum, on Hierusalem # gleawast and m$rust. Cuma= folc sy==an # feorran tog$dere and ricu eac, # *$t hra=e drihtne ful holdlice # hyran sy**an. He him andwyrde= # eallum sona on wege worulde, # *$r his% gewis m$gen f$ste stande=%: # "Ic *e feawe dagas minra m$ttra # mode secge, *$t *u me meaht on midle # minra dagena sona gecigean, # gif *u sylfa wylt." Earon *ines anes gear # awa to feore. $t fruman *u, # drihten, geworhtest eor*an fr$twe # and upheofen; *$t is heahgeweorc # handa *inra. Sweotule *a forweor=a= # and =u sylf wunast; eall forwisna= # w$dum anlice, and =u hi onwendest, # swa man wrigels de=, and hi beo= to worulde # wended sy**an. *u *onne byst se ilca, # se *u $r w$re; ne beo= winter *in # wiht =e s$mran. Bearn *inra scealca # her bu namon, and *$r eardedan # ealle *rage, and heora sylfra cynn # sy==an to feore on worulda woruld # well gerehtest. Bletsa, mine sawle, # bli=e drihten, and eall min inneran # his *$ne ecean naman. Bletsige, mine sawle, # bealde dryhten, ne wylt *u ofergeottul # $fre weor=an ealra goda, # *e he *e $r dyde. He *inum mand$dum # miltsade eallum and *ine adle # ealle geh$lde. He alysde *in lif # leof of forwyrde, fylde *inne willan # f$gere mid gode. He *e gesigef$ste # so=re miltse and =e mildheorte # mode getrymede; eart *u edneowe # earne gelicast on geogo=e nu # gleawe geworden. Hafast *u milde mod, # mihta strange, drihten, domas # eallum% *e deope her and ful treaflice # teonan *olian. He his wegas dyde # wise and cu=e Moyse *am m$ran # on m$nige tid, swylce his willan eac # werum Israhela. Mildheort *u eart and mihtig, # mode ge*yldig, ece drihten, # swa *u a w$re; is *in milde mod # mannum cy=ed. Nelle *u o= ende # yrre habban, ne on ecnesse # =e awa belgan. Na *u be gewyrhtum, # wealdend, urum wommum wyrhtum # woldest us don, ne $fter urum unryhte # ahw$r gyldan. For=on *u $fter heahweorce # heofenes *ines mildheortnysse, # mihtig drihten, lustum cy=dest, # *am *e lufedan *e. Swa% *as foldan # f$=me bewinde= *es eastrodor # and $fter west, he betweonan *am # teonan and unriht us fram afyrde # $ghw$r% symble. Swa f$der =ence= # f$gere his bearnum milde weor=an, # swa us mihtig god, *am *e hine lufia=, # li=e weor=e=, for=an he ealle can # ure *earfe. Gemune, mihtig god, # *$t we synt moldan and dust; beo= mannes dagas # mawenum hege $ghw$r anlice, # eor=an blostman, swa his lifdagas # l$ne syndan. *onne he gast ofgife=, # sy**an hine g$rsbedd sceal wunian widefyrh, # ne him man sy==an wat ahw$r elles # $nige stowe. *in mildheortnes # mihtig drihten, *urh ealra worulda woruld # wislic stande=, deorust and gedefust # ofer ealle *a *e ondr$da= him. Swa his so=f$stnyss # swylce stande= ofer *ara bearna bearn # *e his% bebodu healda=%, and *$s gemynde # mycle habba=, *$t heo his wisf$st word # wynnum efnan. On heofenhame # halig drihten his heahsetl # hror timbrade, *anon he eor=ricum # eallum wealde=. Ealle his englas # ecne drihten bletsian bealde, # heora bli=ne frean, m$gyn and mihta, # *a his m$re word habba= and healda= # and hyge fremma=. Bletisan drihten # eall his bearna m$gen and his =egna =reat, # *e *$t *ence nu, *$t hi his willan # wyrcean georne. Eall his agen geweorc # ecne drihten on his agenum stede # eac bletsige, *$r him his egsa, # anweald, stande=; bletsige min sawl # bli=e drihten. Beltsa, mine sawle, # bli*e drihten; *u eart, min drihten god, # d$dum swy*e, meahtum m$re # ofer manna bearn. *u *e weor=lice # wliteandette% god gegyredest; # eart nu gleawlice swa limw$dum # leohte gegyrwed. Heofen *u a=enedest # hyde gelice, *one weardia= ufan # w$tra =ry=e. He wolcen eac # worhte and sette, *$t he mihte ea=e # upp astigan, se fotum trede= # fi=ru winda. He his englas de= # $=ele gastas and his frome =egnas # fyr byrnende. He gef$stnude # foldan sta=elas, eor=an eardas; # ne seo $fre nu on worulda world # weor=e= ahylded. He nywolnessa # neo=an swa swa ryfte him% to gew$de # woruhte swylce; standa= ofer mannum # muntas on w$terum. *a him *rea *ine # *earle ondr$da=, fleo= forhtlice # *unres brogan *inre stefne # strangne egsan. Beorgas and feldas # ba% astiga= on *$ne stede # *e *u gesta=eludest him%, andon =$re stowe # standa= f$ste; ne magon hi ofer gem$re # mare gegangan, *$t hi =ysse eor*an # awyht habban. Oft of denum yrna= # deope wyllan, and of midle # munta swylce w$ter awealle=, # wide flowe=. Of *am eor=an deor # ealle drinca=, bida= assan # eac on *urste; ofer% *an heofonfugelas # healda= eardas, senda= of *am stanum # stefne mycle. Beorgas onfo= # bl$dum and w$stmum, ufan eor=w$stme # ealle growa=, swylce of w$stmum # weorca *inra eall eor=an ci= # ufan by= gefylled. Swylce *u of foldan # fodder neatum l$test al$dan, # on *$m hi lif healda=; wyrta *u geworhtest # to wra=e manna. Eac *u him of eor*an # ut al$ddest hlaf to helpe; # heortan manna must and windrinc # myclum blissa=. Ele andwlitan # eac gescyrpe= and hlaf tryme= # heortan mannes. Swylce *u gefyllest # f$grum bl$dum telgum treoww$stme; # tydra= ealle *a on Libanes # l$da=% on beorge cwice cederbeamas, # *a =u cu=lice sylfa gesettest; # on *am swylce nu mid heora spedum # spearwan nystla=. Uphebbean hus # hiora agen is latteow on lande; # oft la=ne beorh on hean muntum # heortas wunia=; erinaces fleo= # oft on stanas. Monan he geworhte # on *a m$ran tid; sunne hire setlgang # sweotule healde=. *ystru =u gesettest # on *earle niht, on *$re ealle wildeor # wide toeorna=. And leon hwelpas # lange swylce grymetiga= gnorne; # georne seca=, *$t him gr$digum $t # god gedeme. Sy**an up cume= # $=ele sunne, hi of si=um eft # gesamnia= and hi on holum # hyda= hi georne. M$genweorc on morgen # man onginne= and *$t geenda= # on $fynne. Mycel w$run *ine weorc, # mihtig drihten, ealle *a *u mid snyteru # sylfa worhtest; is *eos eor=e eac # eall gefylled *inra gesceafta, # scyppend m$re. His is mycel s$ # and on gem$rum wid, *$r is unrim on # ealra cwycra mycelra and m$tra; # ofer =$ne m$gene oft scipu scri=ende # scrinde fleota=. Dracan *u *ysne # d$dum =inum geheowadest, # hete sy==an his bysmere # brade healdan; ealle to =e, # ece drihten, $tes on eor=an # eac wilnia=. And% him gesomnadum # swylce wylle *ine *a halgan # hand ontynan, ealle hi gefyllan # f$gere gode. Gif *u *ine ansyne fram him # $fre awendest, *onne hi gedrefde # deope weor=a=, and him gast weor=e= # georne afyrred; swylce teonlice # geteoria=, on heora agen dust # $fter hweorfa=. Onsend *ines sylfes gast, # sona weor*a= geedniwad, # and *u eac scyppest eor=an ansyne # ealle swylce. Wuldor si wide # weruda drihtne and on worulda woruld # wunie sy==an, blissie on his weorcum # bealde drihten. He on =as eor=an # ealle loca=, de= hi for his egsan # ealle beofian; gif he mid his mihte # muntas hrine=, hi ful ricene # reoca= sona. Ic on minum life # lustum drihtne singe so=lice # and secge eac, *enden ic wunige # on worulddreamum. Wese him herenes min # $t heortan we=e, ic minne drihten # deorne lufige. And *a fyrenfullan # frecne forweor=a*, *a on =ysse eor=an synt, # ealle sniome, *$t hio ne wunian # on worldlife. Bletsa, mine sawle, # bli=e drihten. Andeta= drihtne # and his ecne naman cega= cymlice # and cwyce secgea= his wundorweorc # ofer ealle wer=eode. Singa= him swylce # and salleta= secga= his wundor eall # wide m$ru. Hergea= his naman # niode swylce; heorte hygecl$ne # hlutre blissa=% *am *e so=lice # seca= dryhten. Seca= ge drihten, # and ge sy==an beo= teonan gehwylce # ful trume $ghw$r; seca= his ansyne # symble georne. Gemuna= ge on mode, # hu he m$nig wundor worhte wr$clice, # wundur unlytel, and his mu*es eac # m$re domas. Hw$t, he Abrahames cynn, # *e his esne w$s, geweor=ude # ofer wer*eoda, and Iacobes bearn, # *one he geara geceas. He is ure drihten # d$dum spedig; earun his domas # deore and m$re geond *isse eor=an # $ghwylcne d$l. He *$s on worulde # wear= gemyndig, *$t he worde gecw$= # on gewitnesse, *$t heo on *usende # *$t sceoldan healdan, *$re cneorisse # cwyc se *e lifde. *$t he mid a=sware # to Abrahame and to Isaace # eac gesohte, and gleawlice # Iacobe bead, *$t awa to feore # Israheles cyn his gewitnesse # wel geheolde. And him *a mid so=e # s$gde cwe=ende: "Ic eowrum cynne # Khananea land on agene $ht # yrfe gesylle." N$s% *$t m$re cynn # mycel on rime, ac on *am folce # feawe w$ran $nige, o==$t bigengum # beornas onwocan; cynn $fter cynn # cende w$ran, o=*$t hio o=er folc # egsan ge=iwdan. Ne let he him manna # mihte sce==an and he *earle for him # *rea geaf kyningum. Ne sceolon ge mine *a halgan # hrinan ne gretan ne on mine witigan # werg=e settan. Cwom *a ofer eor=an # erm=u and hungor, wurdon wide menn # w$dlan hlafes. He him snoterne beforan # sende $ryst ful wisne # wer to scealce, and *a bebohtan # bearn Iacobes Ioseph on geogu=e; # *$r hine grame $ryst h$fdon to h$fte, # o**$t hine halig god *urh his worda # wisdom ahof. Sende him so= cyning # sweotule are, alysde hine lungre # and hine *am leodum *a to ealdormen # eallum sette. He sette hine on his huse # to hlafwearde, ealra him his $hta # anweald bet$hte. *$t he his ealdormen # ealle l$rde, swa he his sylfes mod # geseted h$fde, and *a yldestan # ealle l$rde, *$t heo wisdomes # word oncneowan. *$r Israhel becwom # on Egypta, and se goda # Iacob sy**an eft eardude # eor=an Khanaan. He *$t eadige folc # ehte swy=e, and hio ofer heora feond # f$ste getrymede. Hiora heortan he ongan # hwyrfan $ryst, *$t heo his folc # feodan swy=e and his esnum eac # inwit fremedan. *a he him *one m$ran # Moyses sende, his sylfes scealc, # samod $tg$dere and Aaron eac, # *one he $r geceas. He sette on hi sylfe # so=ne wisdom worda and weorca # wundortacna and forebeacna, # *$t hio fromlice cy=dan cneomagum # cystum godum, o=*$t heo geforan # folc Khananea. He hi mid *ystrum ongan # *rean $t frym*e, for=on hio word heora # wel ne oncneowan. And heora w$ter swylce # wende to blode, on =am heora fisceas # frecne forwurdan. Sende on heora eor*an # ealle swylce toscean teonlice, # *a teolum husum on cyninga cofum # cwyce eardedan. He sylfa cw$=; # sona cwoman mysci manige, # mid w$ran gn$ttas, fleohcynnes feala # flugan on gem$ru. Sette him regnas # re*e swylce, hate of heofenum # hagol byrnende, se lige forgeaf # land Egypta. Sy==an forwurdan # heora wingeardas and ficbeamas; # fur*or ne mihton bl$da bringan # ne bearwa treow. He *a sy**an cw$=; # sona cwoman gangan g$rshoppan # and grame ceaferas; ne mihte *a on moldan # man geriman, *e *$r on foldan # fr$ton w$stmas. Sy**an he $fter sloh # $ghwylc% frumbearn *e on Egyptum w$s # ahw$r acenned, and frumcynnes # heora frean swylce. And his *$t gode folc # golde and seolfre geweor*ade # and hi wislice leofe l$dde; # n$s *$ra leoda =a $nig untrum # yldra ne gingra. Wurdon him% Egyptas # $fter bli=e, sy==an hi on fore # folc sceawedan, for=on him *$r egesa # angryslic stod. He hi wolcne bewreah, # wra=um ahredde, het him neode # nihta gehwylce fyrenne beam # beforan wisian. Fl$sces hi b$don, # fuglas coman, of garsecge # ganetas fleogan, and hi heofonhlafe # halige gefylde. Het him of stane # streamas flowan, w$ter on willan; # na him gew$ttan fot, *a hi on Iordane # gengdan $fter. Ac he w$s *$ra worda # wel gemyndig, halig heofenes weard, # *e he hleo=rade to Abrahame, # his agenum hysse. And his folc l$dde # f$gere on blisse and his *one gecorenan # heap cl$ne on wynne. Sealde *am leodum # landes anweald on agene $ht # o=re *eode and hi folca gewinn # fremdra ges$ton. *$r hi heoldan% # halige domas and his so=f$st word # swylce georne, and his $bebod # awa to feore. Ic andette # ecum drihtne, georne =am gleawan, # for=an ic hine godne wat; for*on he his mildheortnysse # mannum cy=de, on =ysse worulde # wis gestande=. Hwylc m$g $fre # mihta drihtnes asprecan and aspyrian, # o==e spedlice eall his lofm$gen # leode gehyran and his gehyrnesse # her oncnawan? Eadige beo= $ghw$r, # *a =e a wylla= so=e domas # sylfe efnan, on ealle tid # $ghw$s healdan heora so=f$stnysse # symble mid d$dum. Gemune% us, drihten, # on modsefan for= hycgende # folces *ines, and us mid h$lo # her geneosa. And us tidlice # teala sceawige, ceose mid gecorenum, # *enden we cwice lifgen, *$t we mid *inre =eode # *$r blissian and *$t yrfe *in # $ghw$r herige. We gefyrnedan # mid urum f$derum $r, and we unso=f$ste # ealle w$ron and unrihtes # $ghw$r worhtan. F$deras ure # f$ste ne oncneowan ealle *a wundor # *e =u on Egyptum worhtest wr$clice, # wundor unlytel; n$ron hi gemyndige # miltsa *inra, *a =u him on =$re m$g=e # manige cy=dest. Hi bysmredan, # *a hi on brad w$ter on *one readan s$ # randas b$ron, *$r =u hi alysdest, # lifes ealdor, and hi generedest # on naman *inum, *a =u *ine miht # mycle cy=dest. *$r =u readne s$ # ricene ge=ywdest, and *$r w$ron # *a ware=as drige, and hi betweonum w$tera # weallas l$ddest, swa hi on westenne # w$ron on drigum. Swa hi alysde # lifes ealdor of heora feonda # f$cnum handum, and of feogendra # folmum swylce, and heora feondas # flod adrencte, *$t *$ra $fre ne com # an spellboda. Sy==an hi his wordon # wel gelyfdan and him% lofsangum # lustum cwemdan, and *$s eft hra=e # ealle forgeaton, weorca wr$clicra; # na hi wel sy**an his ge$htunge # ahw$r heoldan. Hi on westenne # wra=e ongunnan gitsunge began # and gramlice heora godes *$r # geare costedan. He him been sniome # brohte and sealde, sende on heora mu*as # mete to genihte. Ongunnon hi on *am wicum # wra=e swylce m$rne Moyses # ma bysmrian and Aaron mid # eac *one halgan. *a eor=e togaan # and eall forswealh on deope forwyrd # Dathanes weorod and Abirones # eall $tg$dere. *$r fyr abarn # frecne swylce on heora gemetinge, # and *$r maanscea=an *a synfullan # sniome forb$rnde. Hi on Choreb swylce # cealf ongunnan him to godgylde # georne wyrcean, onwendan heora wuldor # on *$ne wyrsan had h$=enstyrces # hig etendes. Godes hi forgeaton, # *e hi of gramra $r feonda folmum # frecne generede, *e on Egyptum # $=ele wundur% and on Chananea # cymu worhte and recene wundur # on *am readan s$. *a hi wolde toweorpan # wuldres aldor, *$r heora Moyses # m$gene ne hulpe; he *$t folc forstod # feonda m$gene; for=on he him his yrre # of acyrde, *$t he hi ne towurpe # geond wer*eoda. Ne% hi for awyht # eor*an cyste *a selestan # geseon woldan, ne his wordum eac # woldan gelyfan; ac hi granedan # and grame spr$can, noldan his wordum # wel gehyran. He his handa ahof # and hi hra=e wolde on *am westenne # wide todrifan and heora sw$s cynn # sendan on wid land. Hi Belphegor # b$don are, $ton deadra lac, # swa hit gedefe ne w$s. And hi bysmredon # bealde drihten on heora gemetincge # m$gene ealle, and *$r healicne # on hryre gefremedan. Hi *$s feond$tes # Finees awerede, *a he on *am folce # feondgyld gebr$c; he *$s h$l gehleat # and helpe fand of cynna gehwam # and on cneorisse. Eac hi gefremedan # o=er bysmer, *$r hi wi=ercwyde # w$teres h$fdon; *$r Moyses wear= # m$gene gebysgad for heora yfelum, # swa he oftor w$s, on his gaste gram; # ne mihte him godes willan mid his welerum # wisne get$cean. Noldan hi toworpan # wra=e *eode, swa him drihten $r # dema s$gde, ac hi wi= manfullum # mengdan% *eode and leornedan # la= weorc gode and sceuccgyldum # swy*e guldan; him *$t eall gewear= # to $swyce. Ongunnan heora bearn # blotan feondum, sceuccum ons$cgean # suna and dohter; agutan blod swylce # bearna feala, *a unscyldige # ealle w$run, sy=*an hi gecuran # Chananea god. *anon eor*e wear= # eall mid blode mane gemenged, # misd$dum% fah. Eall hi forheoldan # heahweorc godes; for=an him yrre wear= # ece drihten and he his yrfe # eall forhogode. He hi on handgeweald # h$=enum sealde and heora weoldan, # *a him wyrrest $r on feondscipe # f$ste gestodon. Heora costedan # cu*e feondas and under handum # hyn*e *oledan; hi alysde oft # lifes ealdor. Hi hine on ge*eahte # oft abylgdan; w$ron on unrihtum # oft gehynde. Swa he fur=um oncneow, # *$t heora fynd ehtan, he heora bene # bealde gehyrde. *onne he his wordgebeot # well gemunde; hreaw hine sona, # *onne hi hyn*a drugan, $fter his miltsa # menigu godes. Sy==an he him sealde # sona miltse, *$r hi on gesawon # ealle $tg$dere, *e ehtend him # $r gestodan. Do us hale nu, # halig drihten, and us, se goda god, # georne gesamna of widwegum, # *$r we wean dreoga=, *$t we *inne naman # nede motan *one halgestan # her andettan and we on lofe *inum # lungre weor=an ofer wer=eode # wuldre geherede%. Wese Israhela god # aa gebletsad on worulda woruld, # wealdend drihten, and *$t f$gere becwe=e # folca $ghwylc; wese swa, wese swa # *urh eall wide ferh=. Ic andette # ecne drihten, *$ne goodan god, # for=an ic hine gleawne wat; is his mildheortnes # mycel% to worulde. Secge *$t nu =a # *$t hi sylfa god alysde, lifes weard, # la=um of handa, and hi of sidfolcum # gesamnade. Fram uppgange # $ryst sunnan o**$t heo gewite= # on westrodur% and fram s$ nor=an # swycedan geond westen; ne meahton ceastre weg # cu=ne mittan, *e hi eardunge # on genaman. H$fde hi hungor and *urst # heard gewyrded, *$r him frecne on # feorh a=olude. And hi *a on *$re costunge # cleopedan to dryhtne%, and he hi of *am earfe=um # eallum alysde. Hi *a gel$dde # lifes ealdor, *$r hi on rihtne weg # ricene eodan, o=*$t hi cu=lice # on becwoman to hiora cestre # eardungstowe. For=on hi% mildheortnesse # mihtigan drihtnes ealle andetta=, # and eac s$cgea= mycel wundur hys # manna bearnum. For=on he gesede= # sawle idle, and *a hungrian # her mid godum f$ste gefylle= # to feore sy**an. *a *e her on =ystrum # *rage s$ton and on dea=es scuan # deorcum lifdan, gebundene% # bealuwe feterum on w$dle wrace # and on iserne. For=on hi dydan # drihtnes spr$ce $ghw$s $gype, # and his ge=eaht swylce *$s heahstan him # h$fdan on bysmer. Hiora heorte w$s # hean on gewinnum and untrume # ealle w$ran, n$fdan *a on foldan # fultum $nne. Hi on costunge # cleopedan to drihtne, and he hi of *am earfo=um # eallum alysde. And he hi of *am *ystrum # *anon al$dde and of dea=es scuan # deorcum generede and heora bendas towearp # bitre sneome. For=an hi mildheort mod # mihtigan drihtnes ealle andettan%, # and eac cwe*an mycel wundur his% # ofer manna bearn. For=on he $ren dor # ea=e gesc$ne=% and iserne steng # ana gebige=. He hi of unrihtum # ealle swylce *am wra=an wege # wis al$de=, *$r hi w$ron on woo # $r wra=e besmitene. Hi onhysctan # $ghwylcne mete, mode m$gen heora, # o= unmihte, *$t hy wi= dea=a duru # drencyde w$ran. *a hi on costunge # cleopedan to drihtne, and he hi of *am earfo*um # eallum alysde. He him wisf$stlic # word onsende, *urh *$t hi hr$dlice # h$lde w$ron and of heora forwyrde # wurdan generede. For=on hi nu andettan # ecum drihtne, *$t he milde wear= # manna cynne; mycel ys his wundur # ofer manna bearn. Hi him sculon laces lof # lustum bringan, and his weorc wynsum # wide s$cgean. *a *e s$ secea=, # mid scipe li=a=, wyrcea= weorc m$nig # on w$ter=yr*um. Hi drihtnes weorc # digul gesawon and his wundra wearn # on w$tergrundum. Gif he sylfa cwy=, # sona $tstanda=% ystige gastas # ofer egewylmum, beo= heora y*a # up astigene. *a to heofenum up # heah astiga=, ny*er gefealla= # under neowulne grund; oft *a on yfele # eft a*inda=. Gedrefede *a # deope syndan, hearde onhrerede # her anlicast, hu druncen hwylc # gedw$s spyrige; ealle heora snytru beo= # yfele forglendred%. Hi on costunge # cleopedan to drihtne, and he hi of earfe=um # eallum alysde. He yste m$g # ea=e oncyrran, *$t him% windes hweo=u # weor=e= smylte, and *a y=e # eft swygia=, bli*e weor=a=, # *a *e brimu we*a=. And he hi on h$lo # hy*e gel$dde, swa he hira willan # wyste fyrmest, and he hig of earfo=um # eallum alysde. Hi andettan # ealle drihtne, hu he milde wear= # manna cynne; m$re synd his wundur # ofer manna bearn. For=on hine on cyrcean # cristenes folces hean ahebba=, # and him h$lu and lof on sotelum so=f$stra # secgean to worulde. He on westenne # wynne streamas so=f$st sette, # *$r he sarig folc ge=ewde *urste # *a blissade. He =a weaxendan # wende eor=an on sealtne mersc # for synnd$dum *ara eardendra, # *e hire on lifdan. Westen he geworhte # on widne mere, and swylce eor=an # eac butan w$tre on utgange # $*elast burnan. *$r he hungrium # ham sta=elude, and *$r gesetton # swylce ceastre, *$r hi eard namon # awa sy**an. Hi wingeardas # wyrcean ongunnon, s$de seowan, # sy**an growan lungre land heora # aloden w$stmum. *a he bletsade, # and hi brade *a weoxan weor=lice, # wide greowan; n$s heora neata # nan geyfelad. Oft hi fea wurdan # feondum geswencte fram *$re costunge # *e him becwom $fter, sares and yfeles, # *e hi sy**an begeat. Sy==an hi forhogedan # halige% lare; hiora ealdormen # ealle w$ron sare beswicene, # swicedan oftust and on wegas werige # wendan hwilum of. *$r he *earfendra # *a miltsude, and hi of w$dle # wean alysde, sette heora sta=ol # sceapum anlice. Sy**an *$t so=f$ste geseo=, # sniome $fter bli=e weor=a=, # beot ge*encea=, *$t unrihta gehwylc # eft oncyrre=% and his sylfes mu= # symble hemne=%. Hwylc is wisra nu # wel snotera, *e *as mid gehygde # healdan cunne, and milde mod # mihtigan drihtnes full gleawlice # ongite gy**an? Ys min heorte gearu, # halig drihten, gearu is min heorte, # *$t ic gode cweme, sealmas singe # so*um drihtne. Aris nu, wuldur min, # *$t ic wynlice on psalterio # *e singan mote, and ic =e on hleo=re # hearpan swylce on $rmergen # eac gecweme. Ic *e andette, # ece drihten, on folca gehwam # f$grum wordum, and ic *e on =eodum # on *anc mote sealmas singan # swy*e geneahhe. Is *in mildheort mod # mycel o= heofenas ahafen healice # ofer h$le=a bearn; ys *in so=f$stnes # seted o* wolcen. Ahafen *u eart ofer heofenas, # halig drihten; is wuldur =in # wide swylce ofer *as eor=an # ealle m$re, and *ine *a gecorenan wesan # cl$ne and alysde. Do me *in swy=re hand # swylce halne and me gehyre, # h$lynd drihten, *e on halgum sprece= # her on eor=an: "And ic blissige, # bu ged$le, *a selegesceotu, # *a on Scyimam nu and on Metibor # m$re standa=%. Min is Galaad, # gearwe Mannases, is Effrem his # agen bro=ur efne heah streng=u # heafdes mines. Ic me to cyninge # cenne Iudas, syndan me Moabitingas # magas swylce; ic Idumea # ealle cenne and min gescy *yder # sendan *ence; syndan me fremde cynn # f$ste under*eoded." Hwylc gel$de= me # on lifes byrig f$ste getrymede, # *$t ic for= *anon on Idumea wese # eft gel$ded? Hw$t, *u eart se sylfa god, # *e us synninge iu adrife fram dome; # ne do *u $fre swa, *$t *u of urum m$gene # mod acyrre. Syle us on earfo=um # $*elne fultum; for*on h$lu by= # her on eor=an manna gehwylces # m$gene idel. Us% sceal m$genes gemet # mihtig drihten so=f$st syllan, # and he sona m$g ure feond gedon # fracu*e to nawihte. Nelle ic lofes *ines, # lifigende god, geswigian, # *eah *e me synfulra inwitfulra mu=as # on ganian. Hio *a innwit feala # ywdan on tungan, and me wra=ra wearn # worda spr$con, f$cne firenlicu, # and afuhtan me ealle earwunga # ungemete swy=e. Hi me wi= lufan # la*um d$dum torne telnysse # teodan% m$nige; ic him a geb$d # ungemete georne. Hi me yfel settan # a wi= goode and feounge # for minre lufan. Gesete him synnfulle # symble to ealdrum, stande him on *a swy*eran hand # swylce deoful. Gange of dome gehwam # deope gehyned, and him his gebed # hweorfe to fyrenum. Gewur=e him weste # eall his onwunung and on hys eardungstowe # n$fre gewur*e *$t *$r on gewunige # awiht lifigendes. Wesan him dagas deorce # and dimme and feawe, and his bisceophad # brucan feondas. Woer=an his agene bearn # ealle steopcild and his wif wyr=e # wydewe hreowlic. Syn his bearn swylce # toboren wide, and he ut weorpe # earme *earfan, *onne hi to his huse # hleowes wilnian. Ealle his $hta # unholde fynd rice re=emann # rycene ged$le, and his feoh onfon # fremde handa. Ne him ahw$r wese # $nig fultum, ne his steopcildum # stande to helpe. Gangan ealle his bearn # on ece forwyrd, and on anum cneowe # eall gewyr=e his nama nyhsta # nede adilgad. Eall *$t unriht # *e his ealdras $r manes gefremedan, # on gemynd cume and on ansyne # ures drihtnes; ne adilgode wesan # deorce fyrene, *a his modur $r # mane fremede. Wesan hi wi= drihtne # d$dum swylce, and hine adilgie # dome ealne of =ysse eor=an # awa to feore. N$s him milde gemynd # on modsefan, and he *earfendra # =riste ehte; symble *$t on heortan # hogode geornust%, hu he mid searuwe # swylce acwealde. He wolde werg=u # wyrcean georne, and hine seo ylce on # eft gesette; nolde he bletsunge # biddan ne tilian, for=on hio him w$s afyrred # of ferh=cofan. He hine gegyrede # mid grame wyrg=u, swa he hine w$dum # wr$stum geteode, and sio his inna= # ywde% swylce wan w$tere gelic # and wynele, se *e banes byrst # bete= and h$le=. Wese he hr$gle gelic # *e her hra=e ealda=, and gyrdelse, # =e% hine man gelome gyrt. *is is weorc *ara # *e oft wra=e me trage t$ldan; # tyne hine dryhten *am *e sar sprece # sawle minre. And *u, min drihten god, # do me *ine nu mycle mildheortnesse # for *inum *am m$ran naman, swa =u oft *in milde mod # manegum cy=dest. Alys me, lifes weard, # for*an ic eom lama *earfa; is me heorte on # hearde gedrefed. Ic eom scuan gelic # swy*e ahylded, o=l$ded godum # swa se g$rshoppa. Me synt cneowu swylce # cwicu unhale for f$stenum; # is min fl$sc swylce for f$grum ele # frecne onwended; eom ic to edwitst$fe # eallum geworden. Swa hi me gesawon, # sona hig wegdan, hrerdan heora heafod; # help min, drihten god, and me halne gedo, # h$lynde Crist, for *inre *$re myclan # mildheortnysse. *$t hi so= witan, # *$t si *in sylfes hand and *u *as gedydest, # drihten usser. Weor=an *a awyrgde, # wes *u gebletsad; and *a *e me mid unryhte # $nige styrian, and hi *$r sceande # sylfe agon; wese *in esne on *e # ungemete bli=e. Syn =a butan are # ealle gegyrede *e me t$lnysse # teonan $tf$stan, and him si abrogden # swa of brechr$gle hiora sylfra sceamu # swy*ust ealra. Ic on minum mu=e # mihta drihtnes ealle andette, # and eac swylce hine on midle # manna herige. He sylfa gestod # on =a swy=ran hand, *$r he *earfendra # *inga teolode; he mine sawle # swylce gehealde wi= ehtendra # egsan griman. # hefige gefylle=; heafod he gebrece= # h$le=a m$niges and swa geweor=e= # wide geond eor=an. *a *e on wege weor=a=, # w$tres $t hlimman deopes ondrinca=; # beo= *y d$dfromran, and for=on hiora heafod # hebba= sy**an. Ic andytte *e, # ece drihten, mid hyge ealle # heortan minre for gesamnuncge # *$ra so=f$stra and on gemetingum # mycel drihtnes weorc. Swylce ic his willan # wylle georne swy*e secean, # samed andettan, hu his m$gen*rymmes% # mycellic stande= and his so=f$stnyss wuna= # symble ece. He gemynd dyde # m$rra wundra; mildheort he is and modig; # mihtig drihten syle= eallum mete # *am *e his ege habba=. And he on worulde # wear= gemyndig his gewitnesse, # *e he wel swylce myhtum miclum% # and m$rweorcum f$grum gefylde # and to his folce cw$=, *$t he him wolde yrfe # ell*eodigra on agene $ht # eall gesyllan. Ys his handgeweorc # hyge so=f$stra, ryhte domas, # *a he r$ran wyle; w$run his bebodu # ealle treowf$ste, on ealra weorulda weoruld # wurdan so=f$ste and on rihtnysse # r$da getrymede. He alysinge # leofum folce so=e onsende # and him swylce bebead, *$t hi on ecnysse # a sy==an his gewitnesse # well geheoldan and his *one halgan naman # h$fdan mid egsan. *$t by= secga gehwam # snytru on frym=e, *$t he godes egesan # gleawe healde, and *$t by= andgit good # eallum swylce *e hine wylla= well # wyrcean and heald Herenes drihtnes # her sceal wunian, on worulda woruld # wynnum standan. Eadig by= se wer # se *e him ege drihtnes on ferh=cleofan # f$ste gestande=, and his bebod healde= # bealde mid willan. He on eor=an by= # eadig and spedig, and his cneorisse by= # cyn gebletsad. Him wuldur and wela # wuna= $t huse, by= his so*f$stnys # swylce m$re, *enden *ysse worulde # wuna* $nig d$l. Leoht w$s on leodum # leofum acy=ed, *am *e on =ystrum # *rage lifdan and hiora heortan # heoldan mid rihte; milde is on mode # mihtig dryhten, and he ys so=f$st # symble $t *earfe. Gl$d man gleawhydig, # god and mildheort, sete= so=ne dom # *urh his sylfes word, se on ecnysse # eadig stande=. By= on eceum gemynde # $ghwylc *$ra *e his so=e and riht # symble healde=, ne him on hlyste # mycelum ondr$de= awiht on ealdre # yfeles sy==an. By= his heorte gearo # hyhte to drihtne getrymed and getyhted, # *$t him teonan ne m$g f$cne $tf$stan # feonda $nig, ac he ealle forsyh= # $ghw$r georne. Se *e his $hta # ealle tostrede= and *earfendum # *a ged$le=, his so=f$stnyss wuna= # symble o= ende; by= his horn wended # her on wuldur. Swa *$t synfull gesyh=, # sona yrsa=, to*um torn *ola=, # teonum grimeta=, *earle *inde=, # o**$t *onne by=, *$t fyrenfulra lust # f$cne forweor=e=. Herigean nu cnihtas # h$lynd drihten, and naman dryhtnes # neode herigan. Wese nama dryhtnes # neode gebletsad of =yssan for= # awa to worulde. Fram upgange # $ryst sunnan o=*$t heo wende # on westrodur ge sculon dryhtnes naman # d$dum herigean. He is ofer ealle # inge*eode se heahsta # h$le=a cynnes, is ofer heofenas eac # ahafen his wuldur. Hwylc ys anlic # urum dryhtne, *am halgan gode, # *e on heofonrice eadig earda=, # ofer ealle gesyh=, *a eadmedu # $ghw$r begang$= on eor=wege, # up on heofenum? He of eor=an m$g # *one unagan weccan to willan, # and of woruftorde *one *earfendan # *riste areccan. And hine on ealdordom # upp asettan his folces fruman # on f$ger lif. Se *e eard sete= # unw$stmb$rre on modor hus # manigra bearna; hio ofer hire suna # symbla= and blissa=. *a ut eode # Israheles cynn and of $gyptum # ealle foran Iacobes hus # of gramum folce, *a elreordige # ealle w$ron. *a w$s geworden # werude Iudea, *$t heo h$l gehlutan # haliges sy**an; h$fdan ealdurdom # ofer Israhelas, mihta m$re # and mycel rice. Swa heo s$ geseah, # he hio sniome fleah, for him Iordanen # gengde on hinder. H$fdan *$r beorgas # bli=e s$le and rammum *a # restan gelice; w$ron geswyru # swy=e on blisse, swa on sceapum beo= # sceone lambru. Hw$t w$s *e, s$ swi*a? # Forhwan fluge *u swa? O==e *u, Iordanen, # for hwi gengdest on b$cling? Beorgas w$ron bli=e, # geb$rdon swa rammas; wurdan gesweoru% # on seledreame, swa on sceapum beo= # sceone lambru. For ansyne # ecan dryhtnes *eos eor*e sceal # eall abifigan and for Iacobes gode # geara forhtigean. He wende= stan # on widne mere, and clifu cyrre= # on cwicu swylce w$teres wellan # mid his gewealdendre hand. Nal$s us, nal$s us, # nergend dryhten, ac we naman *inum # neode secgea= wuldur wide # geond woruldricu. For =inre *$re myclan # mildheortnysse and for *inre so=f$stnysse # samed $tg$dere, *y l$s *$t $fre cwe=an # o=re *eode: "Hw$r is heora agen god # ahw$r nu =a?" Ys ure se halga god # on heofondreame uppe mid englum, # and he eall gede=, swa his willa by=, # on woruldrice. *a w$ron deofulgild # deorce h$*enra golde and seolfre, # *a her geara menn worhtan wigsmi=as # wr$ste mid folmum. *a mu= habba=, # and ne magon hw$*ere wiht hleo=rian # ne word sprecan; beo= onforan eagan, # ne magon feor geseon. Earan habba= swylce # and opene nose, ne magon e*ian, # awyht gehyran. Handa hi habba=, # ne hio hw$=ere magon gegrapian # godes awiht, and fet habba=, # ne magon feala gangan. Ne cleopiga= hi care, # *eah *e hi ceolan habban, ne him hluttur gast # on hracan earda=. Ac heo w$ron *am wyrcendum # wel gelice and $ghwylcum, # *e him on treowa=. Israhela hus # $rest on drihten helpe gehogedan, # holdne begeaton f$lne fultum; # he hi wi= feondum geheold. Aarones hus # eac on dryhten leofne gelyfdan; # he him li=e wear= and him fultum gestod # f$ste $t *earfe. *a =e a wegen # egsan dryhtnes, hio hyht heora # habban on drihten, he him fultum # f$ste gestande= and him scyldend by= # symble $t *earfe. Weor= *u ure gemyndig, # mihtig dryhten, and *ine bletsunge # bring ofer us; *u gebletsudest # bearn Israheles, Aarones hus # eac gebletsadest; *u gebletsadest # bli=e mode ealle *a *e on =e # egsan h$fdan, mycle and m$te # ofer middangeard. Gem$nigfealdige *is # mihtig dryhten ofer eow ealle # and ofer agene bearn. Wesa= ge fram gode # geara gebletsade, *am *e heofon worhte, # hrusan swylce; heofonas healde= # halig dryhten, sealde *as moldan # manna bearnum. N$fre *e, dryhten, # deade heria=, ne ealle *a *e heonan # helle secea=. Ac we lifigende # leofne dryhten balde bletsiga=, # ne *$s blinna= nu of =yssan for= # awa to worulde. Ic lufie *e, # leofa drihten, for*an *u mines gebedes # bene gehyrdest. And *u *in eare to me # eadmodlice hold ahyldest # and gehyrdest me, *a ic *e on dagum minum # dyrne cigde. *ar me ymbsealde # swylde dea=es, and me frecne $tfeah # fyrhtu helle. Me costung and sar # cnyssedan geneahhe, *onne ic naman drihtnes # nyde cigde. Eala *u leofa god, # alys mine nu sawle on gesyntum; # ic to so*an wat, *$t *u w$re mildheort, # mihtig dryhten, and ure god # $ghw$s so=f$st; mihta us *ine # milde weor=an. Drihten gehealde= # dome *a lytlan; ic hean gewear=, # he me hra=e lysde. Gecyr mine sawle # cl$ne on *ine r$d$s reste, # rice drihten; *u me wel dydest # on woruldlife. For*on *u mine sawle # sylfa generedyst, and hig of deopum # dea*e gel$ddest; eagan mine wi= tearum # $ghw$r geheolde and fet mine # wi= f$rslide; ic gelicie # leofum drihtne on lifigendra # lande nu =a. Ic *$t gelyfde, # for*on ic lyt sprece; ic eom eadmede # ungemete swi=e. Swylce ic sylfa cw$=, # *a me swa =uhte on modseofan # minum ge*ancum, *$t w$ron ealle menn # ungemete lease. Hw$t m$g ic to gode # gyldan dryhtne for eallum *am godum # *e he me $rur dyde? Ic her h$lu calic # h$bbe% befangen, and naman dryhtnes # neode cige. Beorht ys and f$ger # beacen dryhtne on his gesyh=e # swylt haligra. Eala, ic eom *in agen # esne, dryhten, and *in swylce eom # scealc ombehte and *inre *eowan sunu # on =e acenned. *u me tobr$ce # bendas grimme, *$t ic *e laces lof # lustum secge. Ic min gehat # halgum dryhtne on his getynum # tidum gylde, *e ymb dryhtnes hus # deore syndan, *$r hit eagum folc # eall sceawia=, and on Hierusalem # georne midre. Ealle *eode # ecne drihten mid hygecr$fte # herigan wordum, and hine eall folc on efn # $=elne herigan. For*on his mildheortnyss # is mycel ofer us torhtlice getrymed, # til mancynne, and so=f$stnys # swylce dryhtnes wuna= ece% # awa to feore. Ic andette # ecum dryhtne *am godan gode; # ic hine gleawne wat; ys his mildheortnys # mycel to worulde. *$t Israela cw$=an # ealle nu =a, *e he is se goda god, # and gearu stande= his mildheortnys # m$re to worulde. Cwe=e Aarones hus # eac *$t sylfe; he ys se goda god, # and gearu stande= his mildheortnys% # m$re to woruLde. Cwe=an ealle *$t # unforcu=e, *e him on stande= # egsa dryhtnes; for=on he ys se goda god, # and gearu stande= his mildheortnys% # m$re on worulde. Ic on costunge # cigde to dryhtne, and he me gehyrde # on heare% br$du. Nu me fultum is # f$le dryhten, nis me ege mannes # for ahw$=er. Nu me fultum ys # f$le dryhten, ic fracu*e forseo # feondas mine. God ys on dryhten # georne to *enceanne, *onne on mannan wese # mod to treowianne. God ys on dryhten # georne to hyhtanne, *onne on ealdormen # ahw$r to treowianne. Ealle me ymbsealdon # side *eode, and ic w$s on dryhtnes naman # deorum geh$led. Me ymbstodan # strange manige, and me% godes nama% on him # georne geh$lde. *a hi me ymbsealdon # samod anlice swa beon bitere, # o==e *u b$rne eac *ornas *yre # *icce fyre, *$r me nama dryhtnes # neode scylde. Ic w$s hearde cnyssed # and ic me helpe fand, *$t ic f$ste ne feoll, # ac ic me frofre begeat, *a me dryhten onfeng, # swa hit gedefe w$s. Me w$s streng=u strang # sti* on dryhtne and herenes heah, # and he me eac ys a to worulde # worden on h$lu. A by= blisse stefn # beorht gehyred on so=f$stra # sw$sum mu=e. Dyde gedefe m$gen # dryhtnes swy=re, and me seo swy=re # swylce drihtnes ahof hr$dlice # $t heah*earfe. Ne swelte ic mid sare, # ac ic gesund lifige and weorc godes # wide secge. Se cl$nsude, # se *e him cl$ne w$s; dryhten $lmihtig # nolde to dea=e me on ecnysse # $fre gesyllan. Undo= me sniome duru # so=f$stra eac, *$r ic gange inn, # gode andette; so=f$ste on *a duru # secea= inngang. Ic *e andette, # ece dryhten, for=on *u me gehyrdest # $t heah*earfe and me *a gewurde # wis on h$lu. *one sylfan stan # *e hine swy=e $r wyrhtan awurpan, # nu se geworden is hwommona heagost; # halig dryhten to wealles wra=e # wis teofrade; *$t is urum eagum # eall wundorlic. *is ys se d$g # *e hine drihten us wisf$st geworhte # wera cneorissum, eallum eor=tudrum # eadgum to blisse. Eala *u dryhten god, # do me halne; eala *u dryhten min, # do us gesunde. Gebletsad is, se *e com # ofer bearna gehwylc on dryhtnes naman # d$dum m$rum; we eow $t godes huse # gearwe bletsia=, nu us drihten god # deore onlyhte. Wutan us% to symbeld$ge # settan georne, and =one gelome # lustum healdan o= wigbedes # wr$ste hornas. *u eart min dryhten god, # and ic d$dum *e ecne andette; *u eart min h$lend god, # and ic herige =e. Ic =e andette # ecne dryhten, for=on *u me gehyrdest # $t heah*earfe, and *a wurde me # wis to h$lu. Eac ic andette # eceum dryhtne, for=on he ys se goda god, # and ic ful geare wat, *$t *in mildheortnyss # ys mycel to worulde. Eadige beo= on wege, # *a *e unwemme on hiora dryhtnes $ # deore ganga=. Eadige beo= swylce, # *a *e a wylla= his gewitnesse # wise smeagan, and hine mid ealle # innancundum% heortan hordcofan # helpe bidda=. Ne magon manwyrhtan # m$gene feran on his m$rne weg, # mihtigan drihtnes. *u *ine bebodu # bealde hete ealle eor=buend # elne haldan. Ic *$s la wisce, # *$t wegas mine on =inum willan # weor*an gereahte, *$t ic *ine agen bebod # elne healde. Ne beo ic *onne on ealdre # $fre gescynded, gif ic on ealle *ine bebodu # elne locie. Ic *e andette, # ece dryhten, mid minre heortan # holde ge*ance on *an *e ic geleornode # and gel$stan m$g, *$t ic *ine domas # d$dum healde. And ic *ine so=f$stnysse # swylce mote on hyge healdan, # *$t *u huru me on =yssum ealdre # $nne ne forl$te. On hwan m$g se iunga # on godne weg rihtran% *e% r$dran # r$d gemittan, *onne he *ine wisan # word gehealde? Ic *e mid ealre # innancundre heortan sece; # ne *u huru me fram *inum bebodum # feor adrife. For=on ic on minre heortan # hydde georne, *$t ic *inre spr$ce # sped gehealde, *y l$s =e ic gefremme # fyrene $nige. *u eart gebletsud, # bli*e dryhten; l$r me mid lufan, # hu ic l$ste well and ic *ine so=f$stnysse # sweotule cunne. Ic on minum welerum # wordum secge ealles *ines mu=es # meahte domas. And ic on wege swylce # wynnum gange, *$r ic =ine gewitnesse # wat ful cl$ne, swa ic ealra welena # willum bruce. Swa ic on% *ine so=f$stnysse # so=e getreowe, *$t ic ne weor=e # worda *inra ealra ofergittul # awa to feore. Ic on *inre so=f$stnysse # symble meteode, *$t ic *ine wislicu # word geheolde. Gild *inum esne # gode d$de; ic on lifdagum # lustum healde *inra worda waru # mid wisdome. Onwreoh *u mine eagan, # *$t ic wel m$ge on *inre $ # eall sceawian wundur wr$clicu, # *a *u worhtyst $r. Ic eom on eor=an # earm bigenga; ne do *u me dyrne # *ine *a deoran bebodu. *$t sawul min # symble wilna=, *$t ic *in so=f$st word # gesund mote on ealle tid # elne healdan. *u oferhydige # ealle *readest, *a *u awyrgde # wistest gearuwe and *ine bebodu # efnan noldan. Afyr *u fram me # facen and edwit, o==e ic oferhydige # awiht wylle; for=an ic *ine gewitnesse # wylle secan. Ac nu ealdormenn # ealle $tg$dere s$ton on seldum, # swy*e spr$con, and wi= me wra=um # wordum scirdan; hw$*ere *in esne # elnes teolode, *$t he *ine so=e word # snotur beeode. Me w$s *in gewitnys # wyr= and getreowe, and ic hi on mode # metegie georne and me to frofre wat, # *$t ic for= heonun his so=f$stnysse # sece georne. $tfealh min sawul # flore geneahhige; do me $fter *inum wordum # wel gecwician. Ic *e wegas mine # wise secge, and *u me gehyrdest # holde mode; l$r me on life, # hu ic lengest m$ge *ine so=f$stnysse% # selest gehealdan. *u me so=f$stnysse weg # swylce getacna, *$t ic on *inum wundrum # me wel begange Min sawl aslep, # *a me sorh begeat for langunga; # l$t me nu *a on *inum wordum # weor=an trumne. Afyr fram me # unryhte wegas, and me on *inre $ geweor* # ealles milde. Ic me wise geceas # wegas so=f$ste; ne weor=e ic *inra doma # gedweled $fre. Swa ic f$ste $tfealh, # *$t ic for= heonun *ine gewitnysse # wel geheolde; ne wylt *u me on ealdre # $fre gescyndan. Nu ic on wisne weg # worda *inra re=ne rinne, # and *u rice nu mine heortan geheald # on hyge brade. $ *u me sete, # ece dryhten, *$t ic on so=f$ste wegas # symble gange and ic *a secan # symble mote. Syle me andgit eac, # *$t ic $ *ine smeage mid so=e, # swylce healde on ealre minre heortan # holde mode. Gel$d me on stige, # *$r ic st$pe mine on *inum bebodum # bryce h$bbe, for=an ic hy mid so=e # symble wolde. Ahyld mine heortan, # *$t ic halige nu on *ine gewitnysse # wise gecyrre; nal$s me gitsung # forniman mote. Gewend *u mine eagan, # *y l$s% ic weorc idel gese *urh synne, # ac me on so=ne weg *inne *one leofan # l$de cwiculice. Sete =inum esne # o=er swylce, *$t he *ine spr$ce # sped leornige and *a on ege *inum # ealle healde. *u me scealt edwitt min # of awyrpan, *$t me to incan # ahw$r gange=; for*on ic eom on *inum domum # gedefe gl$d. Efne ic *ine bebodu # bealde wolde wis wylle gegan; # wene ic swylce, *$t *u me on rihtes # r$d gecwycige. And me ofer cume, # ece dryhten%, *$t milde mod, # m$re h$lu $fter *inre spr$ce # spowendlice. And ic andwyrde # *am *e me edwitstafas wordum wra= cwe*a=, # *$t ic gewene on =e and on *inum wordum # w$re h$bbe. Ne afyr *u me $fre # f$le spr$ce, *a ic me on mu=e # m$gene h$bbe, and ic so=f$st word # on sylfan healde, *$t ic on =inra doma # d$de getreowige. And ic $ *ine # efne and healde, and to worulde on =$re # wunian mote and on ecnysse # efnan and healdan. And ic on bealde% # br$du gange, for=an ic *ine gewitnysse # wel getrymede. And ic *$t fore cyningum # cy=an mote, *$r hig eagum # on locian, hu me *in gewitnyss ys # weor= and getreowe, and on =am ne beon # $fre gescynded. And ic on *inum bebodum # bealde mote gemetegian # swy*e m$rne r$d, for*an ic hi on lufan minre # lange h$fde. And ic mine handa # hof gelome, *$r ic *ine bebodu # bryce lufade, *a ic mid =ysse *eode # *earle begange, and on =ine so=cwydas # symble ic getreowige. Gemun nu, dryhten, # *ines wordes, on *am *u me *inum # *eowe hyht gesealdest. *as ic me on frofre # f$ste h$bbe on minum ea=medum # ungemete swy=e, for=on me *in spr$c # spedum cwycade. Oftust ofermodige # unriht fremma=, o**$t hi on eor=an # ealle forweor=a=; ic *inre $ # a folgode. Ic w$s gemyndig # m$rra doma *inra ge*ancol, # =eoden dryhten, *$t ic on worulde $t =e # wurde afrefred. Me wear= gemolten # mod on hre=re for fyrenfulra # facend$dum, *a hi $ *ine # anforleton. Ac me to sange # symble h$fde, hu ic *ine so=f$stnysse # selest heolde, *$r ic on elelande # ahte stowe. Nede ic *$t gemunde # nihta% gehwylcre, *$t ic naman *inne # nemde, dryhten, and ic $ *ine # elne heolde. *as me andweardum # ealle gewurdan, for*on ic *ine so=f$stnysse # sohte georne. Me ys on d$le, # dryhten user, cwide cynlice, # *$t ic cwic wylle *ine $ healdan # elne mycle. Ic bidde *inre ansyne # ungemete georne mid ealre gehygde # heortan minre, *$t *u me on mode # milde weor=e $fter *inre spr$ce # spowendlice. Swa ic wegas *ine # wise *ence to ferenne # fotum minum, *$t ic on *inre gewitnysse # wel gefere. Gearo ic eom symble, # nal$s grames modes, *$t ic betst cunne # *ine bebodu healdan. Me fyrenfulra # f$cne rapas ungemet geneahhie # oft beclyptan; n$s ic ofergittul, # *$t ic $ *ine mid hygecr$fte # heolde and l$ste. Ic $t midre niht # m$la gehwylce ricene arise, # and hra=e gange *$r ic =e andette # eall $tg$dere, secge *ine domas # d$dum rihte. Ic eom d$lneomend # *e heom ondr$da= *e, and *ine halige bebodu # healda= georne. *eos eor=e is # eall gefylled *inre mildheortnesse, # mihtig drihten; *ine so=f$stnesse # *u me swylce l$r. *u ymb *inne esne # $ghw$r dydest wel weor=lice; # wene ic, drihten, *$t *u *in word wylle # wis gehealdan. *u me *eodscipe l$r # *inne tilne and wisdomes # word to genihte, for=on ic *in bebod # *riste gelyfde. $r*on ic gehened # hean gewurde%, ic agylte # ungemetum swi=e; hw$=ere ic *ine spr$ce geheold # sped on mode. God *u eart%, drihten, # and me god swylce on *inum tile gel$r, # *$t ic teala cunne *in so=f$st weorc # symble healdan. Ys nu m$nigfeald ofer me # man and unriht oferhydigra; # ic nu mid ealre minre heortan hige # hycge swi=e, *$t ic *in bebod # beorht atredde. Ys heora heorte nu # her anlicast swa meoluc wese # m$gene gerunnen; ic $ *ine # ungemete georne on modsefan # minum healde. Selre me w$s and seftre%, # *$t *u sylfa me heane gehn$gdest, # and ic hra=e sy**an *in so=f$st weorc # wel leornade. me is micle betere, # *$t ic bebodu healde, =ines mu=es gemet, # *onne mon me geofe geara =usende # goldes and seolfres. Handa me =ine # holde geworhton and gehiwedan # mid higecr$fte; syle me nu andgyt, # *$t ic eall m$ge *ine bli=e bebodu # beorhte leornian. *a =e on feore forhtiga=, # *a me on f$gere geseo= and blissia=, # bu ge=encea=, *$t ic *inum wordum # wel getreowde. Ic *$t, dryhten, ongeat, # domas *ine re=e rihtwise, # and =u ricene me on =inre so=f$stnesse dydest # samed eadmedne. Wese *in milde mod # mihtum geswi=ed, and me to frofre # f$ste gestande, swa =u on *inre spr$ce # sped gehete *inum agenum # esne $t *earfe. Cumen me =ine miltsa # mihtum geswy*ede, and ic lange on *am # lifian mote; for=on me is metegung # on modsefan, hu ic $ *ine # efnast healde. Beon *a oferhydegan # ealle gescende, *e me unrihte # ahw$r gretan; ic *ine bebodu # bealde gegange. Gehweorfen to me, # *a *e hyldu to =e egsan ahtan, # and ealle *a =e *ine gewitnesse # wise cu=an. Wese heorte min # on hige cl$ne and ic on *in so=f$st word # symble getreowige, *$t ic on ealdre ne wese # $fre gescended. Min saul gewear= # swancur on mode, *$r ic on *inre h$lu # hogode and sohte, hu ic on *inum wordum # wel getrywade. Eagan me swylce # eac teoredon, *$r on *inre spr$ce # spede eodan; cw$don cynlice: # "Hwa cwicenne me on =ysum ealdre # eft frefrade?" Ic eom nu geworden # werum anlicast, swa *u on hrime setest # hlance cylle; ne eom ic ofergyttol, # *$t ic ealle nu *ine so=f$ste weorc # smicere healde. Hw$t synt *inum esne # ealra dagena, *e *u mine ehtend for me # ealle gedeme? Me manwyrhtan # manige on spellum s$gdon so=lice; # na ic hit swa oncneow, swa hit *in $ hafa=, # ece dryhten. W$run *ine ealle gebann # $=ele and so=f$st; min ehtan oft # unrihtwyrhtan; gefultuma me # f$gere, drihten. Hio me lytle l$s # la*e woldan =isses eor=weges # ende gescrifan; ic *in gebod*a # ne wolde on *ysum ealdre # anforl$tan. $fter =inre *$re myclan # mildheortnesse weor= me, mihtig god, # milde and bli=e; and ic gewitnesse # wel gehealde mu*es *ines, # *e *u men l$rdest. On ecnesse # awa, drihten, *in word wuna= # weor= on heofenum. And on worulda woruld # wuna= ece for= *in so=f$stnes # swylce, dryhten. =u *as eor=an # ealle worhtest, swa heo nu to worulde # wunian =encea=; *urh *inra d$da sped # dagas her gewunia=, for=on =u ealles # anweald hafast. *$r me *in $ # an ne hulpe, =e ic on mode # minum h$fde, *onne ic wende # on woruldlife, *$t ic on minum eadmedum # eall forwurde. Ne m$g ic *$s $fre forgytan # on ecnesse, nym=e ic so= word # symble gehealde; for*on ic cu=lice on =$m # her nu cwicu lifige. Ic eom *in hold scealc; # do =u halne me, for=on ic *in so= weorc # sece geneahhe. Me fyrenfulle # f$cne secea=, wylla= me la=e # lifes asecean; ic =ine gewitnesse # wat and sohte. Ic so= geseah # and swylce wat, ealre *ysse worulde # wur=e= ende; brad is *in gebann # and beorht swy=e. Hu ic $ *ine, # ece drihten, lustum lufode; # ic *$t lange dyde, *$t ic *a on mode # metegade georne. *u me snoterne gedydest # swylce ofer mine feondas on foldan # f$cne ealle; for=on ic beorhtlice # *ine bebodu l$ste. Ofer ealle *a # *e me $r l$rdon, ic *$s h$fde andgyt # $ghw$r gleawast, *$t ic *ine gewitnesse # wise sohte. Ic *$t ofer yldran oncneow # and *$t a geheold, *$t ic *ine bebodu # bli=e geheolde. Ic minum fotum # f$cne si*as *a wra*an wegas # werede georne, *$t ic *ine word mihte # wel gehealdan. Na% ic fram *inum domum # d$dum swicade, for=on *u me $bebod # $rest settest. Me is on gonum # god and swete *in agen word, # ece drihten; hit is halwende, # hunige mycle and beobreade # betere and swetre. On beododum =inum # ic me betst oncneow, *$t ic unrihte wegas # ealle ofeode, for=on *u me $ *ine # $r gesettest. *$t is f$le blacern # fotum minum, *$t ic *in word, drihten, # wel gehealde, and *$t ys *$t strange leoht # stige minre. Ic a=as swor # and eac hycge, *$t ic so=ne dom # symble healde. And ic eadmedu # ungemetum georne efnan *ence; # forgif me, ece god, *$t ic $fter =inum wordum # weor=e bli=e. Mines mu=es me # modes willa on heahs$lum # hra=e gebringe, and me *ine domas al$r, # drihten, swylce. Is sawl min # symble on =inum holdum handum, # ne ic *ine *a halgan $ on =ysum ealdre forgitan # $fre *ence. Me firenfulle # f$cne gyrene awri*an wra=e, # and ne wolde ic fram *inum bebodum # feor geswican. Ic me eowde begeat, # $=ele h$bbe *ine gewitnesse # wel getreowe on ecnesse # awa to feore; *$t by= heahbliss # heortan minre. Ahylde ic mine heortan # holde mode, *$t ic *in so=f$st weorc # symble worhte; for=on ic =$s ece # edlean h$bbe. And ic synfulle # symble feode, and ic $ *ine # elne lufade. *u me fultumian scealt, # f$le gestandan and andfenga # $ghw$r $t =earfe, and ic on *in word # wel getreowe. Gewita= fram me, # *e awyrgede synt, *enden ic godes bebodu # georne smeage. Onfoh me freondlice, # f$le drihten, $fter *am *e *u sylfa # s$gdest and cw$de, *$t ic sceolde lifigan # lange =rage; ne gescend me on si=e, # nu ic *in swa onbad. Gefultuma me f$ste; # =onne beo ic f$gere hal, and ic *ine so=f$stnysse # symble *ence. Ealle =u forhogodest, # =a =e unrihtes w$ran wyrhtan; # wat ic gearewe, *$t heo on unriht # ealle *ohtan. Ic oferhylmend # ealle getealde, *a on eor=an her # yfele w$ron, for=on ic *ine gewitnesse # wyr=e lufade. Gef$stna *inne egsan # fl$sce minum, *$t ic me ondr$de # domas =ine. Ic so=ne dom # symble worhte; ne syle *u me ehtendum # $fre minum. Onfoh *u *inum esne # f$gere mid gode, *$t me oferhydige # $fre ne motan hearmcwyddian; # hyldo ne gyma=. Hw$t, me eagan mine # atule gewurdan, *$r ic on =inre h$lo # hyldo sohte and on *inre spr$ce # sped so=f$ste. Do *inum agenum # esne swylce mycel milde mod, # and me m$gene eac *in so=f$st word # sylfa l$re. Ic eom esne *in; # syle andgit, *$t ic *ine gewitnesse # wel leornige. *is is wynne tid, # *$t man eac wel do, drihten ure; # ne l$t =u dole $fre *in $bebod # ahw$r toweorpan. For=on ic *in bebod # beorhte lufode, =a me georne synd # golde deorran, topazion *$ra # teala gimma. For=on ic eall *in bebod # elne healde, and ic unrihte wegas # ealle feoge. Wundorlic is =in gewitnes, # wealdend dryhten; for=on heo min sawl smea= # and sece= georne. Worda me *inra # wise onleohte=, beorhtnesse bl$cern, # and *u bealde sylest andgit eallum # eor=buendum. Mu= ic ontynde # minne wide, *$t me min oro= # ut af$mde, *$r is =in bebod # efnede mid willan. Beseoh *u on me, # and me sy==an hra=e m$re gemiltsa, # swa =u manegum dydest, *e naman *inne # nyde lufedon. Gerece =u me swylce, # *$t ic on rihtne weg $fter *inre spr$ce # spedum gange, *y l$s min $nig unriht # ahw$r wealde. Ahrede me hearmcwidum # heanra manna, *$t ic =ine bebodu # bealde healde. Do *ine ansyne # esne *inum leohte and leofe; # l$r me sy**an, hu ic =in so=f$st word # selest gehealde. Eagan mine gesawon, # hu y=a gelaac, wid gang w$tera, # wundrum gange=; swa =am ilcum by=, # *e $r nella= *inre $ bebod # elne healdan. Drihten is so=f$st; # synd his domas eac re=e mid r$de # rihte gecy=de. Hw$t, =u so=f$st weorc # symble hete on *inre gewitnesse # wel gehealdan; ealles forgeaton, # *a me grame w$ron, worda *inra # and me wa dydan. Me heard ehtnes # huses *ines on bearme me # gebrohte oft, =a *in word noldan # wel gehealdan, *a me feondas $r # f$ste w$ron. Is *in agen spr$c # innan fyren, sylf swi*e hat, # and symble =a *in esne her # ealle lufade. Ic w$s on geogu=e, # grame me forhogedon; n$s ic ofergittol # $fre hw$=ere, *$t ic *in so= weorc # symble heolde. Is *in so=f$stnes # symble, drihten, seo so=f$ste, # and seo symble bi= on ecnesse # awa to feore; is *in swylce $=elnes% # and $ so=f$st. Me costunga # cnysdan geneahhe, and nearonessa # naman gelome; ac ic *ine bebodu # efnde and l$ste, eac on minum mode # hi metegade georne. Ys me *in gewitnes # weor=ast and rihtast, and =a me on ece # andgyt h$bbe; syle me =a to so=e, # and ic sy**an lifige Ic mid ealle ongann # inngehygde heortan minre # hige to drihtne ceare cleopian; # he me cynlice hra=e gehyrde, # hyldo cu=e, *$t ic his so=f$stnesse # sohte geneahhe. Ic cleopode to =e; # do me cu=lice halne, heahcyning, # heofona wealdend, h$lend Crist; # ic *$t hicge nu, *$t ic =ine bebodu # bli=e gehealde. And ic =e on ripe forecom, # and hra=e swylce ceare cleopode; # *u me cynlice wel onfencge, # wistest gearwe, *$t ic on =inum wordum # wel getruwade. *e eagan mine # eac forecoman; on $rmergen # ic elne ongann *ine spr$ce # spyrian georne. Gehyr mine stefne, # halig drihten, $fter =inre *$re myclan # mildheortnesse, and $fter *inum domum # do me halne. Me syndon eahtend # ungemete neah aa and =a synfullan; # syndan ealle hi fram $ *inre # unneah% gewiten%. Wes me swi=e neah, # wuldres drihten; synt ealle *ine wegas # wise and cu=e. Ic gewitnesse # wise *ine ongeat gleawlice, # *$t *u geara hi on ecnesse # $r sta*elodest. Ac min ea=medu geseoh% # eall ful georne, genere niode, # nu me ned bel$g; for*on ic wolde $ *ine # elne healdan. Dem minne dom # and me deore alys; for *inre spr$ce, # do me spedlice and cu=lice # cwicne nu =a. W$run fyrenfulle feor # f$lre h$lu; for=on hi *ine so=f$stnesse # secean noldan. Miltsa synt *ine, # mihtig drihten; $fter *inum domum # do me cwicne. Ic manige geseah, # *e min ehton; nolde ic cwic $fre # swa *eah hw$=ere *ine gewitnesse # wr$ste forl$tan. Ic manige geseah # men *a *e noldan heora fri=ow$re # f$ste healdan, and ic *and wi= *an # *e hi teala noldan *inre spr$ce # sped gehealdan. Swylce ic sylf geseah, # *$t ic *in so= bebod lustum lufige, # leofa drihten; on *inre mildheortnesse # me scealt acwician. *$t is weor=lic fruma # worda *inra, *$t *$r by= so= # symble meted, and on ecnesse # awa to feore ealle *ine domas synt # d$dum gese=de. Min earwunga% # ehtan ongunnon ealdurmanna gehwylc # ungemete swi=e; wear= me heorte forht, # *$r ic *in halig word on *inum egesan $rest # $=elu tredde. Ic blissige # bealde mode ofer =inre spr$ce # spede *a myclan, swa se bi= bli=e, # se *e beorna reaf manige mete=, # *$r hit mannum losa=. And ic unrihta gehwylc # elne feode and onhyscte # $ghw$r georne; wolde ic $ *ine # elne lufian. Swa ic *e seofon si*um # symble wolde leofum lustlice% # lofsang cwe=an daga $ghwylce, # for*on ic *ine domas wat on so= f$ste # smicere gefylde. *am bi= sib mycel # *e him *ence=, *$t hi naman *inne # neode lufien; ne bi= him $swic on *on # $fre to feore. Ic *inre h$lu bad, # halig drihten, and *ine bebodu # bealde lufode. Hafa= sawl min # so= gehealden *inre gewitnesse% # worda $ghwylc, and ic *a lustum # lufade% swi=e. Heold ic *ine bebodu # holde mode and *ine gewitnesse # wordum trymede; for=on ealle mine wegas # wise syndan on *inre gesih=e # so=e, drihten. Nu geneal$ce= # neode minum gebedum bealde, # *$t ic bidde nu on *inre gesih=e # symble, drihten; $fter *inre spr$ce # syle me spedlice, *$t *u me generige # ni=a gehwylces. Ingange min ben, # ece drihten, on *inre gesih=e # symble $t *earfe; $fter *inre spr$ce # do spedlice, =$t =u me generige # ni=a gehwylces. Nu mine weleras =e # wordum belcetta= ymnas elne, # gif *u me $rest wylt *ine so=f$stnesse # sylfa l$ran. Hw$t, tunge min # teala fores$gde, hu *inre spr$ce # spede eodan; w$run eall *in bebodu # $ghw$r rihtwis. Syn me *ine handa # on h$lu nu, and *$t domlice # gedon weor=e; for=on ic *ine bebodu geceas # bealde $t *earfe. Ic *inre h$lu # her wilnade, drihten $lmihtig; # do me symble, *$t ic $ *ine # elne metige. Leofa= sawl min # and *e lustum here=, and me *ine domas # d$dum fultumia=. Ic gedwelede # swa *$t dysige scep, *$tte forweor=an # wolde huru; la, sece *inne esne # elne, drihten; for=on ic *inra beboda ne forgeat # beorhtra $fre. Ic me to drihtne # deorum cleopode, *onne me costunga # cnysdon geneahhe, and he me gehyrde # holde mode. Alys mine sawle, # lifes drihten, of *am welerum # *e wom cwe=en, and from *$re tungan # *e teosu wylle. Hw$t bi= *e ealles seald # o**e eced swa from *$re inwitfullan # yflan tungan? Strele beo= scearpe, # strange and mihtige, sy==an of gledon wesa= # gearwe ahyrde. Wa me *$re wyrde, # *$t min wynn al$g and min bigengea gewat # bryce on feorweg; sceal ic eard niman, # swa me e=e nis, mid Cedaringum; # nis min cy= *$r, *e% mine sawle # swi=e beeode. Mid *am *e hi sibbe # swy*ost feodan, ic sibbe mid him # so=e h$fde; *onne ic him spedlice to # spr$ce and hi#l$rde, =onne me earwunga # ealle onfuhtan. Hof ic mine eagan # to *am hean beorge, *$r ic fultum fand # f$lne $t *earfe. Is min fultum eac # f$ger $t drihtne, se =e heofon worhte, # hrusan swylce. Ne sylle he *inne fot # on feondes geweald, ne hycge to sl$pe # se =e healde= *e. Efne se on hygde # huru ne sl$pe= ne swefe= swy=e, # se *e sceal healdan nu Israela folc # utan wi= feondum. Gehealde *e # halig drihten, and *in mundbora # mihtig% weor=e ofer *a swi=ran hand # symble $t *earfe. Ne *e sunne on d$ge # sol ne geb$rne ne *e mona on niht # min ne geweor=e, ac *e gehealde # halig drihten wy= yfela gehwam # $ghw$r georne and =ine sawle # swylce gehealde%. Utgang *inne and ingang # ece drihten, sawla so=cynincg, # symble gehealde of *isson for= # awa to worulde. Ic on =yssum eom eallum bli=e, *$t me cu=lice to acweden syndon, and on godes hus gange sy==an. W$ron f$ststealle fotas mine on *inum cafertunum, *$r ure cy== w$s, on Hierusalem geara $rest. Hierusalem, geara =u w$re swa swa cymlic ceaster getimbred, *$r syndon d$las on sylfre hire. *$r cneorisse cende w$ron cynn $fter cynne; cu=an *a drihten and on *$re gewitnesse w$ran Israelas, Oft hi *$r on seldon s$ton $t domum; *u eart =onne dema, Dauides hus, *$ton heofenum site* heah gest Bidda= eow bealde beorhtere sibbe, =a =e on Hierusalem gode syndan; and geniht% agun, *a *e neode *e Se *e on *inum m$gene seb m$st and fyrmest, and on *inum torrum wese tidumgenihtsum. For mine bro=ru ic bidde nu, and mine *a neahstan nemne swylce, *$t we sibbe on =e symble habbon. And ic for mines godes huse georne *ingie, and to minum drihtne deorum sece, *$t ic god $t him begit To *e ic mine eagan hof, ece drihten, *u *e heofonhamas healdest and wealdest. Efne mine eagan synt ealra gelicast *onne esne bi=, *onne ondrysnum his hlaforde here= and cweme=. And swa eagan ga= earmre *eowenan, *onne heo on hire hl$fdigean handa loca=, swa us synt eagan to =e Miltsa us nu =a, mihtig drihten, miltsa us swylce, for*on we manegum synt forhogednessum hearde gefy And we manegum synd manna wordum ure sawl swi=e gefylled mid edwite, oft and geneahhe, and us oferhy Nym*e us on wese ece drihten, cwe*a= Israhelas ealle nu =a, nym*e us eardige on awa drihten. *onne us manfulle menn onginna=; wen is, *$t hi us lifigende lungre wyllen sniome forsweolgan, gif h *onne us =ara manna mod yrsade, and us wi=erwearde w$ron geneahhe; wen is, *$t hi us woldan w$tre ge Oft ure sawl swy*e frecne hlimman gedegde hludes w$teres; wene ic for*on, *$t heo wel m$ge *$t swy=r M Drihten si gebletsad, *e *$t ne dyde $fre, *$t us on hearde h$ftnyd sealde *am *e us mid to=um to W$run ure sawla samod anlice ni*a generede, swa swa neodspearuwa of grameshuntan gryne losige. Grin bi= on sadan grame tor$nded, and we synd alysde lifes wyr=e; we us naman drihtnes neode habba= *a *e on drihten heora d$dum getreowa=, hi beo= on Sionbeorge swy*e gelice; ne m$g hine on ealdre $n Hi synd mundbeorgas micle ymbutan; halde= heora ymbhwyrft ece drihten of =isson nu awa to worulde. N$fre forl$te= lifes drihten firenfulra tan fur=or gangan, *onne he so=f$stra settan wylle. Ne he so=f$ste swylce l$te=, *$t hi to unrihte ahw$r willen handum r$cean,ac he him hra*e gylde=; do *a =e gearwe beo= to gramum bendum, eft hi gel$de= ece drihten mid *$m *e unriht $ghw$r wyrcea=; sib *onne drihten wyle # gedon $fter, *$t he of Sione # sw$re ahwoerfe h$ftned hefige, # sy==an we hra=e weor=a= afrefrede # f$gere ealle. Sona beo= gefylde # mid gefean sy**an mu=as ure, # and we ma spreca=, beo= ure tungan # teala wynsume. *onne hi geond *eode # cwe=a= *riste; $ghw$r hi gemiclade # mihtig drihten, *a he him wundur mid # worhte seldlic; gemicla =e swylce, # mihtig drihten, *$t *u wundur mid us # wyrce m$re, and we bealde on *am # bli=e weor=an. Gehweorf ure h$ftned, # halig drihten, swa su=healde # swi*e hlimman. *a her on tornlicum # tearum sawa=, hi eft f$gerum # gefean sni=a=; gangende and ferende # georne wepa= and heora sylfra s$d # sni=a= $fter. Cuma= *onne mid cumendum # cu=e mid blisse and on heora sceafas bera=, # swa hi gesamnedon. Nym*e hus timbrige # halig drihten, on idel gylp # o=re winna=% *e *$s huses # hrof sta=elia=. Nym=e gehealde eac # halig drihten ceastre mid cynnum, # ne m$g hi cynlice w$ccende% # weard gehealdan. Forhwan ge mid idelnesse # ealle arisa=, $r=on leoht cume # leoda bearnum? Arisa= nu ricene, # and hra=e sitta=, *a =e sares hlaf # swi=e $ton. *onne he sl$p syle= # swi=e leofum; *$t is yrfe eac # ecean drihtnes and herde bearn, # *a her mannum beo= of inna=e # $rest cende. Swa seo str$le by= # strangum and mihtigum hrorum on handa # heard ascyrped, swa ly=ra bearn # lungre gewita=. *$t bi= eadig wer, # se =e a *ence=, *$t he his lust on =on # leofne gefylle; ne bi= he on ealdre ealre # $fre gescended, *onne he on gaton grete= # his grame feondas. Eadige% syndon ealle # *e him ecne god drihten ondr$da=, # and his gedefne weg on hyra lifes tid # lustum ganga=. *onne *u *ines gewinnes # w$stme byrgest, etest oretes, # and *u eadig leofast, and *e wel weor=e= # on wynburgum. Beo= *ines wifes # welan gelice, swa on wingearde # weaxen berigean, and on *ines huses # hwommum genihtsum. Synd *ine bearn swylce # samed anlicast, swa elebeamas # $*ele weaxen, ymb *inne beod utan # bl$da standen. Efne swa bi= gebletsad # beorna $ghwylc mann on moldan # *e him metodes ege on his d$dum # drihten forhta=. *e% of Sionbeorge # swylce drihten bealde bletsige, # and *u bruce eac on Hierusalem # goda gehwylces ealle lange dagas # lifes *ines. And *u *inra bearna # bearn sceawige, geseo samed gangan # sibb ofer Israhel. Oft me fuhtan to # fynd on geogu=e, cwe=an Israhelas nu # eac *$t sylfe; oft me fuhtan to # fynd on geogu*e, ne mihton hi awiht $t me # $fre gewyrcean. Ofer minum b$ce # bitere ongunnon *a firenfullan # facen timbrian, and heora unriht # eft gelengdon. Drihten is so=f$st, # and gede= sniome, *$t he firenfullra # f$cne ge=ancas wis toweorpe=; # weor=a= gescende and hiora scamia= # swi*ust ealles, *a to Sione hete # swi=ost h$fdon. Wesen hi hige # her gelicast *am *e on huses *$ce # heah aweaxe=, *$t bi= forwisnad # wra=e sona, $r hit afohten # foldan losige. Of *am he ne gefylle= # folme $fre, *eah *e he hit mawe # micle elne; ne mid his sceafe ne m$g # sceat afyllan, *eah *e he samnige # swi=e georne. And *$t ne cwe=an, # *a his cwide weoldan on ofergeate # $ghw$r h$bben: "Us gebletsige # bealde drihten and ofer eow wese # eac his bletsung; we eow neodlice # on naman drihtnes swylce bletsia= # bli=e mode." Ic of grundum to *e # geomur cleopode; drihten, drihten, # do *u nu =a, *$t *u mines gebedes # bene gehyre. Wesan *ine earan # eac gehyrende and beheldende # mid hige swylce on eall gebedd # esnes *ines. Gif *u ure unriht wilt # eall behealdan, drihten, drihten, # hwa gede= $fre, *$t he *$t geefne # eall mid rihte? Ys seo mildheortnes mid *e, # mihta wealdend, and ic for =inre $, # ece drihten, *as o*er eall # ea=e ar$fnige. Hw$t, *$t sawl min # symble ar$fnede, *$t ic on *inum wordum # me wel getreowde; for=on min sawl on *e # symble getreowe=. Fram *$re m$ran # mergentide o=*$t $fen cume # ylda bearnum, Israhelas on drihten # a getreowen. For=on is% mildheortnesse # miht on drihtne and he alyse= # lustum ealle, *a =e hiht on hine # habba= f$ste. He Israhelas # ealle alyse= of unrihte # $ghw$r% symble. Nis min heorte wi= *e # ahafen, drihten, ne mine eagan wi= *e # on oferhyg Ne ic on m$gene # miclum gange ne wundur ofer me # wunia= $nig. Ac ic mid ea=medum # eall ge*afige; is min sawl on =on # swy*e gefeonde. Swa man $t meder # bi= miclum feded, swa *u minre sawle # symble gyldest. Israhelas on drihten # a getreowigen of =yssum nu # awa to worulde. Gemune *u, drihten, # m$rne Dauid and ealle his mann*w$rnesse # micle and goode. Swa ic $t frym=e geswor # ferh=e wi= drihten and gehat gehet, # he geheold teala wi= Iacobes # god *one m$ran. *eah *e ic on mines huses # hyld gegange o**e selegesceot # *$nne sw$s wese o==e on min restbedd # ricene gestige. Gif ic minum eagum # unne sl$pes, o**e minum breawum # beode hnappunga, o**e ic on *unwange # *riste gereste. o**$t ic gemete # m$re stowe drihtne gecorene, # dyre selegesceot Iacobes gode # georne gecweme. Efne we *as eall # on Eufraten s$cgean gehyrdon, # sy==an gemitton forwel manegu # on wudufeldum. We on his selegesceot # swylce ganga=, and *$re stowe # stede aria= *$r his fotas $r # f$ste gestodan. Aris on *inre reste # recene, drihten; *u earce eart # eallhaligra. Synd *ine sacerdas # on so=f$stnesse gode gegierede, # and gleawe nu *ine *a halgan # her blissia=. For *inum agenum # esne swylce. deorum Dauide. # *u ne do $fre, *$t *u andwlitan # ut oncyrre *ines *$s halgan # her on eor=an. *$s deopne a= # drihten aswor and *one mid so=e # swylce getrymede, *$t he hine for hole # $r ne aswore, gehet Dauide, # swa he him dyde sy**an. *$t he weor=licne # w$stm gesette *e of his inna=e # agenum cwome, ofer *in heahsetl; # gif nu healda= well *ines% sylfes bearn # so=e treowa and *a% gewitnesse, # *e% ic hig wel l$re. *onne hiora suna # swylce motan a *ysse worulde # wynnum brucan and on *inum setle # sittan geneahhe. For=on him Sione geceas # sylfa drihten, and him to earde geceas # $rest $t frym=e. *is is min rest, # *e ic recene nu on worulda woruld # wunian *ence, *$r ic eard nime, # for=on ic hi $r geceas. His wuduan ic # wordum bletsige and gesegnade, # sylle geneahhe heora hungrium # hlaf to fylle. Ec his sacerdas # swylce mid h$lu georne gegyrwe, # and gode eac his *a halgan her # habba= blisse. *$r ic Dauides horn # deorne bringe, for= gel$de, # f$gre gearuwe byrnende blacern, # bere for minum criste gecorenum, # *e ic hine cu=ne wat. Ic his feondas eac # facne gegyrwe mid scame swi=ust; # ofer hine scir cyme= minra% segnunga # so=f$st blostma. Efne hu gl$dlic bi= # and god swylce, *$tte bro=ur on an # begen hicgen, *$r hig $nne sculan # eard weardian. Swa unguentum m$g # $=ele wyrtcynn heafde healdan # hrore stence, mid *y Aaron his beard # oftast smyrede. Seo ni=er astah # on his reaf$s fn$d swa $*ele deaw # on Hermone, se ofer Sionbeorge # sneome astige=. For*on her bebead # halig drihten lifes bletsunga # lange to feore of *isson nu # awa to worulde. Efne bletsien nu # bli=e drihten ealle his agene # onbyhtscealcas. Ge *e on godes huse # gearwe standa=, and on cafertunum # Cristes huses ures *$s halgan godes # held beganga=%. Hebba= neodlice # nihta gehwylcere eowre handa # on halig lof and bletsia= # balde drihten. Ge bletsige # bli=e drihten of Sionbeorge # symble $t *earfe, se *e heofon worhte, # hrusan swylce. Heria= naman drihtenes, # neode swylce herigen hine his scealcas # swi=e ealle. Ge *e on godes huse # gleawe standa= and on cafertunum # Cristes huses *$s godan godes # gearwe syndan. Lofia= ge drihten, # for*on he lungre is f$str$d and fremsum # fira $ghwam; weor=ia= his naman, # for*on he wyr=e is. For=on him godne geceas # Iacob drihten and on agene $ht # Israeles cynn. Ic *$t gearwe ongeat, # *$t is god and mycel drihten ure; # for*on him dom stande= ofer ealle godu # eor=buendra. Ealle *a *e wolde, # worhte drihten on heofonrice # and her on eor=an, on sidum s$ # swylce on eallum, *$r he dyrne wat # deorce grundas. And he fram *ysse eor=an # ende l$de= wolcen wr$clicu, # wind and liget, and *a to regne # recene wyrce=. *e for= l$de= # f$gere windas of his goldhordum # godra manegum; se $gipta sloh # $=ele frumbearn $ghwylc ealra # o= *a nytenu. He sigetacen # sende manegum forebeacn f$le% # folce $gipta, and *a Pharaones # folce gecy=de and his scealcum # samed $tg$dere. Se sloh *eode folc # *earle manige, and eac acwealde # cyningas strange. W$s Seon efne # sum *ara kynincga, and Og kyning, # se *e $ror w$s on Basane # breme and m$re. Sealde heora eardland # eall Israhelum and heora yrfe # eac his folce. $s *in nama, drihten, # nemned ece, and *in gemynd, # mihtig drihten, on ealra worulda woruld # wynnum stande=. For*on his folc deme= # f$gere drihten, and he bi= on his esnum # agenum frefriend. Beo= deofolgyld # dysigra *eoda gold and seolfur, # *e her geota= menn, and mid heora folmum # f$gere wyrcea=. *a mu= habba=, # and ne meldia= wiht, f$gere eagan, # ne magon feor geseon. Earan habba=, # ne hi awiht magon holdes gehyran, # *eah =e him hleo=rige, and nose habba=, # nawiht gestinca=. Handa hi habba=, # ne hi hw$=ere magon gegrapian # godes awiht; habba= fet swylce, # ne magon feala% gangan. Ne hi on hracan awiht # hlude ne cleopia=, ne him gast wara= # gomum on mu=e. Synt anlice *$m # *e hi $r worhtan, and ealle *a =e on hi # $fre getreowa=. Hus Israela # holdne drihten bletsien bealde, # biddan swylce *$t Aarones hus # ecne drihten bli=e bletsien; # beornas ealle, *a on lifes hus # leof eardia=, bletsien drihten # bli=e mode. *a *e him ondr$den # drihtnes egsan, bletsien drihten # beornas ealle; se drihten is # deore gebletsad of Sion sniome, # *e so=f$st $r on Hierusalem # god eardode. Ic andette # ecum drihtne, for=on he god is, # and ic ful gearwe wat, *$t he to worulde by= # wis and mildheort. Eac ic andette # *am *e ece is ealra godena god, # for=on ic hine godne wat. Andette ic swylce # *am *e ealra is drihtna drihten # d$dum spedigast, for=on he god is, # and ic gearwe wat, *$t his mildheortnes # is mycel to worulde. He wundur dyde # weor*lic ana. Se heofon worhte, # h$le=a andgit. He eor=an $fter w$ter # $rest sette. He leohtfatu # leodum ana micel geworhte # manna bearnum. Sette on miht d$ges # m$re sunnan. On miht% nihte # hte% monan and steorran. He $gyptas sloh # and eall heora frumbearn. And he Israhelas # ealle o=l$dde of $gyptum # ealle gesunde. On mihtigre # m$re handa and on eallmihte # earmes swylce. He readne s$ # recene tod$lde. L$dde Israhelas # ealle *urh midne. *$r Pharaon gefeol, # and his f$ge werud on *am readan s$ # recene forwurdan. He gewealdendlice # *uruh westen eft his *$t leofe folc # l$dde swylce. He of stanclife # stearce burnan leodum l$dde # on leofne *anc. Swylce he acwealde # cyningas mycle. And he eac ofsloh # $=ele cyningas, weras wr$clice, # *a *e weoruld heoldan. *$r Seon cyning # swylt dreorig fornam, *e Amorrea # anweald h$fde. And Og swylce, # *e $ror w$s swy*e breme cyning # on Basane. Sealde heora eor*an # on yrfeland. And% *$t yrfe # on Israele, *e his esnas # agene w$ron. For*on ure ea=medu # ece drihten gemyndgade, # and us mycel sealde. And he us aferede # feondum of handa, *a =e wra=e # w$ron ealle. He eac afede= # fl$scea $ghwylc. Andeta= nu ealle # *am ecean gode, *e on heofonum is # heah eardiende. And ge ealra godena gode # geara andetta=, for*an his mildheortnes # is mycel to worulde. Ofer Babilone # bradum streame, *$r we sitta= # and sare wepa=, *onne we Sion gemunan # swi=e georne. On salig we sarige # swi=e gelome ure organan # up ahengan. For*on us *$r frunon # f$cnum wordum, woh% meldedan, # =a us on weg l$ddan. "Singa= us ymnum # ealdra sanga *e ge on Sione # sungan geneahhige." Hu magon we singan # sangas drihtne on *$re foldan # *e us fremde is? Gif ic *in, Hierusalem, # forgyten h$bbe, forgyte min seo swy=re # symble $t *earfe; $tfeole min tunge # f$ste gomum, gif ic ofergittol *in # $fre weor=e. Gif ic ne forsette *e # symble $t frym=e; ac ic on Hierusalem # georne blissie. Gemune *u, # drihten,#manigra bearna, *e on Edom synt # eal lifigende, *onne *u Hierusalem # gegodie; *a nu oft cwe=a=: # "Wutun hi idle gedon, o=*$t hi heora # eard geceosan." Hw$t, *u eart Babilone # bitere $tf$sted $nge and yfele, # hire earm dohter; eadig by= hw$=ere # se *e eft gylde= *a *u him on ealdre # $r forgeafe and us eallum # eac gesealdest. Eadig by= se *e nime= # and eac sete=% his agen bearn # on *one $*elan stan. Ic *e andette, # ecne drihten, on minre gehygde # heortan ealre; for=on *u ealle mine word # earum gehyrdest, *a ic mid mu=e # and mid mode cwe=e, and on *inra engla # ealra gesih=e ic *e singe # swi=e geneahhige. Eac ic *in tempel # tidum weor=ige, *$t halige hus, # holde mode, and *$r *inne naman # on neod secge. Ofer *ine *a miclan # mildheortnesse and so=f$stnesse # samed $tg$dere, *u *inne *one halgan naman # neode gedydest, ofer us ealle # $ghw$r micelne. Swa hwylce daga # ic *e deorne cige, gehyr me hw$tlice, # and me hra=e gedo micle mine sawle # on *ines m$genes sped. Ealle *e andettan # eor=an kyningas, for=on *e hi gehyrdon # hlude reorde *ines mu=es # *a m$ran word; *a on sangum # singan drihtne. For*on *in% wuldur% is # wide geond eor=an micel and m$re, # ofer middaneard eart *u healice # ahafen, drihten; *u eadmodra # ealra locast on heofonhame # her on eor=an. *eah *e ic on midle # manes gange, *$r me costunga # cnysdan geneahhe, a *u me weredest # wra*um feondum *e me woldan yrre # on acy=an; *u me ger$htest # recenemid handa and me *in swy=re # sneome h$lde. Drihten for me # dome gylde, is his mildheortnes # mycel on worulde; ne forseoh $fre, # *$t *u sylfa $r mid *inum handum # her geworhtest. *u min costadest # cynnum, drihten, and me ongeate # gleawe mode; *u min setl # swylce oncneowe, and minne $rist # $fter gecy=dest. And mine ge=ohtas eac # *riste oncneowe, feorran ongeate # fore mine, and mine gangas # gearwe atreddest and ealle mine wegas # wel foresawe, for*an me inwit n$s # ahw$r on tungan. Efne *u, drihten, # eall oncneowe *a $restan, # eac *a nehstan; *u me gehiwadest # handa *inre, me ofer heafod # holde gesettest. Wundorlic is geworden # *in wisdom eall, se is beutan me # eac gestrangod; ne m$g ic him on neode # a neah cuman. Hwider m$g ic fram *inum gaste # gangan ahw$r, o**e *inne andwlitan befleon # eor=an d$les? Gif ic on heofenas up # hea astige, *u me *$r on efn # andweard sittest; gif ic on helle gedo # hwyrft $nigne, *u me $t byst # efne rihte. Gif ic mine fi=eru gefo, # fleoge $r leohte, o**$t ic beutan wese # eallum s$wum. Hw$t, me *in hand *yder # ofer holma begang l$de= lustum, # and me lungre eft *in seo swi=re # *$r gehende=. Ic on mode cw$= # minum swylce: "Wen is, *$t me *ystru # =earle forgripen and me on nihte # neode onlihte, *$t ic minum bleom # bregde neahhige." Ne beo= *eostru deorc # butan *inre miht; *urh *a onlihtest niht, # *$t heo by= d$ge gelic. Swa *ragum g$= # *eostru wi= leohte, for*on *u hi settest # swylce, drihten; canst mine $dre # ealle gearuwe, onfenge me f$gere, # swa ic fur=um w$s of modur hrife # minre acenned. Ic *e andette%, # ece drihten, for*on *u mid egesan eart # eall gewuldrad, and *ine weorc w$ron # wr$clice swy*e, *a min saul oncneow # sona georne. Nis min ban wi= *e # deope behyded, *$t *u wislice # worhtest on diglum, *eh min lichama # lytle =rage on ni=erd$lum # eor=an wunige. Eagan% *ine gesawon # *$t ic ealles w$s unfrom on ferh*e; # ealle *$t for= heonan on *inum wisbocum # awriten stande=. Dagas syndon trymede, # swa hi drihten gesceop. ne m$g $nig on *am # awa lifigean; me synd arwyr=e # ealle swi=e, *e *ine frynd w$run # f$ste, drihten, is heora ealdordom # ungemete swi=e on cneorissum # cu= gestrangod. Gif ic hi recene nu # riman onginne, hi beo= ofer sandcorn # sniome manige; sy**an ic arise # and recene nu gyt mid *e sylfum eom, # gif *u sy**an wylt *a firenfullan # fyllan mid dea=e. Blodhreowe weras, # ge bebuga= me, *e *$t on ge*ohtum # *enca= cwe=ende: "Wutun *urh idel searu # ealle tiligean *$t we heora burh # tobrecan moton." Ealle *a *e feodan # *urh facen god, ic hi feode nu # f$ste mid ni=e, and ofer *ine feondas beo # facne gebolgen. Swa ic hi mid rihte # recene feoge, for*on hi me feondas # f$cne wurdan. Costa min, god, # swa hit cyn wese, and minre heortan gehygd # her gesceawa, *one f$lan ge*anc; # frine me sy**an and mine stige ongit # gesta=elode. And *u sylfa geseoh, # gif ic on swiculne weg o**e on unrihte # ahw$r eode; gel$d me *onne, # lifes ealdor, *$t ic on ecne weg # $ghw$r gange. Genere me wi= ni*e # on naman *inum fram yfelum menn, # ece drihten, and fram *am were, # *e wom fremme. *a ealne d$g # inwit and facen hycgea= on heortan% # *urh hearme ge*oht, hi *$t to gefeohte georne # gefremed habba=. And heora tungan # torncwidum neode serwa=, # swa oft n$dran do=, and him aspidas, # $trene wyrmas, under welerum is # gewunad f$ste. Geheald *u me, drihten, # wi= heteni=as and wi= firenfulles # folmum swylce, and fram *am mannum # *e man fremmen, alys *u me lungre, # lifes ea *a on hyge *ohtan, # *$t hi ahyltan me and minne gang # georne swylce, forhyddan oferhygde me # inwitgyrene, wra=an wealsadan # wundnum% rapum%; woldan mine fotas # gef$stnian, settan me swyce%, # *$r ic si*ade. Ic *a to drihtne cw$=: # "*u me eart dyre god; gehyr min gebed, # halig drihten, nu ic stefne to *e # styrme hlude." Drihten, drihten, # *u eart gedefe m$gen h$lo minre, # and *u min heafod% scealt on gefeohtd$ge # feondum awergean. Ne alyf *u me $fre # ofer lust minne on fyrenfulra # f$cne ge=ancas, *a wi=erwearde me # wra=e hycgea=; ne forl$t *u me # on lifdagum, *y l$s hi ahafene ofer me # hwile weor=en. Him ymb heafod # hefegast gewinna, *$t hi mid welerum # geworht habba=, him *$t ilce sceal # on gesittan. Eac hi fealla= # on fyres glede, and *u hi mid fyre # facnes gehnegest, *$t hi *am yrm=um # a ne wi=standen. Se getynga wer # on teosuspr$ce, ne bi= se ofer eor*an # gereaht ahw$r; unso=f$stne wer # yfel gecnysse=%, o**e he on eor=an # eall forweor=e=. Ic *$t gearuwe ongeat, # *$t gode de= drihten domas, # *e on dagum *yssum w$dlum weor=a=, # wrece= *earfendra. So= is hw$=ere, # so=f$ste nu *inne naman willa= # *uruh neod herigean; scylan eard niman # on *inre ansyne, *a mid r$de her # rihte lifigea=. Ic *e, drihten, to # dyrum clypige; gehyr me hr$dlice # holdre stefne, *onne ic bene to *e # bidde ceare full. Sy on *inre gesih*e # mines sylfes gebed ful recene gereht, # swa ricels by=, *onne hit gifre # gleda b$rna=. Swylce is% ahafenes # handa minra, *onne ic *e $fenlac # estum secge. Sete% sw$se geheald # swylce, drihten, mu=e minum, # ne l$t man sprecan, and $*ele dor # ymbstandende%, *$t on welerum # wisdom healde. Ne hyld *u mine heortan, # *$t% ic hearme word *uruh inwitst$f # ut forl$te, and ic l$dend wese # la=ra firena. Ne ic $fre mid mannum # manfremmendum gem$nnesse # micle h$bbe, ne on heora gecorenesse # becume $fre. Ac% me so=f$st # symble gerecce and mildheorte # mode *reage; ele synfulra # $fre ne mote heafde minum # hrinan ahw$r. For*on min gebed nu gy= # becnum stande=, *$t him on wisum is # wel lycendlice; syndon hi $t strangum # stane forswolgene; noldan heora deman # mine gedefe word earan gehyran, # eft ne mihton. Swa unefne is # eor*e *icce, syndon *as moras # myclum asprotene, swa ure ban syndon # bitere toworpene be helwarena # h$fteneodum%. For*on ic, drihten, on *e # d$dum minum eagum and mode # $ghw$r gelyfe; ne ascuf *u fram me # sawle mine. Geheald me wi= *are gryne # *e me grame setton, *$t me ne beswice # synwyrcende, *a *e unrihtes # $ghw$r *encea=. Fealla= firenfulle # on heora fengnettum; ic me syndrig eom, # o**$t ic swa fere. Min stefn to *e # styrme=, drihten, and ic mid strangere # stefne swylce eam biddende # bealde drihten. Ic mine bene # bealde swylce on his gesih=e # symble ageote, and mine earfe*u # ealle full georne fore him sylfum # s$cge geneahhe. Gif mine grame *encea= # gast teorian, and *u mine stige # strange ongeate. On =yssum grenan wege, # *e ic gange on, me oferhydige # $ghw$r setton gearwe grine; # geara ic sceawade, geseah on *a swy=ran, # ne me sylfne *$r $nig mid gode # ongitan wolde. =a me eac frecne fram # fleam gedydan, n$s *a *e mine sawle # secean wolde, *a ic to *e, drihten, # digle cleopode and sona cw$=: # "*u eart min se so=a hiht; eart *u on lifigendra # lande swylce se gedefa d$l, # drihten, $ghw$r." Beheald mine sawle, # h$le*a wealdend, for*on ic geeadmeded eom # ungemete swi=e. Alys me fram la*um; # hi me lungre synt ealle ofer me # ungemete strange. Al$d me of carcernes # cluse swylce mine sawle, # *$t ic sy**an for= *inne naman mote # neode s$cgean. Min so=f$ste # snotere bida=, o**$t *u me edlean # eft forgylde. Drihten, min gebed # deore ghyre, and mid earum onfoh # ungemetum georne mine halsunge; # heald me sy==an on *inre so=f$stnesse # and me on so=e gehyr. Ne ga *u mid *inum esne # in to dome, for*on on *inre gesih=e ne bi= # so=f$st $nig *e on =isse foldan # feorhlif bere=. For*on mine sawle # swi=e feondas ealle ehtan # ungemete strange, habba= me gehn$ged # heanne to eor=an and min lif swylce # gelytlad is. Hi me on digle # deorce stowe settan sarlice # samed anlice, swa *u worulddeade # wrige mid foldan; is me $nge% gast # innan hre=res, and me is heorte on # hearde gedrefed. *onne ic on mode # gemyndgade, hu me $rran dagas # oft alumpan, metegade on mode # ealle *ine m$ran weorc and ymbe *ine handgeweorc # hogode georne. *onne ic mine handa to *e # holde *enede and mine sawle # sette mid mode, swa eor=an bi= # ansyn w$teres; gehyr me hr$dlice, # h$l me sy**an. Nu me deope is, # drihten leofa, min sylfes gast # sw$r geworden, ne awend fram me, # wuldres ealdur, *ine ansyne; # wese ic earmum gelic *e on sweartne grund # sy**an astiga=. Gedo *$t ic gehyre # holde on morgene *ine mildheortnesse, # mihtig drihten, for*on ic hycge to =e, # helpe gelyfe. Do me wegas wise, # *$t ic wite gearwe on hwylcne ic gange # gleawe mode; nu ic to drihtnes # dome wille mine sawle # settan geornast. Afyrr me, frea drihten, # feondum minum; nu ic helpe to *e # holde gelyfe; l$r me, hu ic *inne willan # wyrce and fremme, for*on *u min god eart, # *u me god dydest. Me *in se goda gast # gleawe l$dde, *$t ic on rihtne weg # re=ne ferde; for naman *ines # neodweor=unge, drihten usser, # do me halne, *$t ic on =inum rihte # r$df$st lifige. And *u of costunge # cl$ne al$ddest sawle mine, # *$r heo sy==an for= on *inre mildheortnesse # mote wunian; and *u mine feondas # f$cne todrife, and eac forleose # la=ra gehwylcne *e mine sawle # synne $tf$sten, for*on ic *in esne eom # agen symble. Drihten is gebletsad, # min se deora god, *e mine handa # to hilde teah and mine fingras # to gefeohtanne. He% is mildheortnes # min $t *earfe, fri= and fultum, # f$st andfengea and alysend is # lifes mines. Min *u m$re eart # mihtig scyldend; ic hiht on =e # h$bbe f$ste, *$t *u me folc m$nig # f$gere under*eoddest. Hw$t is se manna, # mihtig drihten, *e *u him cu=lice # cy*an woldest, o==e mannes sunu, # *$t hit gemet w$re, *$t *u him aht wi= # $fre h$fdest? Man% by= merwe gesceaft, # mihtum idel; beo= his dagas swylce # demde gelice, swa *u on scimiendre # sceade locige. Ahyld *ine heofenas, # halig drihten, onhrin *issum muntum, # and hi hra=e reoca=. *ine ligetta # leohta=% and beorhta=%, and *u hi toweorpest # wide $fter; synd *ine strele # strange swylce, and =u hi gedrefed hafast # deope sy**an. Onsend *ine handa # of heanessum, alys me and genere # wi= lagustreamum manegum w$terum # and wi= manfolmum fremdra bearna # and frecenra. *ara mu=as spreca= # manidel word, bi= hyra seo swi=re # symble abysgod, *$t hi unrihtes # elne tiligea=. Ic niwlice # niwne cantic *am godan gode # gleawne singe on psalterio, # *e him swynsa= oft mid tyn strengum # getogen hearpe, on *$re *e ic *e singe # swi*e geneahhe. *u healdest and sylest # h$lu cyningum; *u alysdest eac # leofne Dauid, *inne agenne # ombihtm$cg, of *am awyrgedan # wra=an sweorde. Alys me and o=l$d # la*um w$trum, manegum merestreamum, # m$rum handum, *a me fremde bearn # f$cne syndan. *ara mu=as spreca= # manidel word, by= hyra seo swi=re # symble abysgad, *$t hi unrihtes # awa tiligean. *ara bearn swylce # bogum% $*elum settum beamum # samed anlice, standa=% on sta=ule # sti=e wi= geogu=e. W$run heora dohtru # deore gesette and ymb fr$twum # utan gegyrede, efne anlicast # $*elum temple. Heora frumw$stme # fulle syndon, *$t hi rumlice # roccetta= swi=e, of *issan on *$t # *onne wenda=. Heora sceap w$run # swylce tydred and on si=fatum # swi*e genihtsum, heora oxan eac # ungemete f$tte. Ne hreosa= hi to hrusan # hearde gebiged, ne *$r fernes is # folca m$negum, ne care micle # cleopia= on wor=um%. Eadig bi= *$t folc, # o=re hata=, *e him swa on foldan # f$gre limpe=; eadig bi= *$t folc # *e $lmihtig wile drihten% god # dema weor=an. Ic me heahne god # h$bbe to kyninge, and ic naman *inne # neode herige on ecnesse # awa to worulde. *uruh syndrige dagas # symble ic =e bletsige, and naman *inne # neode herige on ecnesse # awa to worulde. Mycel is drihten, # hine man m$gene sceal holde mode # herian swi=e; nis his micelmodes # m$genes ende. Cneorissa kynn # cwidum symble *in weorc herigen # wordum georne, and *ine mihte eac # micle s$cgeon. Mycel mod and strang # *ines m$gen=rymmes and *ine halignesse # holdes modes wise wordum spreca=, # weredum secggea= eall *in wundur # wide m$re. And hi m$gen swylce # m$re and egeslic *inra wundra # wislic s$cgen and *ine m$genstreng=u% # m$rsien wide. Gemune *ines modes # *a miclan geniht, *inre we=nesse # wise s$cgenum roccette # and r$d sprece, and *ine so=f$stnesse # s$cge geneahhe. Mildheort is drihten # and mann*w$re and ge*yldig eac, # *earle mildheort. Swylce eallum is # ure drihten manna cynne # milde and bli=e; syndan% his miltsa # ofer us m$re weorc eall yldum cu= # awa to feore. Andetten *e, drihten, # ealle *ine weorc and *e *ine *a halgan # her bletsien. And hi *ine mihte # manna bearnum cy*an mid cynnum # and mid cneorissum, *ines m$gen*rymmes # m$re wuldur riht and re=e # rices *ines. *$t *u cu= gedydest # ofer cneorisse, *$r synd manna bearn # manig $tsomne, and *$t *in miht is # ofer middaneard and *ines rices # r$df$st wuldur. Rice is *in, drihten, # r$de gef$stnod, and *u woruldricum # wealdest eallum; is *in anweald eac # ofer eor=wareof cynne on cynn # and on cneorissum. Drihten is on wordum # d$dum getreowe and on eallum his weorcum # wis and halig. Ahefe= halig god # *a =e hreosa= $r, and he ealle arece= # earme gebrocene. Eagan on *e # ealra, drihten, wisra gewena= # wiste to genihte, and *u him mete sylest # m$la gehwylce and *$s tidlice # tid gemearcast. Onhlidest% =u *ine handa # and hi hra=e fyllest, ealra wihta gehwam # wis bletsunga. So=f$st is drihten # on his sylfes wegum eallum on eor=an, # and he $fter *an on his weorcum is # wis and halig. Neah is drihten # ni*um eallum *e hine mid so=e hige # secea= and ciega= and his willan her # wyrcea= georne and his ege% swylce # elne r$fna=; he heora bene # bealde gehyre= and hi hr$dlice gede= # hale sona. Ealle gehealde= # halig drihten *e lufan wi= hine # lustum healde=, and he synfulle # swylce todrife= geond widwegas # wearnum ealle. Sceal lof drihtnes # on lust sprecan min mu= mannum # m$la gehwylce, and fl$sca gehwylc # *urh f$le word his *one haligan naman # her bletsian on ecnesse # awa to feore. Herige min sawl # h$lend drihten, and ic on minum life # lustum drihten herige haligne # and holdum gode sealmas singe, # *enden ic sylf lifige. Nelle ge on ealdurmenn # ane getreowian, ne on manna bearn; # nis *$r mycel h$lu. Heora gast gange=, # gearwe onwende= on *a eor=an # *e hi of comon; of *am sylfan d$ge # sy=*an forweor=a= ealle *a ge*ohtas # *e hi *ohtan $r. *onne bi= eadig # *e him $ror w$s Iacobes god # geara fultumiend, and $r his hiht on god # h$fde f$ste. Se *e heofon worhte, # hrusan swylce and sidne s$ # samed $tg$dere, and ealle *a *e him on # ahw$r syndon. He his so=f$st word # swylce gehealde=, and on worulde his # wise domas de= gedefe # *e her deorce $r teonan% manige # torne ge*oledan; syle= mete swylce # *e her murcne $r hungur hea=ugrimne # heardne ge*oledan. Wrece= to r$de # rice drihten *ara manna bearn # *e $r man gebr$c, swylce *a gefetredan # f$gre drihten lungre alyse= # and him lif geofe=, and blinde eac # bealde drihten on heora eagum # eft onleohte=; so=f$ste drihten # swylce lufade. *a el=eodigan # ealle drihten lustum healde=, # and lif geofe= weodewum wencelum; # he hiom wel onfeh=, fyrenfulra weg # frecne toweorpe=. Rixa= mid r$de # rice drihten on ecnesse # awa to feore, and *in, Sione, god # symble to worulde. Heria= drihten, # he is heah and good; singa= him sealmas # swi=e geneahhe and hine wlitegum # wordum herigea=. Eft Hierusalem # goerne drihten timbre= tidum, # and to somna= *a *e ut gewitan # of Israhelum. Se h$le= eac # heortan ge=r$ste and heora unrotnesse # ealle gewri=e=. He recene m$g # riman steorran and *a neodlice # be naman sona full cu=lice # cigean ealle. Micel is ure # mihtig drihten, and his m$gen is micel # and mihtum strang; ne his snytru m$g # secgean $nig, on *yssum ealdre # $fre ariman. Milde mode # and man*w$re he onfeh= f$gere, # and fyrenfulle wi= eor=an ni*er # ealle gehnege=. Onginna= ge drihtne # geare andettan, singa= gode urum # gleawe be hearpan. Se *e heofen *ece= # hadrum wolcnum and regn *anon # recene sende= *e *eos eor=e fram # $fter growe=. He of beorgum ut # bl$de l$de=, hig to helpe # h$le=a bearnum. Se *e mete syle= # manegum neatum, hrefnes briddum, # *onne heo hropende him cigea= to, # cu=es $ses. Nafast% =u to manna # m$gene willan, ne *e on *inum selegescotum # swi=e lica=, *eah *e weras wyrcean # wr$st on eor=a Ac wel lica= # wuldres drihtne, *a *e hine him ondr$da= # d$dum and wordum, and on his milde mod # m$gene gewena=. Herige Hierusalem # georne drihten, here *u, Sion, swylce # *inne so=ne god%. For*on he getrymede # wi= teonhete, *$t *u *ine doru mihtest # bedon f$ste, and gebletsade # bearna $ghwylc% *e on innan *e # ahw$r w$ren. He *ine gem$ru # gemiclade, *u on utlandum # ahtest sibbe, and *e gesadade # mid *y selestan hw$tecynnes # holde lynde. He his spr$ce hider # spowendlice on *as eor=an # $rest sende=, and his word yrne= # wundrum sniome. He snaw sende= # samed anlice swa *u wulle flys # wolcnum bringe, and *one% toweorpe= # wide swa $scean. He his cristallum # cynnum sende= swylc swa hlafgebrece # of heofonwolcnum; for andwlitan celes # *$r $nig% ne m$g him standan # sti=e mode. He his word sende= # *uruh windes gast; blawe= beorhtlice, # burnan flowe= and to w$tere # weor=e= sniome. He his word eac # $r mid wisdome godum Iacobe # geara fores$gde, and Israhele # eac his domas. Ne dyde he ahw$r swa # eldran cynne, *$t he him his domas # digle gecydde. Heria= ge on heofenum # h$lend drihten, heria= hlude # on heanessum. Heria= hine ealle # engla =reatas, lofige hine swylce # eall his leodm$gen. Herigen hine swylce # sunna and mona, $ghwylc steorra # and *$t $=ele leoht. Heofenas hine heofena # herian georne, and *a w$ter swylce # =e ofer wolcnum synt on heofenhame, # herigen drihten. For=on he sylfa cw$=, # sona w$run wr$clice% geworht # w$tera =ry*e, and gesceapene w$run, # *a he sylfa het. *a he on ecnesse # eall sta=elade and on worulda woruld # wolde healdan; he sette bebod, # sy**an heo *$t heoldon. Herigen dracan swylce # drihten of eor=an, and ealle neowelnessa # herian naman drihtnes. Fyr, forst, h$gel # and gefeallen snaw, is and yste, # ealra gastas *e his word willa= # wyrcean georne. Muntas and geswyru, # micle beamas, *a *e m$st and w$stm # mannum bringa=, and on eallum cedrum # cii=% al$ded. Deor and neat, # do *$t sniome; nifle n$dran cynn # be naman ealle, and fugla cynn # fi=erum gescyrped. Eor=cyningas eac # ealle swylce *e folcum her # fore wisien and ealdormen # ahw$r syndan, and ealle *e *as eor*an # ahw$r deme=. Beon ge, h$gestealdas # and glade f$mnan, ealde and geonge # ealle $tsamne; herian naman drihtnes # mid neodlofe. For*on his anes nama # ofer ealle is ahafen healice # h$le=a ealra; is upp ahafen # his andetness heah ofer myclum # heofone and eor=an. He horn hefe= # holdes folces, he lofe leohte= # leofe *a halgan; wese awa fri= # on Israhela f$lum folce, # and hi for= heonan on his neaweste # neode wunian. Singa= samheorte # sangas drihtne and him neowne sang # nu =a singa=; wese his herenes # on haligra cl$nre cyricean # cy=ed% geneahhe. Israhelas on hine # eac blissien, and Sione bearn # symble hihtan swi=ust ealra. # Herigen his naman # neode on =reatum, on timpano # tidum heria= and on psalterio # singa= georne. For=on on his folce is # f$gere drihtne wel licendlic, # and he wynlice *am man*w$rum syle= # m$re h$lu. *onne on wuldre gefeo= # wel *a halgan, beo= on heora husum # bli=e gedreme. Him on gomum bi= # godes oft gemynd; heo *$s wislice # wynnum bruca=, and sweord habba* # swylce on folmum. Mid *y hi wrecan *encea= # wra=um cynnum and =rea *earle # *eodum eawan. And hio bindan # balde *encea= cyningas on campum, # and cu=lice heora $=elingas don # on% isene bendas. *$t hio dom on him # deopne gecy=an and *$t mid wuldre # awriten stande: *is is haligra wuldor% # her on eor=an. Heria= on *am halgum # his holdne drihten, heria= hine on his m$genes # m$re h$lu. Heria= hine swylce # on his heahmihtum, heria= hine $fter mode # his m$gen*rymmes. Heria= hine on hleo=re # holdre beman. =us $lfred us # ealdspell reahte, cyning Westsexna, # cr$ft meldode, leo=wyrhta list. # Him w$s lust micel =$t he =iossum leodum # leo= spellode, monnum myrgen, # mislice cwidas, *y l$s $linge # ut adrife selflicne secg, # *onne he swelces lyt gym= for his gilpe. # Ic sceal giet sprecan, fon on fitte, # folccu=ne r$d h$le=um secgean. # Hliste se *e wille! Hit w$s geara iu # =$tte Gotan eastan of Sci==ia # sceldas l$ddon, *reate ge*rungon # *eodlond monig, setton su=weardes # sige*eoda twa; Gotena rice # gearm$lum weox. H$fdan him gecynde # cyningas twegen, R$dgod and Aleric; # rice ge*ungon. *a w$s ofer Muntigop # monig atyhted Gota gylpes full, # gu=e gelysted, folcgewinnes. # Fana hwearfode scir on sceafte. # Sceotend *ohton Italia # ealle gegongan, lindwigende. # Hi gel$stan swua efne from Muntgiop # o= *one m$ran wearo= *$r Sicilia # s$streamum in, eglond micel, # e=el m$rsa=. =a w$s Romana # rice gewunnen, abrocen burga cyst, # beadurincum w$s Rom gerymed. # R$dgot and Aleric foron on =$t f$sten; # fleah casere mid *am $*elingum # uton Grecas. Ne meahte *a seo wealaf # wige forstandan Gotan mid gu=e; # giomonna gestrion sealdon unwillum # e*elweardas, halige a=as. # W$s gehw$=eres waa. *eah w$s magorinca # mod mid Grecum, gif hi leodfruman # l$stan dorsten. Stod *rage on =am. # *eod w$s gewunnen wintra m$nigo, # o=*$t wyrd gescraf *$t *e Deodrice # *egnas and eorlas heran sceoldan. # W$s se heretema Criste gecnoden, # cyning selfa onfeng fulluht*eawum. # F$gnodon ealle Romwara bearn # and him recene to fri=es wilnedon. # He him f$ste gehet *$t hy ealdrihta # $lces mosten wyr=e gewunigen # on *$re welegan byrig, =enden god wuolde # *$t he Gotena geweald agan moste. # He *$t eall aleag. W$s *$m $*elinge # Arrianes gedwola leofre # *onne drihtnes $. Het Iohannes, # godne papan, heafde beheawon; # n$s =$t h$rlic d$d. Eac *am w$s unrim # o=res manes *$t se Gota fremede # godra gehwilcum. =a w$s ricra sum # on Rome byrig ahefen heretoga, # hlaforde leof, *enden cynestole # Creacas wioldon. *$t w$s rihtwis rinc, # n$s mid Romwarum sincgeofa sella # si==an longe. He w$s for weorulde wis, # weor=myn=a georn, beorn boca gleaw; # Boitius se h$le hatte # se *one hlisan ge*ah. W$s him on gemynde # m$la gehwilce yfel and edwit # *$t him el=eodge kyningas cy=don. # W$s on Greacas hold, gemunde *ara ara # and ealdrihta *e his eldran mid him # ahton longe, lufan and lissa. # Angan *a listum ymbe =encean *earflice, # hu he =ider meahte Crecas oncerran, # *$t se casere eft anwald ofer hi # agan moste. Sende $rendgewrit # ealdhlafordum degelice, # and hi for drihtne b$d ealdum treowum, # =$t hi $ft to him comen on *a ceastre, # lete Greca witan r$dan Romwarum, # rihtes wyr=e lete *one leodscipe. # =a *a lare ongeat =eodric Amuling, # and *one *egn oferfeng, heht f$stlice # folcgesi=as healdon *one hereinc. # W$s him hreoh sefa, ege from =am eorle. # He hine inne heht on carcernes # cluster belucan. *a w$s modsefa # miclum gedrefed Boetius. # Breac longe $r wlencea under wolcnum; # he *y wyrs meahte *olian *a *rage, # *a hio swa *earl becom. W$s *a ormod eorl, # are ne wende, ne on *am f$stene # frofre gemunde, ac he neowol astreaht # ni=er of dune feol on *a flore, # fela worda spr$c, for*oht =earle; # ne wende *onan $fre cuman of =$m clammum. # Cleopode to drihtne geomran stemne, # gyddode *us: Hw$t, ic lio=a fela # lustlice geo sanc on s$lum, # nu sceal siofigende, wope gew$ged, # wreccea giomor, singan sarcwidas. # Me *ios siccetung hafa= ag$led, =es geocsa, # *$t ic *a ged ne m$g gefegean swa f$gre, # *eah ic fela gio *a sette so=cwida, # *onne ic on s$lum w$s. Oft ic nu miscyrre # cu=e spr$ce, and *eah uncu=re # $r hwilum fond. Me *as worulds$l=a # wellhw$s blindne on =is dimme hol # dysine forl$ddon, and me *a berypton # r$des and frofre for heora untreowum, # *e ic him $fre betst truwian sceolde. # Hi me to wendon heora bacu bitere, # and heora blisse from. Forhwam wolde ge, # weoruldfrynd mine, secgan o==e singan # *$t ic ges$llic mon w$re on weorulde? # Ne synt *a word so=, nu *a ges$l=e ne magon # simle gewunigan. $ala, on hu grimmum # and hu grundleasum sea=e swince= # *$t sweorcende mod, *onne hit *a strongan # stormas beata= weoruldbisgunga, # *onne hit winnende his agen leoht # an forl$te=, and mid uua forgit # *one ecan gefean, =ring= on *a =iostro # =isse worulde, sorgum geswenced. # Swa is *issum nu mode gelumpen, # nu hit mare ne wat for gode godes # buton gnornunge fremdre worulde. # Him is frofre =earf. $ala, =u scippend # scirra tungla, hefones and eor=an! # =u on heahsetle ecum ricsast, # and =u ealne hr$=e hefon ymbhwearfest, # and =urh =ine halige miht tunglu genedest # *$t hi =e to hera=. Swylce seo sunne # sweartra nihta =iostro adw$sce= # =urh =ine meht. Blacum leohte # beorhte steorran mona gemetga= # =urh =inra meahta sped, hwilum eac *a sunnan # sines bereafa= beorhtan leohtes, # *onne hit gebyrigan m$g *$t swa geneahsne # nede weor=a=. Swelce *one m$ran # morgensteorran, *e we o=re naman # $fensteorra nemnan hera=, # =u genedest *one *$t he *$re sunnan # si= bewitige; geara gehwelce # he gongan sceal beforan feran. # Hw$t, =u, f$der, wercest sumurlange dagas # swi=e hate, *$m winterdagum # wundrum sceorta tida getiohhast. # =u *$m treowum selest su=an and westan, # *a $r se swearta storm nor=an and eastan # benumen h$fde leafa gehwelces # =urh *one la=ran wind. Eala hw$t, on eor=an # ealla gesceafta hyra= =inre h$se, # do= on heofonum swa some mode and m$gne, # butan men anum, se wi= =inum willan # wyrce= oftost. Wel la, =u eca # and =u $lmihtiga, ealra gesceafta # sceppend and reccend, ara =inum earmum # eor=an tudre, monna cynne, # =urh =inra mehta sped. Hwi =u, ece god, # $fre wolde *$t sio wyrd # on gewill#wendan sceolde yflum monnum # ealles swa swi=e? Hio ful oft dere= # unscyldegum. Sitta= yfele men # giond eor=ricu on heahsetlum, # halige *ricca= under heora fotum; # firum uncu= hwi sio wyrd swa wo # wendan sceolde. Swa sint gehydde # her on worulde geond burga fela # beorhte cr$ftas. Unrihtwise # eallum tidum habba= on hospe # =a *e him sindon rihtes wisran, # rices wyr=ran; bi= *$t lease lot # lange hwile bewrigen mid wrencum. # Nu on worulde her monnum ne deria= # mane a=as. Gif =u nu, waldend, ne wilt # wirde steoran, ac on selfwille # sigan l$test, *onne ic wat *$tte wile # woruldmen tweogan geond foldan sceat # buton fea ane. Eala, min dryhten, # =u *e ealle ofersihst worulde gesceafta, # wlit nu on moncyn mildum eagum, # nu hi on monegum her worulde y=um # wynna= and swinca=, earme eor=waran; # ara him nu =a. =u meaht be =$re sunnan # sweotole ge*encean and be $ghwelcum # o=rum steorran *ara *e $fter burgum # beorhtost% scine=. Gif him wan fore # wolcen hanga=, ne m$gen hi swa leohtne # leoman ansendan, $r se *icca mist # *ynra weor=e. Swa oft smylte s$ # su=erne wind gr$ge glashlutre # grimme gedrefe=, *onne hie gemenga= # micla ysta, onhrera= hronmere; # hrioh bi= *onne seo *e $r gladu # onsiene w$s. Swa oft $springe # ut awealle= of clife harum # col and hlutor, and gereclice # rihte flowe=, irne= wi= his eardes, # o= him on innan fel= muntes m$genstan, # and him on middan gelige=, atrendlod of =$m torre. # He on tu si==an tosceaden wyr=, # scir bi= gedrefed, burna geblonden, # broc bi= onwended of his rihtryne, # ry=um toflowen. Swa nu *a *iostro # *inre heortan willa= minre leohtan # lare wi=stondan and =in modge*onc # miclum gedrefan. Ac gif =u nu wilnast, # *$t =u wel m$ge, *$t so=e leoht # sweotole oncnawan, leohte geleafan, # =u forl$tan scealt idle ofers$l=a, # unnytne gefean. *u scealt eac yfelne ege # an forl$tan, woruldearfo=a, # ne most =u wesan for =$m ealles to ormod, # ne =u =e $fre ne l$t wlenca gew$can, # *e l$s *u weor=e for him mid ofermettum # eft gescended, and to up ahafen # for orsorgum woruldges$l=um, # ne eft to waclice geortreowe # $niges godes, *onne *e for worulde # wi=erwearda m$s= *inga *reage # and *u =e selfum swi=ost onsitte. # For=$m simle bi= se modsefa # miclum gebunden mid gedrefnesse, # gif hine dreccean mot *issa yfla hw$=er, # innan swencan. For=$m *a twegen tregan # teo= tosomne wi= *$t mod foran # mistes dwoleman, *$t hit seo ece ne mot # innan geondscinan sunne for =$m sweartum mistum, # $r=$m hi geswi=rad weor=en. =a se wisdom eft # wordhord onleac, sang so=cwidas, # and *us selfa cw$=: =onne sio sunne # sweotolost scine=, hadrost of hefone, # hr$=e bio= a=istrod ealle ofir eor=an # o=re steorran, for=$m hiora birhtu # ne bi= auht to gesettane # wi= *$re sunnan leoht. =onne smolte bl$w= # su=an and westan wind under wolcnum. # *onne weaxe= hra=e feldes blostman, # f$gen *$t hi moton. Ac se stearca storm, # *onne he strong cym= nor=an and eastan, # he genime= hra=e *$re rosan wlite, # and eac *a ruman s$ nor=erne yst # nede geb$de=%, *$t hio strange geondstyred # on sta=u beate=. Eala, *$t on eor=an # auht f$stlices weorces on worulde # ne wuna= $fre! =a ongon se wisdom # his gewunan fylgan, gliowordum gol, # gyd $fter spelle, song so=cwida # sumne *a geta, cw$= *$t he ne herde # *$t on heane munt monna $nig # meahte asettan healle hroff$ste. # Ne *earf eac h$le=a nan wenan *$s weorces, # *$t he wisdom m$ge wi= ofermetta # $fre gemengan. Herdes *u $fre # *$tte $nig mon on sondbeorgas # settan meahte f$ste healle? # Ne m$g eac fira nan wisdom timbran # *$r =$r woruldgitsung beorg oferbr$de=. # Baru sond willa= ren forswelgan; # swa de= ricra nu grundleas gitsung # gilpes and $hta, gedrince= to dryggum # dreosendne welan, and *eah *$s *earfan ne bi= # *urst aceled. Ne m$g h$le*a gehw$m # hus on munte lange gel$stan, # for=$m him lungre on swift wind swape=. # Ne bi= sond *on ma wi= micelne ren # manna $ngum huses hirde, # ac hit hreosan wile, sigan sond $fter rene. # Swa bio= anra gehw$s monna modsefan # miclum awegede, of hiora stede styrede, # *onne hi strong drece= wind under wolcnum # woruldearfo=a, o**e hi% eft se re=a # ren onhrere= sumes ymbhogan, # ungemet gemen. Ac se =e *a ecan # agan wille so=an ges$l=a, # he sceal swi=e flion =isse worulde wlite, # wyrce him si==an his modes hus, # *$r he m$ge findan ea=metta stan # ungimet f$stne, grundweal gearone; # se toglidan ne *earf, *eah hit wecge wind # woruldearfo=a o==e ymbhogena # ormete ren, for*$m on *$re dene # drihten selfa *ara eadmetta # eardf$st wuniga=, *$r se wisdom a # wuna= on gemyndum. For=on orsorg lif # ealnig l$da= woruldmen wise # buton wendige. *onne he eall forsih= # eor=licu good, and eac *ara yfela # orsorh wuna=, hopa= to *$m ecum # *e *$r $fter cuma=, hine *onne $ghwonan # $lmihtig good singallice # simle gehealde= anwunigendne # his agenum modes ges$l=um # *urh metodes gife, *eah hine se wind # woruldearfo=a swi=e swence, # and hine singale gemen g$le, # *onne him grimme on worulds$l=a wind # wra=e blawe=, *eah *e hine ealneg # se ymbhoga =yssa worulds$l=a # wra=e drecce. Sona swa se wisdom # *as word h$fde swetole areahte, # he *a si==an ongan singan so=cwidas, # and *us selfa cw$=: Hw$t, sio forme eld # foldbuendum geond eor=an sceat # $ghwam dohte, *a *a anra gehw$m # on eor=w$stmum genoh =uhte. # Nis hit nu =a swelc! N$ron *a geond weorulde # welige hamas, ne mislice # mettas ne drincas, ne hi *ara hr$gla # huru ne gemdon *e nu drihtguman # diorost l$ta=. For=$m hiora n$nig # n$s *a gieta, ne hi ne gesawon # sundbuende, ne ymbutan hi # awer ne herdon. Hw$t, hi firenlusta # frece ne w$ron, buton swa hi meahton # gemetlicost =a gecynd began # *e him Crist gesceop, and hi $ne on d$ge # $ton symle on $fentid # eor=an w$stmas, wudes and wyrta, # nalles win druncon scir of steape. # N$s *a scealca nan *e mete o==e drinc # m$ngan cu=e, w$ter wi= hunige, # ne heora w$da *on ma sioloce siowian, # ne hi siarocr$ftum godweb giredon, # ne hi gimreced setton searolice, # ac hi simle him eallum tidum # ute slepon under beamsceade, # druncon burnan w$ter, calde wyllan. # N$nig cepa ne seah ofer eargeblond # ellendne wearod, ne huru ymbe sciphergas # scealcas% ne herdon, ne fur=um fira nan # ymb gefeoht sprecan. N$s =eos eor=e besmiten # awer *a geta beornes blode # *e hine bill rude, ne fur=um wundne wer # weoruldbuende gesawan under sunnan. # N$nig si==an w$s weor= on weorulde, # gif mon his willan ongeat yfelne mid eldum; # he w$s $ghw$m la=. Eala, *$r hit wurde # o==e wolde god *$t on eor=an nu # ussa tida geond *as widan weoruld # w$ren $ghw$s swelce under sunnan. # Ac hit is s$mre nu, *$t =eos gitsunc hafa= # gumena gehwelces mod amerred, # *$t he maran ne rec=, ac hit on witte # weallende byrn=. Efne sio gitsung # *e n$nne grund hafa= swearte sw$fe= # sumes onlice efne *am munte # *e nu monna bearn Etne hata=. # Se on iglonde Sicilia # swefle byrne=, *$t mon helle fyr # hate= wide, for*$m hit symle bi= # sinbyrnende, and ymbutan hit # o=ra stowa blate forb$rn= # biteran lege. Eala, hw$t se forma # feohgitsere w$re on worulde, # se *as wongstedas grof $fter golde # and $fter gimcynnum. Hw$t, he frecnu gestreon # funde m$negum bewrigen on weorulde, # w$tere o==e eor=an. Hw$t, we ealle witon # hwelce $rleste ge neah ge feor # Neron worhte, Romwara cyning, # *a his rice w$s hehst under heofonum, # to hryre monegum. W$lhreowes gewed # w$s ful wide cu=, unrihth$med, # arleasta fela, man and mor=or, # misd$da worn, unrihtwises # inwid*oncas. He het him to gamene # geara forb$rnan Romana burig, # sio his rices w$s ealles e=elstol. # He for unsnyttrum wolde fandian # gif *$t fyr meahte lixan swa leohte # and swa longe eac, read rasettan, # swa he Romane secgan geherde # *$t on sume tide Troia burg # ofertogen h$fde lega leohtost, # lengest burne hama under hefonum. # N$s *$t herlic d$d, *$t hine swelces gamenes # gilpan lyste, *a he ne earnade # elles wuhte, buton *$t he wolde # ofer wer=iode his anes huru # anwald cy=an. Eac hit ges$lde # $t sumum cierre =$t se ilca het # ealle acwellan *a ricostan # Romana witan and *a $*elestan # eorlgebyrdum *e he on *$m folce # gefrigen h$fde, and on uppan # agene bro=or and his modor mid # meca ecgum, billum ofbeatan. # He his bryde ofslog self mid sweorde, # and he symle w$s micle *e bli=ra # on breostcofan *onne he swylces mor=res% # m$st gefremede. Nalles sorgode # hw$=er si==an a mihtig drihten # ametan wolde wrece be gewyrhtum # wohfremmendum, ac he on fer=e f$gn # facnes and searuwa w$lriow wunode. # Wiold emne swa *eah ealles *isses m$ran # middangeardes, swa swa lyft and lagu # land ymbclyppa=, garsecg embegyrt # gumena rice, secgea% sitlu, # su=, east and west, o= =a nor=mestan # n$ssan on eor=an; eall *$t Nerone # nede o==e lustum, hea=orinca gehwilc, # heran sceolde. He h$fde him to gamene, # *onne he on gylp astag, hu he eor=cyningas # yrmde and cwelmde. Wenst =u *$t se anwald # ea=e ne meahte godes $lmihtiges # *one gelpsca=an rice ber$dan # and bereafian his anwaldes # =urh *a ecan meaht, o==e him his yfeles # elles gestioran? Eala, gif he wolde, # =$t he wel meahte, *$t unriht him # ea=e forbiodan! Eawla, *$t se hlaford # hefig gioc slepte sware on *a swyran # sinra =egena, ealra =ara h$le=a # *e on his tidum geond *as l$nan worold # liban sceoldon. He on unscyldgum # eorla blode his sweord selede # swi=e gelome; =$r w$s swi=e sweotol, # *$t we s$don oft, *$t se anwald ne de= # awiht godes gif se wel nele # *e his geweald hafa=. Gif nu h$le=a hwone # hlisan lyste, unnytne gelp # agan wille, *onne ic hine wolde # wordum biddan *$t he hine $ghwonon utan # ymbe*ohte, sweotole ymbsawe, # su=, east and west, hu widgil sint # wolcnum ymbutan heofones hwealfe. # Higesnotrum m$g ea=e =incan # *$t *eos eor=e sie eall for =$t o=er # unigmet lytel; *eah hio unwisum # widgel *ince, on stede stronglic # steorleasum men, *eah m$g *one wisan # on gewitlocan *$re gitsunge # gelpes scamian, =onne hine *$s hlisan # heardost lyste=, and he *eah ne m$g # *one tobredan ofer =as nearowan # n$nige =inga eor=an sceatas; # is =$t unnet gelp! Eala, ofermodan, # hwi eow a lyste mid eowrum swiran # selfra willum *$t sw$re gioc # symle underlutan? Hwy ge ymb =$t unnet # ealnig swincen, *$t ge *one hlisan # habban tilia= ofer =ioda ma # *onne eow *earf sie? *eah eow nu ges$le # *$t eow su= o==e nor= *a ytmestan # eor=buende on monig =iodisc # miclum herien =eah hwa $=ele sie # eorlgebyrdum, welum geweor=ad, # and on wlencum =io, dugu=um diore, # dea= *$s ne scrife=, *onne him rum forl$t # rodora waldend, ac he *one welegan # w$dlum gelice efnm$rne gede= # $lces *inges. Hw$r sint nu *$s wisan # Welandes ban, *$s goldsmi=es, # *e w$s geo m$rost? For*y ic cw$= *$s wisan # Welandes ban, for=y $ngum ne m$g # eor=buendra se cr$ft losian # *e him Crist onl$n=. Ne m$g mon $fre *y e= # $nne wr$ccan his cr$ftes beniman, # *e mon oncerran m$g sunnan onswifan, # and =isne swiftan rodor of his rihtryne # rinca $nig. Hwa wat nu *$s wisan # Welandes ban, on hwelcum hi hl$wa # hrusan *eccen? Hw$r is nu se rica # Romana wita, and se aroda, # *e we ymb spreca=, hiora heretoga, # se gehaten w$s mid *$m burgwarum # Brutus nemned? Hw$r ic eac se wisa # and se weor=georna and se f$str$da # folces hyrde, se w$s u=wita # $lces =inges, cene and cr$ftig, # =$m w$s Caton nama? Hi w$ron gefyrn # for=gewitene; nat n$nig mon # hw$r hi nu sindon. Hw$t is hiora here # buton se hlisa an? Se is eac% to lytel # swelcra lariowa, for=$m *a magorincas # maran wyr=e w$ron on worulde. # Ac hit is wyrse nu, *$t geond *as eor=an # $ghw$r sindon hiora gelican # hwon ymbspr$ce, sume openlice # ealle forgitene, *$t hi se hlisa # hiwcu=e ne m$g forem$re weras # for= gebrengan. *eah ge nu wenen # and wilnigen *$t ge lange tid # libban moten, hw$t iow $fre *y bet # bio o==e *ince? For=$m *e nane forlet, # *eah hit lang =ince, dea= $fter dogorrime, # *onne he h$f= drihtnes leafe. Hw$t *onne h$bbe # h$le*a $nig, guma $t *$m gilpe, # gif hine gegripan mot se eca dea= # $fter *issum worulde? An sceppend is # butan $lcum tweon. Se is eac wealdend # woruldgesceafta, heofones and eor=an # and heare s$ and ealra *ara # *e =$r in wunia=, unges$wenlicra%, # and eac swa same =ara =e we eagum # on locia=, ealra gesceafta. # Se is $lmihtig, *$m olecca= # ealle gesceafte *e *$s ambehtes # awuht cunnon, ge eac swa same # *a =$s auht nyton *$t hi *$s =eodnes # *eowas sindon. Se us gesette # sido and *eawas, eallum gesceaftum # unawendende%, singallice # sibbe gecynde, *a *a he wolde, # *$t *$t he wolde, swa lange swa he wolde # *$t hit wesan sceolde. Swa hit eac to worulde # sceal wunian for=, for*$m $fre ne magon # *a unstillan woruldgesceafta # weor=an gestilde, of =$m ryne onwend # =e him rodera weard endebyrdes # eallum gesette. H$f= se alwealda # ealle gesceafta geb$t mid his bridle, # hafa= butu gedon, ealle gemanode # and eac getogen, *$t hi ne moten # ofer metodes est $fre gestillan, # ne eft eallunga swi=or stirian, # *onne him% sigora weard his gewealdle=er # wille onl$ten. He hafa= *e bridle # butu befangen heofon and eor=an # and eall holma begong. Swa h$f= gehea=$rod # hefonrices weard mid his anwealde # ealle gesceafta, *$t hiora $ghwilc # wi= o=er win=, and *eah winnende # wre=ia= f$ste, $ghwilc o=er # utan ymbclyppe=, *y l$s hi toswifen. # For=$m hi symle sculon =one ilcan ryne # eft gecyrran *e $t frym=e # f$der getiode, and swa edniwe # eft gewior=an. Swa hit nu faga=, # frean ealdgeweorc, *$tte winnende # wi=erweard gesceaft f$ste sibbe # for=a anhealda=. Swa nu fyr and w$ter, # folde and lagustream, manigu% o=ru gesceaft # efnswi=e him giond *as widan worulde # winna= betweox him, and swa *eah magon # hiora *egnunga and geferscipe # f$ste gehealdan. Nis hit no *$t an # *$t swa ea=e m$g wi=erweard gesceaft # wesan $tg$dere symbel geferan, # ac hit is sellicre *$t hiora $nig ne m$g # butan o*rum bion. Ac sceal wuhta gehwilc # wi=erweardes hw$thwugu habban under heofonum, # *$t his hige durre gemetgian, # $r hit to micel weor=e. H$f= se $lmihtiga # eallum gesceaftum =$t gewrixle geset # *e nu wunian sceal, wyrta growan, # leaf grenian, *$ton h$rfest eft # hrest and wealuwa=. Winter bringe= # weder ungemet cald, swifte windas. # Sumor $fter cyme=, wearm gewideru. # Hw$t, *a wonnan niht mona onlihte=, # o==$t monnum d$g sunne bringe= # giond *as sidan gesceaft. H$f= se ilca god # eor=an and w$tere mearce gesette. # Merestream ne dear ofer eor=an sceat # eard gebr$dan fisca cynne # butan frean leafe, ne hio $fre ne mot # eor=an *yrscwold up ofersteppan, # ne =a ebban *on ma folces mearce # oferfaran moton. *a gesetnesse # sigora wealdend, lifes leohtfruma, # l$t *enden he wile geond *as m$ran gesceaft # mearce healden. Ac *onne se eca # and se $lmihtiga *a gewealdle=eru # wile onl$tan efne *ara bridla # *e he geb$tte mid his agen weorc # eall $t frym=e, (*$t is wi=erweardnes # wuhte gehwelcre *e we mid *$m bridle # becnan tilia=); gif se =ioden l$t # *a toslupan, sona hi forl$ta= # lufan and sibbe, =$s geferscipes # freondr$denne; tila* anra gehwilc # agnes willan, woruldgesceafta # winna= betweox him, o==$t =ios eor=e # eall forweor=e=, and eac swa same # o=ra gesceafta weor=a= him selfe # si==an to nauhte. Ac se ilca god, # se *$t eall metga=, se gefeh= fela # folca tosomne, and mid freondscipe # f$ste gegadra=, gesamna=% sinscipas, # sibbe gemenge=, cl$nlice lufe. # Swa se cr$ftga eac geferscipas # f$ste gesamna=, *$t hi hiora freondscipe # for= on symbel untweofealde # treowa gehealda=, sibbe samrade. # Eala, sigora god, w$re% *is moncyn # miclum ges$lig, gif hiora modsefa # meahte weor=an sta=olf$st gereaht # *urh *a strongan meaht, and geendebyrd, # swa swa o=ra sint woruldgesceafta. # W$re hit, la, *onne murge mid monnum, # gif hit meahte swa. Se *e wille wyrcan # w$stmb$re lond, atio of =$m $cere # $rest sona fearn and *ornas # and fyrsas swa same, wiod *a *e willa= # welhw$r derian cl$num hw$te, # *y l$s he ci=a leas licge on =$m lande. # Is leoda gehw$m =ios o=ru bysen # efnbehefu, *$t is, *$tte =ynce= # *egna gehwelcum huniges bibread # healfe *y swetre, gif he hwene $r # huniges teare bitres onbyrge=. # Bi= eac swa same monna $ghwilc # micle *y f$genra li=es we=res, # gif hine lytle $r stormas gestonda= # and se stearca wind nor=an and eastan. # N$negum *uhte d$g on *once, # gif sio dimme niht $r ofer eldum # egesan ne brohte. Swa *inc= anra gehw$m # eor=buendra sio so=e ges$l= # symle =e betere and *y wynsumre, # *e he wita ma, heardra hen=a, # her adreoge=. *u meaht eac mycle *y e= # on modsefan so=a ges$l=a # sweotolor gecnawan, and to heora cy==e # becuman si==an, gif *u up atyhs= # $rest sona and =u awyrtwalast # of gewitlocan leasa ges$l=a, # swa swa londes ceorl of his $cere lyc= # yfelweod monig. Si==an ic =e secge # *$t *u sweotole meaht so=a ges$l=a # sona oncnawan, and *u $fre ne recst # $niges =inges ofer *a ane, # gif *u hi ealles ongitst. Ic wille mid giddum # get gecy=an hu se $lmihtga # ealla% gesceafta bryr= mid his bridlum, # beg= =ider he wile mid his anwalde, # ge endebyrd wundorlice # wel gemetga=. Hafa= swa gehea=orad # heofona wealdend, utan befangen # ealla gesceafta, ger$ped mid his racentan, # *$t hi aredian ne magon *$t hi hi $fre him # of aslepen; and *eah wuhta gehwilc # wriga= toheald sidra gesceafta, # swi=e onhelded wi= *$s gecyndes # *e him cyning engla, f$der $t frym=e, # f$ste getiode. Swa nu *inga gehwilc # =iderweard funda= sidra gesceafta, # buton sumum englum and moncynne, # *ara micles to feola woroldwuniendra # win= wi= gecynde. *eah nu on londe # leon gemete, wynsume wiht # wel atemede, hire magister # miclum lufige, and eac ondr$de # dogora gehwelce, gif hit $fre ges$l= # *$t hio $niges blodes onbyrge=, # ne =earf beorna nan wenan *$re wyrde # *$t hio wel si==an hire taman healde, # ac ic tiohhie *$t hio =$s niwan taman # nauht ne gehicgge, ac =one wildan gewunan # wille ge*encan hire eldrena; # ongin= eorneste racentan slitan, # ryn, grymetigan, and $rest abit # hire agenes huses hirde, # and hra=e si==an h$le=a gehwilcne # *e hio gehentan m$g. Nele hio forl$tan # libbendes wuht, neata ne monna, # nim= eall *$t hio fint. Swa do= wudufuglas; # *eah hi wel sien, tela atemede, # gif hi on treowum weor=a= holte tomiddes, # hr$=e bio= forsewene heora lareowas, # *e hi lange $r tydon and temedon. # Hi on treowum wilde ealdgecynde # a for= si==an willum wunia=, # *eah him wolde hwilc heora lareowa # listum beodan *one ilcan mete # *e he hi $ror mid tame getede. # Him *a twigu *inca= emne swa merge # *$t hi *$s metes ne rec=, =inc= him to =on wynsum # *$t him se weald oncwy=; *onne hi gehera= # hleo=rum br$gdan o=re fugelas, # hi heora agne stefne styria=; # stuna= eal geador welwynsum sanc, # wudu eallum oncwy=. Swa bi= eallum treowum # *e him on $=ele bi= *$t hit on holte # hyhst geweaxe; *eah =u hwilcne boh # byge wi= eor=an, he bi= upweardes, # swa =u an forl$tst widu on willan, # went on gecynde. Swa de= eac sio sunne, # *onne hio on sige weor=e=, ofer midne d$g, # merecondel scyf= on ofd$le, # uncu=ne weg nihtes gene=e=, # nor= eft and east; eldum otewe=, # brenc= eor=warum morgen meretorhtne. # Hio ofer moncyn stih= a upweardes, # o= hio eft cyme= *$r hire yfemes= bi= # eard gecynde. Swa swa $lc gesceaft # ealle m$gene geond =as widan woruld # wriga= and higa=, ealle m$gene # eft symle onlyt, wi= his gecyndes # cym= to, =onne hit m$g. Nis nu ofer eor=an # $negu gesceaft *e ne wilnie # *$t hio wolde cuman to *am earde # *e hio of becom; *$t is orsorgnes # and ecu rest, *$t is openlice # $lmihti god. Nis nu ofer eor=an # $negu gesceaft *e ne hwearfige, # swa swa hweol de=, on hire selfre. # For=on hio swa hwearfa=, *$t hio eft cume # *$r hio $ror w$s; *onne hio $rest sie # utan behwerfed, *onne hio ealles wyr= # utan becerred, hio sceal eft don # *$t hio $r dyde, and eac wesan # *$t hio $ror w$s. Hw$t bi= =$m welegan # woruldgitsere on his mode =e bet, # *eah he micel age goldes and gimma # and gooda gehw$s, $hta unrim, # and him mon erigen scyle $ghwelce d$g # $cera =usend, =eah =es middangeard # and *is manna cyn sy under sunnan # su=, west and east his anwalde # eall under=ieded? Ne mot he *ara hyrsta # hionana l$dan of =isse worulde # wuhte *on mare, hordgestreona, # =onne he hi=er brohte. =eah hine nu se yfela # unrihtwisa Neron cynincg # niwan gescerpte wlitegum w$dum # wundorlice, golde geglengde # and gemcynnum, *eah he w$s on worulde # witena gehwelcum on his lifdagum # la= and unweor=, fierenfull. # Hw$t, se feond swa =eah his diorlingas # dugu=um stepte. Ne m$g ic *eah gehycgan # hwy him on hige *orfte a =y s$l wesan; # *eah hi sume hwile gecure butan cr$ftum # cyninga dysegast-%, n$ron hy =y weor=ran # witena $negum. =eah hine se dysega # do to cyninge, hu m$g *$t gesceadwis # scealc gereccan *$t he him =y selra # sie o==e *ince? Se *e wille anwald agon, # =onne sceal he $rest tilian *$t he his selfes # on sefan age anwald innan, # *y l$s he $fre sie his un*eawum # eall under=yded, ado of his mode # mislicra fela *ara ymbhogona # *e him unnet sie, l$te sume hwile # siofunga ana% erm=a sinra%. # *eah him eall sie *es middangeard, # swa swa merestreamas utan belicga=, # on $ht gifen, efne swa wide # swa swa westmest nu an iglond lig= # ut on garsecg, *$r n$ngu bi= # niht on sumera ne wuhte *on ma # on wintra d$g toteled tidum, # *$t is Tile haten; *eah nu anra hwa # ealles wealde *$s iglandes, # and eac *onan o= Indeas # eastewearde; *eah he nu *$t eall # agan mote, hwy bi= his anwald # auhte =y mara, gif he si==an nah # his selfes geweald inge=ances, # and hine eorneste wel ne bewarena= # wordum and d$dum wi= =a un*eawas # *e we ymb spreca=? Hw$t, eor=waran # ealle h$fden, foldbuende, # fruman gelicne; hi of anum tw$m # ealle comon, were and wife, # on woruld innan, and hi eac nu get # ealle gelice on woruld cuma=, # wlance and heane. Nis *$t nan wundor, # for=$m witan ealle *$t an god is # ealra gesceafta, frea moncynnes, # f$der and scippend. Se =$re sunnan leoht # sele= of heofonum, monan and *yssum # m$rum steorrum. Se milda metod # gesceop men on eor=an, and gesamnade # sawle to lice $t fruman $rest, # folc under wolcnum emn$=ele gesceop # $ghwilcne mon. Hwy ge *onne $fre # ofer o=re men ofermodigen # buton andweorce, nu ge un$=elne # n$nigne% meta=? Hwy ge eow for $*elum # up ahebben, nu on *$m mode bi= # monna gehwilcum *a riht$*elo # *e ic =e recce ymb, nales on =$m fl$sce # foldbuendra? Ac nu $ghwilc mon # *e mid ealle bi= his un*eawum # under=ieded, he forl$t $rest # lifes frumsceaft and his agene # $*elo swa selfe, and eac *one f$der # *e hine $t fruman gesceop. For=$m hine an$*ela= # $lmihtig god, *$t he un$*ele # a for= *anan wyr= on weorulde, # to wuldre ne cym=. Eala =$t se yfla # unrihta gede= wra=a willa # wohh$metes, *$t he mid ealle gedr$f= # anra gehwylces monna cynnes # mod fulneah =on. Hw$t, sio wilde beo, # *eah wis sie, anunga sceal # eall forweor=an gif hio yrringa # awuht stinge=. Swa sceal sawla gehwilc # si==an losian, gif se lichoma # forlegen weor=e= unrihth$mede, # bute him $r cume hreow to heortan, # $r he hionan wende. Eala, *$t is hefig dysig, # hyge= ymbe se =e wile, and frecenlic # fira gehwilcum *$t =a earman men # mid ealle gedw$le=, of =$m rihtan wege # recene al$ded. Hw$=er ge willen # on wuda secan gold =$t reade # on grenum triowum? Ic wat swa =eah # *$t hit witena nan *ider ne sece=, # for=$m hit *$r ne wex=, ne on wingeardum # wlitige gimmas. Hwy ge nu ne settan # on sume dune fiscnet eowru, # *onne eow fon lyste= leax o==e cyperan? # Me gelicost =inc= *$tte ealle witen # eor=buende *oncolmode # =$t hi *$r ne sint. Hw$*er ge nu willen # w$*an mid hundum on sealtne s$, # *onne eow secan lyst heorotas and hinda? # *u gehicgan meaht *$t ge willa= =a # on wuda secan oftor micle # *onne ut on s$. Is =$t wundorlic, # *$t we witan ealle, *$t mon secan sceal # be s$waro=e and be eaofrum # $*ele gimmas, hwite and reade # and hiwa gehw$s. Hw$t, hi eac witon # hw$r hi eafiscas secan *urfan, # and swylcra fela weoruldwelena; # hi *$t wel do=, geornfulle men, # geara gehwilce. Ac =$t is earmlicost # ealra *inga *$t *a dysegan sint # on gedwolan wordene, efne swa blinde # *$t hi on breostum ne magon ea=e gecnawan # hw$r *a ecan good, so=a ges$l=a, # sindon gehydda. For*$m hi $fre ne lyst # $fter spyrian, secan *a ges$l=a. # Wena= samwise *$t hi on =is l$nan m$gen # life findan so=a ges$l=a, # *$t is selfa god. Ic nat hu ic m$ge # n$nige =inga ealles swa swi=e # on sefan minum hiora dysig t$lan # swa hit me don lyste=, ne ic *e swa sweotole # gesecgan ne m$g, for=$m hi% sint earmran # and eac dysegran, unges$ligran, # *onne ic *e secgan m$ge. Hi wilnia= # welan and $hta and weor=scipes # to gewinnanne; *onne hi habba= # *$t hiora hige sece=, wena= *onne # swa gewitlease =$t hi *a so=an # ges$l=a h$bben. Eala, min drihten, # *$t *u eart $lmihtig, micel, modilic, # m$r*um gefr$ge, and wundorlic # witena gehwylcum. Hw$t, =u, ece god, # ealra gesceafta wundorlice # wel gesceope, ungesewenlica, # and eac swa same gesewenlicra # softe wealdest scirra gesceafta # mid gesceadwisum m$gne and cr$fte. # *u *ysne middangeard from fruman $rest # for= o= ende tidum tot$ldes, # swa hit get$sost w$s, endebyrdes, # *$t hi $ghw$=er ge $r fara= # ge eft cuma=. *u *e unstilla # agna gesceafta to =inum willan # wislice astyrest, and *e self wun$st # swi=e stille unanwendendlic # a for= simle. Nis nan mihtigra # ne nan m$rra ne geond ealle *a gesceaft # efnlica *in, ne *e $nig ned*earf # n$s $fre giet ealra *ara weorca # *e *u geworht hafast; ac mid *inum willan # *u hit worhtes eall, and mid anwalde # *inum agenum weorulde geworhtest # and wuhta gehw$t, *eah =e n$negu # ned=earf w$re eallra *ara m$r*a. # Is =$t micel gecynd *ines goodes, # *enc= ymb se =e wile, for=on hit is eall an # $lces *incges, *u and *$t =in good. # Hit is *in agen, for=$m hit his utan # ne com auht to =e, ac ic georne wat # *$t =in goodnes is, $lmihtig good, # eall mid =e selfum. Hit is ungelic # urum gecynde; us is utan cymen # eall *a we habba= gooda on grundum # from gode selfum. N$fst *u to $negum # andan genumenne, for=am *e nan *ing nis # *in gelica, ne huru $nig # $lcr$ftigre, for=$m *u ealgood # anes ge*eahte *ines ge*ohtest, # and hi *a worhtest. N$s $ror% =e # $negu gesceaft *e auht o==e nauht # au=er worhte, ac =u butan bysne, # brego moncynnes, $lmihtig god, # eall geworhtest *ing *earle good; # eart *e selfa *$t hehste good. # Hw$t, =u, halig f$der, $fter *inum willan # woruld gesceope, =isne middangeard, # meahtum *inum, weorada drihten, # swa *u woldest self, and mid =inum willan # wealdest ealles; for=$m *u, so=a god, # selfa d$lest gooda $ghwilc. # For=$m *u geara $r ealla gesceafta # $rest gesceope swi=e gelice, # sumes hw$=re *eah ungelice, # nemdest eall swa =eah mid ane noman # ealle tog$dre woruld under wolcnum. # Hw$t, *u, wuldres god, *one anne naman # eft tod$ldes, f$der, on feower; # w$s *ara folde an and w$ter o=er # worulde d$les, and fyr is *ridde # and feower=e lyft; *$t is eall weoruld # eft tog$dere. Habba= *eah *a feower # frumstol hiora, $ghwilc hiora # agenne stede, *eah anra hwilc # wi= o=er sie miclum gemenged, # and mid m$gne eac f$der $lmihtiges # f$ste gebunden gesiblice # softe tog$dre mid bebode *ine, # bilewit f$der, *$tte heora $nig # o=res ne dorste mearce ofergangan # for metodes ege; ac ge*weorod sint # =egnas tog$dre, cyninges cempan, # cele wi= h$to, w$t wi= drygum, # winna= hw$=re. W$ter and eor=e # w$stmas brenga=; *a sint on gecynde # cealda ba twa, w$ter w$t and ceald. # Wangas ymbelicga=, eor=e $lgreno, # eac hw$=re ceald. Lyft is gemenged, # for*$m hio on middum wuna=; nis *$t nan wundor # *$t hio sie wearm and ceald, w$t wolcnes tier, # winde geblonden, for=$m hio is on midle, # mine gefr$ge, fyres and eor=an. # Fela monna wat *$tte yfemest is # eallra gesceafta fyr ofer eor=an, # folde neo=emest. Is *$t wundorlic, # weroda drihten, *$t =u mid ge*eahte # *inum wyrcest *$t =u *$m gesceaftum # swa gesceadlice mearce gesettest, # and hi gemengdest% eac. Hw$t, =u *$m w$ttere # w$tum and cealdum foldan to flore # f$ste gesettest, for=$m hit unstille # $ghwider wolde wide toscri=an # wac and hnesce. Ne meahte hit on him selfum, # so= ic geare wat, $fre gestandan, # ac hit sio eor=e hylt and swelge= eac # be sumum d$le, *$t hio si=*an m$g # for =$m sype weor=an geleht lyftum. # For=$m leaf and g$rs br$d geond Bretene, # blowe= and growe= eldum to are. # Eor=e sio cealde breng= w$stma fela # wundorlicra, for=$m hio mid *$m w$tere # weor=a= ge*awened. Gif *$t n$re, # *onne hio w$re fordrugod to duste # and todrifen si==an wide mid winde, # swa nu weor=a= oft axe giond eor=an # eall toblawen. Ne meahte on =$re eor=an # awuht libban, ne wuhte *on ma # w$tres brucan, on eardian # $nige cr$fte for cele anum, # gif *u, cyning engla, wi= fyre hw$thwugu # foldan and lagustream ne% mengdest tog$dre, # and gemetgodest cele and h$to # cr$fte *ine, *$t *$t fyr ne m$g # foldan and merestream blate forb$rnan, # *eah hit wi= ba twa sie f$ste gefeged, # f$der ealdgeweorc. Ne *inc= me *$t wundur # wuhte *e l$sse *$t =ios eor=e m$g # and egorstream, swa ceald gesceaft, # cr$fta nane ealles adw$scan # *$t *$t him on innan stica= fyres gefeged # mid frean cr$fte. *$t is agen cr$ft # eagorstreames%, w$tres and eor*an, # and on wolcnum eac, and efne swa same # uppe ofer rodere. *onne is *$s fyres # frumstol on riht, eard ofer eallum # o=rum gesceaftum gesewenlicum # geond *isne sidan grund; *eah hit wi= ealla sie # eft gemenged weoruldgesceafta, # *eah waldan ne mot *$t hit $nige # eallunga fordo butan *$s leafe # *e us *is lif tiode, *$t is se eca # and se $lmihtga. Eor=e is hefigre # o=rum gesceaftum, *icre ge*uren, # for=$m hio *rage stod ealra gesceafta # under ni=em$st, buton *$m rodere, # *e *as ruman gesceaft $ghwylce d$ge # utan ymbhwyrfe=, and *eah *$re eor=an # $fre ne o=rine=, ne hire onnanre ne mot # near *onne on o=re stowe gest$ppan; # strice= ymbutan ufane and neo=ane, # efenneah gehw$=er. $ghwilc gesceaft # *e we ymb spreca= h$f= his agenne # eard onsundran, bi= *eah wi= *$m o=rum # eac gemenged. Ne m$g hira $nig # butan o=rum bion. *eah hi unsweotole # somod eardien, swa nu eor=e and w$ter # earfo=t$cne unwisra gehw$m # wunia= on fyre, *eah hi sindan% # sweotole *$m wisum. Is *$t fyr swa same # f$st on *$m w$tre and on stanum eac # stille geheded earfo=hawe, # is hw$=re *$r. Hafa= f$der engla # fyr gebunden efne to *on f$ste # *$t hit fiolan ne m$g eft $t his e=le, # *$r *$t o=er fyr up ofer eall *is # eardf$st wuna=. Sona hit forl$te= # *as l$nan gesceaft, mid cele ofercumen, # gif hit on cy==e gewit, and *eah wuhta gehwilc # wilna= *iderweard *$r his m$g=e bi= # m$st $tg$dre. *u gesta=oladest # *urh *a strongan meaht, weroda wuldorcyning, # wundorlice eor=an swa f$ste # *$t hio on $nige healfe ne helde=; # ne m$g hio hider ne *ider sigan *e swi=or # *e hio symle dyde. Hw$t, hi *eah eor=lices # auht ne halde=, is *eah efne=e # up and of dune to feallanne # foldan =isse, *$m anlicost # *e on $ge bi=, gioleca on middan, # glide= hw$=re $g ymbutan. # Swa stent eall weoruld stille on tille, # streamas ymbutan, lagufloda gelac, # lyfte and tungla, and sio scire scell # scri=e= ymbutan dogora gehwilce; # dyde lange swa. Hw$t, *u, =ioda god, # =riefalde on us sawle gesettest, # and hi si==an eac styrest and stihtest # *urh =a strongan meaht, *$t hire *y l$sse # on =$m lytlan ne bi= anum fingre # *e hire on eallum bi= *$m lichoman. # For=$m ic lytle $r sweotole s$de # *$t sio sawl w$re *riefald gesceaft # *egna gehwilces, for=$m u=witan # ealle segga= =$tte an gecynd # $lcre saule irsung sie, # o=er wilnung; is sio =ridde gecynd # *$m tw$m betere, sio gesceadwisnes. # Nis =$t scandlic cr$ft, for=$m hit n$nig hafa= # neat buton monnum. H$f= *a o=ra twa # unrim wuhta; h$f= *a wilnunga # welhwilc neten and *a yrsunga # eac swa selfe. For=y men habb$= # geond middangeard eor=gesceafta # ealla ofer*ungen, for=$m =e hi habba=, # *$s =e hi nabba=, *one $nne cr$ft # *e we $r nemdon. Sio gesceadwisnes # sceal on gehwelcum *$re wilnunge # waldan semle, and irsunge # eac swa selfe; hio sceal mid ge*eahte # *egnes mode, mid andgite, # ealles waldan. Hio is *$t m$ste m$gen # monnes saule and se selesta # sundorcr$fta. Hw$t, *u =a saule, # sigora waldend, *eoda *rymcyning, # *us gesceope, *$t hio hwearfode # on hire selfre hire utan ymb, # swa swa eal de= rineswifte rodor, # recene% ymbscri=e= dogora gehwilce # drihtnes meahtum *isne middangeard. # Swa de= monnes saul, hweole gelicost, # hw$rfe= ymbe hy selfe, oft smeagende # ymb =as eor=lican drihtnes gesceafta # dagum and nihtum. Hwilum ymb% hi selfe # secende smea=, hwilum eft smea= # ymb *one ecan god, sceppend hire. # Scri=ende f$r=, hweole gelicost, # hw$rf= ymb hi selfe. *onne hio ymb hire scyppend # mid gescead smea=, hio bi= up ah$fen # ofer hi selfe, ac hio bi= eallunga # an hire selfre, *onne hio ymb hi selfe # secende smea=; hio bi= swi=e fior # hire selfre beneo=an, *onne hio *$s l$nan # lufa= and wundra= eor=licu *ing # ofer ecne r$d. Hw$t, *u, ece god, # eard forgeafe saulum on heofonum, # selest weor=lica ginf$sta gifa, # god $lmihtig, be geearnunga # anra gehwelcre. Ealle hi scina= # =urh *a sciran neaht hadre on heofonum, # na hw$=re *eah ealle efenbeorhte. # Hw$t, we oft gesio= hadrum nihtum # *$tte heofonsteorran ealle efenbeorhte # $fre ne scina=. Hw$t, *u, ece god, # eac gemengest *a heofoncundan # hider wi= eor=an, saula wi= lice; # si==an wunia= *is eor=lice # and *$t ece samod, saul in fl$sce. # Hw$t, hi simle to =e hionan% fundia=; # for=$m hi hider of =e $ror comon, # sculon eft to =e. Sceal se lichama # last weardigan eft on eor=an, # for=$m he $r of hire weox on weorulde. # Wunedon $tsomne efen swa lange # swa him lyfed w$s from *$m $lmihtigan, # *e hi $ror gio gesomnade, # *$t is so= cining. Se *as foldan gesceop # and hi gefylde *a swi=e mislicum, # mine gefr$ge, neata cynnum, # nergend user. He hi si==an asiow # s$da monegum wuda and wyrta # weorulde sceatum. Forgif nu, ece god, # urum modum, *$t hi moten to *e, # metod alwuhta, *urg *as earfo=u # up astigan, and of *isum bysegum, # bilewit f$der, *eoda waldend, # to =e cuman, and *onne mid openum # eagum moten modes ures, # =urh =inra m$gna sped, $welm gesion # eallra gooda, *$t *u eart selfa # sigedrihten god, ge *a eagan hal # ures modes, *$t we hi on =e selfum # si==an moten af$stnian. # F$der engla, todrif *one *iccan mist # *e *r$ge nu wi= *a eagan foran # usses modes hangode hwyle, # hefig and *ystre. Onliht nu *a eagan # usses modes mid *inum leohte, # lifes waldend, for=$m *u eart sio birhtu, # bilewit f$der, so=es leohtes, # and *u selfa eart sio f$ste r$st, # f$der $lmihtig, eallra so=f$stra. # Hw$t, *u softe gedest *$t hi =e selfne # gesion moten. *u eart eallra *inga, # *eoda waldend, fruma and ende. # Hw$t, *u, f$der engla, eall *ing birest # e=elice buton geswince. # *u eart selfa weg and latteow eac # lifgendra gehw$s, and sio wlitige stow # *ese weg to lig=, *e ealle to # a fundia= men of moldan # on *a m$ran gesceaft. Wel la, monna bearn # geond middangeard, friora $ghwilc # fundie to *$m ecum gode # *e we ymb spreca=, and to *$m ges$l=um # *e we secga= ymb. Se =e =onne nu sie # nearwe gehefted mid *isses m$ran # middangeardes unnyttre lufe, # sece him eft hr$=e fulne friodom, # *$t he for= cume to *$m ges$l=um # saula r$des. For*$m *$t is sio an rest # eallra geswinca, hyhtlicu hy= # heaum ceolum modes usses, # meresmylta wic. *$t is sio an hy= # *e $fre bi= $fter *am y=um # ura geswinca, ysta gehwelcre, # ealnig smylte. *$t is sio fri=stow # and sio frofor an eallra yrminga # $fter *issum weoruldgeswincum. # *$t is wynsum stow $fter *yssum yrm=um # to aganne. Ac ic georne wat # *$tte gylden ma=m, sylofren sincstan, # searogimma nan, middangeardes wela # modes eagan $fre ne onlyhta=, # auht ne gebeta= hiora scearpnesse # to *$re sceawunga so=ra ges$l=a, # ac hi swi=or get monna gehwelces # modes eagan ablenda= on breostum, # *onne hi hi beorhtran gedon. For=$m $ghwilc =ing # *e on *ys andweardan life lica= # l$nu sindon, eor=licu *ing # a fleondu. Ac *$t is wundorlic # wlite and beorhtnes *e wuhta gehw$s # wlite geberhte= and $fter *$m # eallum wealde=. Nele se waldend # =$t forweor=an scylen saula usse, # ac he hi selfa wile leoman onlihtan, # lifes wealdend. Gif *onne h$le=a hwilc # hlutrum eagum modes sines # m$g $fre ofsion hiofones leohtes # hlutre beorhto, *onne wile he secgan # *$t =$re sunnan sie beorhtnes *iostro # beorna gehwylcum to metanne # wi= *$t micle leoht godes $lmihtiges; # *$t is gasta gehw$m ece butan ende # eadegum saulum. Se *e $fter rihte # mid gerece wille inweardlice # $fter spyrian swa deoplice, # *$t hi todrifan ne m$g monna $nig, # ne amerran huru $nig eor=lic =incg, # he $rest sceal secan on him selfum # *$t he sume hwile ymbutan hine # $ror sohte. Sece *$t si==an # on his sefan innan, and forl$te an, # swa he oftost m$ge, $lcne ymbhogan # =y him unnet sie, and gesamnige, # swa he swi=ost m$ge, ealle to *$m anum # his inge=onc, gescege his mode # *$t hit m$g findan eall on him innan # *$t hit oftost nu ymbutan hit # ealneg sece=, gooda $ghwylc. # He ongit si==an yfel and unnet # eal *$t he h$fde on his incofan # $ror lange efne swa sweotole # swa he on *a sunnan m$g eagum andweardum # on locian, and he eac ongit # his inge*onc leohtre and berhtre # *onne se leoma sie sunnan on sumera, # *onne swegles gim, hador heofontungol, # hlutrost scine=. For=$m *$s lichoman # leahtras and hefignes and *a un*eawas # eallunga ne magon of mode ation # monna $negum rihtwisnesse, # =eah nu rinca hw$m *$s lichoman # leahtras and hefignes and un*eawas # oft bysigen monna modsefan, # m$st and swi=ost mid *$re yflan # oforgiotolnesse; mid gedwolmiste # dreorigne sefan fortih= mod foran # monna gehwelces, *$t hit swa beorhte ne mot # blican and scinan swa hit wolde, # gif hit geweald ahte; *eah bi= sum corn # s$des gehealden symle on =$re saule # so=f$stnesse, *enden gadertang wuna= # gast on lice. =$s s$des corn # bi= symle aweaht mid ascunga, # eac si==an mid goodre lare, # gif hit growan sceal. Hu m$g $nig man # andsware findan =inga $niges, # *egen mid gesceade, *eah hine rinca hwilc # rihtwislice $fter frigne # gif he awuht nafa= on his modsefan # mycles ne lytles rihtwisnesse # ne geradscipes? Nis *eah $nig man # *$tte ealles swa *$s geradscipes # swa bereafod sie *$t he andsware # $nige ne cunne findan on ferh=e, # gif he frugnen bi=. For=$m hit is riht spell # *$t us reahte gio ald u=wita, # ure Platon; he cw$= *$tte $ghwilc # ungemyndig rihtwisnesse # hine hr$=e sceolde eft gewendan # into sinum modes gemynde; # he m$g si==an on his runcofan # rihtwisnesse findan on ferhte # f$ste gehydde mid gedr$fnesse # dogora gehwilce modes sines # m$st and swi=ost, and mid hefinesse # his lichoman, and mid *$m bisgum # *e on breostum styre= mon on mode # m$la gehwylce. Sie =$t la on eor=an # $lces =inges ges$lig mon, # gif he gesion m$ge *one hlutrestan # heofontorhtan stream, $=elne $welm # $lces goodes, and of him selfum # =one sweartan mist, modes *iostro, # m$g aweorpan. We sculon =eah gita # mid godes fylste eadlum and leasum # =inne inge=onc betan bispellum, # *$t =u =e bet m$ge aredian to rodorum # rihte stige on =one ecan eard # ussa saula. Ic h$bbe fi=ru # fugle swiftran, mid =$m ic fleogan m$g # feor fram eor=an ofer heane hrof # heofones *isses, ac =$r ic nu moste # mod gefe=ran, =inne fer=locan, # fe=rum minum, o==$t =u meahte # *isne middangeard, $lc eor=lic =ing, # eallunga forsion. Meahtes ofer rodorum # gereclice fe=erum lacan, # feor up ofer wolcnu windan, # wlitan si==an ufan ofer ealle. # Meahtes eac faran ofer =$m fyre # =e fela geara for lange betweox # lyfte and rodere, swa him $t frym=e # f$der getiode. =u meahtest =e si==an # mid =$re sunnan faran betweox # o=rum tunglum. Meahtest =e full recen # on =$m rodere ufan si==an weor=an, # and =onne samtenges $t =$m $lcealdan # anum steorran, se yfmest is # eallra tungla, =one Saturnus # sundbuende hata= under heofonum; # he is se cealda eallisig tungl, # yfemest wandra= ofer eallum ufan # o=rum steorrum. Si==an =u =onne # =one up a hafast for= oferfarenne, # =u meaht feorsian; =onne bist =u si==an # sona ofer uppan rodere ryneswiftum. # Gif =u on riht f$rest, =e =one hehstan heofon # behindan l$tst, =onne meaht =u si==an% # so=es leohtes habban *inne d$l, # =onan an cyning rume ricsa= # ofer roderum up and under swa same # eallra gesceafta, weorulde walde=. # *$t is wis cyning, *$t is se =e walde= # giond wer=ioda ealra o=ra # eor=an cyninga, se mid his bridle # ymbeb$ted% h$f= ymbhwyrft ealne # eor=an and heofones. He his gewaldle=er # wel gemetga=, se stiore= a # *urg =a strongan meaht =$m hr$dw$ne # heofones and eor=an. Se an dema # is gest$==ig, unawendendlic, # wlitig and m$re. Gif =u weor=est% # on wege rihtum up to =$m earde, # *$t is $=ele stow, =eah =u hi nu geta # forgiten h$bbe, gif =u $fre eft # *$r an cymest, =onne wilt *u secgan # and sona cwe=an: "=is is eallunga # min agen cy=, eard and e=el. # Ic w$s $r hionan cumen and acenned # =urh =isses cr$ftgan meaht. Nylle ic $fre # hionan ut witan, ac ic symle her # softe wille mid f$der willan # f$ste stondan." Gif =e =onne $fre # eft geweor=e= *$t =u wilt o==e most # weorolde =iostro eft fandian, # =u meaht ea=e gesion unrihtwise # eor=an cyningas and *a ofermodan # o=re rican =e *is werige folc # wyrst tucia=, *$t hi symle bio= # swi=e earme, unmehtige # $lces =inges, emne =a ilcan # *e *is earme folc sume hwile nu # swi=ost ondr$d$=. Geher nu an spell # be =$m ofermodum unrihtwisum # eor=an cyningum, =a her nu manegum # and mislicum w$dum wlitebeorhtum # wundrum scina= on heahsetlum, # hrofe getenge, golde gegerede # and gimcynnum, utan ymbestandne # mid unrime =egna and eorla. # *a bio= gehyrste mid heregeatwum # hildetorhtum, sweordum and fetelum # swi=e geglengde, and *egnia= # =rymme micle $lc o=rum, # and hi ealle him =onan mid =y =rymme # *reatia= gehwider ymbsittenda # o=ra =eoda; and se hlaford ne scrif=, # =e =$m here walde=, freonde ne feonde, # feore ne $htum, ac he re=igmod # r$st on gehwilcne, wedehunde # wuhta gelicost; bi= to up ah$fen # inne on mode for =$m anwalde # *e him anra gehwilc his tirwina # to fultema=. Gif mon =onne wolde # him awindan of *$s cynegerelan # cla=a gehwilcne, and him *onne oftion # =ara =egnunga and *$s anwaldes # =e he $r% h$fde, =onne meaht =u gesion # *$t he bi= swi=e gelic sumum =ara gumena # *e him geornost nu mid =egnungum # =ringa= ymbeutan; gif he wyrsa ne bi=, # ne wene ic his na beteran. Gif him *onne $fre # unmendlinga weas geberede # *$t him wurde oftogen *rymmes and w$da # and *egnunga and =$s anwaldes # *e we ymbe spreca=, gif him $nig *ara # ofhende wyr=, ic wat *$t him *ynce= # *$t he *onne sie becropen on carcern, # o==e co=lice racentan ger$ped. # Ic gereccan m$g *$t of ungemete # $lces =inges, wiste and w$da, # wingedrinces, and of swetmettum, # swi=ost weaxa= *$re wr$nnesse # wod=rag micel; sio swi=e gedr$f= # sefan ingehygd monna gehwelces, # *onan m$st cyme= yfla ofermetta, # unnetta saca. *onne hi gebolgene% weor=a=, # him wyr= on breostum inne beswungen sefa on hra=re # mid =$m swi=an welme hatheortnesse, # and hre=e si==an unrotnesse # eac ger$ped%, hearde geh$fted. # Him si==an ongin= sum tohopa # swi=e leogan *$s gewinnes wr$ce; # wilna= *$t irre anes and o=res; # him *$t eall geh$t his recelest, # rihtes ne scrife=. Ic =e s$de $r # on =isse selfan bec *$t sumes goodes # sidra gesceafta anlepra $lc # a wilnode for his agenum # ealdgecynde. Unrihtwise # eor=an cyningas ne magon $fre *urhtion # awuht goodes for =$m yfle # *e ic =e $r s$de. Nis =$t nan wundor, # for=$m hi willa= hi *$m un=eawum # *e ic =e $r nemde, anra gehwelcum, # a under=eodan. Sceal =onne nede # nearwe gebugan to =ara hlaforda # h$ftedome%, *e he hine eallunga $r # under*iodde. =$t is wyrse get, # *$t he winnan nyle wi= =$m anwalde # $nige stunde; *$r he wolde a # winnan onginnan, and *onne on =$m gewinne # *urhwunian for=, *onne n$fde he # nane scylde, =eah he oferwunnen # weor=an sceolde. Ic *e m$g ea=e # ealdum and leasum spellum andreccan # spr$ce gelice efne =isse ilcan # *e wit ymb spreca=. Hit ges$lde gio # on sume tide =$t Aulixes # under h$fde =$m casere # cynericu twa. He w$s *racia # =ioda aldor and Retie # rices hirde. W$s his freadrihtnes # folccu= nama, Agamemnon, # se ealles weold Creca rices. # Cu= w$s wide *$t on *a tide # Troia% gewin wear= under wolcnum. # For wiges heard Creca drihten # campsted secan, Aulixes mid, # an hund scipa l$dde ofer lagustream, # s$t longe =$r tyn winter full. # *a% sio tid gelomp *$t hi =$t rice # ger$ht h$fdon, diore gecepte # drihten Creca Troia burg # tilum gesi=um. =a =a% Aulixes # leafe h$fde, =racia cining, # *$t he *onan moste, he let him behindan # hyrnde ciolas nigon and hundnigontig, # n$nigen *onan merehengesta # ma *onne $nne ferede on fifelstream, # famigbordon, =riere=re ceol; # *$t bi= =$t m$ste Creciscra scipa. # *a wear= ceald weder, stearc storma gelac; # stunede sio brune y= wi= o=re, # ut feor adraf on Wendels$ # wigendra scola up on *$t igland # *$r Apolines dohtor wunode # d$grimes worn. W$s se Apollinus # $=eles cynnes, Iobes eafora, # se w$s gio cyning. Se licette # litlum and miclum gumena gehwylcum # *$t he good w$re, hehst and halgost; # swa se halford *a *$t dysige folc # on gedwolan l$dde, o==$t him gelyfde # leoda unrim, for=$m he w$s mid rihte # rices hirde, hiora cynecynnes. # Cu= is wide *$t on =a tide # *eoda $ghwilc h$fdon heora hlaford # for =one hehstan god, and weor=odon # swa swa wuldres cining, gif he to =$m rice w$s # on rihte boren. W$s *$s Iobes f$der # god eac swa he; Saturnus =one # sundbuende heton, h$le=a bearn. # H$fdon =a m$g=a $lcne $fter o=rum # for ecne god. Sceolde eac wesan # Apollines dohtor diorboren, # dysiges folces, gumrinca gyden; # cu=e galdra fela, drifan drycr$ftas. # Hio gedwolan fylgde manna swi=ost # manegra *ioda, cyninges dohtor; # sio Circe w$s haten for herigum. # Hio ricsode on =$m iglonde # *e Aulixes, cining *racia, # com ane to ceole li=an. # Cu= w$s sona eallre *$re m$nige # *e hire mid wunode $*elinges si=. # Hio mid ungemete lissum lufode # li=monna frean%, and he eac swa same # ealle m$gne efne swa swi=e # hi on sefan lufode, *$t he to his earde # $nige nyste modes mynlan # ofer m$g= giunge; ac he mid *$m wife # wunode si==an, o==$t him ne meahte # monna $nig =egna% sinra # *$r mid wesan, ac hi for =$m yrm=um # eardes lyste; mynton forl$tan # leofne hlaford. =a ongunnon wercan # wer=eoda spell, s$don *$t hio sceolde # mid hire scinlace beornas forbredan, # and mid balocr$ftum wra=um weorpan # on wildra lic cyninges *egnas, # cyspan si==an and mid racentan eac # r$pan m$nigne. Sume hi to wulfum wurdon, # ne meahton *onne word for=bringan, ac hio *ragm$lum # =ioton ongunnon. Sume w$ron eaforas, # a grymetedon% =onne hi sares hw$t # siofian scioldon. *a =e leon w$ron # ongunnon la=lice yrrenga ryn # a =onne hi sceoldon clipian for cor=re. # Cnihtas wurdon, ealde ge giunge, # ealle forhwerfde to sumum diore, # swelcum he $ror on his lifdagum # gelicost w$s, butan *am cyninge, # *e sio cwen lufode. Nolde *ara o*ra # $nig onbitan mennisces metes, # ac hi ma lufedon diora drohta=, # swa hit gedefe ne w$s. N$fdon hi mare # monnum gelices eor=buendum # =onne inge*onc; h$fde anra gehwylc # his agen mod, *$t w$s *eah swi=e # sorgum gebunden for =$m earfo=um # *e him on s$ton. Hw$t, =a dysegan men # *e =ysum drycr$ftum longe% gelyfdon, # leasum spellum, wisson hw$=re # *$t *$t gewit ne m$g mod onwendan # monna $nig mid drycr$ftum, # *eah hio gedon meahte *$t =a lichoman # lange *rage onwend wurdon. # Is *$t wundorlic m$gencr$ft micel # moda gehwilces ofer lichoman # l$nne ands$nne. Swylcum and swylcum # *u meaht sweotole ongitan *$t =$s lichoman # listas and cr$ftas of =$m mode cuma= # monna gehwylcum, anlepra $lc. # *u meaht ea=e ongitan *$tte ma dere= # monna gehwelcum modes un=eaw # *onne mettrymnes l$nes lichoman. # Ne *earf leoda nan wenan *$re wyrde # *$t *$t werige fl$sc *$t mod m$ge% # monna $niges eallunga to him # $fre onwendan, ac *a un=eawas # $lces modes and *$t inge*onc # $lces monnes *one lichoman # lit *ider hit wile. Hwy ge $fre scylen # unrihtfioungum eower mod drefan, # swa swa mereflodes y*a hrera= # iscalde s$, wecgga= for winde? # Hwy o=wite ge wyrde eowre # *$t hio geweald nafa=? Hwy ge *$s dea=es # *e eow drihten gesceop gebidan ne magon # bitres gecyndes, nu he eow $lce d$g # onet toweard? Ne magon ge gesion # *$t he symle spyre= $fter $ghwelcum # eor=an tudre, diorum and fuglum? # Dea= eac swa same $fter moncynne # geond =isne middangeard, egeslic hunta, # abi= on wa=e; nyle he $nig sw$= # $fre forl$tan $r he gehede # *$t he hwile $r $fter spyrede. # Is *$t earmlic *ing *$t his gebidan ne magon # burgsittende, unges$lige men; # hine $r willa= foran to sciotan, # swa swa fugla cyn o==e wildu dior; # *a winna= betwuh, $ghwylc wolde # o=er acwellan. Ac *$t is unriht # $ghwelcum men *$t he o=erne # inwit*oncum fioge on f$r=e, # swa swa fugl o==e dior, ac *$t w$re rihtost, # *$tte rinca gehwylc o=rum gulde # edlean on riht, weorc be geweorhtum # weoruldbuendum *inga gehwilces, # *$t is, *$t he lufige godra gehwilcne # swa he geornost m$ge, mildsige yflum, # swa we $r% spr$con. He sceal *one monnan # mode lufian, and his un*eawas # ealle hatian and ofsni=an, # swa he swi=ost m$ge. Hwa is on eor=an # nu unl$rdra *e ne wundrige # wolcna f$reldes, rodres swifto, # ryne tunglo, hu hy $lce d$ge # utan ymbhwerfe= eallne middangeard? # Hwa is moncynnes *$t ne wundrie # ymb *as wlitegan tungl, hu hy sume habba= # swi=e micle scyrtran ymbehwerft, # sume scri=a= leng utan ymb eall =is? # An *ara tungla woruldmen hata= # w$nes *isla; *a habba= scyrtran # scri=e and f$relt, ymbhwerft l$ssan, # =onne o=ru tungl, for=$m hi *$re eaxe # utan ymbhweorfe=, *one nor=ende # nean ymbcerre=. On =$re ilcan # eaxe hwerfe= eall ruma rodor, # recene scri=e=, su=heald swife=, # swift, untiorig. Hwa is on weorulde # *$t ne wafige, buton *a ane # *e hit $r wisson, *$tte m$nig tungul # maran ymbhwyrft hafa= on heofonum, # sume hwile eft l$sse geli=a=, # *a *e laca= ymb eaxe ende # o==e micle mare gefera= # *a hire middre%ymbe *earle *r$ge=? # *ara is gehaten Saturnus sum, # se h$f= ymb *ritig wintergerimes # weoruld ymbcirred. Boetes eac # beorhte scine=, o=er steorra, # cyme= efne swa same on *one ilcan stede # eft ymb *ritig geargerimes, # =$r he gio =a w$s. Hwa is weoruldmonna # *$t ne wafige, hu sume steorran # o= =a s$ fara= under merestreamas, # *$s =e monnum =inc=? Swa eac sume wena= # *$t sio sunne do, ac se wena nis # wuhte *e so=ra. Ne bi= hio on $fen # ne on $rmorgen merestreame *e near # =e on midne d$g, and *eah monnum *ync= # *$t hio on mere gange under s$swife, # *onne hio on setl glide=. Hwa is on weorulde # *$t ne wundrige fulles monan, # *onne he f$ringa wyr= under wolcnum # wlites bereafad, be*eaht mid *iostrum? # Hwa *egna ne m$ge eac wafian # $lces stiorran, hwy hi ne scinen # scirum wederum beforan =$re sunnan, # swa hi symle do= middelnihtum # wi= *one monan foran, hadrum heofone? # Hw$t, nu h$le=a fela swelces and swelces # swi=e wundra=, and ne wundria= # *$tte wuhta gehwilc, men and netenu, # micelne habba= and unnetne # andan betweoh him, swi=e singalne. # Is *$t sellic *incg, *$t hi ne wundria= # hu hit on wolcnum oft *earle *unra=, # *ragm$lum eft anforl$te=, # and eac swa same y= wi= lande # ealneg winne=, wind% wi= w$ge. # Hwa wundra= *$s o==e o*res eft, # hwi *$t is m$ge weor=an of w$tere; # wlitetorht% scine= sunna swegle hat; # sona gecerre= ismere $nlic # on his agen gecynd, weor=e= to w$tre. # Ne *inc= *$t wundor micel monna $negum # *$t he m$gge gesion dogora gehwilce, # ac =$t dysie folc $s hit seldnor gesih= # swi=or wundra=, *eah hit wisra gehw$m # wundor =ince on his modsefan # micle l$sse. Unsta=olf$ste% # ealneg wena= *$t *$t ealdgesceaft # $fre ne w$re *$t hi seldon gesio=, # ac swi=or giet weoruldmen wena= # *$t hit weas come, niwan ges$lde, # gif hiora n$ngum hwylc $r ne o=eowde; # is *$t earmlic *inc. Ac gif hiora $nig # $fre weor=e= to =on firwetgeorn # *$t he fela ongin= leornian lista, # and him lifes weard of mode abrit # *$t micle dysig =$t hit oferwrigen mid # wunode lange, *onne ic w$t geare # *$t hi ne wundria= m$niges *inges # *e monnum nu w$f=o% and wunder # welhw$r *ynce=. Gif =u nu wilnige # weorulddrihtnes heane anwald # hlutre mode ongitan giorne, # gem alm$gene heofones tunglu, # hu hi him healda= betwuh sibbe singale, # dydon swa lange. Swa hi gewenede # wuldres aldor $t frumsceafte # *$t sio fyrene ne% mot sunne gesecan # snawcealdes weg, monan% gem$ro. # Hw$t, =a m$ran tungl au=er o=res rene # a ne gehrine= $r *$m *$t o=er # of gewite=. Ne huru se stiorra # gestigan wile westd$l wolcna, # *one wise men Ursa nemna=; # ealle stiorran siga= $fter sunnan # samod mid rodere under eor=an grund, # he ana stent. Nis *$t nan wundor; # he is wundrum f$st%, upende neah # eaxe =$s roderes. =onne is an steorra # ofer o=re beorht, cyme= eastan up # $r *onne sunne; *one monna bearn # morgenstiorra hata= under heofonum, # for=$m he h$le*um d$g boda= $fter burgum, # brenge= $fter swegeltorht sunne # samad eallum d$g. Is se forrynel # f$ger and sciene, cyme= eastan up # $r for sunnan and eft $fter sunnan # on setl glide=, west under weorulde. # Wer=ioda his noman onwenda= # *onne niht cyme=, hata= hine ealle # $fenstiorra. Se bi= *$re sunnan swiftra; # si==an hi on setl gewita=, ofirne= *$t $*ele tungol, # o=*$t he be eastan weor=e= eldum o=ewed # $r *onne sunne. Habba= $=ele tungol # emne ged$led d$g and nihte # drihtnes meahtum, sunna and mona%, # swi=e ge*w$re, swa him $t frym*e # f$der getiohhode. Ne *earft *u no wenan # *$t =a wlitegan tungl =$s *eowdomes # a=roten weor=e $r domes d$ge; # de= si==an ymbe moncynnes fruma # swa him gemet *ince=, for=on hi be healfe # heofones *isses on ane ne l$t # $lmihtig god, *y l$s hi o=ra fordyden # $*ela gesceafta, ac se eca god # ealle gemetga= sida gesceafta, # softa ge*wera=. Hwilum =$t drige # drif= *one w$tan, hwylum he% gemenge=, # metodes cr$fte, cile wi= h$to; # hwilum cerre= eft on uprodor # $lbeorhta leg, leoht on% lyfte; # lige= him behindan hefig hrusan d$l, # *eah hit hwilan $r eor=e sio cealde # oninnan hire heold and hydde # haliges meahtum. Be *$s cyninges gebode # cyme= geara gehw$t%, eor=e bringe= # $ghwylc tudor, and se hata sumor # h$le=a bearnum geara gehwilce # giere= and drige= geond sidne grund # s$d and bleda, h$rfest to honda # herbuendum, ripa rece=. # Ren $fter *$m swylce hagal and snaw # hrusan lecca= on wontres tid, # weder unhiore. For=$m eor=e onfeh= # eallum s$dum, gede= *$t hi growa= # geara gehwilce; on lenctentid # leaf up sprytta=. Ac se milda metod # monna bearnum on eor=an fet # eall *$tte growe=, w$stmas on weorolde, # wel for=brenge= hit *onne he wile, # heofona waldend, and eowa= eft # eor=buendum, nim= *onne he wile, # nergende god. And *$t hehste good # on heahsetle site= self cyning, # and *ios side gesceaft *ena= and =iowa=. # He *onan% walde= *$m geweltle=rum # weoruldgesceafta. Nis *$t nan wundor; # he is weroda god, cyning and drihten # cwucera gehwelces, $welm and fruma # eallra gesceafta, wyrhta and sceppend # weorulde *isse, wisdom and $ # woruldbuendra. Ealla gesceafta # on his% $rendo hionana he sende=, # h$t eft cuman. Gif he swa gest$==ig # ne sta=olade ealla gesceafta, # $ghwylc hiora wra=e tostencte # weor=an sceolden, $ghwilc hiora # ealle to nauhte weor=an sceoldon # wra=e toslopena, *eah *a ane lufe # ealle gesceafta heofones and eor=an # h$bben gem$ne, *$t hi *iowien # swilcum *iodfruman, and f$gnia= # *$t hiora f$der wealde=%. Nis *$t nan wundor, # for=$m wuhta nan $fre ne meahte # elles wunian, gif hi eallm$gene # hiora ordfruman ne *iowoden, # *eodne m$rum. Omerus w$s # east mid Crecum on =$m leodscipe # leo=a cr$ftgast, Firgilies # freond and lareow, *$m m$ran sceope # magistra betst. Hw$t, se Omerus # oft and gelome *$re sunnan wlite # swi=e herede, $=elo cr$ftas # oft and gelome leo=um and spellum # leodum reahte. Ne m$g hio *eah gescinan, # *eah hio sie scir and beorht, ahw$rgen neah # ealla gesceafta; ne fur=um *a gesceafta # =e hio gescinan m$g endemes ne m$g # ealla geondlihtan innan and utan. # Ac se $lmihtega waldend and wyrhta # weorulde gesceafta his agen weorc # eall geondwlite=, endemes *urhsyh= # ealla gesceafta. =$t is sio so=e # sunne mid rihte, be =$m we magon singan # swylc butan lease. Hw$t, =u meaht ongitan, # gif his =e geman lyst, *$tte mislice # manega wuhta geond eor=an fara= # ungelice; habba= blioh and f$r, # bu ungelice, and m$gwlitas # manegra cynna cu= and uncu=. # Creopa= and snica=, eall lichoma # eor=an getenge, nabba= hi $t fi=rum fultum, # ne magon hi mid fotum gangan, eor=an brucan, # swa him eaden w$s. Sume fotum twam # foldan pe==a=, sume fierfete, # sume fleogende winda= under wolcnum. # Bi= =eah wuhta gehwylc onhnigen to hrusan, # hnipa= of dune, on weoruld wlite=, # wilna= to eor=an, sume ned*earfe, # sume neodfr$ce. Man ana g$= # metodes gesceafta mid his andwlitan # un on gerihte. Mid =y is getacnod # *$t his treowa sceal and his modge*onc # ma up *onne ni=er habban to heofonum, # *y l$s he his hige wende ni=er swa =$r nyten. # Nis% *$t gedafenlic, *$t se modsefa # monna $niges ni=erheald wese # and *$t neb upweard! # nas% byrna=?" Hn$f% hleo*rode =a, # hea*ogeong% cyning: "Ne =is ne daga= eastan%, # ne her draca ne fleoge=, ne her =isse healle # hornas ne byrna=. Ac her for* bera=; # fugelas singa=, gylle= gr$ghama, # gu=wudu hylnne=, scyld scefte oncwy=. # Nu scyne= *es mona wa=ol under wolcnum. # Nu arisa= wead$da =e =isne folces ni= # fremman willa=. Ac onwacnigea= nu, # wigend mine, habba= eowre linda%, # hicgea*% on ellen, winna= on orde, # wesa= onmode!" =a aras m$nig goldhladen =egn, # gyrde hine his swurde. =a to dura eodon # drihtlice cempan, Sigefer= and Eaha, # hyra sword getugon, and $t o*rum durum # Ordlaf and Gu*laf, and Hengest sylf # hwearf him on laste. =a gyt Garulf # Gu=ere styrde% =$t he swa freolic feorh # forman si*e to =$re healle durum # hyrsta ne b$re%, nu hyt ni*a heard # anyman wolde, ac he fr$gn ofer eal # undearninga, deormod h$le*, # hwa =a duru heolde. "Sigefer* is min nama,"cwe* he, # "ic eom Secgena leod, wreccea% wide cu=; # f$la ic weana% gebad, heardra% hilda. # =e is gyt her witod sw$*er =u sylf to me # secean wylle." =a w$s on healle # w$lslihta gehlyn; sceolde cellod% bord% # cenum% on handa, banhelm berstan # (buruh=elu dynede), o= $t =$re gu=e # Garulf gecrang, ealra $rest # eor=buendra, Gu=lafes sunu, # ymbe hyne godra f$la, hwearflicra% hr$w%. # Hr$fen wandrode, sweart and sealobrun. # Swurdleoma stod, swylce eal Finnsburuh # fyrenu w$re. Ne gefr$gn ic n$fre wur*licor # $t wera hilde sixtig sigebeorna # sel geb$ran%, ne nefre swetne% medo # sel forgyldan =onne Hn$fe guldan # his h$gstealdas. Hig fuhton fif dagas, # swa hyra nan ne feol drihtgesi=a, # ac hig =a duru heoldon. =a gewat him wund h$le= # on w$g gangan, s$de *$t his byrne # abrocen w$re, heresceorp unhror%, # and eac w$s hishelm =yrel%. =a hine sona fr$gn # folces hyrde, hu =a wigend hyra # wunda gen$son, o==e hw$*er =$ra hyssa # # hyrde hyne georne: "Huru Welande% # worc ne geswice= monna $nigum # =ara =e Mimming can heardne gehealdan. # Oft $t hilde gedreas swatfag and sweordwund # secg% $fter o=rum. $tlan ordwyga, # ne l$t =in ellen nu gy% gedreosan to d$ge, # dryhtscipe. is se d$g cumen # *$t =u scealt aninga # o=er twega, lif forleosan # o==e gne% dom agan mid eldum, # $lfheres sunu. Nalles ic =e, wine min, # wordum cide, =y ic =e gesawe # $t =am sweordplegan% =urh edwitscype # $niges monnes wig forbugan # o==e on weal fleon, lice beorgan, # =eah *e la=ra fela =inne byrnhomon # billum heowum, ac =u symle fur=or # feohtan sohtest, m$l ofer mearce; # =y ic =e metod ondred, *$t =u to fyrenlice # feohtan sohtest $t =am $tstealle # o=res monnes, wigr$denne. # Weor=a =e selfne godum d$dum, # =enden =in god recce. Ne murn =u for =i mece; # =e wear= ma=ma cyst gife=e% to geoce%, # mid =y =u Gu=here scealt beot forbigan, # =$s =e he =as beaduwe ongan d% unryhte # $rest secan. Forsoc he =am swurde # and =am syncfatum, beaga% m$nigo, # nu sceal bega leas hworfan from% =isse hilde, # hlafurd secan ealdne %%OE%% # o==e her $r swefan, gif he =a" # "ce% b$teran buton =am anum # =e ic eac hafa on stanfate # stille gehided. Ic wat *$t hit% =ohte # =eodric Widian selfum onsendon, # and eac sinc micel ma=ma mid =i mece, # monig o=res mid him golde gegirwan # (iulean genam), *$s =e hine of nearwum # Ni=hades m$g, Welandes bearn, # Widia ut forlet; =urh fifela geweld% # for= onette." Waldere ma=lode%, # wiga ellenrof, h$fde him on handa # hildefrofre%, gu=billa gripe, # gyddode wordum: "Hw$t! =u huru wendest, # wine Burgenda, *$t me Hagenan hand # hilde gefremede and getw$mde =ewigges%. # Feta, gyf =u dyrre, $t =us hea=uwerigan # hare byrnan. Stande=% me her on eaxelum # $lfheres laf, god and geapneb, # golde geweor=od, ealles unscende # $=elinges reaf to habbanne, # *onne hand% were= feorhhord feondum. # Ne% bi= fah wi= me, *onne unm$gas # eft ongynna=, mecum gemeta=, # swa ge me dydon. =eah m$g sige syllan # se =e symle by= recon and r$dfest # ryha% gehwilces. Se =e him to =am halgan # helpe gelife=, to gode gioce, # he *$r gearo finde= gif =a earnunga # $r ge=ence=. *onne moten% wlance # welan britnian, $htum wealdan, # *$t is" NEED TO ADD lines 289-294, VI, p.15? # brocen% wurde. Het *a hyssa hw$ne # hors forl$tan, feor afysan, # and for= gangan, hicgan to handum # and to% hige godum. *a *$t Offan m$g # $rest onfunde, *$t se eorl nolde # yrh=o ge*olian, he let him *a of handon # leofne fleogan hafoc wi= *$s holtes, # and to *$re hilde stop; be *am man mihte oncnawan # *$t se cniht nolde wacian $t *am wige%, # *a he tow$pnum feng. Eac him wolde Eadric # his ealdre gel$stan, frean to gefeohte, # ongan *a for= beran gar to gu*e. # He h$fde god ge*anc *a hwile *e he mid handum # healdan mihte bord and bradswurd; # beot he gel$ste *a he $tforan his frean # feohtan sceolde. =a *$r Byrhtno= ongan # beornas trymian, rad and r$dde, # rincum t$hte hu hi sceoldon standan # and *one stede healdan, and b$d *$t hyra randas% # rihte heoldon f$ste mid folman, # and ne forhtedon na. *a he h$fde *$t folc # f$gere getrymmed, he lihte *a mid leodon # *$r him leofost w$s, *$r he his heor=werod # holdost wiste. *a stod on st$=e, # sti=lice clypode wicinga ar, # wordum m$lde, se on beot abead # brimli*endra $r$nde to *am eorle, # *$r he on ofre stod: "Me sendon to *e # s$men snelle, heton =e secgan # *$t *u most sendan ra=e beagas wi= gebeorge; # and eow betere is *$t ge *isne garr$s # mid gafole forgyldon, *on we swa hearde # hilde% d$lon. Ne *urfe we us spillan, # gif ge speda* to *am; we willa= wi= *am golde # gri= f$stnian. Gyf *u *at ger$dest, # *e her ricost eart, *$t *u *ine leoda # lysan wille, syllan s$mannum # on hyra sylfra dom feoh wi= freode, # and niman fri= $t us, we willa* mid *am sceattum # us to scype gangan, on flot feran, # and eow fri*es healdan." Byrhtno= ma*elode, # bord hafenode, wand wacne $sc, # wordum m$lde, yrre and anr$d # ageaf him andsware: "Gehyrst *u, s$lida, # hw$t *is folc sege=? Hi willa= eow to gafole # garas syllan, $ttrynne ord # and ealde swurd, *a heregeatu # *e eow $t hilde ne deah. Brimmanna boda, # abeod eft ongean, sege *inum leodum # miccle la*re spell, *$t her stynt unforcu= # eorl mid his werode, *e wile gealgean # e*el *ysne, $*elredes eard, # ealdres mines, folc and foldan. # Feallan sceolon h$*ene $t hilde. # To heanlic me *ince= *$t ge mid urum sceattum # to scype gangon unbefohtene, # nu ge *us feor hider on urne eard # in becomon. Ne sceole ge swa softe # sinc gegangan; us sceal ord and ecg # $r geseman, grim gu=plega, # $r we% gofol syllon." Het *a bord beran, # beornas gangan, *$t hi on *am easte=e # ealle stodon. Ne mihte *$r for w$tere # werod to *am o=rum; *$r com flowende # flod $fter ebban, lucon lagustreamas. # To lang hit him *uhte, hw$nne hi tog$dere # garas beron. Hi *$r Pantan stream # mid prasse bestodon, Eastseaxena ord # and se $schere. Ne mihte hyra $nig # o*rum derian, buton hwa *urh flanes flyht # fyl gename. Se flod ut gewat; # *a flotan stodon gearowe, wicinga fela, # wiges georne. Het *a h$le=a hleo # healdan *a bricge wigan wigheardne, # se w$s haten Wulfstan, cafne mid his cynne, # *$t w$s Ceolan sunu, *e =one forman man # mid his francan ofsceat *e *$r baldlicost # on *a bricge stop. *$r stodon mid Wulfstane # wigan unforhte, $lfere and Maccus, # modige twegen, *a noldon $t *am forda # fleam gewyrcan, ac hi f$stlice # wi= =a fynd weredon, *a hwile *e hi w$pna # wealdan moston. *a hi *$t ongeaton # and georne gesawon *$t hi *$r bricgweardas # bitere fundon, ongunnon lytegian *a # la=e gystas, b$don *$t hi upgang% # agan moston, ofer *one ford faran, # fe*an l$dan. =a se eorl ongan # for his ofermode alyfan landes to fela # la*ere =eode. Ongan ceallian *a # ofer cald w$ter Byrhtelmes bearn # (beornas gehlyston): "Nueow is gerymed, # ga= ricene to us, guman to gu*e; # god ana wat hwa *$re w$lstowe # wealdan mote." Wodon *a w$lwulfas # (for w$tere ne murnon), wicinga werod, # west% ofer Pantan, ofer scir w$ter # scyldas wegon, lidmen to lande # linde b$ron. *$r ongean gramum # gearowe stodon Byrhtno= mid beornum; # he mid bordum het wyrcan *one wihagan, # and *$t werod healdan f$ste wi= feondum. # *a w$s feohte% neh, tir $t getohte. # W$s seo tid cumen *$t *$r f$ge men # feallan sceoldon. *$r wear= hream ahafen, # hremmas wundon, earn $ses georn; # w$s on eor*an cyrm. Hi leton *a of folman # feolhearde speru, gegrundene # garas fleogan; bogan w$ron bysige, # bord ord onfeng. Biter w$s se beadur$s, # beornas feollon on gehw$=ere hand, # hyssas lagon. Wund wear=% Wulfm$r, # w$lr$ste geceas, Byrhtno=es m$g; # he mid billum wear=, his swuster sunu, # swi=e forheawen. *$r wear= wicingum # wi*erlean agyfen. Gehyrde ic *$t Eadweard # anne sloge swi=e mid his swurde, # swenges ne wyrnde, *$t him $t fotum # feoll f$ge cempa; *$s him his =eoden # *anc ges$de, *am bur*ene, # *a he byre h$fde. Swa stemnetton # sti=hicgende hysas $t hilde, # hogodon georne hwa *$r mid orde # $rost mihte on f$gean men # feorh gewinnan, wigan mid w$pnum; # w$l feol on eor=an. Stodon st$def$ste; # stihte hi Byrhtno=, b$d *$t hyssa gehwylc # hogode to wige *e on Denon wolde # dom gefeohtan. Wod *a wiges heard, # w$pen up ahof, bord to gebeorge, # and wi= *$s beornes stop. Eode swa anr$d # eorl to *am ceorle, $g*er hyra o=rum # yfeles hogode. Sende =a se s$rinc # su*erne gar, *$t gewundod wear= # wigena hlaford; he sceaf *a mid =am scylde, # *$t se sceaft tob$rst, and *$t spere sprengde, # *$t hit sprang ongean. Gegremod wear= se gu=rinc; # he mid gare stang wlancne wicing, # *e him *a wunde forgeaf. Frod w$s se fyrdrinc; # he let his francan wadan *urh =$s hysses hals, # hand wisode *$t he on *am f$rscea=an # feorh ger$hte. =a he o*erne # ofstlice sceat, *$t seo byrne tob$rst; # he w$s on breostum wund *urh =a hringlocan, # him $t heortan stod $tterne ord. # Se eorl w$s *e bli*ra, hloh *a, modi man, # s$de metode *anc =$s d$gweorces # *e him drihten forgeaf. Forlet *a drenga sum # daro= of handa, fleogan of folman, # *$t se to for= gewat *urh =one $*elan # $*elredes *egen. Him be healfe stod # hyse unweaxen, cniht on gecampe, # se full caflice br$d of *am beorne # blodigne gar, Wulfstanes bearn, # Wulfm$r se geonga, forlet forheardne # faran eft ongean; ord in gewod, # *$t se on eor*an l$g *e his *eoden $r # *earle ger$hte. Eode *a gesyrwed # secg to *am eorle; he wolde *$s beornes # beagas gefecgan, reaf and hringas # and gerenod swurd. *a Byrhtno= br$d # bill of sce=e, brad and bruneccg, # and on *a byrnan sloh. To ra*e hine gelette # lidmanna sum, *a he *$s eorles # earm amyrde. Feoll *a to foldan # fealohilte swurd; ne mihte he gehealdan # heardne mece, w$pnes wealdan. # *a gyt *$t word gecw$= har hilderinc, # hyssas bylde, b$d gangan for= # gode geferan; ne mihte *a on fotum leng # f$ste gestandan%. He to heofenum wlat: # "Ge*ancie% *e, # =eoda waldend, ealra *$ra wynna # *e ic on worulde gebad. Nu ic ah, milde metod, # m$ste *earfe *$t *u minum gaste # godes geunne, *$t min sawul to =e # si=ian mote on *in geweald, # *eoden engla, mid fri*e ferian. # Ic eom frymdi to *e *$t hi helscea=an # hynan ne moton." =a hine heowon # h$=ene scealcas and begen *a beornas # *e him big stodon, $lfno= and Wulm$r # begen lagon, =a onemn hyra frean # feorh gesealdon. Hi bugon *a fram beaduwe # *e *$r beon noldon. *$r wear=% Oddan bearn # $rest on fleame, Godric fram gu*e, # and *one godan forlet *e him m$nigne oft # mear gesealde; he gehleop *one eoh # *e ahte his hlaford, on *am ger$dum # *e hit riht ne w$s, and his bro=ru mid him # begen $rndon%, Godrine and Godwig, # gu*e ne gymdon, ac wendon fram *am wige # and *one wudu sohton, flugon on *$t f$sten # and hyra feore burgon, and manna ma # *onne hit $nig m$= w$re, gyf hi *a geearnunga # ealle gemundon *e he him to dugu*e # gedon h$fde. Swa him Offa on d$g # $r as$de on *am me*elstede, # *a he gemot h$fde, *$t *$r modiglice% # manega spr$con *e eft $t *earfe% # *olian noldon. *a wear= afeallen # *$s folces ealdor, $*elredes eorl; # ealle gesawon heor=geneatas # *$t hyra heorra l$g. *a =$r wendon for= # wlance *egenas, unearge men # efston georne; hi woldon *a ealle # o=er twega, lif forl$tan% # o==e leofne gewrecan. Swa hi bylde for= # bearn $lfrices, wiga wintrum geong, # wordum m$lde, $lfwine *a cw$=, # he on ellen spr$c: "Gemunan% *a m$la # *e we oft $t meodo spr$con, *onne we on bence # beot ahofon, h$le= on healle, # ymbe heard gewinn; nu m$g cunnian # hwa cene sy. Ic wylle mine $*elo # eallum gecy*an, *$t ic w$s on Myrcon # miccles cynnes; w$s min ealda f$der # Ealhelm haten, wis ealdorman, # woruldges$lig. Ne sceolon me on *$re *eode # *egenas $twitan *$t ic of =isse fyrde # feran wille, eard gesecan, # nu min ealdor lige= forheawen $t hilde. # Me is *$t hearma m$st; he w$s $g=er% min m$g # and min hlaford." *a he for= eode, # f$h=e gemunde, *$t he mid orde # anne ger$hte flotan on *am folce, # *$t se on foldan l$g forwegen mid his w$pne. # Ongan *a winas manian, frynd and geferan, # *$t hi for= eodon. Offa gem$lde, # $scholt asceoc: "Hw$t *u, $lfwine, hafast # ealle gemanode *egenas to *earfe, # nu ure *eoden li=, eorl on eor=an. # Us is eallum *earf *$t ure $ghwylc # o*erne bylde wigan to wige, # *a hwile*e he w$pen m$ge habban and healdan, # heardne mece, gar and godswurd. # Us Godric h$f=, earh Oddan bearn, # ealle beswicene. Wende *$s formoni man, # *a he on meare rad, on wlancan *am wicge, # *$t w$re hit ure hlaford; for*an wear= her on felda # folc totw$med, scyldburh tobrocen. # Abreo=e his angin, *$t he her swa manigne # man aflymde!" Leofsunu gem$lde # and his linde ahof, bord to gebeorge; # he *am beorne oncw$=: "Ic *$t gehate, # *$t ic heonon nelle fleon fotes trym, # ac wille fur=or gan, wrecan on gewinne # minne winedrihten. Ne *urfon me embe Sturmere # stedef$ste h$l$= wordum $twitan, # nu min wine gecranc, *$t ic hlafordleas # ham si=ie, wende fram wige, # ac me sceal w$pen niman, ord and iren." # He ful yrre wod, feaht f$stlice, # fleam he forhogode. Dunnere *a cw$=, # daro= acwehte, unorne ceorl, # ofer eall clypode, b$d *$t beorna gehwylc # Byrhtno= wr-ce%: "Ne m$g na wandian # se *e wrecan *ence= frean on folce, # ne for feore murnan." *a hi for= eodon, # feores hi ne rohton; ongunnon *a hiredmen # heardlice feohtan, grame garberend, # and god b$don *$t hi moston gewrecan # hyra winedrihten and on hyra feondum # fyl gewyrcan. Him se gysel ongan # geornlice fylstan; he w$s on Nor=hymbron # heardes cynnes, Ecglafes bearn, # him w$s $scfer= nama. He ne wandode na # $t *am wigplegan, ac he fysde for= # flan genehe; hwilon he on bord sceat, # hwilon beorn t$sde, $fre embe stunde # he sealde sume wunde, *a hwile =e he w$pna # wealdan moste. *a gyt on orde stod # Eadweard se langa, gearo and geornful, # gylpwordum spr$c *$t he nolde fleogan # fotm$l landes, ofer b$c bugan, # *a his betera leg. He br$c *one bordweall # and wi= *a beornas feaht, o=*$t he his sincgyfan # on *am s$mannum wur=lice wrec, # $r he on w$le l$ge. Swa dyde $*eric, # $*ele gefera, fus and for=georn, # feaht eornoste. Sibyrhtes bro=or # and swi=e m$nig o*er clufon cellod bord, # cene hi weredon; b$rst bordes l$rig, # and seo byrne sang gryreleo=a sum. # *a $t gu=e sloh Offa *one s$lidan, # *$t he on eor=an feoll, and =$r Gaddes m$g # grund gesohte. Ra=e wear= $t hilde # Offa forheawen; he h$fde =eah gefor*od # *$t he his frean gehet, swa he beotode $r # wi= his beshgifan *$t hi sceoldon begen # on burh ridan, hale to hame, # o==e on here crincgan, on w$lstowe # wundum sweltan; , @@@@@@@@@@@@@@@@@@k@@@]*xd1341@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@visa15 @@@s_%@@@@@@@@@@@ he l$g =egenlice # =eodne gehende. =a wear= borda gebr$c. # Brimmen wodon, gu=e gegremode; # gar oft *urhwod f$ges feorhhus. # For= *a% eode Wistan, *urstanes sunu%, # wi= *as secgas feaht; he w$s on ge*range% # hyra *reora bana, $r him Wigelines bearn # on *am w$le l$ge. *$r w$s sti= gemot; # stodon f$ste wigan on gewinne, # wigend cruncon, wundum werige. # W$l feol on eor*an. Oswold and Eadwold # ealle hwile, begen *a gebro*ru, # beornas trymedon, hyra winemagas # wordon b$don *$t hi *$r $t =earfe # *olian sceoldon, unwaclice # w$pna neotan. Byrhtwold ma*elode # bord hafenode (se w$s eald geneat), # $sc acwehte; he ful baldlice # beornas l$rde: "Hige sceal *e heardra, # heorte *e cenre, mod sceal *e mare, # *e ure m$gen lytla=. Her li= ure ealdor # eall forheawen, god on greote. # A m$g gnornian se =e nu fram *is wigplegan # wendan *ence=. Ic eom frod feores; # fram ic ne wille, ac ic me be healfe # minum hlaforde, be swa leofan men, # licgan *ence." Swa hi $*elgares bearn # ealle bylde, Godric to gu*e. # Oft he gar forlet, w$lspere windan # on *a wicingas, swa he on *am folce # fyrmest eode, heow and hynde, # o=*$t% he on hilde gecranc. N$s *$t na se Godric # *e =a gu=e% forbeah Her $*elstan cyning, # eorla dryhten, beorna beahgifa, # and his bro*or eac, Eadmund $*eling, # ealdorlangne tir geslogon $t s$cce # sweorda ecgum ymbe Brunanburh. # Bordweal clufan, heowan hea*olinde # hamora lafan, afaran Eadweardes, # swa him ge$*ele w$s from cneom$gum, # *$t hi $t campe oft wi* la*ra gehw$ne # land ealgodon, hord and hamas. # Hettend crungun, Sceotta leoda # and scipflotan f$ge feollan, # feld d$nnede secga swate%, # si=*an sunne up on morgentid, # m$re tungol, glad ofer grundas, # godes condel beorht, eces drihtnes, # o= sio $*ele gesceaft sah to setle. # *$r l$g secg m$nig garum ageted, # guma nor*erna ofer scild scoten, # swilce Scittisc eac, werig, wiges s$d. # Wesseaxe for= ondlongne d$g # eorodcistum on last legdun # la*um *eodum, heowan herefleman # hindan *earle mecum mylenscearpan. # Myrce ne wyrndon heardes hondplegan # h$le*a nanum *$ra% *e% mid Anlafe # ofer $ra gebland on lides bosme # land gesohtun, f$ge to gefeohte. # Fife l$gun on *am campstede # cyningas giunge, sweordum aswefede, # swilce seofene eac eorlas Anlafes, # unrim heriges, flotan and Sceotta. # *$r geflemed wear= Nor=manna bregu, # nede gebeded, to lides stefne # litle weorode; cread cnear on% flot, # cyning ut gewat on fealene flod, # feorh generede. Swilce *$r eac se froda # mid fleame com on his cy**e nor=, # Costontinus, har hilderinc%, # hreman ne *orfte m$ca gemanan; # he w$s his m$ga sceard, freonda gefylled # on folcstede, beslagen $t s$cce, # and his sunu forlet on w$lstowe # wundun forgrunden%, giungne $t gu=e. # Gelpan ne *orfte beorn blandenfeax # bilgeslehtes, eald inwidda, # ne Anlaf *y ma; mid heora herelafum # hlehhan ne *orftun *$t heo beaduweorca # beteran wurdun on campstede # cumbolgehnastes%, garmittinge, # gumena gemotes, w$pengewrixles, # *$s hi on w$lfelda wi* Eadweardes # afaran plegodan. Gewitan him *a Nor*men # n$gledcnearrum, dreorig dara=a laf, # on Dinges mere ofer deop w$ter # Difelin secan, eft Iraland%, # $wiscmode. Swilce *a gebro*er # begen $tsamne, cyning and $*eling, # cy**e sohton, Wesseaxena land, # wiges hremige. Letan him behindan # hr$w bryttian saluwigpadan, # *one sweartan hr$fn, hyrnednebban, # and *ane hasewanpadan, earn $ftan hwit, # $ses brucan, gr$digne gu=hafoc # and *$t gr$ge deor, wulf on wealde. # Ne wear= w$l mare on *is eiglande # $fre gieta folces gefylled # beforan *issum sweordes ecgum, # *$s *e us secga= bec, ealde u=witan, # si**an eastan hider Engle and Seaxe # up becoman, ofer brad brimu # Brytene sohtan, wlance wigsmi*as, # Wealas% ofercoman, eorlas arhwate # eard begeatan. Her Eadmund cyning, # Engla *eoden, m$cgea% mundbora, # Myrce geeode, dyre d$dfruma, # swa Dor scade*, Hwitanwyllesgeat # and Humbra ea, brada brimstream. # Burga fife, Ligoraceaster # and Lincylene and Snotingaham, # swylce Stanford eac and% Deoraby. # D$ne w$ran $ror% under Nor=mannum # nyde gebegde on h$*enra # h$fteclommum lange *rage, # o* hie alysde eft for his weor*scipe # wiggendra hleo, afera Eadweardes, # Eadmund cyning. Her Eadgar w$s, # Engla waldend, cor=re miclum% # to cyninge gehalgod on =$re ealdan byrig, # Acemannesceastre; eac hi igbuend # o=re worde beornas Ba=an nemna*. # *$r w$s blis micel on *am eadgan d$ge # eallum geworden, *one% ni=a bearn # nemna= and ciga= Pentecostenes d$g. # *$r w$s preosta heap, micel muneca =reat, # mine gefrege, gleawra gegaderod. # And =a agangen w$s tyn hund wintra # geteled rimes fram gebyrdtide # bremes cyninges, leohta hyrdes, # buton =$r to lafe *a get% w$s wintergeteles, # *$s =e gewritu secga=, seofon and twentig; # swa neah w$s sigora frean =usend aurnen, # =a *a =is gelamp. And him Eadmundes # eafora h$fde nigon and XX, # ni=weorca heard, wintra on worulde, # =a% *is geworden w$s, and *a on =am XXX w$s # =eoden gehalgod. Her geendode # eor=an dreamas Eadgar, Engla cyning, # ceas him o=er leoht, wlitig and wynsum, # and *is wace forlet, lif *is l$ne. # Nemna= leoda bearn, men on moldan, # *$ne mona= gehw$r in =isse e=eltyrf, # *a *e $r w$ran on rimcr$fte # rihte getogene, Iulius mono=, # *$r se geonga gewat on *one eahte=an d$g # Eadgar of life, beorna beahgyfa. # Feng his bearn sy==an to cynerice, # cild unweaxen, eorla ealdor, # *am w$s Eadweard nama. And him tirf$st h$le= # tyn nihtum $r of Brytene gewat, # bisceop se goda, *urh gecyndne cr$ft, # =am w$s Cyneweard nama. =a w$s on Myrceon, # mine gefr$ge, wide and welhw$r # waldendes lof afylled onfoldan. # Fela wear= todr$fed gleawra godes =eowa; # *$t w$s gnornung micel *am *e on breostum w$g # byrnende lufan metodes on mode. # *a w$s m$r=a fruma to swi=e forsewen, # sigora waldend, rodera r$dend, # *a manhis riht tobr$c. And *a wear= eac adr$fed # deormod h$le=, Oslac, of earde # ofer y=a gewealc, ofer ganotes b$=, # gamolfeax h$le=, wis and wordsnotor, # ofer w$tera ge=ring, ofer hw$les e=el, # hama bereafod. And *a wear= $tywed # uppe on roderum steorra on sta=ole, # *one sti=ferh*e, h$le= higegleawe, # hata= wide cometa be naman, # cr$ftgleawe men, wise wo=boran%. # W$s geond wer=eode waldendes wracu # wide gefrege, hungor ofer hrusan; # *$t eft heofona weard gebette, brego engla, # geaf eft blisse gehw$m egbuendra # *urh eor=an westm. Her com $lfred, # se unsce==iga $*eling,#$*elr$des sunu cinges, hider inn and wolde to his meder, *e on Win- cestre s$t, ac hit him ne ge*afode Godwine eorl, ne ec o*re men *e mycel mihton wealdan, for=an hit hleo=rode *a swi=e toward Haraldes, *eh hit unriht w$re. Ac Godwine hine *a gelette # and hine on h$ft sette, and his geferan he todraf, # and sume mislice ofsloh; sume hi man wi= feo sealde, # sume hreowlice acwealde, sume hi man bende, # sume hi man blende, sume hamelode, # sume h$ttode. Ne wear= dreorlicre d$d # gedon on *ison earde, sy**an Dene comon # and her fri= namon. Nu is to gelyfenne # to =an leofan gode, *$t hi blission # bli=e mid Criste *e w$ron butan scylde # swa earmlice acwealde. Se $*eling lyfode *a gyt; # $lc yfel man him gehet, o=*$t man ger$dde # *$t man hine l$dde to Eligbyrig # swa gebundenne. Sona swa he lende, # on scype man hine blende, and hine swa blindne # brohte to =am munecon, and he *ar wunode # =a hwile *e he lyfode. Sy==an hine man byrigde, # swa him wel gebyrede, ful wur=lice, # swa he wyr=e w$s, $t *am westende, # *am stypel ful gehende, on *am su=portice; # seo saulis mid Criste. Her Eadward kingc, # Engla hlaford, sende so*f$ste # sawle to Criste on godes w$ra, # gast haligne. He on worulda her # wunode *rage on kyne*rymme, # cr$ftig r$da, XXIIII, # freolic wealdend, wintra gerimes, # weolan britnode, and healfe tid, # h$le=a wealdend, weold wel ge*ungen # Walum and Scottum and Bryttum eac, # byre $=elredes, Englum and Sexum, # oretm$gcum, swa ymbclyppa= # cealde brymmas, *$t eall Eadwarde, # $=elum kinge, hyrdon holdlice # hagestealde menn. W$s a bli=emod # bealuleas kyng, *eah he lange $r, # lande bereafod, wunode wr$clastum # wide geond eor=an, sy==an Cnut ofercom # kynn $=elredes and Dena weoldon # deore rice Engla landes # XXVIII wintra gerimes, # welan brytnodon. Sy==an for= becom # freolice in geatwum kyningc kystum god, # cl$ne and milde, Eadward se $=ela, # e=el bewerode, land and leode, # o=*$t lungre becom dea=se bitera, # and swa deore genam $*elne of eor=an; # englas feredon so*f$ste sawle # innan swegles leoht. And se froda swa *eah # bef$ste *$t rice heah*ungenum menn, # Harolde sylfum, $*elum eorle, # se in ealle tid hyrde holdlice # h$rran sinum wordum and d$dum, # wihte ne ag$lde *$s *e *earf w$s # *$s *eodkyninges. Is =eos burch breome # geond Breotenrice, steppa gesta=olad, # stanas ymbutan wundrum gew$xen. # Weor ymbeornad, ea y=um stronge, # and =er inne wuna= feola% fisca kyn # on floda gemonge. And =$r gewexen is # wudaf$stern micel; wuniad in =em wycum # wilda deor monige, in deope dalum # deora ungerim. Is in =ere byri eac # bearnum gecy=ed =e arfesta # eadig Cudberch and =es clene # cyninges heafud, Osuualdes, Engle leo, # and Aidan biscop, Eadberch and Eadfri=, # $=ele geferes. Is =er inne midd heom # $=elwold biscop and breoma bocera Beda, # and Boisil abbot, =e clene Cudberte # on geche=e lerde lustum, # and he his% lara wel genom. Eardi$= $t =em eadige # in in =em minstre unarimeda # religuia, =$r% monia wundrum gewur=a=, # =es =e writ segge=, midd =ene drihnes wer # domes bide=. feoh%% by* frofur # fira gehwylcum. Sceal =eah manna gehwylc # miclun hyt d$lan gif he wile for drihtne # domes hleotan. ur%% by* anmod # and oferhyrned, felafrecne deor, # feohte* mid hornum, m$re morstapa; # *$t is modig wuht. =orn%% by* =earle scearp; # =egna gehwylcum anfeng ys yfyl, # ungemetun re*e manna gehwylcun # =e him mid reste=. os%% by* ordfruma # $lcre spr$ce, wisdomes wra*u # and witena frofur, and eorla gehwam # eadnys and tohiht. rad%% by* on recyde # rinca gehwylcum sefte, and swi*hw$t # =am =e sitte* on ufan meare m$genheardum # ofer milpa*as. cen%% by* cwicera gehwam # cu* on fyre, blac and beorhtlic, # byrne* oftust =$r hi $*elingas # inne resta*. gyfu%% gumena by* # gleng and herenys, wra*u and wyr*scype, # and wr$cna gehwam ar and $twist # =e by* o*ra leas. wen%%ne bruce* # =e can weana lyt, sares and sorge%, # and him sylfa h$f* bl$d and blysse # and eac byrga geniht. h$gl%% by* hwitust corna; # hwyrft hit of heofones lyfte, wealca* hit windes scuras%, # weor*e* hit to w$tere sy==an. nyd%% by* nearu on breostan, # weor*e* hi =eah oft ni*a bearnum to helpe and to h$le gehw$*re, # gif hi his hlysta* $ror. is%% by* oferceald, # ungemetum slidor, glisna* gl$shluttur, # gimmum gelicust, flor forste geworuht%, # f$ger ansyne. ger%% by* gumena hiht, # =on god l$te*, halig heofones cyning, # hrusan syllan beorhte bleda # beornum and =earfum. eoh%% by* utan # unsme*e treow, heard, hrusan f$st, # hyrde fyres, wyrtrumun underwre*yd, # wyn% on e*le. peor=%% by* symble # plega and hlehter wlancum # =ar wigan sitta* on beorsele # bli*e $tsomne. eolhx%% secg% eard% h$f* # oftust on fenne, wexe= on wature, # wunda* grimme, blode brene= # beorna gehwylcne =e him $nigne # onfeng gede=. sigel%% semannum # symble bi* on hihte, =onn hi hine feria* # ofer fisces be*, o* hi brimhengest # bringe* to lande. Tir%% bi* tacna sum, # healde= trywa wel wi* $*elingas, # a bi* on f$rylde, ofer nihta genipu # n$fre swice*. beorc%% by* bleda leas, # bere* efne swa =eah tanas butan tudder, # bi* on telgum wlitig, heah% on helme # hrysted f$gere, geloden leafum, # lyfte getenge. eh%% by* for eorlum # $*elinga wyn, hors hofum wlanc, # =$r him h$le*% ymbe% welege on wicgum, # wrixla* spr$ce, and bi* unstyllum # $fre frofur. man%% by* on myrg*e # his magan leof; sceal *eah anra gehwylc # o=rum% swican, for =am dryhten wyle # dome sine *$t earme fl$sc # eor*an bet$can. lagu%% by* leodum # langsum ge*uht, gif hi sculun ne*an% # on nacan tealtum, and hi s$y*a # swy*e brega*, and se brimhengest # bridles ne gyme=%. Ing%% w$s $rest # mid Eastdenum gesewen secgun, # o* he si==an eft% ofer w$g gewat, # w$n $fter ran; =us heardingas # =one h$le nemdun. e*el%% by* oferleof # $ghwylcum men, gif he mot =$r rihtes # and gerysena on brucan on bolde% # bleadum oftast. d$g%% by* drihtnes sond, # deore mannum, m$re metodes leoht, # myrg* and tohiht eadgum and earmum, # eallum brice. ac%% by* on eor*an # elda bearnum fl$sces fodor, # fere* gelome ofer ganotes b$*; # garsecg fanda* hw$*er ac h$bbe # $*ele treowe. $sc%% bi* oferheah, # eldum dyre, sti* on sta*ule, # stede rihte hylt, =eah him feohtan on # firas monige. yr%% by* $*elinga # and eorla gehw$s wyn and wyr*mynd, # by* on wicge f$ger, f$stlic on f$relde, # fyrdgeatewa% sum. ior%% by* eafix%, # and =eah a bruce* fodres on foldan%, # hafa* f$gerne eard, w$tre beworpen, # =$r he wynnum leofa*. ear%% by* egle # eorla gehwylcun, =onn f$stlice # fl$sc onginne*, hraw colian, # hrusan ceosan blac to gebeddan; # bleda gedreosa*, wynna gewita*, # wera geswica*. Saturnus cw$=: # "Hw$t! Ic iglanda # eallra h$bbe boca onbyrged # *urh gebregdstafas, larcr$ftas onlocen # Libia and Greca, swylce eac istoriam # Indea rices. Me *a treahteras # tala wisedon on *am micelan bec # # M ses% heandum. Swylce ic n$fre on eallum *am fyrngewrytum # findan ne mihte so=e samnode%. # Ic sohte *a git hwylc w$re modes # o==e m$gen*rymmes, elnes o==e $hte # o==e eorlscipes se gepalmtiwgoda # Pater Noster. Sille% ic *e ealle, # sunu Dauides, *eoden Israela%, # [XXX] punda sm$tes goldes # and mine suna twelfe, gif *u mec gebringest # *$t ic si gebryrded% =urh *$s cantices cwyde # Cristes linan, gesemes= mec mid so=e, # and ic mec gesund fare, wende mec on willan # on w$teres hrigc ofer Coferflod # Caldeas secan." Salomon cw$=: # "Unl$de bi= on eor*an, # unnit lifes, wes=e wisdomes, # wealla= swa nieten, feldgongende # feoh butan gewitte, se *urh =one cantic ne can # Crist geherian. Wora= he windes full, # worpa= hine deofol on domd$ge, # draca egeslice, bismorlice, # of blacere li=ran irenum aplum; # ealle beo= aweaxen of edwittes # i=a heafdum. *onne him bi= leofre # =onne eall =eos leohte gesceaft, gegoten fram =am grunde # goldes and seolfres, fe=ersceatum full # feohgestreona, gif he $fre =$s organes # owiht cu=e. Fraco= he bi= =onne and fremede # frean $lmihtigum, englum ungelic # ana hwearfa=." Saturnus cw$=: # "Ac hwa m$g ea=ost # ealra gesceafta =a halgan duru # heofona rices torhte ontynan # on get$lrime?" Salomon cw$=: # "=$t gepalmtwigede # Pater Noster heofonas ontyne=, # halige geblissa=, metod gemiltsa=, # mor=or gefylle=%, adw$sce= deofles fyr, # dryhtnes on$le=. Swylce =u miht mid =y beorhtan gebede # blod onh$tan, =$s deofles dreor%, # *$t him dropan stiga=, swate geswi=ed, # seofan intingum, egesfullicran # =onne seo $rene gripu, =onne heo for XII fyra # tydernessum ofer gleda gripe # gifrust wealle=. For=on hafa= se cantic # ofer ealle Cristes bec widm$rost word; # he gewritu l$re=, stefnum steore=, # and him stede healde= heofona rices, # heregeatewa wige=." Saturnus cw$=: # "Ac hulic is se organ # ingemyndum to begonganne # =am =e his gast wile meltan wi= mor=re, # mergan of sorge, asceadan of scyldum? # Huru him scippend geaf wuldorlicne wlite. # Mec =$s on worolde full oft fyrwit frine=, # fus gewite=, mod gemenge=. # N$nig manna wat, h$le=a under hefenum, # hu min hige dreose=, bysig $fter bocum; # hwilum me bryne stige=, hige heortan neah # h$dre wealle=." Salomon cw$=: # "Gylden is se godes cwide, # gimmum ast$ned, hafa= sylfren leaf; # sundor m$g $ghwylc =urh gastes gife # godspel secgan. He bi= seofan snytro # and saule hunig and modes meolc, # m$r*a ges$lgost. He m$g =a saule # of siennihte gefeccan under foldan, # n$fre hie se feond to =$s ni=er feterum gef$stna=; # =eah he hie mid fiftigum clusum beclemme, # he =one cr$ft brice= and =a or=ancas # ealle toslite=. Hungor he ahie=e=, # helle gestrude=, wylm toweorpe=, # wuldor getimbre=. He is modigra # middangearde, sta=ole strengra # =onne ealra stana gripe. Lamena he is l$ce, # leoht wincendra, swilce he is deafra duru, # dumbra tunge, scyldigra scyld, # scyppendes seld, flodes ferigend, # folces nerigend, y=a yrfeweard, # earmra fisca and wyrma welm%, # wildeora holt, on westenne weard, # weor=mynta geard. And se =e wile geornlice # =one godes cwide singan so=lice, # and hine siemle wile lufian butan leahtrum, # he m$g =one la=an g$st, feohtende feond, # fleonde gebrengan, gif =u him $rest on ufan # ierne gebrengest prologa prima, # =am is %%P%% nama. Hafa= gu=m$cga # gierde lange, gyldene gade, # and a =one grymman feond swi=mod sweopa=, # and him on swa=e fylge= %%A%% oferm$gene # and hine eac ofslih=. %%T%% hine teswa= # and hine on =a tungan stica=, wr$ste= him =$t woddor # and him =a wongan briece=. %%E%% hiene yfla=, # swa he a wile ealra feonda gehwane # f$ste gestondan. =onne hiene on un=anc %%R%% # ieorrenga gesece=, bocstafa brego, # bregde= sona feond be =am feaxe, # l$te= flint brecan scines sconcan; # he ne besceawa= no his leomona li=, # ne bi= him l$ce god. Wende= he hiene =onne under wolcnum, # wigsteall sece=, heolstre behelmed. # Huru him bi= $t bi= $t heartan wa, =onne he% hangiende # helle wisce=, =$s $ngestan # e=elrices. =onne hine forcinna= # =a cirican getuinnas, %%N%% and %%O%% samod% # $ghw$=er brenge= sweopan of si=e; # sargia= hwile fremdne fl$schoman, # feorh ne bemurna=%. =onne %%S%% cyme=, # engla ger$swa, wuldores st$f, # wra=ne gegripe= feond be=am fotum, # l$te= foreweard hleor on strangne stan, # stregda= to=as geond helle heap. # Hyde= hine $ghwylc $fter sceades sciman; # scea=a bi= gebisigod, Satanes =egn # swi=e gestilled. Swilce hiene %%G%% and %%V%% # cwealme gehn$ga=, frome folctogan, # fara= him togegnes, habba= leoht speru, # lange sceaftas, swi=mode sweopan, # swenga ne wyrna=, deorra dynta; # him bi= =$t deofol la=. =onne hine %%I%% and %%L%% # and se yrra %%C%% gu=e begyrda= # (geap st$f wige= biterne brogan), # biga= sona helle h$ftling%, # =$t he on hinder g$=. =onne hiene %%F%% and %%M%% # utan ymb=ringa=, scyldigne scea=an, # habba= scearp speru, atole earhfare, # $led l$ta= on =$s feondes feax # flana stregdan, biterne brogan; # banan heardlice grimme ongielda=, # =$s hie oft gilp breca=. =onne hine $t niehstan # nearwe stille= %%G%% se geapa, # =one god sende= freondum on fultum, # f$re= $fter %%D%% fifm$gnum full. # Fyr bi= se =ridda st$f str$te neah, # stille bide=. %%H%% onette=, # engel hine scierpe=, Cristes cempan, # on cwicum w$dum godes spyrigendes # geonges hr$gles. =onne hine on lyfte # lifgetwinnan under tungla getrumum # tuigena ordum, sweopum seolfrynum, # swi=e wealla=, o==$t him ban blica=, # bleda= $dran; gartorn geota= # gifrum deofle. M$g simle se godes cwide # gumena gehwylcum ealra feonda gehwane # fleondne gebrengan =urh mannes mu=, # manfulra heap sweartne geswencan, # n$fre hie =$s syllice bleoum bregda=. # $fter bancofan fe=erhoman onfo=, # hwilum flotan gripa=; hwilum hie gewenda= # in wyrmes lic stronges% and sticoles, # stinge= nieten, feldgongende # feoh gestrude=. Hwilum he on w$tere # wicg gehn$ge=, hornum geheawe=, # o==$t him heortan blod, famig flodes b$=, # foldan gesece=. Hwilum he gefetera= # f$ges mannes, handa gehefega=, # =onne he $t hilde sceall wi= la= werud # lifes tiligan; awrite= he on his w$pne # w$llnota heap, bealwe bocstafas, # bill forscrife=, meces m$r=o. # For=on n$nig man scile oft or=ances # ut abredan w$pnes ecgge, # =eah =e him se wlite cweme, ac symle he sceal singan, # =onne he his sweord geteo, Pater Noster, # and =$t palmtreow biddan mid blisse, # =$t him bu gife feorh and folme, # =onne his feond cyme." "swice, # $r he so= wite, =$t =a sienfullan # saula sticien mid hettendum # helle tomiddes. Hate= =onne heahcining # helle betynan, fyres fulle, # and =a feondas mid." h$fde =a se snotra # sunu Dauides forcumen and forcy=ed # Caldea eorl. Hw$=re w$s on s$lum # se =e of si=e cwom feorran gefered; # n$fre $r his ferh=ahlog. Hw$t! Ic flitan gefr$gn # on fyrndagum modgleawe men, # middangeardes r$swan%, gewesan ymbe hira wisdom; # wyrs de= se =e lieh= o==e =$s so=es ans$ce=. # Saloman was bremra, =eah =e Saturnus% # sumra h$fde, bald breosttoga, # boca c$ga%, leornenga% locan. # land eall geondhwearf, Indea mere, # east Corsias, Persea rice, # Palestinion, Niniuen ceastre # and nor= Predan, Meda ma==umselas, # Marculfes eard, Saulus rice, # swa he su= lige= ymbe Geallboe # and ymb Geador nor=, Filistina flet, # f$sten Creca, wudu Egipta, # w$ter Mathea, cludas% Coreffes, # Caldea rice, Creca cr$ftas, # cynn Arabia, lare Libia, # lond Syria, Pit=inia, # Bu=anasan, Pamhpilia, # Pores gem$re, Macedonia, # Mesopotamie, Cappadocia, # Cristes e=el, Hieryhco, Galilea, # Hierusalem%. # "o==e ic swigie, nyttes hycgge, # =eah ic no sprc%. Wat ic =onne, gif =u gewitest # on Wendels$ ofer Coforflod # cy==e secean%, =$t =u wille gilpan # =$t =u h$bbe gumena% bearn forcumen and forcy==ed. # Wat ic =$t w$ron Caldeas gu=e =$s gielpne # and =$s goldwlonce, m$r=a =$s modige, # =$r to =am moning gelomp su= ymbe Sanere feld. # S$ge me from =am lande =$r n$nig fyra ne m$g # fotum gest$ppan." Saturnus cu$=: # "Se m$ra was haten # s$li=ende weallende Wulf, # wer=eodum% cu= Filistina, # freond Nebrondes. He on =am felda ofslog # [XXV] dracena on d$gred, # and hine =a dea=% offeoll; for=an =a foldan ne m$g # fira $nig, =one mercstede, # mon gesecan, fugol gefleogan, # ne =on ma foldan neat%. =anon atercynn # $rest gewurdon wide onw$cned, # =a =e nu weallende =urh attres oro= # ingang ryma=. Git his sweord scine=% # swi=e gesc$ned, and ofer =a byrgenna # blica= =a hieltas." Salomon cw$=: # "Dol bi= se =e g$= # on deop w$ter, se =e sund nafa= # ne gesegled scip ne fugles flyht, # ne he mid fotum ne m$g grund ger$can; # huru se godes cunna= full dyslice, # dryhtnes meahta." Saturnus cu$=: # "Ac hw$t is se dumba, # se =e on sumre dene reste=? Swi=e snyttra=, # hafa= seofon tungan; hafa= tungena gehwylc # [XX] orda, hafa= orda gehwylc # engles snytro, =ara =e wile anra hwylc # uppe bringan, =$t=u =$re gyldnan gesiehst # Hierusalem weallas blican # and hiera winrod lixan, so=f$stra segn. # Saga hw$t ic m$ne." Salomon cu$=: # "Bec sindon breme, # bodia= geneahhe weotodne willan # =am =e wiht hyge=. Gestranga= hie and gesta=elia= # sta=olf$stne ge=oht, amyrga= modsefan # manna gehwylces of =reamedlan # =isses lifes." Saturnus cw$=: # "Bald bi= se =e onbyrege= # boca cr$ftes; symle bi= =e wisra # =e hira geweald hafa=." Salomon cu$=: # "Sige hie onsenda= # so=f$stra gehwam, h$lo hy=e, # =am =e hie lufa=." Saturnus cw$=: # "An wise is # on woroldrice ymb =a me fyrwet br$c # L wintra d$ges and niehtes # =urh deop gesceaft; geomrende gast # de= nu gena swa, $r=on me geunne # ece dryhten =$t me geseme # snoterra monn." Salomon cw$=: # "So= is =$t =u sagast; # seme ic =e recene ymb =a wr$tlican wiht. # Wilt =u =$t ic =e secgge? An fugel site= # on Filistina% middelgem$rum; # munt is hine ymbutan, geap gylden weall. # Georne hine healda= witan Filistina, # wena= =$s =e naht is, =$t hiene him scyle eall =eod # on gen$man w$pna ecggum; # hie =$s w$re cunnon, healda=% hine niehta gehwylce # nor=an and su=an on twa healfa # tu hund wearda. Se fugel hafa= # IIII heafdu medumra manna, # and he is on middan hw$len; geowes he hafa= fi=eru # and griffus fet, lige= lonnum f$st, # loca= unhiere, swi=e swinge= # and his searo hringe=, gille= geomorlice # and his gyrn sefa=, wylle= hine on =am wite, # wuna= unlustum, singge= syllice; # seldum $fre his leoma licgga=. # Longa= hine hearde, =ynce= him =$t sie =ria XXX # =usend wintra $r he domd$ges # dynn gehyre. Nyste hine on =$re foldan # fira $nig eor=an cynnes, # $r=on ic hine ana onfand and hine =a gebendan% het # ofer brad w$ter, =$t hine se modega heht # Melotes bearn, Filistina fruma, # f$ste gebindan, lonnum belucan # wi= leodgryre. =one fugel hata= # feorbuende, Filistina fruman%, # uasa mortis." Saturnus cw$=: # "Ac hw$t is =$t wundor # =e geond =as worold f$re=, styrnen gag$=, # sta=olas beate=, awece= wopdropan, # winne= oft hider? Ne m$g hit steorra ne stan # ne se steapa gimm, w$ter ne wildeor # wihte beswican, ac him on hand g$= # heardes and hnesces, micles and m$tes; # him to mose sceall gegangan geara gehwelce # grundbuendra, lyftfleogendra, # laguswemmendra, =ria =reoteno # =usendgerimes." Salomon cu$=: # "Yldo beo= on eor=an # $ghw$s cr$ftig; mid hi=endre # hildewr$sne, rumre racenteage, # r$ce= wide, langre linan, # lisse= eall =$t heo wile. Beam heo abreote= # and bebrice= telgum, astyre= standendne% # stefn on si=e, afille= hine on foldan; # frite= $fter =am wildne fugol. # Heo oferwige= wulf, hio oferbide= stanas, # heo oferstige= style, hio abite= iren mid ome, # de= usic swa." Saturnus cw$=: # "Ac forhwon fealle= se snaw, # foldan behyde=, bewrih= wyrta ci=, # w$stmas getige=, ge=y= hie and ge=reata=, # =$t hie =rage beo= cealde geclungne? # Full oft he% gecosta= eac wildeora worn, # w$tum he oferbricge=, gebryce= burga geat, # baldlice fere=, reafa=." # "swi=or micle # =onne se swipra ni= se hine gel$de= # on =a la=an wic mid =a fr$cnan # feonde to willan." Saturnus cw$=: # "Nieht bi= wedera =iestrost, # ned bi= wyrda heardost, sorg bi= swarost byr=en, # sl$p bi= dea=e gelicost." Salomon cw$=: # "Lytle hwile # leaf beo= grene; =onne hie eft fealewia=, # fealla= on eor=an and forweornia=, # weor=a= to duste. Swa =onne gefealla= # =a =e fyrena $r lange l$sta=, # lifia= him in mane, hyda= heahgestreon, # healda= georne on f$stenne # feondum to willan, and wena= wanhogan # =$t hie wille wuldorcining, $lmihtig god, # ece gehiran." Saturnus cw$=: # "Sona bi= gesiene, # si==an flowan mot y= ofer eall lond, # ne wile heo awa =$s si=es geswican, # sio==an hire se s$l cyme=, =$t heo domes d$ges # dyn gehiere." Salomon cw$=: # "Wa% bi= =onne =issum modgum monnum, # =am =e her nu mid mane lengest lifia= on =isse l$nan gesceaft. # Ieo =$t =ine leod gecy=don; wunnon hie wi= dryhtnes miehtum, # for=on hie =$t worc ne gedegdon. Ne sceall ic =e hw$=re, bro=or, abelgan; # =u eart swi=e bittres cynnes, eorre eormenstrynde. # Ne beyrn =u in =a inwitgecyndo!" Saturnus cw$=: # "Saga =u me, Salomon cyning, # sunu Dauides, hw$t beo= =a feowere # f$g$s rapas?" Salomon cu$=: # "Gewurdene wyrda, # =$t beo= =a feowere # f$ges rapas." Saturnus cw$=: # "Ac hwa deme= =onne # dryhtne Criste on domes d$ge, # =onne he deme= eallum gesceaftum?" Salomon cw$=: # "Hwa dear =onne dryhtne deman, # =e us of duste geworhte, nergend of niehtes wunde? # Ac s$ge me hw$t n$rende w$ron." Saturnus cw$=: # "Ac forhwon ne mot seo sunne # side gesceafte scire geondscinan? # Forhwam besceade= heo muntas and moras # and monige ec weste stowa? # Hu geweor=e= =$t?" Salomon cu$=: # "Ac forhwam n$ron eor=welan% # ealle ged$led% leodum gelice? # Sum to lyt hafa=, godes gr$dig; # hine god sete= =urh geearnunga # eadgum to r$ste." Saturnus cw$=: # "Ac forhwan beo= =a gesi=as # somod $tg$dre, wop and hleahtor? # Full oft hie weor=geornra s$l=a toslita=; # hu ges$le= =$t?" Salomon cu$=: # "Unl$de bi= and ormod # se =e a wile geomrian on gih=e; # se bi= gode fraco=ast." Saturnus cw$=: # "Forhwon ne moton we =onne ealle # mid onmedlan gegnum gangan # in godes rice?" Salomon cw$=: # "Ne m$g fyres feng # ne forstes cile, snaw ne sunne # somod eardian, aldor ge$fnan, # ac hira sceal anra gehwylc onlutan and onli=igan # =e hafa= l$sse m$gn%." Saturnus cw$=: # "Ac forhwon =onne leofa= # se wyrsa leng? Se wyrsa ne wat # in woroldrice on his m$gwinum # maran are." Salomon cw$=: # "Ne m$g mon forildan% # $nige hwile =one deoran si=, # ac he hine adreogan sceall." Saturnus cw$=: # "Ac hu gegange= =$t? # Gode o==e yfle, =onne hie beo= =urh ane # idese acende, twegen getwinnas, # ne bi= hira tir gelic. O=er bi= unl$de on eor=an, # o=er bi= eadig, swi=e leoft$le # mid leoda dugu=um; o=er leofa= # lytle hwile, swice= on =isse sidan gesceafte, # and =onne eft mid sorgum gewite=. Fricge ic =ec, hlaford Salomon, # hw$=res bi= hira folgo= betra?" Salomon cu$=: # "Modor ne r$de=, # =onne heo magan cenne=, hu him weor=e geond worold # widsi= sceapen. Oft heo to bealwe # bearn afede=, seolfre to sorge, # si==an dreoge= his earfo=u # orlegstunde. Heo =$s afran sceall # oft and gelome grimme greotan, # =onne he geong f$re=, hafa= wilde mod, # werige heortan, sefan sorgfullne, # slide= geneahhe, werig, wilna leas, # wuldres bed$led, hwilum higegeomor # healle wearda=, leofa= leodum feor; # loca= geneahhe fram =am unl$dan # agen% hlaford. For=an nah seo modor geweald, # =onne heo magan cenne=, bearnes bl$des, # ac sceall on gebyrd faran an $fter anum; # =$t is eald gesceaft%." Saturnus cw$=: # "Ac forhwan nele monn him on giogo=e # georne gewyrcan deores dryhtscipes # and d$dfruman, wadan on wisdom, # winnan $fter snytro?" Salomon cw$=: # "Hw$t! Him m$g eadig eorl # ea=e geceosan on his modsefan # mildne hlaford, anne $=eling. # Ne m$g don unl$de swa." Saturnus cw$=: # "Ac forhwam winne= =is w$ter # geond woroldrice, dreoge= deop gesceaft? # Ne mot on d$g restan, neahtes ne=y=, # cr$fte ty=, cristna= and cl$nsa= # cwicra manigo, wuldre gewlitiga=. # Ic wihte ne cann forhwan se stream ne mot # stillan neahtes." "his lifes f$=me. # Simle hit bi= his lareowum hyrsum; full oft hit eac =$s deofles # dugo= gehn$ge=, =$r weotena bi= # worn gesamnod. =onne snottrum men # sn$d o==glide=, =a he be leohte gesih=, # lute= $fter, gesegna= and gesyfle= # and him sylf frite=. Swilc bi= seo an sn$d # $ghwylcum men selre micle, # gif heo gesegnod bi=, to =ycgganne, # gif he hit ge=encan cann, =onne him sie seofon daga # symbelgereordu. Leoht hafa= heow and had # haliges gastes, Cristes gecyndo; # hit =$t gecy=e=full oft. Gif hit unwitan # $nige hwile healda= butan h$ftum, # hit =urh hrof w$de=, bryce= and b$rne= # boldgetimbru, seoma= steap and geap, # stige= on lenge, clymme= on gecyndo, # cunna= hw$nne mote fyr on his frumsceaft # on f$der geardas, eft to his e=le, # =anon hit $ror cuom. Hit bi= eallenga # eorl to gesih=e, =am =e ged$lan can # dryhtnes =ecelan, for=on nis n$negu gecynd # cuiclifigende, ne fugel ne fisc # ne foldan stan, ne w$teres wylm # ne wudutelga, ne munt ne mor # ne =es middangeard, =$t he for= ne sie # fyrenes cynnes." Saturnus cw$=: # "Full oft ic frode menn # fyrn gehyrde secggan and swerian # ymb sume wisan, hw$=er w$re twegra # butan tweon strengra%, wyrd =e warnung, # =onne hie winna= oft mid hira =reamedlan, # hw$=erne a=reote= $r. Ic to so=on wat; # s$gdon me geara Filistina witan, # =onne we on geflitum s$ton, bocum tobr$ddon # and on bearm legdon, me=elcwidas mengdon, # moniges fengon, =$t n$re n$nig manna # middangeardes =$t meahte =ara twega # tuion aspyrian." Salomon cw$=: # "Wyrd bi= wended hearde, # wealle= swi=e geneahhe; heo wop wece=, # heo wean hlade=, heo gast scy=, # heo ger byre=, and hw$=re him m$g wissefa # wyrda gehwylce gemetigian, # gif he bi= modes gleaw and to his freondum wile # fultum secan, =eh hw$=re godcundes # g$stes brucan." Saturnus cw$=: # "Ac hw$t wite= us # wyrd seo swi=e, eallra fyrena fruma, # f$h=o modor, weana wyrtwela, # wopes heafod, frumscylda gehw$s # f$der and modor, dea=es dohtor? # Ac tohwan drohta= heo mid us? Hw$t! Hie wile lifigende # late a=reotan, =$t heo =urh fyrena geflitu # f$h=o ne tydre." Salomon cw$=: # "Nolde g$d geador # in godes rice eadiges engles # and =$s ofermodan; O=er his dryhtne hierde, # o=er him ongan wyrcan =urh dierne% cr$ftas segn and side byrnan, # cw$= =$t he mid his gesi=um wolde hi=an eall heofona rice # and him =onne on healfum sittan, tydran% him mid =y teo=an d$le, # o==$t he his tornes% ne% cu=e ende =urh insceafte. # =a wear= se $=elra% =eoden% gedrefed =urh =$s deofles gehygdo; # forlet hine =a of dune gehreosan, afielde hine =a # under foldan sceatas, heht hine =$r f$ste gebindan. # =$t sindon =a usic feohta= on. For=on is witena gehwam # wopes eaca. =a =$t eadig onfand # engla dryhten, =$t heo leng mid hine # lare ne namon, aweorp hine =a of =am wuldre # and wide todraf, and him bebead # bearn heofonwara =$t hie ec scoldon # a =enden hie lifdon wunian in wylme, # wop =rowian, heaf under hefonum, # and him helle gescop, w$lcealde wic # wintre be=eahte, w$ter in sende # and wyrmgeardas, atol deor monig # irenum hornum, blodige earnas # and blace n$dran, =urst and hungor # and =earle gewin, egna egesan, # unrotnesse; and $ghwylc him =issa earfe=a # ece stonde= butan edwende # a =enden hie lifiga=." Saturnus cw$=: # "Is =onne on =isse foldan # fira $nig eor=an cynnes, # =ara =e man age, =e dea= ab$de, # $r se d$g cyme =$t sie his calendcwide # arunnen and hine mon annunga # ut abanne?" Salomon cw$=: # "$ghwylcum% men% # engel onsende= dryhten heofona% =on% e=% # se sceall behealdan # hu his hyge wille%; gr$dig% growan # in godes willan, murnan metodes =rym, # mid =y =e hit d$g bi=. =onne hine ymbeganga= # gastas twegen; o=er bi= golde gl$dra, # o=er bi= grundum sweartra, o=er cyme= # # ofer =$re stylenan helle; o=er hine l$re= # =$t he lufan healde, metodes miltse, # and his m$ga r$d, o=er hine tyhte= # and on t$s= l$re=, ywe= him and yppe= # earmra manna misgemynda, # and =urh =$t his mod hwete=, l$de= hine and l$ce= # and hine geond land spane=, o==$t his ege bi=, # $f=ancum full, =urh earmra scyld # yrre geworden. Swa =onne feohte= se feond # on feower gecynd, o==$t he gewende= # on =a wyrsan hand deofles d$dum # d$glongne fyrst, and =$s willan wyrc= # =e hine on woh spane=. Gewite= =onne wepende # on weg faran engel to his earde # and =$t eall saga=: 'Ne meahte ic of =$re heortan # heardne a=ringan stylenne stan; # stica= him tomiddes'" Crist w$s acennyd, # cyninga wuldor, on midne winter, # m$re *eoden, ece $lmihtig, # on *y eahteo=an d$g H$lend gehaten, # heofonrices weard. Swa *a sylfan tiid # side herigeas, folc unm$te, # habba= foreweard gear, for *y se kalend us # cyme= ge*incged on *am ylcan d$ge # us to tune, forma mona=; # hine folc mycel Ianuarius # gerum heton. And *$s embe fif niht # *$tte fulwihttiid eces drihtnes # to us cyme=, *$ne twelfta d$g # tireadige, h$le= hea=urofe, # hata= on Brytene, in foldan her. # Swylce emb feower wucan *$tte Solmona= # sige= to tune butan twam nihtum, # swa hit getealdon geo, Februarius f$r, # frode gesi*as, ealde $gleawe. # And *$s embe ane niht *$t we Marian # m$ssan healda=, cyninges modor, # for*an heo Crist on *am d$ge, bearn wealdendes, # brohte to temple. =$nne *$s emb fif niht # *$t afered by= winter of wicum, # and se wigend *a $fter seofentynum # swylt *rowade nihtgerimes, # nergendes *egen, Mathias m$re, # mine gefr$ge, *$s *e lencten on tun # geliden h$fde, werum to wicum. # Swylce eac is wide cu= ymb III and twa # *eodum gewelhw$r his cyme kalend # ceorlum and eorlum (butan *$nne bises # geboden weor=e feor=an geare; # *$nne he fur=or cyme= ufor anre niht # us to tune), hrime gehyrsted # hagolscurum f$r= geond middangeard # Martius re=e, Hlyda healic. # =$nne se halga *$s emb XI niht # $*ele scynde Gregorius # in godes w$re, breme in Brytene. # Swylce Benedictus embe nigon niht *$s # nergend sohte, heard and higestrang, # *$ne heria= wel in gewritum wise, # wealdendes *eow rincas regolf$ste. # Swylce eac rimcr$ftige on *a ylcan tiid # emniht healda=, for=an wealdend god # worhte $t frym=e on *y sylfan d$ge # sunnan and monan. Hw$t, ymb feower niht # f$der onsende, *$s *e emnihte # eorlas healda=, heahengel his, # se h$lo abead Marian mycle, # *$t heo meotod sceolde cennan, kyninga betst, # swa hit gecy=ed wear= geond middangeard; # w$s *$t m$re wyrd, folcum gefr$ge! # Swylce emb feower and *reo nihtgerimes, # *$tte nergend sent Aprelis mona=, # on *am oftust cym= seo m$re tiid # mannum to frofre, drihtnes $rist; # *$nne dream gerist wel wide gehw$r, # swa se witega sang: "*is is se d$g # *$ne drihten us wisf$st worhte, # wera cneorissum, eallum eor=warum # eadigum to blisse." Ne magon we *a tide # be getale healdan dagena rimes, # ne drihtnes stige on heofenas up, # for*an *e% hwearfa= aa wisra gewyrdum, # ac sceal wintrum frod on circule # cr$fte findan halige dagas. # Sculan we hw$=ere gyt martira gemynd # ma areccan, wrecan wordum for=, # wisse gesingan, *$t embe nihgontyne # niht and% fifum%, *$s *e Eastermona= # to us cyme=, *$t man religuias # r$ran onginne=, halige gehyrste; # *$t is healic d$g, bentiid bremu. # Swylce in burh ra*e embe% siex% niht% *$s%, # smicere on gearwum, wudum and wyrtum # cyme= wlitig scri=an *rymilce% on tun, # *earfe bringe= Maius micle # geond menigeo gehw$r. Swa *i ylcan d$ge # $*ele geferan, Philippus and Iacob, # feorh agefan, modige mago*egnas # for meotudes lufan. And *$s embe twa niht # *$tte t$hte god Elenan eadigre # $*elust beama, on *am *rowode # *eoden engla for manna lufan, # meotud on galgan be f$der leafe. # Swylce ymb fyrst wucan butan anre niht # *$tte yldum bring= sigelbeorhte dagas # sumor to tune, wearme gewyderu. # *$nne wangas hra=e blostmum blowa=, # swylce blis astih= geond middangeard # manigra hada cwicera cynna, # cyninge lof secga= m$nifealdlice, # m$rne brema=, $lmihtigne. # *$s emb eahta and nigon dogera rimes # *$tte drihten nam in o=er leoht # Agustinus, bli=ne on breostum, # *$s *e he on Brytene her ea=mode him # eorlas funde to godes willan, # swa him se gleawa bebead Gregorius. # Ne hyrde ic guman a fyrn% $nigne $r # $fre bringan ofer sealtne mere # selran lare, bisceop bremran. # Nu on Brytene rest on Cantwarum # cynestole neah, mynstre m$rum. # *$nne mona= bring= ymb twa and feower% # tiida lange $rra Li=a # us to tune, Iunius on geard, # on *am gim astih= on heofenas up # hyhst on geare, tungla torhtust, # and of tille agrynt, to sete sige=. # Wyle sy==an leng grund behealdan # and gangan lator ofer foldan wang # f$gerust leohta, woruldgesceafta. # *$nne wuldres *egn ymb *reotyne, # *eodnes dyrling, Iohannes in geardagan # wear= acenned, tyn nihtum eac; # we *a tiid healda= on midne sumor # mycles on $*elum. Wide is geweor=od, # swa *$t wel gerist, haligra tid # geond h$le=a bearn, Petrus and Paulus. # Hw$t, *a apostolas, *eodenholde, # *rowedon on Rome ofer midne sumor, # miccle gewisse, fur=or fif nihtum, # folcbealo *realic, m$rne martyrdom; # h$fdon m$nige $r wundra geworhte # geond w$r*eoda, swylce hi $fter *am # unrim fremedon swutelra and gesynra # *urh sunu meotudes, ealdor*egnas. # *$nne $dre cym= emb twa niht *$s # tidlice us Iulius mona=, # on *am Iacobus ymb feower niht # feorh gesealde ond% twentigum, # trum in breostum, frod and f$str$d # folca lareow, Zebedes afera. # And *$s symle scri* ymb seofon niht *$s # sumere gebrihted Weodmona= on tun, # welhw$r% bringe= Agustus # yrmen*eodum hlafm$ssan d$g. # Swa *$s h$rfest cym= ymbe o=er swylc # butan anre wanan, wlitig, w$stmum hladen; # wela by= geywed f$gere on foldan. # *$nne for= gewat ymb *reo niht *$s # *eodne getrywe *urh martyrdom, # m$re diacon, Laurentius, # h$f= nu lif wi=*an mid wuldorf$der # weorca to leane. Swylce *$s ymb fif niht # f$gerust m$g=a, wifa wuldor, # sohte weroda god forsuna sibbe, # sigef$stne ham on% neorxnawange; # h$fde nergend *a f$gere fostorlean # f$mnan forgolden ece to ealdre. # *$nne ealling by= ymb tyn niht *$s # tiid geweor=ad Bartholomeus # in Brytene her, wyrd% wel*ungen. # Swylce eac wide by= eorlum geypped # $*elinges dea= ymb feower niht, # se *e f$gere iu mid w$tere oferwearp # wuldres cynebearn, wiga weor=lice. # Be him wealdend cw$= *$t nan m$rra man # geond middangeard betwux wife and were # wurde acenned. Ond *$s ymbe *reo niht # geond *eoda feala *$tte Haligmon=, # hele*um ge*inged, fere= to folce, # swa hit foregleawe, ealde u*witan, # $ror fundan, Septembres f$r, # and *y seofo*an d$g *$t acenned wear= # cwena selost, drihtnes modor. # *$nne dagena worn ymbe *reotyne # *egn unforcu=, godspelles gleaw, # gast onsende Matheus his # to metodsceafte, in ecne gefean. # *$nne ealling cym= ymb *reo niht *$s # *eodum wide emnihtes d$g, # ylda bearnum. Hw$t, we weor=ia= # wide geond eor=an heahengles tiid # on h$rfeste, Michaheles, # swa *$t menigo wat, fif nihtum ufor # *$s *e folcum by=, eorlum geywed # emnihtes d$g. And *$s embe twa niht # *$t se teo=a mon= on folc fere=, # frode ge*eahte, October on tun # us to genihte, Winterfylle=, # swa hine wide ciga=% igbuende # Engle and Seaxe, weras mid wifum. # Swylce wigena tiid ymb twentig *$s # twegra healda= and seofon% nihtum # samod $tg$dere on anne d$g. # We *a $*elingas fyrn gefrunan # *$t hy forem$re, Simon and Iudas, # symble w$ron, drihtne dyre; # for*on hi dom hlutan, eadigne upweg. # And *$s ofstum bring= embe feower niht, # folce genihtsum, Blotmona= on tun, # beornum to wiste, Nouembris, # ni=a bearnum eadignesse, # swa nan o=er na de= mona= maran # miltse drihtnes. And *y ylcan d$ge # ealra we healda= sancta symbel # *ara *e si= o==e $r worhtan in worulde # willan drihtnes. Sy**an wintres d$g # wide gange= on syx nihtum, # sigelbeortne genim= h$rfest mid herige # hrimes and snawes, forste gefeterad, # be frean h$se, *$t us wunian ne moton% # wangas grene, foldan fr$tuwe. # *$s ymb feower niht *$tte Martinus # m$re geleorde, wer womma leas # wealdend sohte, upengla weard. # *$nne embe eahta niht and feowerum # *$tte fan gode besenctun on s$grund # sigef$stne wer, on brime haran, # *e iu beorna fela% Clementes oft # clypia= to *earfe. And *$s embe seofon niht, # sigedrihtne leof%, $*ele Andreas # up on roderum his gast ageaf # on godes w$re, fus on for=weg. # *$nne folcum bring= morgen to mannum # mona= to tune, Decembris # drihta bearnum, $rra Iula. # Swylce emb eahta and twelf nihtgerimes # *$tte nergend sylf *risthydigum # Thomase forgeaf wi= earfe=um # ece rice, bealdum beornwigan # bletsunga his. *$nne emb feower niht # *$tte f$der engla his sunu sende # on *as sidan gesceaft folcum to frofre. # Nu ge findan magon haligra tiida% # *e man healdan sceal, swa bebuge= gebod # geond Brytenricu Sexna kyninges # on *as sylfan tiid. Cyning sceal rice healdan. # Ceastra beo= feorran gesyne, or=anc enta geweorc, # *a *e on *ysse eor=an syndon, wr$tlic weallstana geweorc. # Wind by= on lyfte swiftust, *unar by= *ragum hludast. # *rymmas syndan Cristes myccle, wyrd by= swi=ost. # Winter by= cealdost, lencten hrimigost # (he by= lengest ceald), sumor sunwlitegost # (swegel by= hatost), h$rfest hre=eadegost, # h$le=um bringe= geres w$stmas, # *a *e him god sende=. So= bi= switolost%, # sinc by= deorost, gold gumena gehwam, # and gomol snoterost, fyrngearum frod, # se *e $r feala gebide=. Weax% bi= wundrum clibbor. # Wolcnu scri=a=. Geongne $*eling sceolan # gode gesi=as byldan to beaduwe # and to beahgife. Ellen sceal on eorle, # ecg sceal wi= hellme hilde gebidan. # Hafuc sceal on glofe wilde gewunian, # wulfe sceal on bearowe, earm% anhaga, # eofor sceal on holte, to=m$genes trum. # Til sceal on e=le domes wyrcean. # Daro= sceal on handa, gar golde fah. # Gim sceal on hringe standan steap and geap. # Stream sceal on y=um mencgan% mereflode. # M$st sceal on ceole, segelgyrd seomian. # Sweord sceal on bearme, drihtlic isern. # Draca sceal on hl$we, frod, fr$twum wlanc. # Fisc sceal on w$tere cynren cennan. # Cyning sceal on healle beagas d$lan. # Bera sceal on h$=e, eald and egesfull. # Ea of dune sceal flodgr$g feran. # Fyrd sceal $tsomne, tirf$stra getrum. # Treow sceal on eorle, wisdom on were. # Wudu sceal on foldan bl$dum blowan. # Beorh sceal on eor*an grene standan. # God sceal on heofenum, d$da demend. # Duru sceal on healle, rum recedes mu=. # Rand sceal on scylde, f$st fingra gebeorh. # Fugel uppe sceal lacan on lyfte. # Leax sceal on w$le mid sceote scri=an. # Scur sceal on heofenum, winde geblanden, # in *as woruld cuman. *eof sceal gangan *ystrum wederum. # *yrs sceal on fenne gewunian ana innan lande. # Ides sceal dyrne cr$fte, f$mne hire freond gesecean, # gif heo nelle on folce ge*eon *$t hi man beagum gebicge. # Brim sceal sealte weallan, lyfthelm and laguflod # ymb ealra landa gehwylc, flowan firgenstreamas. # Feoh sceal on eor=an tydran and tyman. # Tungol sceal on heofenum beorhte scinan, # swa him bebead meotud. God sceal wi= yfele, # geogo= sceal wi= yldo, lif sceal wi= dea*e, # leoht sceal wi= *ystrum, fyrd wi= fyrde, # feond wi= o=rum, la= wi= la*e # ymb land sacan, synne st$lan. # A sceal snotor hycgean ymb *ysse worulde gewinn, # wearh hangian, f$gere ongildan # *$t he $r facen dyde manna cynne. # Meotod ana wat hwyder seo sawul sceal # sy==an hweorfan, and ealle *a gastas # *e for gode hweorfa= $fter dea=d$ge, # domes bida= on f$der f$=me. # Is seo for=gesceaft digol and dyrne; # drihten ana wat, nergende f$der. # N$ni eft cyme= hider under hrofas, # *e *$t her for so= mannum secge # hwylc sy meotodes gesceaft, sigefolca gesetu, # *$r he sylfa wuna=. Oft daedlata # dom- for-ldit, sigisitha gahuem, # suuyltit thi ana. Hw$t! Ic ana s$t # innan bearwe, mid helme be*eht, # holte tomiddes, *$r *a w$terburnan # swegdon and urnon on middan geh$ge, # eal swa ic secge. Eac *$r wynwyrta # weoxon and bleowon innon *am gemonge # on $nlicum wonge, and *a wudubeamas # wagedon and swegdon *urh winda gryre; # wolcn w$s gehrered, and min earme mod # eal w$s gedrefed. *a ic f$ringa, # forht and unrot, *as unhyrlican fers # onhefde mid sange, eall swylce *u cw$de, # synna gemunde, lifes leahtra, # and *a langan tid, *$s dimman cyme # dea=es on eor=an. Ic ondr$de me eac # dom *one miclan for mand$dum # minum on eor=an, and *$t ece ic eac # yrre ondr$de me and synfulra gehwam # $t sylfum gode, and hu mihtig frea # eall manna cynn tod$le= and todeme= # *urh his dihlan miht. Ic gemunde eac # m$r=e drihtnes and *ara haligra # on heofonan rice, swylce earmsceapenra # yfel% and witu. Ic gemunde *is mid me, # and ic mearn swi=e, and ic murcnigende cw$=, # mode gedrefed: "Nu ic eow, $ddran, # ealle bidde *$t ge wylspringas # wel ontynan, hate of% hleorum, # recene to tearum, *$nne ic synful slea # swi=e mid fyste, breost mine beate # on gebedstowe, and minne lichaman # lecge on eor=an and geearnade sar # ealle ic gecige. Ic bidde eow # benum nu =a *$t ge ne wandian # wiht for tearum, ac dreorige hleor # drecca= mid wope and sealtum dropum # sona ofergeota*, and geopenia= man # ecum drihtne. Ne *$r owiht # inne ne belife on heortscr$fe # heanra gylta, *$t hit ne sy d$gcu=, # *$t *$t dihle w$s, openum wordum # eall ab$red, breostes and tungan # and fl$sces swa some. =is is an h$l # earmre sauwle and *am sorgiendum # selest hihta, *$t he wunda her # wope% gecy=e uplicum l$ce, # se ana m$g aglidene mod # gode geh$lan and r$plingas # recene onbindan, ne mid swi=ran his # swy*e nele brysan wanhydige mod # wealdend engla, ne *one wlacan smocan # waces fleaxes% wyle waldend Crist # w$tere gedw$scan. Hu ne gesceop *e se sca*a # scearplice bysne *e mid Criste w$s # cwylmed on rode, hu micel forstent # and hu m$re is seo so=e hreow # synna and gylta? Se scea*a w$s on rode # scyldig and manful, mid und$dum # eall gesymed; he drihtene swa *eah, # dea=e gehende, his bena bebead # breostgehigdum. He mid lyt wordum # ac geleaffullum his h$le begeat # and help recene, and in gefor # *a $nlican geatu neorxnawonges # mid nerigende. Ic acsige *e, la, # earme ge*anc, hwi latast *u swa lange, # *$t *u =e l$ce ne cy*st%, o==e hwi swigast *u, # synnigu tunge, nu *u forgifnesse h$fst # gearugne timan, nu *e $lmihtig # earum atihtum, heofonrices weard, # gehyre= mid lustum? Ac se d$g cyme= # =onne deme= god eor=an ymbhwyrft; # *u ana scealt gyldan scad wordum # wi= scyppend god, and *am rican frean # riht agyldan. Ic l$re *$t *u beo hr$dra # mid hreowlicum tearum, and *$t yrre forfoh # eces deman. Hw$t ligst *u on horwe # leahtrum afylled, fl$sc, mid synnum? # Hwi ne feormast *u mid teara gyt # torne synne? Hwi ne bidst *u *e # be*unga and plaster, lifes l$cedomes # $t lifes frean? Nu *u scealt greotan, # tearas geotan, *a hwile tima sy # and tid wopes; nu is halwende # *$t man her wepe and d$dbote do # drihtne to willan. Gl$d bi= se godes sunu, # gif *u gnorn *rowast and *e sylfum demst # for synnum on eor=an, ne heofenes god # hen=a and gyltas ofer $nne sy* wrecan wile # $nigum men. Ne scealt *u forhyccan # heaf and wopas and forgifnesse # gearugne timan. Gemyne eac on mode, # hu% micel is *$t wite *e *ara earmra by= # for $rd$dum, o**e hu egeslice% # and hu andrysne heah*rymme cyningc # her wile deman anra gehwylcum # be $rd$dum, o**e hwylce forebeacn # feran onginna= and Cristes cyme # cy*a= on eor=an. Eall eor=e bifa=, # eac swa *a duna dreosa= and hreosa=, # and beorga hli=u% # buga= and mylta=, and se egeslica sweg # ungerydre s$ eall manna mod # miclum gedrefe=. Eal bi= eac upheofon # sweart and gesworcen, # swi=e ge*uxsa=, deorc and dimhiw, # and dwolma sweart. *onne stedelease # steorran hreosa=, and seo sunne forswyrc= # sona on morgen, ne se mona n$f= # nanre mihte wiht, *$t he *$re nihte # genipu m$ge flecgan. Eac *onne cuma= hider # ufon of heofone dea=beacnigende tacn%, # brega= *a earman; *onne cuma= upplice # eoredheapas, sti*m$gen astyred, # stylla= embutan eal engla werod, # ecne behl$na=, =one m$ran metod # mihte and *rymme. Sitt *onne sigelbeorht # swegles brytta on heahsetle, # helme beweor=od. We beo= f$ringa # him beforan brohte, $ghwanum cumene # to his ansyne, *$t gehwylc underfo # dom be his d$dum # $t drihtne sylfum. Ic bidde, man, *$t *u gemune # hu micel bi= se broga beforan domsetle # drihtnes *$nne; stent hergea% m$st% # heortleas and earh, amasod and amarod, # mihtleas, af$red. *$nne samod becuma= # of swegles% hleo eall engla werod, # ecne ymtrymma=. *$nne% bi= geban micel, # and aboden *ider eal Adames cnosl # eor=buendra% *e on foldan wear= # feded% $fre o==e modar geb$r # to manlican, o**e *a *e w$ron # o==e woldon beon o**e towearde # geteald w$ron awiht. =onne eallum beo= # ealra gesweotolude digle ge*ancas # on *$re d$gtide, eal *$t seo heorte # hearmes ge*ohte o==e seo tunge # to teonan geclypede o**e mannes hand # manes gefremede on *ystrum scr$fum # *inga on eor=an; eal *$t hw$ne sceamode # scylda on worulde, *$t he $nigum men # ypte o==e cy=de, *onne bi= eallum # open $tsomne, gelice alyfed # *$t man lange h$l. Ufenan eall *is # eac by= gefylled eal uplic lyft # $ttrenum lige. F$r= fyr ofer eall, # ne by= *$r nan foresteal, ne him man na ne m$g # miht forwyrnan; eal% *$t us *inc= $mtig # eahgemearces under roderes ryne, # readum lige bi= emnes mid *y # eal gefylled. =onne fyren lig # blawe=% and brasla=, read and rea=e, # r$sct and efeste=, hu he synfullum # susle gefremme%; ne se wrecenda bryne # wile forbugan o==e $nigum *$r # are gefremman, buton he horwum sy # her afeormad, and *onne *ider cume, # *earle acl$nsad. *onne fela m$g=a, # folca unrim, heora sinnigan breost # swi=lice beata= forhte mid fyste # for fyrenlustum. *$r beo= *earfan # and *eodcyningas, earm and eadig, # ealle beo= af$red; *$r h$f= ane lage # earm and se welega, for=on hi habba= ege # ealle $tsomne. =$t re=e flod # r$scet fyre and biterlice # b$rn= =a earman saula, and heora heortan # horxlice wyrmas, synscyldigra, # ceorfa= and slita=. Ne m$g *$r $ni man # be agnum% gewyrhtum gedyrstig wesan, # deman gehende, ac ealle *urhyrn= # oga $tsomne, breostgehyda # and se bitera wop, and *$r st$nt astifad, # stane gelicast, eal arleas heap # yfeles on wenan. Hw$t dest *u, la, fl$sc? # Hw$t dreogest *u nu? Hw$t miht *u on *a tid # *earfe gewepan? Wa *e nu, *u *e% *eowast # *issere% worulde%, and her gl$d leofast # on galnysse and *e mid sti=um astyrest # sticelum *$s g$lsan! Hwi ne forhtas *u # fyrene egsan, and *e sylfum ondr$d # swi=lice witu, =a deoflum geo # drihten geteode, awyrgedum gastum, # weana to leane? *a oferswi=a= # sefan and spr$ce manna gehwylces # for micelnysse. N$nig spr$c m$g beon, # spellum areccan $negum on eor=an # earmlice witu, fulle% stowa # fyres on grunde, *e w$s in grimmum # susle on helle. *$r synt to sorge # $tsomne gemenged se *rosma lig # and se *rece gicela, swi=e hat and ceald # helle tomiddes. Hwilum *$r eagan # ungemetum wepa= for *$s ofnes bryne # (eal he is bealuwes full); hwilum eac *a te* for miclum cyle # manna *$r gryrra=. *is atule gewrixl # earmsceapene% men on worulda woruld # wenda= *$r inne betwyx forsworcenum # sweartum nihtum and weallendes pices # wean and *rosme. *$r nan stefn% styre= # butan stearcheard wop and wanung, # nawiht elles; ne bi= *$r ansyn gesewen # $nigre wihte, butan *ara cwelra # *e cwylma= =a earman. Ne bi= *$r inne # aht gemeted butan lig and cyle # and la=lic ful; hy mid nosan ne magon # niht gesw$ccan butan unstences% # orm$tnesse. *$r beo= *a wanigendan # welras gefylde ligspiwelum bryne # la=lices fyres, and hy w$lgrimme # wyrmas slita= and heora ban gnaga= # brynigum tuxlum. Ufenon eal *is # bi= *$t earme breost mid bitere care # breged and swenced, for hwi fyrngende% fl$sc # on *as frecnan tid hym selfum swa fela # synna geworhte, *$t hit on cweartern # cwylmed wurde, *$r =a atelan synd # ecan witu; *$r leohtes ne leoht # lytel sperca earmum $nig, # ne *$r arf$stnes ne sib ne hopa # ne swige geglada= ne *ara wependra% # worn wihte. Flyh= frofor aweg; # ne bi= *$r fultum nan *$t wi= *a biteran *ing # gebeorh m$ge fremman. Ne bi= *$r ansyn gemet # $nigre blisse, ac% *$r% bi= angryslic # ege and fyrhtu and sari mod, # swi=lic gristbigtung%; *$r bi= unrotnes # $ghw$r w$lhreow, adl% and yrre # and $melnes, and *$r synnge% eac # sauwle on lige on blindum scr$fe # byrna= and yrna=. *onne deriende # gedwina= heonone *ysse worulde gefean, # gewita= mid ealle; *onne druncennes # gedwine= mid wistum, and hleahter and plega # hleapa= $tsomne, and wr$nnes eac # gewite= heonone, and f$sthafolnes # feor gewite=, uncyst onweg # and $lc g$lsa scyldig scyndan% # on sceade *onne%, and se earma flyh= # uncr$ftiga sl$p sleac mid sluman # slincan on hinder. =onne blindum beseah # biterum ligum earme on ende # *$t unalyfed is nu; leofest% on life # la= bi= *$nne, and *$t werige mod # wenda= *a gyltas swi=e mid sorgum # and mid sargunge. Eala, se bi= ges$lig # and ofers$lig and on worulda woruld # wihta% ges$ligost, se *e mid gesyntum # swylce cwyldas and witu m$g # wel forbugon, and samod bli=e # on woruld ealle his *eodne ge*eon, # and *onne mot habban heofonrice%; # *$t is hihta m$st. *$r niht ne genim=% # n$fre *eostrum% *$s heofenlican # leohtes sciman; ne cym= *$r sorh ne sar # ne geswenced yld, ne *$r $nig geswinc # $fre gelimpe=, o==e hunger o**e *urst # o==e heanlic sl$p, ne bi= *$r fefur ne adl # ne f$rlic cwyld, nanes liges gebrasl # ne se la=lica cyle. Nis *$r unrotnes # ne *$r $melnys, ne hryre ne caru # ne hreoh tintrega, ne bi= *$r liget # ne la=lic storm, winter ne *unerrad # ne wiht cealdes, ne *$r hagulscuras # hearde mid snawe%, ne bi= *$r w$dl ne lyre # ne dea=es gryre ne yrm= ne agnes # ne $nigu% gnornung, ac *$r samod ricxa= # sib mid spede, and arf$stnes # and ece god, wuldor and wur=mynt, # swylce lof and lif # and leoflic ge*w$rnes%. Ufenan eal *is # ece drihten him ealra goda gehwylc # gl$dlice =ena=, *$r a andweard # ealle weor=a* and feh* and geblyssa=% # f$der $tsomne, wuldra* and wel hylt, # f$gere fr$tua= # and freolice lufa=% and on heofonsetle # hean geregna=%. His sunu bli=e, # sigores brytta, syl= anra gehwam # ece mede, heofonlice hyrsta, # *$t is healic gifu, gemang *am $nlican # engla werode and *$ra haligra # heapum and *reatum%. *$r hy beo= ge*eode # *eodscipum on gemang betwyx heahf$deras # and halige witegan, blissiendum modum, # byrgum tomiddes, *$r *a $rendracan synd # $lmihtiges godes, and betweoh rosena% # reade heapas, *$r symle scina=. # *$r *$ra hwittra # hwyrf= m$denheap, blostmum behangen, # beorhtost% wereda, *e ealle l$t # $nlicu godes drut, seo frowe *e us # frean acende, metod on moldan, # meowle seo cl$ne. *$t is Maria, # m$dena selast; heo let *urh *a scenan # scinendan ricu, gebletsodost ealra, # *$s breman f$der, betweox f$der and sunu, # freolicum werede, and betwyx *$re ecan # uplicum sibbe rice r$dwitan, # rodera weardas. Hw$t m$g beon heardes # her on life, gif *u wille secgan # so= *$m =e frine=, wi= *am *u mote # gemang *am werode eardian unbleoh # on ecnesse, and on upcundra # eadegum setlum brucan bli=nesse # butan ende for=?" Nu l$re ic *e # swa man leofne sceal. Gif *u wille *$t blowende # rice gestigan, *$nne beo *u eadmod # and $lmesgeorn, wis on wordum, # and w$ccan lufa on hyge halgum # on *as hwilwendan tid, bli=e mode, # and gebedum filige oftost symle # *$r *u ana sy. For=an *$t halige gebed # and seo hluttre lufu godes and manna # and seo $lmessylen and se miccla hopa # to *inum h$lende, *$t he *ine synna # adw$scan wylle, and eac o*era fela # godra weorca # glenga= and bringa= *a so=f$stan # sauwle to reste on *a uplican # eadignesse. Wyrc *$t *u wyrce, # word o==e d$da, hafa metodes ege # on gemang symle; *$t is witodlice # wisdomes ord, *$t *u *$t ece leoht # eal ne forleose. *eos woruld is $t ende, # and we synd w$dlan gyt heofena rices; # *$t is hefig byrden%. And *eah *u $fter *inum ende # eall gesylle *$t *u on eor=an # $r gestryndes goda gehwylces, # wylle gode cweman, ne mihtu mid *$m eallum # sauwle *ine ut alysan, # gif heo inne wyr= feondum befangen, # frofre bed$led, welena forwyrned; # ac *u wuldres god, ece $lmihtigne, # ealninga bidde *$t he *e ne forl$te # la=um to handa, feondum to frofre, # ac *u fleoh *anan, syle $lmessan # oft and gelome digolice; # *$t bi= drihtnes lac gumena gehwylces # *e on god gelyf=. Ceapa *e mid $htum # eces leohtes, *y l$s *u forweor=e, # *$nne *u hyra geweald nafast to syllanne. # Hit bi= swi=e yfel manna gehwilcum # *$t he micel age, gif he him god ne ondr$t # swi=or micle # *onne his sylfes gewil. Warna *e georne # wi= *$re wambe fylle, for*an heo *a un*eawas # ealle gesomna= *e *$re saule # swi=ost deria=, *$t is druncennes # and dyrnegeligere, ungemet wilnung # $tes and sl$pes; *a man m$g mid f$stenum # and forh$fdnessum # heonon adrifan, and mid cyricsocnum # cealdum wederum eadmodlice # ealluncga biddan heofena drihten # *$t he *e h$l gife, milde mundbora, # swa him gemet *ince. And ondr$d *u =e # dihle wisan, nearwe ge*ancas, # *e on niht becuma=, synlustas foroft # swi=e fremman earfo=lice, # *y *u earhlice scealt gyltas *ine # swi=e bemurnan, har hilderinc; # hefie *e =inca* synna *ine. # For*am *u sylf ongyte *$t *u al$tan scealt # l$ne sta*elas, eard and e*el. # Uncu= bi= *e *$nne tohwan *e *in drihten # gedon wille, *$nne *u lengc ne most # lifes brucan, eardes on e*le, # swa *u $r dydest, blissum hremi. # Nu *u =e beorgan scealt, and wi= feonda gehw$ne # f$ste healdan sauwle *ine; # a hi winna= embe *$t # d$ges and nihtes # ongean drihtnes lif. *u miht hy gefleman, # gif *u filian wilt larum minum, # swa ic l$re *e digollice # *$t *u on d$gred oft ymbe *inre sauwle r$d # swi=e smeage, hu *u *$t ece leoht # $fre begytan m$ge, si=e gesecan. # *u scealt gl$dlice swi=e swincan wi= *$s uplican # e*elrices d$ges and nihtes, # *u scealt druncen fleon and *a oferfylle # ealle forl$tan. Gif *u wilt *a upplican # eardwic ceosan, *$nne scealt *u hit on eor=an # $r ge*encan, and *u *e sylfne # swi=e gebindan% and *a un*eawas # ealle forl$tan *e *u on *is life $r # lufedest and feddest. *$nne gemiltsa= *e, N, # mundum gui regit, =eoda *rymcyningc # thronum sedentem a butan ende # saule *inre. # Geunne *e on life # auctor pacis sibbe ges$l=a, # salus mundi, metod se m$ra # magna uirtute, and se so=f$sta # summi filius fo on fultum, # factor cosmi, se of $*elre w$s # uirginis partu cl$ne acenned # Christusin orbem, metod *urh Marian, # mundi redemptor, and *urh *$ne halgan gast. # Uoca frequenter bide helpes hine, # clemens deus, se onsended w$s # summo de throno and *$re cl$nan # clara uoce *a% gebyrd bodade% # bona uoluntate *$t heo scolde cennan # Christum regem, ealra cyninga cyningc, # casta uiuendo. and *u *a so=f$stan # supplex rogo, fultumes bidde friclo% # uirginem almum, and *$r $fter to # omnes sancti bli=mod bidde, # beatus et iustus, *$t hiealle *e # unica uoce *ingian to *eodne # thronum regentem, $cum drihtne, # alta polorum, *$t he *ine saule, # summus iudex, onfo freolice, # factor aeternus, and he gel$de # luce perhennem, *$r eadige # anim$ sanct$ rice resta=% # regna caelorum. *u eart ure f$der, # ealles wealdend, cyninc on wuldre. # For=am we clypia= to *e, are bidda=, # nu *u y*ost miht sawle alysan. # *u hig s$ndest $r *urh *ine $*elan hand # in to *am fl$sce; ac hwar cym= heo nu, # buton *u, engla god, # eft hig alyse, sawle of synnum # *urh *ine so=an miht? Qui es in celis. =u eart on heofonum # hiht and frofor, blissa beorhtost; # ealle abuga= to *e, *inra gasta *rym, # anre st$fne clypiagasta *rym, # #cwe*a= eall *us: clypia= to Criste, # cwe*a= ealle *us: "Halig eart *u, halig, # heofonengla cyningc, drihten ure, # and *ine domas synd rihte and rume, # r$ca=% efne gehwam, $ghwilcum men # agen gewyrhta. Wel bi= =am *e wyrc= # willan *inne!" Sanctificetur nomen tuum. Swa is gehalgod # *in heah nama swi=e m$rlice # manegum gereordum, twa and hundseofontig, # *$s *e secga= bec, *$t *u, engla god, # ealle gesettest $lcere *eode # *eaw and wisan. *a wur*ia= *in weorc # wordum and d$dum, *urh gecynd clypia= # and Crist heria= and *in lof l$da=, # lifigenda god, swa *u eart ge$*elod # geond ealle world. Adueniat regnum tuum. Cum nu and mildsa, # mihta waldend, and us *in rice alyf, # rihtwis dema, earda selost # and ece lif, *ar we sibbe% and lufe% # samod gemeta=, eagena beorhtnysse% # and ealle mirh=e, *ar bi= gehyred # *in halige lof and *in micele miht, # mannum to frofre, swa *u, engla god, # eallum blissast. Fiat uoluntas tua. Gewur=e *in willa, # swa *u, waldend, eart ece geopenod # geond ealle world, and *u *e silf eart # so=f$st dema, rice r$dbora, # geond rumne grund. Swa *in heahsetl is # heah and m$re, f$ger and wur=lic, # swa *in f$der worhte, $*ele and ece, # *ar =u on sittest on sinre% swi=ran healf. # *u eart sunu and f$der, ana $g*er; # swa is *in $*ele% gecynd micclum gem$rsod, # and *u monegum helpst, ealra cyninga *rym, # clypast ofer ealle. Bi= *in wuldorword # wide gehyred, *onne *u *ine fyrde # f$gere geblissast, sylest miht and mund # micclum herige, and *e *ancia= # *usenda fela, eal engla *rym, # anre st$fne. Sicut in celo. Swa *e on heofonum # heah*rymnesse $*ele and ece # a *ancia=, cl$ne and gecorene # Cristes *egnas, singa= and bidda= # so=f$stne god are and gifnesse # ealre *eode; *onne *u him ti=ast, # tyreadig cyningc, swa *u eadmod eart # ealre worlde. Sy *e *anc and lof # *inre mildse, wuldor and willa; # *u gewur=od eart on heofonrice, # heah casere, Et in terra. and on eor=an, # ealra cyninga help and heafod, # halig l$ce, re=e and rihtwis, # rumheort hlaford. *u ge$*elodest *e # ealle gesceafta, and tosyndrodest hig # si==an on manega, sealdest $lcre% gecynde% # agene wisan and a *ine mildse # ofer manna bearn. Panem nostrum cotidianum. Swa mid sibbe # s$nst urne hlaf d$ghwamlice # dugu=e *inre, rihtlice d$lest # mete *inum mannum # and him mare geh$tst $fter for=si=e, # *ines f$der rice, *$t w$s on fruman # f$gere gegearwod, earda selost # and ece lif, gif we so= and riht # symle gel$sta=. Da nobis hodie. Syle us to d$g, # drihten, *ine mildse and mihta # and ure mod gebig, *anc and *eawas, # on *in gewil. Bewyrc us on heortan # haligne gast f$ste on innan, # and us fultum sile, *$t we moton wyrcan # willan *inne and *e bet$can, # tyreadig cyningc, sawle ure # on *ines silfes hand. Et dimitte nobis debita nostra. Forgif us ure synna, # *$t us ne scamige eft, drihten ure, # *onne *u on dome sitst and ealle men # up arisa=% *e fram wife and fram were # wurdon ac$nned. Beo= *a gebrosnodon # ban mid *am fl$sce ealle ansunde # eft geworden; *ar we swutollice # si==an oncnawa= eal *$t we geworhton # on worldrice, betere and wyrse, # *ar beo= buta geara. Ne magon we hit na dyrnan, # for =am *e hit drihten wat, and *ar gewitnesse beo= # wuldormicele, heofonwaru and eor=waru, # helwaru *ridde. *onne bi=% egsa # geond ealle world, *ar man us tyhha= on d$g # twegen eardas, drihtenes are # o==e deofles *eowet, swa hwa=er we geearnia= # her on life, *a hwile *e ure mihta # m$ste w$ron. Sicut et dimittimus debitoribus nostris. Ac *onne us alyse=% # lifigende god sawle ure, # swa we her forgifa=% earmon mannum # *e wi= us agilt. Et ne nos inducas in temtationem. And na us *u ne l$t # la=e beswican on costunga, # cwellan and b$rnan sawla ure, # *eah we sinna fela didon forure disige # d$ges and nihtes, idele spr$ce # and unrihte weorc, *ine bodu br$con. # We *e bidda= nu, $lmihtig god, # are and gifnesse%; ne l$t swa heanlice # *in handgeweorc on ended$ge # eal forwur=an, Set libera nos a malo. ac alys us of yfele. # Ealle we be*urfon godes gifnesse; # we agylt habba= and swi=e gesingod. # We =e, so=f$stan god, heria= and lofia=, # swa *u, h$lend, eart cynebearn gecydd # cwycum and deadum, $*ele and ece # ofer ealle *ingc. *u miht on anre hand # ea=e befealdan ealne middaneard. # Swilc is m$re cyningc. Amen. Sy swa *u silf wilt, # so=f$st dema; we *e, engla god, # ealle heria=, swa *u eart gewur=od # a on worlda for=. Sy *e wuldor and lof # wide geopenod geond ealle *eoda, # *anc and wylla, m$gen and mildse # and ealles modes lufu, so=f$stra sib, # and =ines sylfes dom worulde gewlitegod, # swa =u wealdan miht eall eor=an m$gen # and uplyfte, wind and wolcna. # Wealdest eall on riht. *u eart frofra f$der # and feorhhyrde, lifes latteow, # leohtes wealdend, asyndrod fram synnum, # swa =in sunu m$re *urh cl$ne gecynd, # cyning ofer ealle, beald gebletsod, # boca lareow, heah higefrofer% # and halig gast. Swa w$s on fruman # frea mancynnes ealre worulde # wlite and frofer%, cl$ne and cr$ftig. # *u gecyddest *$t *a =u, ece god, # ana gewrohtest *urh halige miht # heofonas and eor=an, eardas and uplyft # and ealle *ing. *u settest on foldan # swy=e feala cynna and tosyndrodost hig # sy==on on m$nego; *u gewrohtest, ece god, # ealle gesceafta on syx dagum, # and on *one seofo=an *u gerestest. *a w$s gefor=ad # *in f$gere weorc, and *u sunnand$g # sylf halgodest and gem$rsodest hine # manegum to helpe. *one heahan d$g # healda= and freo=ia* ealle *a =e cunnon # cristene *eawas, halige% heortlufan # and =$s hehstan gebod; on drihtnes namon # se d$g is gewur=od. And nu and symble # *ine so=an weorc and =in mycele miht # manegum swytela=, swa *ine cr$ftas heo # cy=a* wide ofer ealle woruld; # ece stande* godes handgeweorc, # growe= swa =u hete. Ealle *e heria= # halige dreamas cl$nre stefne # and cristene bec, eall middaneard, # and we men cwe*a= on grunde her: # "Gode lof and =anc, ece willa, # and =in agen dom!" And on worulda woruld # wuna= and rixa= cyning innan wuldre # and his *a gecorenan, heah*rymnesse # haliges gastes, wlitige englas # and wuldorgyfe, so=e sibbe, # sawla *ancung, modes miltse. # *$r is seo m$ste lufu; haligdomes # heofonas syndon *urh *ine ecan word # $ghw$r fulle, swa syndon *ine mihta # ofer middangeard swutele and gesyne, # *$t =u hy sylf worhtest. We *$t so=lice # secga= ealle: *urh cl$ne gecynd # *u eart cyning on riht, cl$ne and cr$ftig. # *u gecyddest *$t *a =u, mihtig god, # man geworhtest and him on dydest # oru= and sawul, sealdest word and gewitt # and w$stma gecynd, cyddest *ine cr$ftas. # Swylc is Cristes miht! F$der manncynnes, # frofres ic *e bidde, halig drihten, # *u =e on heofonum eart. *$t sy gehalgod, # hygecr$ftum f$st, *in nama nu =a, # neriende Crist, in urum ferh=locan # f$ste gesta=elod. Cume nu to mannum, # mihta wealdend, *in rice to us, # rihtwis dema, and =in geleafa # in lifd$ge on urum mode # m$re *urhwunige. And *in willa mid us # weor=e gel$sted on eardunge # eor=an rices, swa hluttor is # in heofonwuldre, wynnum gewlitegod # a to worulde for=. Syle us nu to d$ge, # drihten gumena, heofena heahcyning, # hlaf urne, *one =u onsendest # sawlum to h$le on middaneard # manna cynnes; *$t is se cl$na # Crist, drihten god. Forgyf us, gumena weard, # gyltas and synna, and ure leahtras alet, # lices wunda and mand$da, # swa we mildum wi= =e, $lmihtigum gode, # oft abylgea=%, swa swa we forl$ta= # leahtras on eor*an *am *e wi= us # oft agylta=, and him womd$de # witan ne *enca=% for earnunge # ecan lifes. Ne l$d *u us to wite # in wean sorge ne in costunge, # Crist nerigende, *y l$s we arlease # ealra *inra mildsa *urh feondscipe # fremde weor=an. And wi= yfele gefreo # us eac nu =a feonda gehwylces; # we in ferh=locan, *eoden engla, # =anc and wuldor, so= sigedrihten, # secga= georne, *$s =e *u us milde # mihtum alysdest fram h$ftnyde # hellewites. Weor=e *$t. # $lmihtig f$der # up on rodore, *e =a sciran gesceaft # sceope and worhtest and eor=an wang # ealne gesettest, ic *e ecne god # $nne gecenne, lustum gelyfe. # *u eart lifes frea, engla ordfruma, # eor=an wealdend, and =u garsecges # grundas geworhtest, and *u% =a% menegu% canst # m$rra tungla. Ic on sunu *inne # so=ne gelyfe, h$lendne cyning, # hider asendne of =am uplican # engla rice, *one Gabriel, # godes $rendraca, sanctan Marian # sylfre gebodode. Ides unm$ne, # heo *$t $rende onfeng freolice, # and =e f$der sylfne under breostcofan # bearn acende. N$s =$r gefremmed # firen $t giftum, ac *$r halig gast # handgyft sealde, *$re f$mnan bosm # fylde mid blisse, and heo cu=lice # cende swa m$rne eor=buendum # engla scyppend, se to frofre gewear= # foldbuendum, and ymbe Bethleem # bodedan englas *$t acenned w$s # Crist on eor=an. =a se pontisca # Pilatus weold under Romwarum # rices and doma, *a se deora frea # dea= *rowade, on gealgan stah, # gumena drihten, *one geomormod # Iosep byrigde, and he of helle # hu=e gefette, of *am suslhofe, # sawla manega, het =a uplicne # e*el secan. *$s *y =riddan d$ge # *eoda wealdend aras, rices frea, # recene% of moldan, and he XL daga # folgeras sine runum arette, # and =a his rice began, *one uplican # e=el secan, cw$= *$t he nolde # n$nne forl$tan *e him for= ofer *$t # fylian wolde and mid f$stum sefan # freode gel$stan. Ic haligne gast hihte beluce, emne swa ecne # swa is a=or gecweden, f$der o==e freobearn, # folca gereordum. Ne synd *$t *reo godas, # *riwa genemned, ac is an god, # se =e ealle hafa= *a *ry naman # *inga gerynum, so= and sigef$st # ofer side gesceaft, wereda wuldorgyfa, # wlanc and ece. Eac ic gelyfe # *$t syn leofe gode *e *urh $nne ge*anc # ealdor heria=, heofona heahcyning # her for life, and ic gem$nscipe # m$rne getreowe *inra haligra # her for life. Lisse ic gelyfe # leahtra gehwylces, and ic *one $rest # ealra getreowe, fl$sces on foldan # on *a forhtan tid, *$r =u ece lif # eallum d$lest%, swa her manna gehwylc # metode gecwema=. Word *u min onfoh, # wuldres ealdor, and mid earum gehyr, # ece drihten. Ongyt mine clypunga # cu=um gereorde, beheald min gebed # holdum mode; *u eart min cyning # and eac ece god. For=on ic to =e, # ece drihten, so=um gebidde, # and =u symble gehyr morgena gehwylce # mine stefne. Ic *e $t stande # $r on morgen and =e sylfne geseo; # for=on ic to so=e wat *$t =u unriht ne wilt # $nig, drihten. Do, drihten, cyng # d$dum halne, and us eac gehyr # holdum mode, swylce we =e daga, # drihten, cigen. Do me wegas *ine # wise, drihten, and me =inra stiga # stapas% eac gel$r. Gerece me on r$de # and me ricene gel$r, *$t ic on *inre so=f$stnysse # simble lyfige. Wes =u gemyndig # miltsa *inra, *e =u, drihten, dydest # sy==an dagas w$ron, and =u wislice # *as woruld gesettest. Ne gemynega *u me # minra fyrena gramra to georne, # *e ic geong dyde and me uncu=e # $ghw$r w$ron; for =inre *$re myclan # mildheortnysse weor= gemyndig min, # mihtig drihten. Hal do *in folc, # halig drihten, and =in yrfe% eac # eal gebletsa; rece *u heo swylce # and on riht ahefe, *$t hi on worulde # wynnum% lifigen. Wese *in mildheortnys, # mihtig drihten, wel ofer us, # swa we wena= on =e. Dem, drihten, nu # *a me deredon $r, afeoht swylce # *a me fuhtan to. Gegrip gar and scyld, # and me georne gestand on fultume # wi= feonda gryre. Heald me herew$pnum # wi= unholdum and wige beluc # wra=um feondum *e min ehtend # ealle syndon; s$ge *onne sy==an # sawle minre *$t =u hire on h$le # hold gestode. Ic nu m$gene cwe=e: # "Miltsa me, drihten, h$l mine sawle, # for=on me hreowe= nu *$t ic firene on =e # fremede geneahhige." Aris, drihten, nu # and us ricene do f$lne fultum, # and us $t feondum ahrede, for=on we naman *inne # nyde lufia=. Mildsa me, mihtig drihten, # swa =u manegum dydest, $fter =inre *$re mycelan # mildheortnysse. Awend *ine ansyne # a fram minum fr$cnum fyrenum, # and nu for= heonon eall min unriht adw$sc # $ghw$r symle. Syle me, halig god, # heortan cl$ne, and rihtne gast, # god, geniwa on minre gehigde # huru, min% drihten. Ne awyrp *u me, # wuldres ealdor, fram =inre ansyne # $fre to feore, ne huru on weg aber # *one halgan gast, *$the me f$ringa # fremde wyr=e. Syle me *inre h$lu # holde blisse, and me ealdorlice # $*ele gaste on =inne% willan getryme, # weroda drihten. On *inum *am halgan naman, # gedo me halne, god; alys me fram la=um # *urh *inleofe m$gen. Ahrede me, halig god, # hefiges ni=es feonda minra, # *e me feohta= to; alys me fram la=um # *e me lungre% on risan willa=, # nym*e *u me r$d gife. Genere me fram ni=e # nahtfremmendra *e her unrihtes # ealle wyrcea=, and me wi= blodhreowes weres # bealuwe geh$le. Swa ic naman *inum # neode singe, *$t ic% min gehat # her agylde of d$ge on d$g, # swa hit gedefe wese. Gehyr us, h$lend god, # *u eart hiht ealra *e on =isse eor=an # utan syndon o==e feor on s$ # foldum wunia=. Wes, drihten god, # deore fultum; beheald, drihten, me, # and me hra=e sy==an gefultuma # $t feorh*earfe. Sy min mu= and min mod # m$gne gefylled, *$t ic *in lof m$ge # lustum singan and wuldor =in # wide m$rsian and =e ealne d$g # $ghw$r herian. Gehweorf us, m$gna god, # and us milde $teow *inne andwlitan; # ealle we beo= hale. Gehweorf us hra=e, # h$lend drihten, and =in yrre fram us # eac oncyrre. Ic me to =e, # ece drihten, mid modgehygde # m$gne clypode, and min gebed # morgena gehwylce fore sylfne =e # so=f$st becume. Gehweorf us hw$thwygu, # halig drihten; wes =inum scealcum # wel ea=bene. Geseoh *ine scealcas # sw$sum eagum, and on *in agen weorc, # ece drihten, and heora bearn gerece # bli=um mode. Wese us beorhtnys ofer # bli=an drihtnes, ures *$s godan godes # georne ofer ealle; gerece ure handgeweorc # heah ofer usic. *u min gebed, # m$re drihten, gehyr, heofones% weard, # and gehlyde min to =e becume, # *eoda reccend. Bletsa, mine sawle, # bli=e drihten, and eall min inneran # his *one ecan naman. Bletsige, mine sawle, # bealde drihten, ne wilt =u ofergeotul # $fre weor=an ealra goda # *e he =e $r dyde. He *inum mand$dum # miltsade eallum and =ine adle # ealle geh$lde. Se alysde *in lif # leof of forwyrde, fylde *inne willan # f$gere mid gode. He =e gesigef$ste # so=re mildse and =e mildheorte # mode getrymede; eart =u edniwe # earne gelicost on geogu=e nu # gleaw geworden. Leofa= sawul min # and =e lustum here=, and me *ine domas # d$dum fultumia=. Ic gedwelede # swa *$t dysige sceap, *$t =e forwur=an # wolde huru; la, sec *inne esne # elne, drihten, for=on ic =inra beboda ne forgeat # beorhtra $fre. Sy =e on =inum m$gne sib # m$st and fyrmest, and on *inum torrum wese # tidum genihtsum. Genere me wi= ni*e # on naman *inum, fram yfelum men, # ece drihten. Sy on =inre gesih=e # mines sylfes gebed full ricene gereht, # swa recels bi=, *onne hit gifre # gleda b$rna=. Wuton wuldrian # weorada dryhten halgan hlio=orcwidum, # hiofenrices weard, lufian liofwendum, # lif-s agend, and him simle sio # sigef-st wuldor uppe mid $nglum%, # and on eor=an sibb gumena gehwilcum # goodes willan. We =e heria= # halgum stefnum and *e bl$tsia=, # bilewit% f-der, and =e *ancia=, # *ioda walden, =ines weor=lican # wuldordreames and =inra% miclan # m$gena gerena, =e =u, god dryhten, # gastes m$htum hafest on gewealdum # hiofen and eor=an, an ece f-der, # $lmehtig god. =u eart cyninga cyningc # cwicera gehwilces, =u eart sigefest sunu # and so= h-lend ofer ealle gesc-ft # angla and manna. =u, dryhten god, # on dreamum wunast on =$re upplican # $=elan ceastre, frea folca gehw$s, # swa =u $t fruman w$re efeneadig bearn # agenum f$der. =u eart heofenlic lioht # and =$t halige lamb, =e =u% manscilde # middangeardes for *inre arf-stness # ealle towurpe, fiond gefl$mdest, # follc generedes, blode gebohtest # bearn Israela%, =a =u ahofe # =urh =$t halige triow =inre =rowunga # =riostre senna, *$t =u on h$ahsetle # heafena rices sitest sigehr$mig # on =a swi=ran hand =inum godf$der, # gasta gemyndig. Mildsa nu, meahtig, # manna cynne, and of leahtrum ales # =ine =a liofan gesc-ft, and us hale gedo, # hele=a sceppend, ni=a nergend, # for =ines naman are. =u eart so=lice # simle halig, and =u eart ana # $ce dryhten, and =u ana bist # eallra dema cwucra ge deadra, # Crist nergende%, for=an =u on =rymme ricsast # and on =rinesse and on annesse, # ealles waldend, hiofena heahcyninc, # haliges gastes fegere gefelled # in f$der wuldre. Dauid w$s haten # diormod h$l=, Israela br-ga, # $=el$ and rice, cyninga cynost, # Criste liofost. W$s he under hiofenum # hearpera m$rost =ara we an folcum # gefrigen h$bben. Sangere he w$s so=f$stest, # swi=e ge=ancol to =ingienne # *iodum sinum wi= *ane mildostan # manna sceppend. W$s se dryhtnes =iowa # Dauid $t wige so= sigecempa, # searocyne man, casere cr$ftig, # *onne cumbulgebrec on gewinndagum # weor=an scoldan. Hw-=ere him geiode, # swa ful oft gede= *$tte godferhte # gylt gefr$mma= *urh lichaman # lene ge=ohtas. Gelamp *$t him mon ansende # saula neriend, witgan mid wordum, # weorada dominus, and secgan het, # selfum gecy=an ymb his womdeda # waldendes doom, *$t se fruma w$re # his feores sceldig, for =am *e he Uriam het # aldre beneman, fromne ferdrinc # fere beserode, and him Bezabe # brohte to wife for gitsunga, # *e he godes eorre *urh his selfes weorc # sona anfunde. Him =a =ingode # *ioda aldor, Dauid georne, # and to dryhtne geb$d, and his synna hord # selfa ontende, gyltas georne # gode andhette, weoruda dryhtne, # and =us wordum sp$c: "Miltsa =u me, meahta walden, # nu =u wast manna ge=ohtas, help =u, h$lend min, # handgeweorces *ines anes, # $lmehtig god, efter *inre =$re% miclan # mildhiortnesse%. Ond eac efter menio # miltsa =inra, dryhten weoruda, # adilga min unriht to forgefenesse # gaste minum. A=weargefenesse # gastesaulum. A=weah me of sennum, # saule fra wammum, gasta sceppend, # geltas geclansa, *a =e ic on aldre # $fre gefremede =urh lichaman # le=re ge=ohtas. For=an ic unriht min # eal oncnawe%, and eac synna gehw$r # selfum $t eagan, firendeda ge=rec # beforan stande=, scelda scina=; # forgef me, sceppen min, lifes liohtfruma, # =inre lufan blisse. Nu ic anum =e # oft syngode, and yfela feola # eac gefr$mede, gelta gramhegdig, # ic =e, gasta breogo, helende Crist, # helpe bidde, =$t me forgefene # gastes wunde an for=gesceaft # feran mote, *y =ine wordcwidas # weor=an gefelde, =$t =u ne wilnast # weora $niges dea=; ac =u synfulle # simle l$rdes =$t hio cerrende # Criste herdon and hiom lif mid =e # langsum begeton, swilce =u $t dome, # dryhten, oferswi=dest% ealra synna cynn, # saula neriend. Ic on unrihtum # eac =an in synnum geeacnod w$s. # =u =$t ana wast, m$htig dryhten, # hu me modor geb$r in scame and in sceldum; # forgef me, sceppend min, =$t ic fram =$m synnum # selfa gecerre, *a =e% mine $ldran # $r geworhtan and ic selfa eac # sio==an beeode. Ac =u, selua god, # so= an lufast; *y ic =e mid benum # biddan wille lifes and lisse, # liohtes aldor, for=an =u me uncu=e # eac =an derne *inre snetera hord # selfa ontendes. =u me, meahtig god, # milde and bli=e *urh ysopon # ealne ahluttra, *onne ic gecl$nsod # Criste hero, and eac ofer snawe # self scinende *inre sibbe lufan # sona gemete. Ontyn nu, elmehtig, # earna hleo=or, *$t min gehernes # hehtful weor=e on gefean bli=se # for=weard to =e; =anne bio= on wenne, # waldend, simle *a gebrocenan ban, # bilwit dominus, =a *e on h$n=um $r # hwile w$ron. Ahwerf nu fram synnum, # saula neriend, and fram misdedum # minra gylta *ine ansione, # $lmeahtig god, and =urh miltsunga # meahta *inra =u unriht min # eall adilga. $c =u, dryhten Crist, # cl-ne hiortan in me, mehtig god, # modswi=ne ge=anc to =olienne # =inne willan and to healdenne # halige domas, and =u rihtne gast, # rodera waldend, in fer=e minum # feste geniowa. Ne aweorp =u me, # weoruda dryhten, fram ansione # ealra *inra miltsa, ne =ane godan fram me # gast haligne aferre, domine, # frea $lmeahtig, *inra% arna me # eal ne bescerwe. S$le nu bli=se me, # bilewit dominus, *inre h$lo heht, # helm alwihta, and me, lifgende # liohtes hiorde, gaste =ine, # god selfa, getreme, =$t ic aldorlice # a for= sio==an to =inum willan # weor=an mote. Simle ic =ine weogas # wanhogan l$rde, =$t hio arlease # eft gecerdan to hiora selfra # saula hiorde, god selfa,to =e # gastes mundberd =urh sibbe lufan # seocan scoldan. Befreo me an fer=e, # f$der mancynnes, fram blodgete # and bealani=um, god lifigende, # gylta geclansa, helo and helpend, # hiofenrices weard; =anne tunge min # triowfest blissa= for =ines selfes # so=festnesse. Ontyn nu, waldend god, # weoloras mine; swa min mu= sio==an # m$hte =ine and lof georne # liodum to bli=se, so= sigedryhten, # secgende% w$s. Ic =e onsegednesse # sona brohte, weoruda dryhtne, # =er =u wolde swa, =a =u *$t ne lufedest, # lifes bretta, =$t ic =e bernelac # brengan% moste deadra neata, # dryhtne to willan. Ac =e micle ma, # mehtig dryhten, lifiende Crist, # liicwer=e bi= se gehnysta gast, # hiorte geclansod and geeadmeded # inge*ancum; =a =u, $lm$htig, # $fre ne $west. Gedoo nu fr$msume # frofre =ine to =inum godan # gastes willan, =$tte Sione dun # sigefest weor=e, and weallas Sion # wynf-ste getremed, Hierusolim-, # god lifiende. Swa *u, frea meahtig, # anfehst si*=an liofwende lac # lioda *inra, h$lend manna; # hio =$t halige cealf on wigbed *in # willum asetta=, liohtes aldor. # Forgef me, lifigende meotod mancynnes, # m$htig dominus, =$t =a sorhfullan # saule wunde, *a =e ic on $lde # uel% on gioge=e in fl$schaman # gefr-med h$bbe leahtra hegeleasra, # mid lufan *inre gast$ forgeofene # glidan% mote." Sw$ *ingode # *iode aldor, Dauid to dryhtne, # deda gemyndig, *$t hine m-htig god # mannum to frofre =$s cynedomes, # Crist neriende, waldende god, # weor=ne munde. For=on he gebette # balani=a hord mid ea=mede # inge*ance, =a =e he on fer=e # gefr-med h$fde, gastes wunde. # Forgef us, god m$ahtig, *$t we synna hord # simle oferwinnan and us geearnian # $ce dreamas an lifigendra # landes wenne. #Amen. Wuldor sy =e and wur=mynt, # wereda drihten, f$der on foldan, # f$gere gem$ne, mid sylfan sunu # and so=um gaste. #Amen. $la, drihten leof! # $la, dema god! Geara me, # ece waldend. Ic wat mine saule # synnum forwundod; geh$l *u hy, # heofena drihten, and gelacna *u hy, # lifes ealdor, for*an =u e=est miht # ealra l$ca =$ra *e gewurde # side o==e wyde. $la, frea beorhta, # folkes scippend! Gemilsa *yn mod # me to gode, sile *yne are # *ynum% earminge. Se by= earming # *e on eor=an her d$iges and nihtes # deofle campa= and hys willan wyrc=; # wa him *$re mirig=e, *onne he =a handlean # hafa= and sceawa=, bute he *$s yfeles # $r geswyce. Se by= eadig, # se *e on eor=an her d$iges and nyhtes # drihtne hyr$= and a hys willan wyrc=; # wel hym *$s geweorkes, =onne he =a handlean # hafa= and sceawa=, gyf he ealteawne # ende gedreoge=. $la, leohtes leoht! # $la, lyfes wynn! Geti*a me, # tireadig kyning, *onne ic minre sawle # swegles bydde, ece are. # *u eart ea=e god, h$fst and waldest # ana ofer ealle # eor=an and heofonas syddra gesceafta. # =u eart so= meotod, ana ofer ealle # eor=bugende, swilce on heofonum up # *u eart h$lend god. Ne m$g *e aherian # h$le=a $nig; *eh us gesomnie # geond sidne grund, men ofer moldan, # geond ealne middaneard, ne mage we n$fre as$cgan, # ne *$t so=e witan, hu *u $=ele eart, # ece drihten. Ne *eah engla werod # up on heofenum snotra tosomne # s$cgan ongunnon, ne magon hy n$fre areccean, # ne *$t gerim wytan, hu *u m$re eart, # mihtig drihten. Ac is wunder mycel, # wealdend engla, gif *u hit sylfa wast, # sigores ealdor, hu *u m$re eart, # mihtig and m$genstrang, ealra kyninga kyning, # Crist lifiende%, ealra worulda scippend, # wealdend engla, ealra duge*a dugu=, # drihten h$lend. =u eart se $=ela # *e on $rdagum ealra femnena wyn # f$gere akende on Bethleem =$re byrig # beornum to frofre, eallum to are # ylda bearnum, *am *e gelyfa= # on lyfiendne god and on *$t ece leoht # uppe on roderum. =yn m$gen ys swa m$re, # mihtig drihten, swa *$t $nig ne wat # eor=buende *a deopnesse # drihtnes mihta, ne *$t $nig ne wat # engla hades *a heahnisse # heofena kyninges. Ic *e andette, # $lmihtig god, *$t ic gelyfe on *e, # leofa h$lend, *$t *u eart se miccla # and se m$genstranga and se eadmoda # ealra goda and se ece kyning # ealra gesceafta, and ic eom se litla for *e # and se ly=ra man, se her syngige # swi=e genehhe, d$ges and nihtes # do, swa ic ne sceolde, hwile mid weorce, # hwile mid worde, hwile mid ge*ohte, # *earle scyldi, inwitni=as # oft and gelome. Ac ic *e halsige nu, # heofena drihten, and gebidde me to *e, # bearna selost, *$t =u gemilsige me, # mihtig drihten, heofena heahkyning # and se halga gast, and gefylste me, # f$der $lmihtig, *$t ic *inne willan # gewyrcean m$ge, $r ic of *ysum l$nan% # lyfe gehweorfe. Ne forweorn *u me, # wuldres drihten, ac gety*a me, # tyreadig kyning, l$t memid englum # up si=ian, sittan on swegle, # herian heofonas god # haligum reordea butan ende. # Amen. Ic eom halgungboc; # healde hine dryhten *e me f$gere *us # fr$tewum belegde. *ure= to *ance # *us het me wyrcean, to loue and to wur=e, # *am *e leoht gesceop. Gemyndi is he # mihta gehwylcre *$s *e he on foldan # gefremian m$g, and him ge*ancie # *eoda waldend *$s *e he on gemynde # madma manega wyle gemearcian # metode to lace; and he sceal -ce lean # ealle findan *$s *e he on foldan # frema*to ryhte. *us me gesette # sanctus et iustus beorn boca gleaw, # bonus auctor, Ealdelm, $*ele sceop, # etiam fuit ipselos on $=ele% # Angolsexna, byscop on Bretene. # Biblos ic nu sceal, ponus et pondus # pleno cum sensu, geonges geano=e # geomres iamiamgue, secgan so=, nalles leas, # *$t him symle w$s euthenia # oftor on fylste, $ne on e=le # ec =on =e se is yfel on ges$d. # Etiam nusguam ne sceal% ladigan # labor guem tenet encratea, # ac he ealneg% sceal boethia # biddan georne *urh his modes gemind # micro in cosmo, *$t him drihten gyfe # dinams on eor=an, fortis factor, # *$t he for= simle W$s on ealddagum # Israheala folc *urh Moysen, # m$rne lareow, anlyht and gelared, # swa hine lifes frea, heofna heahcyning, # her on life *urh his sylfes word # sette for leodum, rincum to r$de, # and him runa gescead sylfum as$de, # hu he *one so*an weg leofum leodscipe # l$ran sceolde%. *a se leoda fruma # larum fyligde heofena heahcyninges, # and *a h$le* samod, swa hie on leodscipe # l$rede w$ron; gyf hie wancule # weorc% ongunnon, heom *$s of heofonum # hearm to leane asende sigora god, # and hie sona to him fry*a wilnodan # and *$r fundon ra*e, gif hie leohtras heora # letan gewyrpan. Feala is m$gena # *e sio m$re *eod on *am herescype # heold and worhte, *endan hie lifes frean # lufian woldon; ac him se ende wear= # earm and *realic%, *a hie besyredon # sylfne dryhten, on beam setton # and to byrgenne gedemdon; # he *$r bedigled w$s, and *y *ryddan d$ge # *eodum $tywed. We *$t gehyrdon # h$le*a m$nige on bocstafum # breman and writan, *$t hie f$stenu # feower heoldon and *onne offredan # unm$ne neat, *$t is lamb o**e styrc, # leofum to tacne *e for worulde% w$s # womma bed$led. Ac arisan ongan # rices ealdor of byrgenne, # bl$da gefylled, and mid heofenwarum # ham gesohte, eard mid englum, # and us eallum *one hyht and gehate=, # gyf we his willa* *urh rihtne sefan # r$dum fyligan. Na *$r in cume= # atele gefylled, womme% gewesed, # ac scal on wyrd sceacan. Nu we herian sceolan # her for life deorne d$dfruman, # and him geara gerim $lmesd$dum # ure gefyllan, and on f$stenum, # swa se froda iu Moyses m$lde, # and we *a mearce sceolan heoldan higef$ste # mid Anglum, swa hie gebrefde us # beorn on Rome, Gregorius, # gumena papa. We% *$t forme sceolan # f$sten heowan on *$re $restan # wucan% lengtenes, on *am mon*e # *e man Martius geond Romwara # rice nemne=%, and *$r twelfe sceolan # torhtum dihte runa ger$dan # in *$s rican hofe, heofona heahcyninges, # herian mid sange, wlancne weor*ian # wuldres bryttan. Ofer *a Eastertid # o*er f$sten ys to bremenne # Brytena leodum mid gelicum lofe, # *e gelesen hafa= on *$re% wucan # *e $fter cume=% *am sunnand$ge # *e geond sidne wang Pentecostenes d$g # preostas nemna=, on *am mon*e, # *$s *e me *ince=, *e man Iunius # gearum nemde. =onne is *$t *rydde # *inga gehwelces f$sten on foldan # fyra bearnum dihte gelicum # on *am deoran hofe to brymenne # beorhtum sange on *$re wucan # *e $rur by= emnihtes d$ge # $lda beornum, on *am mon*e, # mine gefr$ge, *e man September # genemne=. We *$t feor*e sceolen # f$sten% gel$stan on *$re% wucan # *e bi= $rur full dryhtnes gebyrde, # and we mid deornum scylan wordum and weorcum # wuldres cyninge in *a ylcan tid # eallum gemynde *eodne deman # *inga gehwylces, efne swa swa $rran, # and *one arwesan leofne leoda frean # lifes biddan. On *issum f$stenum # is se feor*a d$g and sixta samod # seofo*a% getinge to gel$stanne # lifes ealdre and to bremenne # boca gerynum emb *a nigo*an tyd; # nan is on eor*an, butan hine unh$l # an ge*reatige, *e mot, h$t, o**e w$t # $rur *ingan, *$s *e us boca dom # *eodlic deme=. Gif *e *onne secgan # su*an cymene bryttan% Franca, # *$t *u gebann sceole her on eor*an # $nig healdan, *$s *e Moyses iu% # m$lde to leodum, na *u *$s andfeng # $fre gewyr*e, ac *u *$t sylfe% heald # *$t *e su*an com from Romana # rices% hyrde, Gregori$, # gumena papa. *us he gesette # sylf ond dyhte *a *enunga, # *eodlareow, f$stentida; # we *am for* nu gyt geond Engla land # estum filia=%. Swa he $t *$m setle # sylfa gedemde, sancte Petres # preostas sy**an lange lifes tyd # leordun *$t sylfe, *$t *u o*rum ne scealt # $fre filian. Eac we feowertig daga # f$sten healden $r *$m $riste # ures dryhtnes, *$t nu lengtentid # leoda nemna=, and hit $rest ongan # eorl se goda, m$re Moyses, # $r he on munt styge; he *$t f$sten heold # feowertig daga and nyhta samod, # swa he nahtes anbat% $r he *a deoran $ # dryhtnes anfenge. Him *$r gesealde # sylfe dryhten bremne boca cr$ft, # b$le behl$ned, of his haligan # handa gescrifene, het hine leodum *one # leoran and t$can elda or*ancum # eallum to tacne, *$t we mid f$stene magon # freode gewinnan and *a deopan # dryhtnes gerynu, *a *e leoran% sceolan # leoda gehwylce, gif us *$re dugu*e hw$t # dryhten sylle=. Eft Helias, # eorl se m$ra, him on westene # wiste ge*igede, *$r him symbelbread # somod mid w$tere dryhtnes engla sum # dihte togeanes, and se gestrangud wear= # sty*um gyfle to gef$stenne # feowertig daga and nihta samod, # swa he nahtes anbat $r he on Horeb dun # hali ferde. Uton *$t gerine # rihte gehicgan, *$t se m$ra *egen% # mihta ne h$fde to astigenne # st$ppon on ypplen $r him *$t symbel wear* # seald fram engle. We sint on westene # wuldres blisse on *$m $nete # ealra gefeana; nu is helpes tid, # halig dryhten, hu we munt *inne # m$rne gestygan. Sint for englas geteald # eor*bugendum *a *e dryhtnes word # d$dum l$ra=. We *a andlifene # ofstum *ycgen and *one deoran wist, # dryhtnes lare; uton f$stan% swa # fyrene d$dum on forh$fenesse # her for life, *$t we *$s muntes m$gen # m$r*a gestigan swa se ealda dyde% # Elias iu. Is to hicganne # hu se halga gewat of *issum wangstede # wuldres neosian; hine fyren scryd # feower m$rum wlangum wicgum # on weg ferede on neorxnawong, # *$r us nergend Crist gehaten hafa= # ham mid blisse, gif we *$t f$sten her # fyrena gel$sta= and *one uplican # $*el seca=. Nu w$s $t nehstan # *$t us nergend Crist, halig heofenes weord, # heolp and l$rde. He hine dyppan let # deorum *weale, fulwihtes b$=e%, # fyrena bed$led, and he feowertig daga # firsude% mettas%, eac nihta swa feala # nanuht gyltig, leodum to lare, # *$t hie on lengten sceolan efen feowertig daga # f$sten hewan. Hine costude *$r # Cristes gewinna on *$m $nete # eald and fr$te, geseah m$rne frean # mannum gelicne and *a wenan ongann, # wommes gemyndig, *$t he str$la his # stellan mihte on *am lichoman; # n$s *$s leahtra nan, ac on hinder gewat # hearmes brytta, and *$r englas hyra # ealdor sohtan. Higesynnig man, # gyf *e susla weard costian durre, # *onne he Crist dyde, wereda wulderfrean, # womma leasne, ne m$g he *$s inne # ahw$t scotian gif he myrcels% n$f* # manes $t egum, ac he on hinder scri*, # and *e halig englas $rf$ste # $ghw$r helpa=, gif *u dryhtnes her # d$dum fylgest. H$bbe we nu gemearcod # hu *a m$ran iu feowertig daga # f$sten hewdon, and we bebeoda= # *urh beorn godes *$t manna gehwilc # *e for moldan wuna= $r *am $reste # ures dryhtnes efen feowertig daga # f$sten hewe o* *a nigo*an tid, # and he na bruce fl$sces o**e fyrna, # *$ l$s *e he fah wese%. Sceolan sacerdas # singan m$ssan, d$ghwamlice # dryhten biddan on *am f$stenne # *$t he freond wese folce gynd foldan, # and *a fyrna sceolan *am sacerdan # secgan gehwilce and *a dymnissa% # d$dum betan wordes and weorces, # wuldres ealdor *urh $lmesd$de # eall gegladian. *onne is *earf micel # *eoda m$nium *$t *a sacerdos # sylfe% ne gyltan, ne on leahtrum hiora # ligegen to f$ste. Hwa m$g *yngian # *reale hwilcum wi* his arwesan, # gyf he him $rur h$f= bitere onbolgen, # and *$s bote ne de=, ac *a $bylig*e # ealdere wrohte, d$ghwamlice% # d$dum niwa=? Gyf se sacerd hine # sylfne% ne cunne *urh dryhtnes ege # duge*um healdan, nu *a, folces mann, # fyrna ne% gyme *e gehalgod% mann # her gefremme, ac *u lare scealt # lustum fremman% ryhthicgennde # *e he to r$de% t$ch=, drince he him *$t drofe # o==e *$t d$ghluttre w$ter of wege, # *$t is wuldres lare. Ac ic secgan m$g, # sorgum hremig, hu *a sacerdas # sace niwia=, d$ghwamlice # dryhten gremia= and mid $feste% # $lcne forl$da= *e him fylian wyle # folces manna. sona hie on mergan # m$ssan synga= and for*egide, # *urste geb$ded, $fter t$ppere # teo* geond str$ta. Hw$t! Hi leaslice # leogan ongynna= and *one t$ppere # tyhta* gelome, secga* *$t he synleas # syllan mote ostran to $te # and $*ele wyn emb morgentyd, # *$s% *e me *inge=% *$t hund and wulf # healda= *a ilcan wisan on worulde # and ne wiglia= hw$ne% hie to mose fon, # m$=a bed$led. Hi *onne sittende # sadian aginna=, sinne% sema=, # sylla= gelome, cwe=a=% goddlife # gumena gehwilcum *$t wines dreng # welhwa mote, si**an he m$ssan hafa=, # me*ig *icgan, etan ostran eac # and o*erne fisc of flode # Nu scylun hergan # hefaenricaes uard, metud$s maecti # end his modgidanc, uerc uuldurfadur, # sue he uundra gihuaes, eci dryctin, # or astelid$. He aerist scop # aelda barnum heben til hrofe, # haleg scepen; tha middungeard # moncynn$s uard, eci dryctin, # $fter tiad$ firum foldu, # frea allmectig. Nu sculon herigean # heofonrices weard, meotodes meahte # and his modge*anc, weorc wuldorf$der, # swa he wundra gehw$s, ece drihten, # or onstealde. He $rest sceop # eor=an bearnum heofon to hrofe, # halig scyppend; *a middangeard # moncynnes weard, ece drihten, # $fter teode firum foldan, # frea $lmihtig. Fore thaem% neidfaerae # naenig uuiurthit thoncsnotturra, # than him tharf sie to ymbhycggannae # aer his hiniongae huaet his gastae # godaes aeththa yflaes aefter deothdaege # doemid uueorthae. Fore =aem nedfere # nenig wior=e= =onosnottorra # =on him =earf riae to ymbhycgenne # aer his hinionge hwet his gast- # godes o==e yfles ester dea=dege # doemed wior=e. For *am nedfere # n$ni wyr*e* *ances snotera, # *onne him *earf sy to gehicgenne # $r his heonengange hw$t his gaste # godes o**e yfeles $fter dea*e heonon # demed weor*e. Mec se ueta uong, # uundrum freorig, ob his inna=ae # aerest cend%. Ni% uaat ic mec biuorth$ # uullan fliusum, herum =erh hehcraeft, # hygi=onc. Uundnae me ni bia= uefl$, # ni ic uarp haf$, ni =erih =reatun% gi=raec # =ret%me hlimmith, ne me hrutendo # hrisil scelfath, ne mec ouana # aam sceal cnyssa. Uyrmas mec ni auefun # uyrdi craeftum, =a =i geolu% godueb # geatum fraetuath. Uil mec huethrae% suae # =eh uid$ ofaer eor=u hatan mith h-li=um # hyhtlic giu$de; ni anoegun ic me aerigfaeraee # egsan brogum, =eh =i nn% si$% # niudlicae ob cocrum. Ardor frigesscit, # nitor sgualescit, amor abolescit, # lux obtenebrescit. Hat acola=, # hwit asola=, leof ala=a*, # leoht a=ystra=. Senescunt omnia # gue eterna non sunt. $ghw$t forealda= # *$s *e ece ne by=. *is $rendgewrit # Agustinus ofer sealtne s$ # su=an brohte iegbuendum, # swa hit $r fore adihtode # dryhtnes cempa, Rome papa. # Ryhtspell monig Gregorius # gleawmod gindwod =urh sefan snyttro, # searo=onca hord. For=$m he monncynnes # m$st gestriende rodra wearde, # Romwara betest, monna modwelegost, # m$r=um gefr$gost. Si==an min on englisc # $lfred kyning awende worda gehwelc, # and me his writerum sende su= and nor=, # heht him swelcra ma brengan bi =$re bisene, # =$t he his biscepum sendan meahte, # for=$m hi his sume =orfton, =a =e l$denspr$ce # l$ste cu=on. =is is nu se w$terscipe # =e us wereda god to frofre gehet # foldbuendum. He cw$= =$t he wolde # =$t on worulde for= of =$m inno=um # a libbendu w$tru fleowen, # =e wel on hine gelifden under lyfte. # Is hit lytel tweo =$t =$s w$terscipes # welsprynge is on hefonrice, # =$t is halig g$st. =onan hine hlodan # halge and gecorene, si==an hine gierdon # =a =e gode herdon =urh halga bec # hider on eor=an geond manna mod # missenlice. Sume hine weria= # on gewitlocan, wisdomes stream, # welerum geh$fta=, =$t he on unnyt # ut ne toflowe=. Ac se w$l wuna= # on weres breostum =urh dryhtnes giefe # diop and stille. Sume hine l$ta= # ofer landscare ri=um torinnan; # nis =$t r$dlic =ing, gif swa hlutor w$ter, # hlud and undiop, toflowe= $fter feldum # o= hit to fenne wer=. Ac hlada= iow nu drincan, # nu iow dryhten geaf =$t iow Gregorius # gegiered hafa= to durum iowrum # dryhtnes welle. Fylle nu his f$tels, # se =e f$stne hider kylle brohte, # cume eft hr$=e. Gif her =egna hwelc # =yrelne kylle brohte to =ys burnan, # bete hine georne, =y l$s he forsceade # scirost w$tra, o==e him lifes drync # forloren weor=e. # e% =e me r$dan =ance, he in me findan m$g%, # gif hine feola lyste= gastlices lifes # godre biesene, *$t he ful ea*e m$g # upp gestigan to =am heofonlican hame, # *ar by= a hyht and wyn, blis% on burgum, # *am *e bearn godes sielfes hiora eagum # geseon motan. *$t m$g se mon begytan, # se *e his modge=anc $ltowe by*, # and *onne *urh his ingehygd to *issa haligra # helpe geliefe=, ond hiora bisene fulga=, # swa *eos boc saga=. Me awritan het # Wulfstan bisceop, *eow and *earfa # *$s *e% alne *rym aof, and eac walden is # wihta gehwelcre, an ece god # eallra gesceafta%. Bide* *e se bisceop, # se *e =as boc begeat *e *u on *inum handum nu # hafast and sceawast, *$t *u him to *eossum halgum # helpe bidde, *e heora% gemynd her on # gemearcude siendon, and *$t him god $llmihtig # forgyu% *a gyltas # *e he geo% worhte, and eac res=e mid him, # se =e ah ealles rices geweald%, and eac swa his beahgifan, # *e him =as bysene forgeaf, *$t is se seles=a # sinces% brytta, $lfryd mid Englum, # ealra cyninga *ara *e he si= o==e $r fore # secgan hyrde, o==e he ior=cyninga% $r # $nigne gefrugne. Bidde ic eac # $ghwylcne mann, brego, rices weard, # *e *as boc r$de and *a bredu befo, # fira aldor, *$t gefyr=rige *one writre # wynsum cr$fte *e =as boc awrat # bam handum twam, *$t he mote manega gyt # mundum synum geendigan, # his aldre to willan, and him *$s geunne # se =e ah ealles geweald, rodera waldend, # *$t he on riht mote o= his daga ende # drihten herigan. #Amen. Geweor*e *$t. Rod is min nama. # Geo ic ricne cyning b$r byfigynde, # blode bestemed. *as rode het $*lm$r wyrican and a=elwold hys bero*or Criste to lofe for $lfrices saule hyra bero*or%